Avrupa İnsan HAKLÜM MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KABUL EDİLEBİLİRİK HAKKINDA HUKUMAR DUREA No. 36783/09 Mehmet Selim ARIK ve Hasan ARIK / TÜRKİYE Președintele Ledi Bianku, cu prezența judecătorilor Nebojša Vučinić, Jon Fridrik Kjølbro și a directorului adjunct al A doua divizie a Afacerilor Iasi Hasan Bakırcı, a decis, la 27 ianuarie 2018, în fața Curții Europene a Drepturilor Omului (Divisiunea İkin), într-o hotărâre de judecată permanentă, în urma unei cereri de acuzații de viață, la 11 iunie 2009, pe aceeași temă, după ce a fost pronunțată o hotărâre, următorul ordin de acuzații a fost adoptat: OLA Velim SElim ARIK și Hasan ARIK / TÜRKİYE ȘEKİR ȘEKİȘ 1. a fost pronunțată de către președintele OLA ȘÜGÜR ȘÜRİKİK ȘEKİK 1. a fost pronunțată de președintele OLA ȘÜRİK ÖZİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİK
În cele din urmă, reclamanții susțin că există o cale de atac efectivă prin care pot fi depuse plângeri împotriva mai multor polițiști responsabili pentru moartea rudelor lor în sensul articolului 13 din Convenție. Curtea nu are dreptul la o pedeapsă de viață decât pentru persoanele care au făcut infracțiuni. 9.Cercetarea asupra persoanelor care au dreptul la viață este limitată la dreptul de a investiga sau a pedepsi persoanele care au încălcat Convenția sau la dispozițiile art. 13.Cercetarea asupra persoanelor care nu au dreptul la o pedeapsă de viață este limitată la dreptul de a investiga sau a pedepsi persoanele care au încălcat Convenția sau la dispozițiile art. 13.Cercetarea asupra persoanelor care nu au dreptul la o pedeapsă de viață este limitată la dreptul de a pedepsi persoanele care nu au dreptul la o pedeapsă de viață.
Cu toate acestea, dacă dreptul la viață sau integritatea fizică nu a fost încălcat, dreptul la viață sau integritatea fizică nu a fost încălcat, iar dreptul la viață sau integritatea fizică nu a fost încălcat, în orice caz, este o obligație pozitivă, în orice caz, este responsabil pentru că un solicitant calificat este obligat să fie reținut în orice caz. De exemplu, dacă sistemul de drept în cauză nu este în viață, dacă nu există interes, dacă nu există un proces în fața instanțelor penale sau în fața instanțelor penale, atunci trebuie să se aplice în toate situațiile în care există același proces în fața instanțelor penale sau în fața instanțelor judecătorești (art. 50, art. 50 din Convenție, art. 50 din Convenție, art. 50 din Convenție, art. 50 din Convenție, art. 50 din Convenție, art. 50 din Convenție, art. 50 din Convenție, art. 50 din Convenție, art. 50 din Convenție, art. 50 din Convenție, art. 50 din Convenție, art. 50 din Convenție, art. 50 din Convenție, art. 50 din Convenție, art. 70 din Convenție, art. 50 din Convenție, art. 50 din Convenție, art. 50 din Convenție, art. 70 din Convenție, art. 50 din Convenție, art. 50 din Convenție, art. 70 din Convenție, art. 50 din Convenție, art. 70 din Convenție, art. 50 din Convenție, art. 70 din Convenție, art. 50 din Convenție, art. 70 din Convenție, art. 50 din Convenție, art. 70 din Convenție, art. 50 din Convenție, art. 50 din Convenție, art. 70 din Convenție, art. 50 din Convenție, art. 70 din Convenție, art. 70 din Convenție, art. 50 din Convenție, art. 50 din Convenție, art. 70 din Convenție, art. 70 din Convenție, art. 50 din Convenție, art. 50 din Convenție, art. 50 din Convenție, art. 50 din Convenție, art. 50 din Convenție, art. 50 din Convenție, art. 50 din Convenție, art. 50 din Convenție,
În caz concret, Curtea observă că, prin urmare, în contextul cauzei în cauză, Türk Hukuku trebuie să stabilească dacă nu există cauze legale care să satisfacă cerințele de procedură ale articolului 2 din Convenție, și dacă nu există cauze legale existente pentru reclamantă.14 În caz concret, Curtea observă că niciun element nu consideră că interesul reclamantelor pentru moartea apropiatului lor a fost cauzat în mod accidental, iar circumstanțele morții nu permit să apară îndoieli în acest context.15 Pe de altă parte, Curtea observă că, independent de faptul că Türk Hukuku a declarat vinovate victimele, instanțele de drept și de administrație au acordat despăgubiri pentru acțiunea inițială ( Güvençıs/Türkiye , nr. 43036/08, §§ 39-45, 21 mai 2013).16 În cazul în care instanțele de judecată nu au observat că reclamantul a fost indemnizat în mod accidental, Curtea observă că nu au fost puse în fața instanțelor de judecată și că nu au avut nicio șansă de a face o declarație în justiție.17 În timp ce instanțele de judecată au avut posibilitatea să își facă o cerere în fața instanței.
