Avrupa İnsan Haklari Mahkemesi İkİNCİ BÖLÜM KABUL EDİLEBİLİRİK HAKKINDA KARAR Bașvuru No. 36222/19 Süleyman ÜNLÜ ve Sevil ÜNLÜ / Turcia Președintele Egidijus Kūris, judecătorul Pauliine Koskelo, Gilberto Felici, și directorul Departamentului de Afaceri Yazı Hasan Bakırcı'nın participării la 7 iunie 2022 în cadrul Comitetelor de date ale Curții Europene a Drepturilor Omului (Afacerea II), Republica Turcia, în baza cauzei de forță a vieții și vieții din 1968 și 1974 din cauza unui vehicul cu caracter forțat, Dyuli İkrayan İkrayan İkrayan și Baros İstanbul, în urma unei anchete cu privire la două vehicule cu caracter forțat, Dyuli İkrayan İkrayan și E. Selçuk, înregistrate în istoria armatelor din E. Selçuk, înregistrate în istoria armatelor din Istanbul, în urma unei anchete cu caracter forțat, E. Selçuk, înregistrate în istoria armelorilor de arme din E. Selçuk, înregistrate în istoria armelorilor de arme din E. Selç, înregistrate în istoria arme din E.
În plus, specialiștii de la Laboratorul Criminal Gendarmară Națională au efectuat o examinare balistică. În acest scop, specialiștii în cauză au examinat la locul faptei o pușcă de tip G3 care a fost eliberată soldatului și care a fost găsită la locul faptei. Specialiștii au stabilit că această armă a cauzat moartea tânărului soldat și au constatat că arma este în stare bună de funcționare. În raportul lor de anchetă, realizat la sfârșitul acestei anchete, specialiștii au declarat că niciuna dintre afirmațiile psihologice care au fost făcute despre incident nu provine de la arma pe care a fost găsită în cauză.
Procurorul militar Çorlu, la finalul anchetei penale, a decis că nu există loc pentru confuzie la 28 noiembrie 2013. Procurorul a ajuns la concluzia că Ümit Ünlün a mers mai întâi să caute un șarjör în dulapul de armă, care trebuia să fie închis în mod normal, iar apoi s-a sinucis cu arma care i-a fost predată. Procurorul a declarat că nu există nici o eroare, nici un fel de provocare sau complicitate în comiterea acestui act, care ar putea fi atribuită unor terți. Procurorul a decis, cu toate acestea, că, în ciuda faptului că dulapul de armă a fost depus, nu a fost deschisă o anchetă în locul acestuia, deoarece nu a fost stabilită răspunderea acestuia, în ciuda faptului că dulapul de armă nu a fost deschis.
Cu toate acestea, în legătură cu soldatul responsabil de depozitul de arme, Müfettișler a ajuns la concluzia că judecata trebuie să fie deschisă pe motiv că a lăsat deschisă doala de arme, pe motiv că lipseau imal și uneltele. TAZMİNAT DAVASI 15.Independentul, la 10 aprilie 2014, a fost judecat în cadrul Curții Supreme a Asekeresului. 16.Însă, în legătură cu judecata, judecătorul a fost judecat de fiii săi, care au refuzat să îndeplinească obligația de serviciu militar forțat de către judecătorul. 18.Însă, în legătură cu judecătorul, judecătorul a fost judecat de către fiul său, care a refuzat să îndeplinească obligația de serviciu militar forțat de către judecătorul.
Mai mult, reclamanții se plâng că, invocând criteriile de la art. 6 alineatul (1) din Convenție, Curtea a condamnat în mod independent și imparțial ancheta Curții a Curții a Armelor Supreme. MAHKEMENİN DEĞERLENDİRMESİ SÖZLEȘMEȘNİN 2. MADDESİ HAKKINDA 21. În ceea ce privește art. 2 din Convenție, Curtea a declarat că, în cazul în care Mustafa Tunç și Fezai Tunçür/Türkiye ([BD], no. 24014/05, §§ 169-182, 14 aprilie 2015) au dispărut de fapt sau au fost victime de violență, sau în cazul în care victimele au dispărut de fapt sau au fost victime de violență, sau în cazul în care victimele au fost victime de violență, sau în cazul în care victimele au dispărut de fapt sau au fost victime de violență, sau în cazul în care victimele au fost victime de violență, sau în cazul în care victimele au dispărut de fapt sau au fost victime de violență, sau în cazul în care victimele au dispărut de fapt sau au dispărut de fapt, sau în cazul în care victimele au dispărut de fapt sau au dispărut de fapt, sau în cazul în care victimele au dispărut de fapt sau au dispărut de fapt, sau în cazul în care victimele au dispărut de fapt, sau în cazul în care victimele au dispărut de fapt (no. no. 38287/296, §§ 169-182, 1460-22, 2396, 2196, 2196, 2396, 2396, 2396, 2396, 2396, 269, 269, 269, 269, 269, 269, 269, 269, 269, 269, 269, 269, 269, 269, 269, 269, 269, etc.) sau în cazul în care victimele au fost victime, Curtea a unui soldat sau în cazul în care a fost victime, în cazul în care a fost victime, în cazul în care a fost ucis de violență, sau în cazul în cazul în care a fost ucis în cazul în cazul în care acesta.
