AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR Bașvuru No. 53933/11 Cengiz KÜRKUT/Türkiye Bașkan Egidijus Kūris , Hâkimler Pauliine Koskelo, Frédéric Krenc, și Bölüm Yazı İșleri Müdür Yardımcısı Dorothee von Arnimin în prezența Comitetului de 21 noiembrie 2023 a avut loc în cadrul Tribunalului European pentru Drepturile Omului (İkinci Bölüm), Republica Turcia, pe baza unui proces civil deschis în urma unui accident de naștere, în anul 1987, iar în urma acestuia, Diyarbakır veștii și funcționarii din Diyarbakır Baroskulı Avgan M. Karaman tarafından reprezentat s-au declarat că au avut următoarele întâlniri cu membrii Poliției, în care se susține că au avut interes:
Pe 29 martie 2006, pe la ora 13.30 a.m., un elev de liceu, care era elev în perioada incidentelor, a părăsit casa pentru a merge la piața semt pentru a vinde semte. Ilgili a întâlnit pe drum manifestanți care încercau să scape de poliție. Ulterior, a început să alerge cu mulțimea și a intrat într-un carroc; unde a fost rănit de o parte din gloanțele pretinse că a fost împușcat de un polițist. Ulterior, a fost dus de către un civil care a cerut operația. În aceeași zi, a fost făcută o nephrectomie (operarea de neftă) și a fost găsit un fel de răspuns la o acuzație de violență împotriva lui Emre Yılmaz (Emiratul de Securitate al Republicii Moldova).
Procurorul Republicii a solicitat, la 27 noiembrie 2006, Directoratului Emniyet să-i transmită înregistrările audio și video ale locului incidentului, adresele casei și școlii reclamantului, precum și un arhivaj care să arate drumul dintre școală și piață și numele și adresele polițiștilor care au fost prezenți la locul incidentului. Directoratul Emniyet, la 29 ianuarie 2007, a solicitat, de asemenea, informații privind scopul incidentului, precum și informații privind starea de școală a reclamantului, rapoarte medicale și interesele acestuia.
Pe de altă parte, reclamantul, la o dată neclară, a intentat o acțiune de justitie în fața Tribunalului Diyarbakır İdare. După mai multe hotărâri judecătorești, pe 11 iunie 2015, a fost decisă plata de 20.000 de lire turce în legătură cu despăgubirile de către solicitant. Pe 12 februarie 2016, Ministerul de Externe a înaintat o acțiune în fața acestui ultimă decizie. Cauza este în continuare în fața tribunalului judecătorească. Bașvuran, de la 2 decembrie, se plânge că a fost grav rănit de un ofițer de poliție. În același timp, șeful instanței a continuat să efectueze o investigație activă a incidentului cu privire la incidentul de la Bulevard. În special, MAKEHENİNİMİR, de la 17 martie 2011, a continuat să efectueze o investigație în legătură cu incidentul de la Bulevardul Devșehir.
În plus, Curtea, în Convenția de la 1. decembrie 2015, menționează că asigurarea unei perioade de șase luni de probă, asigurarea unei perioade sigure de probă, asigurarea unei probleme de securitate juridică și soluționarea cazurilor care au cauzat probleme de probă din partea Curții vizează soluționarea unor cazuri care au cauzat o durată lungă de probă (Gürriș/Türkiye [Bürriș], 27/06/2013, no. 39, și Sabineci/Türkiye, 29/06/2012, no. 660), precum și alte norme referitoare la probă (Türkiye/Türkiye, no. 269/06, no. 296/09, no. 103/09, no. 136/2012, no. 660).
În acest caz, după data la care reclamantul a aflat sau ar trebui să afle prima dată despre această situație, termenul de șase luni trebuie să fie considerat ca fiind începutul unei perioade de timp îndelungate de la data la care a aflat sau ar trebui să afle despre această situație (ibidem , § 70). Curtea consideră că, în absența oricărei investigații, în cazul în care o investigație a fost efectuată sau în cazul în care o investigație a avut loc, nu există nicio șansă ca o situație să fie considerată ca fiind efectivă, dacă nu a fost deja desfășurată sau refuzată, în cazul în care nu va fi mai mult de o șansă de a fi în curs de desfășurare a unei investigații (ibidem , § 185, § 175, § 175, § 175, § 175, § 175, § 175, § 175, § 175, § 175, § 175, § 175, § 175, § 175, § 175, § 175, § 175, § 175, § 175, § 175, § 175, § 175, § 175, § 175, § 175, § 175, § 175, § 175, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185,
După trecerea unui timp considerabil, Curtea a ajuns la concluzia că, în cazul în care activitatea de anchetă este afectată de întârzieri și întreruperi semnificative, a venit un moment în care reclamanții trebuie să fie conștienți de faptul că o anchetă eficientă nu a fost sau nu va fi efectuată. Datele care ajung la această etapă depind în mod necesar de circumstanțele cauzei (înnoit mai sus Tekçi și alții, § 74). În acest caz, Curtea, având în vedere natura plângerii formulate de reclamant și circumstanțele cauzei, în special în contextul anchetei de națională, are un grad de incertitudine în ceea ce privește investigarea subiectului de interes.