După ce a fost constatat că reclamanții au insistat să vadă condamnate persoanele responsabile care au cauzat moartea celor dragi, Curtea a stabilit că, în circumstanțe precum cea a faptului concret, obligația pozitivă care decurge din art. 2 din Convenție nu necesită neapărat o cale de pedeapsă (a se vedea §11 de mai sus) și că, chiar dacă o astfel de cerere ar fi făcută, nu este necesar, în niciun caz, ca art. 2 din Convenție să impună cercetarea persoanelor care au cauzat moartea celor dragi sau să impună pedeapsa persoanelor care au cauzat moartea celor dragi sau să pună în judecată persoanele care au cauzat moartea celor dragi, sau să se stabilească în mod clar că toate investigațiile trebuie să se încheie printr-o sentință penală sau definitivă (în conformitate cu criteriile stabilite anterior, § 96 § 19), iar Curtea a precizat că, în conformitate cu art. 18 din Convenție, nu este necesar să se facă o cercetare a persoanelor care au cauzat moartea persoanelor în cauză, în temeiul articolului 2 din Convenție, § 35 § 19), și că, în consecință cu art. 15 din Convenție, nu este necesar să se recunoască în mod corespunzător condițiile prevăzute la art. 30 din Convenție (§ 19), § 30 din Convenția de la Convenție, § 35 din Convenție, § 35 din Convenție, § 35 din Convenția de la Convenție, § 35 din Convenție, § 35 din Convenția de la Convenție, § 30 din Convenție, § 30 din Convenția de la Convenție, § 30 din Convenția de la Convenție, § 30 din 1998 (§ 30 din Convenția de la Convenția de la Convenție, § 30 din Convenția de la Convenția de la Convenție, § 30 din 1998), și de la Convenția de la Convenția de la Convenția de la Convenția de la Convenție, și de la Convenția de la Convenția de la Convenția de la Convenție, și de la Convenția de la Convenția de la Convenția de la Convenție, și de la Convenția de la Convenția de la Convenția de la Convenție, și de la
20.Curtea a considerat că în cazul de față nu există suficiente factori specifici care să permită ca procesul de față să aibă o dimensiune și un caracter deosebit de specific care să poată provoca durere emoțională, care să fie considerată inevitabilă pentru rudele unei persoane care a fost victimă a unor încălcări grave ale drepturilor omului, în cazul reclamantelor.21 Prin urmare, în cazul de față nu există nicio problemă cu art. 3 din Convenție.Din acest motiv, în mod evident, reclamația susținută pe baza articolului 35 din Convenție a fost declarată inadmisibilă, pe baza versiunilor 3 și 4 din Convenția de la București, pe baza deciziei judecătorească a Curții din 19 aprilie 2018.
Bașvuru No. 36783/09
Mehmet Selim ARIK ve Hasan ARIK / TÜRKİYE
Bașkan
Ledi Bianku
Yargıçlar
Nebojša Vučinić,
Jon Fridrik Kjølbro
ve İkinci Bölüm Yazı İșleri Müdür Yardımcısı Hasan Bakırcı’nın katılımıyla, 27 Mart 2018 tarihinde, Daire olarak toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm), yukarıda belirtilen 11 Haziran 2009 tarihinde yapılan bașvuruyu dikkate alarak, gerçekleștirdiği müzakerelerin ardından așağıdaki kararı vermiștir:
1.
Bașvuranlar Mehmet Selim Arık ve Hasan Arık, Türk vatandașları olup, sırasıyla 1977 ve 1936 doğumludurlar ve Diyarbakır’da ikamet etmektedirler. Bașvuranlar Mahkeme önünde Diyarbakır Barosuna kayıtlı Avukat R. Yalçındağ Baydemir ve Avukat S. Çelebi tarafından temsil edilmișlerdir.
2.
Davaya konu olaylar, taraflarca ifade edildiği șekliyle așağıdaki gibi özetlenebilir.
3.
Sırasıyla bașvuranların annesi ve eși olan Emine Arık, 10 Ekim 2007 tarihinde, bir trafik kazasında, ulusal polis teșkilatının özel kuvvetlerine mensup bir polis memuru tarafından kullanılan zırhlı aracın çarpması sonucunda hayatını kaybetmiștir. Kazayla ilgili tutanak aynı tarihte düzenlenmiștir.