Curtea este, de asemenea, în stare de judecată în cauza în discuție, în care are obligația de a efectua o anchetă independentă care să permită stabilirea circumstanțelor care au înconjurat moartea persoanei apropiate a reclamantelor și a eventualelor responsabilități în legătură cu această moarte (Bakır împotriva Turciei (k.k.), nr. 7453/16, 8 octombrie 2019).24 Curtea ajunge la concluzia că, dacă ancheta penală desfășurată în cazul incidentului concret și care a respins pretenția de omucidere a fost adecvată, ivedi, a fost desfășurată în mod suficient de detaliat și independent și că sunt înțelese suficient de bine pentru a proteja interesele acestei anchete și pentru a exercita drepturile reclamantelor.25 În mod similar, Curtea concluzionează că ancheta în cauză a fost desfășurată imediat după orice evenimente și că Curtea a clarificat toate elementele legate de anchetă și a constatat că: 26 din punctul de vedere al dreptului, nu există nicio îndoială că ancheta ar fi posibilă.
În plus, autoritățile competente, care au primit mai multe declarații, dar care au susținut că declarațiile tancului au fost insuficiente, au pus la îndoială cauza decesului fiului reclamantului.27 Prin urmare, Curtea consideră că, în urma investigării inițiate în cazul decesului lui Ünlün Ünlün Ünlün Ünlün Ünlün Ünlün Ünlün Ünlün Ünlün Ünlün Ünlün Ünlün Ünlün Ünlün Ünlün Ünlün Ünlün Ünlün Ünlün Ünlün Ünlün Ünlün Ünlün Ünlün Ünlün Ünlün Ünlün Ünlün Ünlün Ünlün Ünlün Ünlün Ünlün Ünlün Ünlün Ünlün Ünlün Ünlün Ünlün Ünlün Ünlün Ünlün Ünlün Ünlün Ünlün Ünlün Ünlün Ünlü Ünlünlü Ünlün Ünlü Ünlün Ünlü Ünlün Ünlü Ünlünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü Ünlü
Curtea reamintește că, în ceea ce privește art. 6 alineatul (1) din Convenție și în special în ceea ce privește independența și neutralitatea Curții a Curții Militare, după desființarea acesteia la 16 aprilie 2017, Curtea a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curțiii a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curțiii a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții
Hasan Bakırcı Egidijus Kūris, directorul de afaceri de tip Yazı İșleri, este președintele
Bașvuru No. 36222/19
Süleyman ÜNLÜ ve Sevil ÜNLÜ / Türkiye
Bașkan
Egidijus Kūris,
Hâkimler
Pauliine Koskelo,
Gilberto Felici,
ve
Bölüm Yazı İșleri Müdürü
Hasan Bakırcı’nın katılımıyla, 7 Haziran 2022 tarihinde Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan davanın temelinde bulunan ve 1968 ve 1974 doğumlu olan, Denizli’de ikamet eden ve İstanbul Barosuna kayıtlı Avukat E. Selçuk tarafından temsil edilen iki Türk vatandașı olan Süleyman Ünlü ve Sevil Ünlü’nün (“Bașvuranlar”) 18 Haziran 2019 tarihinde, İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlișkin Sözleșme’nin (“Sözleșme”) 34. maddesi uyarınca yapmıș olduğu bașvuruyu (36222/19 no.lu) dikkate alarak,
Gerçekleștirilen müzakerelerin ardından așağıdaki kararı vermiștir:
1.
Mevcut bașvuru, bașvuranların oğlunun zorunlu askerlik hizmetini yerine getirdiği sırada hayatını kaybetmesiyle ilgilidir.
2.