Curtea notează că, în ciuda anchetelor efectuate, în ciuda imposibilității de a stabili dosarul care a provocat rănirea cu arma de foc a reclamantului, pe 17 martie 2008, acuzatorul a emis o cerere permanentă de arestare și a trimis această cerere Direcției Emniyet pentru a lua în considerare durata arestării (§11 de mai sus). Înainte de a adopta această decizie, acuzatorul a avut câteva observații cu privire la anchetă (paragrafele 6-10 de mai sus). Prin urmare, Curtea este de părere că, în cazul în care nu este interesată de faptul că acuzatorul a emis o cerere în cauză, ar trebui să existe o știre, iar ancheta penală poate crea o suspiciune cu privire la căutarea și violența. În același timp, Curtea a considerat că nu există nicio suspiciune cu privire la cererea permanentă de arestare a acuzatorului pentru a stabili durata arestării (§396 de mai sus).
În cazul concret, Curtea constată că avocatul reclamantului a solicitat informații la 22 iunie 2009, cu o dată mai mare de un an după adoptarea hotărârii de căutare, cu privire la rezultatul anchetei penale, adică la mai mult de trei luni de la data adoptării hotărârii de căutare. Curtea notează, de asemenea, că hotărârea în cauză i-a fost comunicată la 8 iulie 2009. Cu toate acestea, Curtea observă că, chiar și după ce a fost informat de hotărârea de căutare, au trecut aproape doi ani de la depunerea cererii reclamantului. În ciuda faptului că, printre altele, Curtea a considerat că reclamantul era reprezentat de un avocat, această perioadă nu poate fi considerată neimportantă, având în vedere că, printre altele, a avut loc în urma unei cereri de informații. În consecință, după deciziile Öte y de la Curtea de Apel, nu există nicio dovadă că cererea de judecată a magistratului de la biroul magistratului nu are niciun efect asupra anchetei. Prin urmare, Curtea nu poate respinge cererea de judecată inițiată de avocat, cu titlu de apel împotriva lui Kürdük (nr. 136/2004/05 decembrie 2005, nr. 354, cu modificarea hotărârii de la 1 decembrie 2005).
Această decizie a fost întocmită în limba franca și a fost notificată în scris la 14 decembrie 2023.Dorothee von Arnim Egidijus Kūris, director adjunct al biroului de publicitate, Președintele
Bașvuru No. 53933/11
Cengiz KÜRKUT/Türkiye
Bașkan
Egidijus Kūris
,
Hâkimler
Pauliine Koskelo,
Frédéric Krenc,
ve
Bölüm Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Dorothee von Arnim’in katılımıyla 21 Kasım 2023 tarihinde Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan davanın temelinde bulunan, 1987 doğumlu, Diyarbakır’da ikâmet eden ve Diyarbakır Barosuna bağlı Avukat M. Karaman tarafından temsil edilen Türk vatandașı Cengiz Kürkut’un (“bașvuran”) 4 Temmuz 2011 tarihinde, İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlișkin Sözleșme’nin (“Sözleșme”) 34. maddesi uyarınca Mahkemeye yapmıș olduğu 53933/11 no.lu bașvuruyu,
Bașvurunun, Türkiye Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Dairesi Bașkanı Hacı Ali Açıkgül tarafından temsil edilen Türk Hükümetine (“Hükümet”) bildirilmesine ilișkin kararı,
Tarafların görüșlerini dikkate alarak,
Gerçekleștirdiği müzakerelerin ardından așağıdaki kararı vermiștir:
Bașvuru, 2006 yılının Mart ayında, Diyarbakır’da, sivil vatandașlar ile polis memurları arasında meydana gelen büyük çaplı çatıșmalar sırasında bir polis memuru tarafından açıldığı iddia edilen, bașvuranı yaralayan ateșle ilgilidir. Bașvuran, Sözleșme’nin 2. maddesinin ihlal edildiğini iddia etmektedir.