4.
Bașvuranların 27 Mayıs 2008 tarihli șikâyetinin ardından, Diyarbakır Cumhuriyet Savcısı (‘‘savcı’’) kovușturmaya yer olmadığına karar vermiștir.
5.
Siverek Ağır Ceza Mahkemesi, 25 Kasım 2008 tarihinde, savcının kararına karșı yapılan itirazı reddetmiștir.
6.
Bașvuranlar, Emine Arık’ın ölümüne sebep olan kazanın, Sözleșme’nin 2. maddesini ihlal ettiğini iddia etmektedirler.
7.
İlgililer ayrıca, Sözleșme’nin 3. maddesini ileri sürerek, kazadan sorumlu olan polis memurunun cezasız kalması sebebiyle çekmeye devam ettikleri üzüntünün, kendilerine göre insanlık dıșı ve așağılayıcı muamele teșkil ettiğini iddia etmektedirler.
8.
Bașvuranlar son olarak, Sözleșme’nin 13. maddesi anlamında, yakınlarının ölümünden sorumlu olan polis memuruna karșı tüketebilecekleri etkin bir bașvuru yolu bulunmadığından șikâyet etmektedirler.
9.
Bașvuranlar, Sözleșme’nin 2 ve 13. maddelerine dayanan șikâyetle ilgili olarak, yakınlarının ölümü ve bu ölümden sorumlu kișinin etkin bașvuru yolu bulunmaması sebebiyle cezalandırılamamasından șikâyetçidirler.
10.
Davaya konu olayların hukuki sınıflandırması konusunda yetkili merci olan Mahkeme, bu șikâyetlerin tamamının sadece Sözleșme’nin 2. maddesi açısından usul yönünden incelenmesi gerektiği kanaatindedir. Bu hüküm așağıdaki gibidir:
’’1.
Herkesin yașam hakkı yasayla korunur. (...) hiç kimsenin yașamına kasten son verilemez. (...)
’’
11.
Bu bağlamda Mahkeme, üçüncü kișiler aleyhinde ceza sorușturması açılmasını veya üçüncü kișilerin ceza davasında mahkûm edilmelerini isteme hakkının tek bașına kabul edilemediğini birçok defa hatırlatmakla birlikte (
Perez/Fransa
[BD], No. 47287/99, §70, AİHM 2004- I), Sözleșme’nin 2. maddesinin gerektirdiği șekilde etkin bir hukuk sisteminin, cezai bir önleme mekanizması içerebileceğini ve bazı koșullarda içermesi gerektiğini birçok defa belirtmiștir. Bununla birlikte șayet yașam hakkı veya fiziki bütünlük kasten ihlal edilmemișse, Sözleșme’nin 2. maddesinden doğan etkin bir hukuk sistemi olușturma pozitif yükümlülüğü, mutlaka her durumda cezai nitelikli bir bașvuru yolu gerektirmemektedir. Örneğin, söz konusu hukuk sistemi, ilgililere, tek bașına veya ceza mahkemeleri önünde bir bașvuru yoluyla birlikte, hukuk mahkemeleri önünde bir bașvuru yolu sunuyorsa, yine aynı yükümlülük yerine getirilebilmektedir (
Calvelli ve Ciglio/İtalya
[BD], No.
32967/96, §§
51
‑
‑
I,
Öneryıldız/Türkiye
[GC], No.
48939/99, § 96,
, Rajkowska/Polonya
(k.k.), No.
37393/02, 27
Kasım 2007 ve
Demir/Türkiye
(k.k.), No. 58200/10, 13 Ekim 2015).
12.
Mahkeme, yașam hakkına veya fiziki bütünlüğe yapılan ihlalin kasıtlı olmadığı durumlarda, Sözleșme’nin 2. maddesi bağlamında Devletin sorumluluğunun, trafik kazaları veya yol güvenliği durumlarına da uygulanması gerektiğini hatırlatmaktadır (diğerleri arasında bk.,
Railean/Moldova
, No.
23401/04, §
30, 5 Ocak 2010,
Anna Todorova/Bulgaristan
, No. 23302/03, § 72, 24 Mayıs 2011,
Igor Shevchenko/Ukrayna
, No. 22737/04, § 56, 12 Ocak 2012,
Prynda/Ukrayna
, No.
10904/05, § 50, 31 Temmuz 2012 ve
Sansal/Türkiye
, No. 28732/09, § 47, 2 Eylül 2014 ve yukarıda anılan
Irena Rajkowska/Polonya,
).
13.