Ümit Ünlü, Kırklareli’de zorunlu askerlik hizmetini yerine getirdiği sırada, 6 Mayıs 2013 tarihinde, saat 07.30 sularında, askeri bir araçta ateșli bir silahla bașından yaralanmıș bir halde ve tek bașına bulunmuștur. İlgilinin hastanede hayatını kaybettiği tespit edilmiștir.
3.
Askeri Savcı tarafından re’sen ceza sorușturması açılmıștır.
4.
Savcının gözetimi altında, cesedin üzerinde harici muayene ve klasik otopsi yapılmıștır.
5.
Adli tabip, Ümit Ünlü’nün bitișik mesafeden yapılan atıș nedeniyle meydana gelen beyin hasarı sonucu hayatını kaybettiğini ve merminin giriș deliğinin çenenin altında bulunduğunu tespit etmiștir.
6.
Öte yandan, Ulusal Jandarma Kriminal Laboratuvarında görevli uzmanlar, balistik bir inceleme gerçekleștirmișlerdir. Bu vesileyle, söz konusu uzmanlar, askere emanet edilen ve olay yerinde bulunan G3 tipi tüfeği incelemișlerdir. Uzmanlar, bu silahın genç askerin ölümüne neden olduğunu tespit etmișler ve silahın iyi çalıșır durumda olduğunu saptamıșlardır. Bu incelemenin sonunda düzenlenen bilirkiși raporunda, uzmanlar, olay yerinde bulunan kovanın Ümit Ünlü’ye verilen silahtan geldiğini belirtmișlerdir.
7.
Sorușturma, olaylardan önce askerin, açık kalan bir mühimmat dolabında bulunan tüfek șarjörünü almaya gittiğinin tespit edilmesini sağlamıștır.
8.
Ümit Ünlü’nün arkadașlarının ve hiyerarșik üstlerinin ifadeleri dinlenmiștir. İlgililer, verdikleri ifadelerde, Ümit Ünlü’nün bilinen bir psikolojik sorununun bulunmadığını belirtmișlerdir. İlgililer, söz konusu eri intihara sürükleyebilecek, herhangi bir olaydan ya da üçüncü bir kișiyle olan herhangi bir husumetten haberdar olmadıklarını iddia etmișlerdir. İlgililer bununla birlikte, genç erin içine kapanık biri olduğunu ifade etmișlerdir.
9.
Bașvuranların ifadeleri dinlenmiștir. Bașvuranlar, oğullarının kıșlada sıkıldığını iddia etmișlerdir.
10.
Çorlu Askeri Savcısı, ceza sorușturmasının sonunda, 28 Kasım 2013 tarihinde kovușturmaya yer olmadığına karar vermiștir. Savcı, Ümit Ünlü’nün öncelikle normalde kilitli olması gereken mühimmat dolabında bir șarjör aramaya gittiği ve ardından kendisine emanet edilen silahla intihar ettiği sonucuna varmıștır. Savcı, bu eylemin gerçekleștirilmesinde üçüncü kișilere atfedilebilir herhangi bir kusur, ihmal, tahrik ya da suç ortaklığının bulunmadığını belirtmiștir. Savcı bununla birlikte, silah deposundan sorumlu olan asker hakkında, mühimmat dolabının kilitli kalmasının gerekmesine rağmen, bu dolabı açık bıraktığı gerekçesiyle, görevini yerine getirmede ihmal nedeniyle dava açılmasına karar vermiștir.
11.
Bașvuranlar, özellikle oğullarının intihar etmesi için herhangi bir nedeninin olmadığını ve oğullarının intiharının nedenlerinin aydınlatılması gerektiğini ileri sürerek, avukatları aracılığıyla, bu karara itiraz etmișlerdir.
12.
Askeri Mahkeme, 8 Ocak 2014 tarihinde, bașvuranların itirazını reddetmiștir. Askeri Mahkeme, ceza sorușturmasının, Ümit Ünlü’nün intihar ettiğinin ve hiç kimsenin Ümit Ünlü’nün ölümünden cezai yönden sorumlu olmadığının kesin olarak tespit edilmesine imkân verdiği kanaatine varmıștır.
13.
Öte yandan, askeri makamlar, Ümit Ünlü’nün ölümünün ardından, olağan uygulamaya uygun olarak, olayın aydınlatılması ve bu türden bir olayın yeniden meydana gelmemesi amacıyla bu olaya ilișkin bütün sonuçlara varılması için idari bir sorușturma bașlatmıșlardır.
14.