Yasa dıșı silahlı bir örgüt olan Kürdistan İșçi Partisinin on dört üyesinin, 24 Mart 2006 tarihinde meydana gelen silahlı çatıșma sırasında hayatını kaybetmesinin ardından, 28 ile 31 Mart 2006 tarihleri arasında Diyarbakır’da izinsiz olarak birçok gösteri düzenlenmiștir.
Bașvuranın ifadelerine göre, 29 Mart 2006 tarihinde, saat 13.30 sularında, olayların meydana geldiği dönemde lise öğrencisi olan ilgili, seyyar satıcılık yapmak üzere semt pazarına gitmek için evinden ayrılmıștır. İlgili, yolda polisten kaçmaya çalıșan göstericilerle karșılașmıștır. Daha sonra kalabalıkla birlikte koșmaya bașlamıș ve bir ara sokağa girmiștir; burada bir polis memuru tarafından atıldığı iddia edilen mermiyle yaralanmıștır. Ardından, sivil vatandașlar tarafından hastaneye götürülmüștür.
Aynı gün, nefrektomi (sağ böbreğin alınması) ve kolesistektomi (safra kesesinin alınması) ameliyatı olmuștur. İlgili yaklașık bir ay boyunca hastanede kalmıștır.
Bașvuran, 3 Mayıs 2006 tarihinde, suç duyurusunda bulunmuș ve Diyarbakır Cumhuriyet savcısından (“savcı”) kendisine ateș ettiği iddia edilen polis memurunun yargılanmasını talep etmiștir.
Savcı, 25 Eylül 2006 tarihinde, Emniyet Müdürlüğünden, söz konusu olayla ilgili video kayıtlarını kendisine iletmesini talep etmiștir. Emniyet Müdürlüğü, 26 Ekim 2006 tarihinde, olayı gösteren video kayıtlarının bulunmadığı cevabını vermiștir.
Cumhuriyet savcılığı, 27 Kasım 2006 tarihinde, Emniyet Müdürlüğünden, olayın yașandığı yerin ses ve video kayıtlarını, bașvuranın ev ve okul adreslerinin yanı sıra okulu ile pazar yeri arasındaki güzergâhı gösteren krokiyi ve olay sırasında olay yerinde bulunan polis memurlarının isimlerini ve adreslerini kendisine iletmesini talep etmiștir.
Emniyet Müdürlüğü, 29 Ocak 2007 tarihinde, olay ile ilgili bir tutanağın ve krokinin yanı sıra bașvuranın okula devam durumuyla ilgili bilgileri, sağlık raporlarını ve ilgilinin kimlik belgesinin suretini savcıya iletmiștir.
Savcı, 9 Ağustos 2007 tarihinde, olay sırasında görevde olan polis memurlarının isimleri ve adresleri ile ilgili talebini yinelemiștir.
Emniyet Müdürlüğü, 6 Eylül 2007 tarihinde, güvenlik güçlerinin gerekliliklerine göre bir yerden bir yere tașınmaları nedeniyle olay sırasında olay yerinde bulunan polis memurlarının kimliklerinin tespit edilmesinin mümkün olmadığı cevabını vermiștir. Emniyet Müdürlüğü, söz konusu olay ile ilgili herhangi bir bașka bilgi veya belgeye sahip olmadığını eklemiștir.
Savcı, 17 Mart 2008 tarihinde, söz konusu ateș eden kișinin bulunması amacıyla, suçun zamanașımına uğradığı tarihe yani 29 Mart 2014 tarihine kadar, daimi arama kararı çıkarmıștır.
Bașvuranın temsilcisi, 22 Haziran 2009 tarihinde, Diyarbakır savcılığından ceza sorușturmasının akıbeti hakkında bilgi talep etmiștir.
Diyarbakır savcılığı tarafından çıkarılan daimi arama kararı,
8 Temmuz 2009 tarihinde, bașvuranın temsilcisine bildirilmiștir.
Savcılık, 13 Aralık 2009 tarihinde, dosyadaki belgelerin bir nüshasını bașvuranın temsilcisine göndermiștir.
Öte yandan bașvuran, belirsiz bir tarihte, Diyarbakır İdare Mahkemesi önünde tam yargı davası açmıștır. Birçok mahkeme kararından sonra,
11 Haziran 2015 tarihinde, bașvurana manevi tazminat bağlamında 20.000 Türk lirası ödenmesine karar verilmiștir. İçișleri Bakanlığı, 12 Șubat 2016 tarihinde, bu son karara karșı temyiz bașvurusunda bulunmuștur. Dava idare mahkemeleri önünde halen derdesttir.
