AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KABUL EDİLEBİLİRİK HAKKINDA HAKKINDA HAKKINDA HAKKINDA No. 33339/16 Dilgeș SARAÇ ve Hacer SARAÇ / TÜRKİYE Președintele Egidijus Kūris, judecătorii Pauliine Koskelo, Gilberto Felici și directorul adjunct al Departamentului de Afaceri Juridice Dorothee von Arnim în participarea comitetului din 27 septembrie 2022 al Curții Europene a Drepturilor Omului (İkin Bölüm), Republica Turcia, care a fost sesizată în baza procesului din urma căruia a fost deschisă o plângere, în urma celor două nașteri din 1993 și 1972 ale lui Tara Sara Sara Saraș, a celor doi copii născuți în Turcia, a celor doi copii născuți în Turcia, a celor doi copii născuți în Turcia, a celor doi copii născuți în Turcia și a celor doi copii născuți în Turcia, a fost depusă în următoarcerea lui M.
În octombrie 1993, în jurul orei 16.30, în districtul Hakkârinin Yüksekova, a avut loc un accident rutier între un vehicul civil în care se aflau rudă cu reclamantul Fahri Saraçın și alte două persoane și un vehicul armat armat de tip panzer, în care au murit toți pasagerii din vehiculul civil. 3.Fahri Saraçın cesedine, doi medici judiciari, au efectuat o examinare sub supravegherea procurorului Republicii. A fost stabilit că İlgilin a murit din cauza unei vătămări cerebrale cauzate de un traumatism la picior. 4.Doi martori civili au declarat că vehiculul civil a intrat în exces de viteză și a ieșit din control spre mijlocul drumului. 5.Cezul civil a fost declarat vinovat de un accident rutier cauzat de un vehicul panzer. 5.Cezul civil a fost declarat vinovat de o decizie a poliției de la Bașkentray, care a fost declarată vinovată de un accident rutier. 7.Cezul a fost declarat vinovat de un accident rutier cauzat de un soldat de la Bașkentray.
11 Comisia, pe baza evaluării sale în afara domeniului de aplicare al Legii, a respins decizia cererilor reclamantului privind despăgubirile. 12 Curțile de judecată au respins cererile reclamantelor, cererile acestora au respins cererile instanțelor de judecată, iar cererile 5233 au fost respinsă doar ca urmare a unei plângeri privind despăgubirile acordate în urma unui accident rutier, iar orice plângere privind despăgubirile acordate în urma unui accident rutier a fost respinsă de Curtea a Antalya. 15 Martie, 15 Martie, 15 Martie, 16 Martie, 16 Martie, 16 Martie, 16 Martie, 16 Martie, 16 Martie, 16 Martie, 16 Martie, 16 Martie, 16 Martie, 15 Martie, 15 Martie, 15 Martie, 15 Martie, 15 Martie, 15 Martie, 15 Martie, 15 Martie, 15 Martie, 15 Martie, 15 Martie, 15 Martie, 15 Martie, 15 Martie, 15 Martie, 15 Martie, 15 Martie, 15 Martie, 15 Martie, 15 Martie, 15 Martie, 15 Martie, 15 Martie, 15 Martie, 15 Martie, 15 Martie, 15 Martie, 15 Martie, 15 Martie, 15 Martie, 15 Martie, 15 Martie, 15 Martie, 15 Martie, 15 Martie, 15 Martie, 15 Martie, 15 Martie, 15 Martie, 15 Martie, 15 Martie, 15 Martie, 15 Martie, 16 Martie, 16 Martie, 16 Martie, 16 Martie, 16 Martie, 16 Martie, 16 Martie, 16 Martie, 16 Martie, 16 Martie, 16 Martie, 16 Martie, 16 Martie, 16 Martie, 16 Martie, 16 Martie, 16 Martie, 16 Martie, 16 Martie, 16 Martie, 16 Martie, 16 Martie, 16 Martie, 16 Martie, 16 Martie, 16 Martie, 16 Martie, 16 Martie, 16 Martie, 16 Martie, 16 Martie, 16 Martie, 16 Martie, 16 Martie, 16 Martie, 16 Martie, 16 Martie, 16 Mar
În temeiul articolelor 2 și 6 din Convenție, reclamanții susțin, în primul rând, că autoritățile naționale nu au efectuat o anchetă eficientă a condițiilor de deces ale celor dragi și, în al doilea rând, că soluția adoptată de Curtea nu a fost echitabilă și, prin urmare, ineficientă. MAHKEMENİN DEĞERLENDİRMİ 16. Curtea observă că Guvernul nu a consumat toate căile de drept intern, în special, în ceea ce privește plângerile de către autoritățile naționale cu privire la eficacitatea anchetei privind condițiile de deces ale celor dragi și susține, de asemenea, că nu a fost necesar ca instanța de judecată să se pronunțe asupra niciunei chestiuni privind eficacitatea anchetei pe baza unei sentințe de judecată, în ceea ce privește o anchetă publică, și că nu a fost necesar ca instanțele naționale să se pronunțe asupra niciunei alte chestiuni cu privire la eficacitatea anchetei cu privire la condițiile de deces aleșii celor dragi.