Müfettișler, Ümit Ünlü’nün birçok arkadașını dinlemelerinin ardından, 10 Mayıs 2013 tarihinde raporlarını sunmușlardır. Müfettișler, ilgilinin, hayattayken, kıșlada herhangi bir sorundan șikâyet etmediğini, hiçbir zaman kıșlanın rehberlik danıșmanına bașvurmadığını ve intiharının nedeninin belirlenemediğini gözlemlemișlerdir. Bununla birlikte, müfettișler, silah deposundan sorumlu olan asker hakkında, mühimmat dolabını açık bıraktığı gerekçesiyle ihmal ve özen eksikliği nedeniyle dava açılması gerektiği kanısına varmıșlardır.
15.
Bașvuranlar, 10 Nisan 2014 tarihinde, Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde tam yargı davası açmıșlardır.
16.
İlgililer, davaları bağlamında, oğullarının zorunlu askerlik hizmetini yerine getirdiği sırada intihar etmiș olması nedeniyle, idarenin sorumlu olduğunu ileri sürmüșlerdir.
17.
Askeri Yüksek İdare Mahkemesi, 9 Aralık 2015 tarihli kararla, Ümit Ünlü’nün intiharı ile askeri idareye atfedilebilir herhangi bir kusur arasında nedensellik bağının bulunmadığı gerekçesiyle, bașvuranların davasını reddetmiștir.
18.
Askeri Yüksek İdare Mahkemesi aynı zamanda, 15 Mart 2016 tarihinde, ilgililer tarafından sunulan karar düzeltme bașvurusunu reddetmiștir.
19.
Bașvuranların avukatı tarafından kendisine bireysel bașvuruda bulunulan Anayasa Mahkemesi, 8 Mayıs 2019 tarihinde, bașvurunun açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar vermiștir.
20.
Bașvuranlar, davanın koșullarının Sözleșme’nin 2. maddesini hem esas hem de usul yönünden ihlal ettiğini iddia etmektedirler. Ayrıca bașvuranlar, Sözleșme’nin 6. maddesinin 1. fıkrasını ileri sürerek, Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin bağımsız ve tarafsız olmamasından șikâyet etmektedirler.
21.
Sözleșme’nin 2. maddesine ilișkin olarak, Mahkeme,
Mustafa Tunç ve Fecire Tunç/Türkiye
([BD], no. 24014/05, §§ 169-182, 14 Nisan 2015) kararında ve
Șahinkușu/Türkiye
(no. 38287/06, §§ 49-56, 21
Haziran 2016) ve
Gençarslan/Türkiye
(no. 62609/12, §§ 18-22, 14 Mart 2017) kararlarında farklı yönleri açıklanan, kıșlalarda askerlerin ölümü konusundaki içtihadına atıfta bulunmaktadır.
22.
Mahkeme, zorunlu askerlik hizmeti alanında, ihtilaf konusu olayların, faillerin bir yandan, olayların gerçek seyrini bilen ve diğer yandan, mağdurlar tarafından haklarında ileri sürülen iddiaları doğrulayabilecek veya ortadan kaldırabilecek bilgilere erișim sağlayan tek kișiler olarak kabul edildikleri, Devlet makamları veya görevlilerinin münhasır denetimi altında bulunan bir bölgede ya da kamu için neredeyse erișilebilir olmayan yerlerde sıklıkla meydana geldiğini hatırlatmaktadır. Ayrıca Mahkemenin bu konuya ilișkin içtihadı, belirli durumlarda, asgari etkinlik kriterlerini karșılayan, cezai nitelikte resmi bir sorușturmanın yürütülmesi yükümlülüğünün titizlikle uygulanmasını gerektirmektedir (yukarıda anılan
Mustafa Tunç ve Fecire Tunç
kararı, §§ 169-182).
23.
Ayrıca Mahkeme, mevcut davada Devletin, bașvuranların yakınının ölümünü çevreleyen koșulların ve bu ölüme ilișkin olası sorumlulukların tespit edilmesini sağlayabilecek bağımsız bir sorușturmanın yürütülmesi yükümlülüğüne sahip olduğu kanaatindedir (
Bakır/Türkiye
(k.k.), no.
7453/16, 8
Ekim 2019).
24.
Mahkeme, somut olayda yürütülen ve adam öldürme iddiasını bertaraf eden ceza sorușturmasının ise uygun, ivedi, yeterince ayrıntılı ve bağımsız bir șekilde yürütüldüğü ve bașvuranların bu sorușturmaya menfaatlerinin korunması ve haklarının kullanılması için yeterli derecede dâhil oldukları kanısına varmaktadır.