Bașvuran, Sözleșme’nin 2. maddesini ileri sürerek, bir polis memuru tarafından ağır șekilde yaralanmasından șikâyet etmektedir. Bașvuran aynı zamanda, Devletin yetkili makamlarının bu olayla ilgili kapsamlı ve etkin bir sorușturma yürütmediğini ileri sürmektedir.
Hükümet, kabul edilemezliğe ilișkin birçok itiraz ileri sürmektedir. Hükümet, özellikle, altı aylık süre kuralına uyulmadığını ileri sürmektedir. Hükümet, daimi arama kararının 17 Mart 2008 tarihinde çıkarıldığını ileri sürerken, bașvuran, Mahkemeye 4 Temmuz 2011 tarihinde, yani altı aylık sürenin dıșında bașvurmuștur.
Bașvuran, bu iddiaya itiraz etmekte ve Mahkemeden altı aylık süre kuralının sıkı bir șekilde uygulanmamasını talep etmektedir. Bașvuran, Mahkemeye makul bir süre içinde bașvurduğunu ileri sürmektedir. Bașvuran, daimi arama kararının kabul edilmesinin ardından sorușturmanın etkisizliği niteliğinin farkına vardığını belirtmektedir. Bașvuran, arama kararı alınmasının ardından, sorușturmanın devam etmesini sağladığı kanısındadır ve ilerleme kaydedileceğine dair umudunu yitirmemiștir.
Mahkeme, Sözleșme’nin 35. maddesinin 1. fıkrasında öngörülen altı aylık sürenin, hukuki güvenliğin temin edilmesini ve Sözleșme bakımından sorunlar ileri süren davaların makul bir süre içinde incelenmesinin sağlanmasını amaçladığını hatırlatmaktadır (
Sabri Güneș/Türkiye
[BD], no. 27396/06, § 39, 29 Haziran 2012). Ayrıca, bu kural, yetkili makamların ve ilgili kișilerin, uzun bir sürenin geçmesinin neden olacağı belirsizlikten korunmalarını da hedeflemektedir (
Tekçi ve diğerleri/Türkiye
, no. 13660/05, § 69, 10 Aralık 2013).
Herhangi bir hukuk yolunun bulunmaması veya mevcut hukuk yollarının etkin olmaması halinde, Sözleșme’nin 35. maddesinin 1. fıkrasında belirtilen altı aylık sürenin genellikle ihtilaf konusu eylemlerin tarihinden itibaren ișlediğini kaydetmektedir. Bununla birlikte, özel hususlar, bir bașvuranın görünüște mevcut olan bir hukuk yolunu kullanması veya ileri sürmesi ve yalnızca daha sonra bu hukuk yolunu etkisiz kılan koșulların varlığının farkına varması halinde, istisnai koșullarda uygulanabilmektedir. Bu durumda, bașvuranın ilk defa bu durumu öğrendiği ya da öğrenmesi gereken tarihin, altı aylık sürenin bașlangıç noktası olarak alınması gerekmektedir (
ibidem
, § 70).
Mahkeme, herhangi bir sorușturmanın açılmaması, yürütülen sorușturmanın durması veya etkin olmaması, son olarak da dikkate alınan dönemde, durum ne olursa olsun, gelecekte etkin bir sorușturmanın yürütüleceğine dair en küçük bir gerçekçi șansın bulunmaması durumunda dahi, bașvuranların durumu öğrendikleri veya öğrenmeleri gereken tarihten sonra Mahkemeye bașvurmak için çok uzun bir süre beklemeleri ya da açık bir neden olmaksızın beklemeleri halinde, bașvuruları süresinden sonra sunulması nedeniyle daha önce reddettiğini hatırlatmaktadır (diğer birçok karar arasında, bk.
Narin/Türkiye
, no. 18907/02, §§
44-51, 15
Aralık 2009 ve
Frandeș/Romanya
(k.k.), no. 35802/05, § 18, 17
Mayıs 2011). Mahkeme, önemli bir sürenin geçmesinin ardından, sorușturma faaliyetinin önemli gecikmeler ve aksamalardan etkilenmesi durumunda, bașvuranların etkin bir sorușturma yürütülmediğinin ve yürütülmeyeceğinin farkında olmaları gerektiği bir zamanın geldiği kanaatine varmıștır. Bu așamaya hangi tarihte ulașıldığı hususu, mutlaka davanın koșullarına bağlıdır
(yukarıda anılan
Tekçi ve diğerleri
, §
74).