(ilk it protest) [BD], nr. 17153/11 și alți 29 de reclamanti, § 72, 25 martie 2014).18 Curtea notează, de asemenea, că reclamanții au solicitat Comisiei Zarar Tespit despăgubiri pentru prejudiciile cauzate de terorism și lupta împotriva terorismului, la aproximativ douăsprezece ani de la evenimentele în litigiu.Cu toate acestea, sentința penală a permis ca reclamanții să prezinte în mod clar că aproapele lor nu a suferit niciun prejudiciu legat de terorism, ci a fost victima unui accident de circulație.De aceea, Curtea a considerat că dreptul folosit de reclamant nu este absolut adecvat în condițiile cauzei.Așadar, Curtea nu are dreptul să realizeze propriile sale decizii, în special în ceea ce privește eficacitatea anchetei, nu numai în ceea ce privește reclamația, ci și în ceea ce privește articolele 35.1 și 4.1, în conformitate cu care nu este necesar consumul de droguri și în ceea ce privește judecata.
(a) în primul rând, deoarece Curtea Națională nu este limitată la motivele juridice invocate de reclamante, poate decide o plângere cu privire la evenimentul și problemele la care se face referire și examinează aceeași plângere care i se adresează, această abordare nu afectează drepturile de a solicita un drum juridic efectiv ale reclamantelor în sensul articolului 13 din Convenție (§14 de mai sus). (a) În al doilea rând, în temeiul articolului 6 din Convenție, soluția adoptată de Curtea Națională în condițiile cauzei nu este în mod evident lipsită de rațiune și de caracter. Curtea a decis că soluția pe care o au aplicat reclamantele este în mod evident lipsită de rațiune și de caracter.
Bașvuru No. 33339/16
Dilgeș SARAÇ ve Hacer SARAÇ / TÜRKİYE
Bașkan
Egidijus Kūris,
Hâkimler
Pauliine Koskelo,
Gilberto Felici
ve
Bölüm Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Dorothee von Arnim’in katılımıyla 27 Eylül 2022 tarihinde komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan davanın temelinde bulunan, 1993 ve 1972 doğumlu iki Türk vatandașı olan, Hakkâri’de ikamet eden ve Diyarbakır Barosuna kayıtlı Avukat M. Ekici tarafından temsil edilen Dilgeș Saraç ve Hacer Saraç’ın (“bașvuranlar”) 27 Mayıs 2016 tarihinde, İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlișkin Sözleșme’nin (“Sözleșme”) 34. maddesi uyarınca yapmıș oldukları 33339/16 no.lu bașvuruyu,
Sözleșme’nin 2 ve 13. maddelerine ilișkin șikâyetlerin, Türkiye Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Dairesi Bașkanı Dr. Hacı Ali Açıkgül tarafından temsil edilen Türk Hükümetine (“Hükümet”) bildirilmesine ve bașvurunun geri kalan kısmının kabul edilemez olarak beyan edilmesine ilișkin kararı,
Tarafların görüșlerini dikkate alarak,
Gerçekleștirilen müzakerelerin ardından așağıdaki kararı vermiștir:
1.
Bașvuru, bașvuranların yakınının (birinci bașvuran Dilgeș Saraç’ın babası ve ikinci bașvuran Hacer Saraç’ın eși) bir trafik kazası sonucu hayatını kaybetmesi ile ilgilidir.
2.