25.
Nitekim Mahkeme, söz konusu sorușturmanın olayların hemen ardından açıldığını ve Askeri Savcının Askeri Mahkemenin denetimi altında ilgili bütün delil unsurlarını topladığını tespit etmektedir: Numuneler alınmıș, otopsi ve balistik inceleme gerçekleștirilmiș ve tanıklar dinlenmiștir. Dolayısıyla, sorușturmadan sorumlu makamların olayları aydınlatma isteğinden șüphe duyulmasına imkân veren herhangi bir unsur bulunmamaktadır.
26.
Klasik otopsinin sonunda kafa yaralanmasına ilișkin bir rapor düzenlenmiș ve bu rapora, ölüm nedenine ve olası atıș mesafesine ilișkin klinik bulguların objektif bir analizi eklenmiștir. Klasik otopsi özellikle, ölümün bitișik mesafeden yapılan atıș nedeniyle meydana geldiğinin ve merminin giriș deliğinin çenenin altında bulunduğunun kesin olarak tespit edilmesine imkân vermiștir. Balistik inceleme aynı zamanda, intihar iddiasını desteklemiștir. Öte yandan, yetkili makamlar, birçok defa ifade almıș, ancak tanıkların ifadesi, bașvuranların oğlunun hangi sebeple intihar ettiğinin bilinmesine olanak sağlamamıștır.
27.
Dolayısıyla Mahkeme, Ümit Ünlü’nün ölümünün ardından bașlatılan sorușturmanın ölüm koșullarının kesin olarak tespit edilmesini sağlaması nedeniyle ve bu türden davalarda insan davranıșının öngörülemezliğinin göz ardı edilmemesi ve Devletin pozitif yükümlülüğünün kendisine dayanılmaz veya așırı bir yük getirmeyecek bir șekilde yorumlanması gerektiği hususlarını göz önünde bulundurarak (
Keenan/Birleșik Krallık
, no. 27229/95, § 90, AİHM 2001-III), bașvuranlar tarafından Sözleșme’nin 2. maddesi kapsamında sunulan șikâyetlerin açıkça dayanaktan yoksun olduğu ve dolayısıyla, Sözleșme’nin 35. maddesinin 3. fıkrasının (a) bendi ve 4. fıkrası uyarınca reddedilmesi gerektiği kanısına varmaktadır.
28.
Mahkeme, Sözleșme’nin 6. maddesinin 1. fıkrasına ve özellikle Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin bağımsızlığı ve tarafsızlığı hususuna ilișkin olarak, bu mahkemenin 16 Nisan 2017 tarihinde kaldırılmasının ardından, 27 Mart 2018 tarihli 7103 sayılı Kanun’un, bu mahkemenin bağımsız ve tarafsız olmamasına ilișkin olarak Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi önünde derdest bir bașvurusu bulunan bașvuranlara, iç hukuk yollarının tüketilmemesi nedeniyle Mahkeme tarafından verilen kabul edilemezlik kararının tebliğ edilmesinden itibaren üç aylık bir süre içinde Ankara İdare Mahkemesi önünde yargılamanın yeniden bașlatılmasını talep etme imkânı verdiğini hatırlatmaktadır.
29.
Mahkeme daha önce, bu hukuk yolunun erișilebilir ve yargılamaların adil olmamasına ilișkin șikâyetlerin giderilmesini ve aynı yargılamaların konusuna ilișkin șikâyetlerin yeniden incelenmesini sağlayabilecek makul bir bakıș açısı sunacak nitelikte olduğu sonucuna varmıștır (
Oğuz Baysal/Türkiye
(k.k.), no.
29698/11
, §
17, 22
Mayıs 2018).
30.
Mahkeme, somut olayda, varılan bu sonuçtan uzaklașmasına neden olabilecek herhangi bir sebep görmemektedir (ayrıca bu yönde bk.
Polat/Türkiye
(k.k.), no.
37887/09, §§ 10-15, 10 Eylül 2019).
31.
Dolayısıyla Mahkeme, söz konusu șikâyetin Sözleșme’nin 35. maddesinin 1 ve 4. fıkraları uyarınca, iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle kabul edilemez olduğuna karar vermektedir.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Bașvurunun kabul edilemez olduğuna
karar vermiștir.
İșbu karar, Fransızca dilinde tanzim edilmiș olup, 30 Haziran 2022 tarihinde yazılı olarak bildirilmiștir.
Hasan Bakırcı
Egidijus Kūris
Yazı İșleri Müdürü
Bașkan