Mahkeme, dolayısıyla somut olayda, Türk Hukukunda mevcut davanın koșullarında, Sözleșme’nin 2. maddesinin usul yönünden gereklerini karșılayan hukuk yollarını bașvuranlara sunan mevcut bașvuru yolu bulunup bulunmadığını tespit etmelidir.
14.
Mahkeme, somut olayda hiçbir unsurun, bașvuranların yakınının ölümüne ilgilinin kasti olarak sebep olduğunu düșündürmediğini, ölümün meydana geldiği koșulların bu bağlamda șüphelerin doğmasına izin vermediğini gözlemlemektedir.
15.
Diğer taraftan Mahkeme, Türk Hukukunun mağdurlara suç duyurusunda bulunmaktan bağımsız olarak, hukuk ve idare mahkemeleri önünde tazminat davası açma imkânı verdiğini gözlemlemektedir (
Güvenç/Türkiye
, No. 43036/08, §§ 39-45, 21 Mayıs 2013).
16.
Mahkeme, somut olayda bașvuranların tazminat talebiyle mahkemelere bașvurmadıklarını gözlemlemektedir. Hâlbuki bu bașvuru yolu, ulusal makamların iç hukukta ileri sürülen iddiaları telafi etmeleri için bir fırsattır.
17.
Bașvuranların, yakınlarının ölümüne sebep olan sorumluların cezaya mahkûm edildiğini görmekte ısrarcı olduklarının görülmesi üzerine, Mahkeme, Devletin somut olaydaki gibi koșullarda Sözleșme’nin 2. maddesinden doğan pozitif yükümlülüğünün, mutlaka ceza yoluna bașvurulmasını gerektirmediğini (bk. yukarıdaki 11. paragraf) ve bu türden bir bașvurunun yapılması gerekse bile, Sözleșme’nin 2. maddesinden, hiçbir șekilde, olaydan mağdur olan kișilerin üçüncü kișiler hakkında sorușturma bașlatma veya üçüncü kișileri cezaya mahkûm ettirme veya tüm sorușturmaların bir mahkûmiyetle veya kesinleșmiș bir ceza hükmüyle sonuçlanması gerektiğini varsayan bir sonuç çıkarmamak gerektiğini hatırlatmaktadır (daha önce anılan
Öneryıldız
, § 96 ve daha önce anılan
Demir
, § 19).
18.
Mahkeme, yukarıda belirtilenler bakımından ve konu hakkındaki içtihatlarına uygun olarak, tazminat davası açılmasının (bk. yukarıdaki 15. paragraf), ilke olarak olay ve olgular ile sorumluların tespitine imkân vermiș olacağı ve bașvuranlara Sözleșme’nin 2. maddesi uyarınca uygun bir tazmin sağlayacağı kanaatindedir.
Sonuç olarak bu hükme ilișkin șikâyet, Sözleșme’nin 35. maddesinin 3. fıkrasının a) bendi ve 4. fıkrası uyarınca, açıkça dayanaktan yoksundur ve reddedilmesi gerekmektedir.
19.
Bașvuranların, Emine Arık’ın ölümünü çevreleyen koșullar dolayısıyla Sözleșme’nin 3. maddesinin ihlalinden doğrudan mağdur oldukları kanaatine varmaları sebebiyle, Mahkeme, konu hakkında olușturduğu içtihatlarla belirlenen kriterleri hatırlatmaktadır (bk.
Kurt/Türkiye
, 25 Mayıs 1998, §§
130-134,
Karar ve Hükümler Derlemesi
1998
‑
III,
Çakıcı/Tükirye
[BD], No.
23657/94, §§
98-99, AİHM 1999 IV ve
Berktay/Türkiye
, No.
22493/93, §§
171-176, 1 Mart 2001).
20.
Mahkeme, mevcut davanın, bașvuranların çektiği acının, ciddi insan hakları ihlallerinin kurbanı olan bir kișinin akrabaları için kaçınılmaz olarak kabul edilebilecek duygusal sıkıntının getireceği ayrı bir boyuta ve niteliğe sahip olabileceği yeterince özel faktör içermediği kanaatindedir.
21.
Dolayısıyla mevcut davada, Sözleșme’nin 3. maddesi bakımından herhangi bir sorun bulunmamaktadır. Bu sebeple, ileri sürülen șikâyetin Sözleșme’nin 35. maddesinin 3 ve 4. fıkraları uyarınca, açıkça dayanaktan yoksun olduğu gerekçesiyle kabul edilemez olduğuna hükmedilmesi uygundur.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle
Bașvurunun kabul edilemez olduğuna
karar vermiștir
.
İșbu karar, Fransızca dilinde tanzim edilmiș olup, 19 Nisan 2018 tarihinde yazılı olarak bildirilmiștir.
Hasan Bakırcı
Ledi Bianku
Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Bașkan