Mahkeme, somut olayda, bașvuran tarafından ileri sürülen șikâyetin niteliğini ve davanın koșullarını özellikle de ulusal düzeyde sorușturmanın seyrini göz önünde bulundurarak, ilgilinin kendisine bașvurmak için belirsiz bir tarihe kadar bekleyemeyeceği kanaatine varmaktadır. Aynı zamanda, yetkili ulusal makamların, söz konusu olaydan haberdar edilmelerinden itibaren sorușturma açmalarının ve tedbirler almalarının zorunlu olmasıyla beraber, özen göstermek ve girișimde bulunmak bașvuranın görevidir (bk.
bu davaya uygulanabildiği ölçüde
(
mutatis mutandis)
, yukarıda anılan
Frandeș
, §
19).
Mahkeme, 17 Mart 2008 tarihinde, yürütülen araștırmalara rağmen bașvuranı ateșli silahla yaralayan failin tespit edilmesinin mümkün olmaması nedeniyle savcının daimi arama kararı çıkardığını ve bu kararı zamanașımı süresini dikkate alması için Emniyet Müdürlüğüne gönderdiğini kaydetmektedir (yukarıda 11. paragraf). Bu kararı kabul etmeden önce, savcı, sorușturmaya ilișkin birkaç eylemde bulunmuștur (yukarıda 6-10. paragraflar). Bu nedenle Mahkeme, ilgilinin, en geç savcının söz konusu arama kararı çıkardığından haber olması gerektiği tarihte, ceza sorușturmasının etkisizliği hakkında makul bir fikir olușturabileceği kanaatine varmaktadır.
Mahkeme aynı zamanda, daimi arama kararının ceza sorușturmasını kapatan bir karar teșkil etmediğini gözlemlemektedir. Bu kararın kabul edilmesinin, suçun failinin bilinmediği ve/veya bulunması için yeterince ipucu olmadığı anlamına gelmektedir. Cumhuriyet savcılığı, ilgili yeni bir delil unsurunun veya önemli bir bilginin toplanması durumunda, zamanașımı süresinin sona ermesine kadar sorușturmayı her zaman devam ettirebilmektedir. Öte yandan, Ceza Muhakemesi Kanunu, bu tür bir kararın müștekiye tebliğ edilmesini öngörmemektedir (
El-Masri/Makedonya Eski Yugoslavya Cumhuriyeti
[BD], no. 39630/09, §
2012 kararı ile karșılaștırınız).
Mahkeme, somut olayda, bașvuranın avukatının, 22 Haziran 2009 tarihinde, ceza sorușturmasının akıbeti hakkında yani arama kararının kabul edilmesinden bir yıl üç aydan fazla bir süre sonra bilgi talep ettiğini tespit etmektedir. Mahkeme, söz konusu kararın kendisine 8 Temmuz 2009 tarihinde tebliğ edildiğini kaydetmektedir. Hâlbuki Mahkeme, arama kararından haberdar olmasının ardından bile, bașvuranın kendisine bașvuruda bulunmasının üzerinden yaklașık iki yıl geçtiğini gözlemlemektedir. Mahkemeye göre, diğer hususların yanı sıra, bașvuranın bir avukat tarafından temsil edildiği gerçeği göz önünde bulundurulduğunda, bu süre önemsiz olarak değerlendirilemez.
Öte yandan Mahkeme, idare mahkemeleri önünde tam yargı davası açılmasının sorușturmanın seyri üzerinde hiçbir bir etkisi olmadığını kaydetmektedir.
Bu nedenle Mahkeme, bir avukat tarafından temsil edilen bașvuranın, söz konusu arama kararının tebliğ edilmesinden itibaren daha çabuk bir șekilde kendisine bașvuruda bulunması gerektiği kanaatine varmaktadır. Ayrıca, ilgilinin Mahkemeye gecikmeli olarak bașvurmasını haklı göstermek için ikna edici herhangi bir gerekçe veya altı aylık süreyi durduracak nitelikte herhangi bir özel durum ileri sürmediğini gözlemlemek gerekmektedir (aynı zamanda
Kɪniș/Türkiye
(k.k.), no. 13635/04, 28 Haziran 2005 kararı ile karșılaștırınız).
Sonuç olarak, bașvuru, vaktinden sonra sunulmuș olup Sözleșme’nin 35. maddesinin 1 ve 4. fıkraları uyarınca reddedilmelidir.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Bașvurunun kabul edilemez olduğuna
karar vermiștir.
İșbu karar, Fransızca dilinde tanzim edilmiș olup, 14 Aralık 2023 tarihinde yazılı olarak bildirilmiștir.
Dorothee von Arnim
Egidijus Kūris
Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Bașkan