26 Ekim 1993 tarihinde, saat 16.30 sıralarında, Hakkâri’nin Yüksekova ilçesinde, bașvuranların yakını Fahri Saraç’ın ve diğer iki kișinin içinde bulunduğu sivil araç ile panzer tipi zırhlı askeri araç arasında trafik kazası meydana gelmiștir. Sivil araçta bulunan yolcuların tümü hayatını kaybetmiștir.
3.
Fahri Saraç’ın cesedine, iki adli tabip tarafından, Cumhuriyet savcısı gözetiminde dıș muayene yapılmıștır. İlgilinin kafa travmasının neden olduğu beyin kanaması neticesinde hayatını kaybettiği tespit edilmiștir.
4.
Olayın doğrudan tanığı dinlenmiștir. Sivil aracın așırı hızla gittiğini ve kontrolden çıkıp yolun ortasına doğru kayarak zırhlı askeri araçla kazaya neden olduğunu ifade etmiștir.
5.
Polis, kazanın koșullarının açıklandığı bir rapor düzenlemiștir. Bu bağlamda olay yeri krokisi de çizilmiștir. Polis memuru S.Ç.nin raporuna göre, sivil aracın sürücüsü așırı hız nedeniyle direksiyon hâkimiyetini kaybederek yolun karșı istikametinde seyreden askeri araca çarpmıștır.
6.
Panzerde bulunan beș asker, sivil aracın karșı istikamette yüksek hızla gittiğini, viraja girerken yoldan çıktığını, kontrolsüz bir șekilde kendilerine doğru geldiğini ve araçlarıyla çarpıștığını ifade etmișlerdir.
7.
Askeri aracın sürücüsü R.G. hakkında Cumhuriyet savcısı tarafından dava açılmıștır.
8.
Bașvuranlar yargılamaya müdahil olarak katılmamıșlardır.
9.
Yüksekova Asliye Ceza Mahkemesi 17 Eylül 1998 tarihinde, talep ettiği iki bilirkiși raporuna dayanarak, sivil aracın sürücüsünün kazanın tek sorumlusu olduğu gerekçesiyle sanığın beraatine karar vermiștir.
10.
Bașvuranlar 1 Ocak 2005 tarihinde, 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karșılanması Hakkında Kanun’a dayanarak, askeri aracın karıștığı trafik kazasında yakınlarının hayatını kaybetmesi nedeniyle uğradıklarını düșündükleri zararın tazmini istemiyle Hakkâri Valiliği Zarar Tespit Komisyonuna (“Komisyon”) bașvuruda bulunmușlardır.
11.
Komisyon, Kanun’un uygulama alanı dıșında kaldığı değerlendirmesinde bulunarak, tazminat talebinin reddine karar vermiștir.
12.
Bașvuranların, bu kararın iptali istemiyle bașvurdukları idare mahkemeleri, 5233 sayılı Kanun’un terör ve terörle mücadelen doğan zararların karșılanması ile ilgili olduğunu ve ihtilaf konusu trafik kazasının, söz konusu kanunun uygulama alanına girmediği hatırlatmıșlardır.
13.
Bașvuranlar 15 Ocak 2016 tarihinde, bilhassa yakınlarının yașam hakkının ihlal edildiği ve tazminat taleplerinin idare mahkemeleri tarafından reddedilmesi nedeniyle adil yargılama yapılmadığı iddialarında bulunarak Anayasa Mahkemesine bireysel bașvuruda bulunmușlardır.
14
.
Anayasa Mahkemesi 29 Mart 2016 tarihinde, davayı yalnızca adil yargılanma açısından incelemiș ve bașvuranların șikâyetlerini, açıkça dayanaktan yoksun olduğu gerekçesiyle reddetmiștir. Bu bağlamda, Mahkeme ilgililerin adil olmadığına dair herhangi bir kanıt sunmadan, yalnızca özet olarak yargılamanın sonucu hakkında șikâyette bulundukları kanaatine varmıștır.
15.
Bașvuranlar, Sözleșme’nin 2 ve 6. maddelerine dayanarak, ilk olarak, ulusal makamların, yakınlarının ölümünün koșulları hakkında etkili bir sorușturma yürütmediğini ve ikinci olarak, Anayasa Mahkemesi tarafından benimsenen çözümün adil olmadığını ve dolayısıyla etkisiz olduğunu iddia etmektedirler.
16.
Mahkeme, Hükümetin özellikle, bașvuranların yakınının ölümüne ilișkin koșullar hakkında yürütülen sorușturmanın etkinliği ile ilgili olarak iç hukuk yollarının tüketilmediğini gözlemlemekte ve ayrıca Anayasa Mahkemesi tarafından yargılamanın adilliği temelinde yapılan incelemenin etkinliğinin herhangi bir eleștiriye konu olmadığını ileri sürmektedir. Bașvuranların, șikâyetlerini tekrar etmekle yetindiklerini kaydetmektedir.
17.
Bașvuranların, Sözleșme’nin 2. maddesi açısından incelenen, mevcut davada yürütülen sorușturmanın etkinliğine ilișkin șikâyeti ile ilgili olarak, Mahkeme öncelikle, dosyada, bașvuranların ceza davasına müdahil olduklarını veya en azından böyle bir niyetleri olduğunu gösteren herhangi bir belge bulunmadığını kaydetmektedir. Mahkeme, Sözleșme’nin 35. maddesinin 1. fıkrasının, daha sonrasında Mahkeme önünde ifade etmek istenilen șikâyetleri, en azından özünde ve ulusal hukukta öngörülen biçim ve sürelerde ilgili ulusal organ önünde ileri sürülmesini gerektirdiğini hatırlatmaktadır (
Nold/Almanya
, no. 27250/02, §
88, 29
Haziran 2006). Bu gereklilikleri karșılamayan bir șikâyet, ilke olarak, iç hukuk yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olarak açıklanmalıdır (
Vučković ve diğerleri/Sırbistan
(ilk itiraz) [BD], no. 17153/11 ve diğer 29 bașvuru, § 72, 25 Mart 2014).
18.
Mahkeme ayrıca, bașvuranların, ihtilaf konusu olaylardan yaklașık on iki yıl sonra terör ve terörle mücadeleden doğan zararların karșılanması için Zarar Tespit Komisyonuna bașvurduklarını kaydetmektedir. Ancak ceza yargılaması, bașvuranların yakınının terörle bağlantılı herhangi bir zararın değil, bir trafik kazasının kurbanı olduğunu açıkça ortaya koyma imkânı vermiștir. Bu nedenle Mahkeme, bașvuranlar tarafından kullanılan hukuk yolunun davanın koșullarında kesinlikle uygun olmadığı kanaatindedir. Dolayısıyla Mahkeme, somut olayda yürütülen sorușturmanın etkinliğine ilișkin șikâyetin, Sözleșme’nin 35. maddesinin 1 ve 4. fıkraları uyarınca, iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle kabul edilemez olduğuna karar vermektedir.
19.
Anayasa Mahkemesi önündeki yargılamanın etkinliği ve adilliği hususuyla ilgili olarak, Mahkeme, ilk olarak, bașvuranların bireysel bașvuruda bulundukları Anayasa Mahkemesinin, incelemesini yașam hakkının ihlali değil, yalnızca yargılamanın adilliği konusunda gerçekleștirdiğini tespit etmektedir. Mevcut davada Mahkeme,
hâkim hukuku kendiliğinden uygular
(
jura novit curi
a) ilkesi gereğince, Anayasa Mahkemesinin bașvuranlar tarafından ileri sürülen hukuki gerekçelerle sınırlı olmadığı, bir șikâyete konu edilen olay ve olgulara ilișkin yapılacak hukuki nitelendirme hususunda karar verebileceği ve kendisine sunulan aynı bașvuru konusunu incelediği için, bu yaklașımın, Sözleșme’nin 13. maddesi anlamında bașvuranların etkili hukuk yoluna bașvurma haklarını ihlal etmediği kanaatindedir. (yukarıdaki 14. paragraf). İkinci olarak, Sözleșme’nin 6. maddesi uyarınca, davanın koșullarında Anayasa Mahkemesi tarafından benimsenen çözümün açıkça mantıksız ve keyfi olmadığı kanısındadır. Mahkeme, bașvuranların șikâyetlerinin açıkça dayanaktan yoksun olduğu ve Sözleșme’nin 35. maddesinin 3. fıkrasının a) bendi ve 4. fıkrası uyarınca reddedilmesi gerektiği kanaatine varmaktadır.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Bașvurunun kabul edilemez olduğuna
karar vermiștir.
İșbu karar, Fransızca dilinde tanzim edilerek, 20 Ekim 2022 tarihinde yazılı olarak bildirilmiștir.
Dorothee von Arnim
Egidijus Kūris
Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Bașkan