AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KARABULUT / TÜRKİYE DAVASI (Bașvuru no. 74021/12) KARAR STRAZBURG 9 mai 2023 Aceeași hotărâre, definitivă și poate fi modificată în anumite forme, poate fi luată în urma acestei anchete.În cauza Karabulut/Türkiye, președintele, Pauliine Koskelo, judecătorii Lorraine Schembri, Davor Derenčinović, și directorul departamentului de afaceri Dorothee von Aramelei DAVASI (Bașvuru no. 74021/12) au fost reuniți în cadrul unei anchete a Comitetului pentru Afaceri Umane din Europa (Bașvuru no. 74021/12) KARARAR STRAZBURG 9 mai 2023 Această hotărâre este definitivă și poate fi modificată în anumite forme.În cazul Karabulut/Türkiye, președintele, Pauliine Koskelo, judecătorii Lorraine Schembri, Davor Derenčinović, și directorul departamentului de afaceri Umane din Turcia, Dorothee von Aramelei DAVASI (Bașvuru no.
Partidul pentru Pace și Democrație (BDP, partid politic de partea lui Kürt) a organizat o demonstrație la 30 martie 2011 în scopul de a protesta împotriva unor diverse probleme. 3.În aceeași zi, la ora 11.30, mai multe grupuri au început să se adune în diferite locuri din Mersin și au pornit spre clădirea primăriei din districtul Akdeniz. La ora 14.30, clădirea primăriei a fost ocupată de aproximativ 500 de manifestanți. Demonstrația din clădirea Belediye a continuat până la ora 23.30 și a susținut că poliția a distribuit în grupuri de aproximativ 150 de persoane.
Potrivit raportului medical dat de către solicitant la ora 03.02 (rapoartele medicale din 31 martie 2011), s-a găsit o tăietură de 2 cm în regiunea occipitală a capului reclamantului, o abraziune de 6 până la 7 cm în spatele urechii drepte și două abraziuni de 1 cm și 2 cm pe buze. Reclamantul a fost apoi trimis la spitalul Toros.
La cererea Procurorului General al Republicii, reclamantul a fost examinat de un medic la Spitalul de Stat din Mersin pe 6 octombrie 2011. În raportul medical întocmit de medic în aceeași zi, medicul a indicat că rănile reclamantului menționate în raportul din 31 martie 2011 nu au reprezentat un pericol vital și pot fi tratate cu o simplă intervenție medicală.11 Pe 16 decembrie 2011, procurorul Republicii Mersin (savcı) a decis că nu există nicio cale de atac în legătură cu pretențiile reclamantului.Savcı a declarat că reclamantul a fost rănit în timpul intervenției poliției și că această intervenție este în conformitate cu legea în vigoare.Având în vedere rănile în cauză, Savcı a declarat că orice pretenții ale reclamantului, care au fost menționate în raportul din 31 martie 2011, nu au reprezentat un pericol vital și că au fost rezultate tipice ale unei decizii ale poliției din timpul distribuirii acestor răni.Sărbărâtoarea a fost respinsă de către procurorul general al Republicii Mersin și a fost respinsă de către procurorul general al Republicii Mersin.
Curtea, care este expertă în definirea juridică a faptelor în cauză, consideră oportună examinarea acestor plângeri în temeiul articolului 3 din Conventie (a se vedea Radomilja și Alții/Hirvatistan [BD], nr. 37685/10 și 22768/12, § 126, 20 martie 2018 și Aysu/Turcia , nr. 44021/07, §§ 25-27, 13 martie 2012).16 Curtea a constatat că plângerile respective, inclusiv în sensul articolului 35 § 3 (a) din Conventie, nu au fost în mod evident susținute de o rană suferită de către reclamant, nici de alte motive de sănătate, nici nu au fost în mod clar susținute în timpul sesiunii sale. Prin urmare, plângerile pot fi acceptate sau nu sunt conforme cu afirmațiile.17 În plus, o plângere a fost făcută la inițiativa autorității generale și a fost investigată de către poliția turcă, care a avut un efect asupra poliției turce. (Belgium, 18.3.2013, § 18-180), Curtea a constatat că, deși nu a fost observată o rană suferită de către reclamant în timpul sesiunii sale, nu a fost nici o altă rană sau o problemă de sănătate.
În plus, rezultatele raportului medical din 31 martie 2011, întocmit la doar câteva ore după incident, au fost în concordanță cu afirmațiile făcute de către reclamant, cel puțin cu afirmațiile sale, în ceea ce privește eficiența investigației privind incidentul (a se vedea paragrafele 23-24 de mai jos) și că afirmațiile sau cauzele alternative ale incidentului au fost considerate ca fiind rezultatul unui conflict tipic dintre poliție și manifestanți (a se vedea §11 de mai sus).De asemenea, rezultatele raportului medical din 31 martie 2011, întocmit la doar câteva ore după incident, au fost în concordanță cu afirmațiile făcute de reclamant, cel puțin cu afirmațiile sale.
În acest sens, se poate concluziona că folosirea forței împotriva reclamantului nu a fost cauzată de propriul comportament al reclamantului. 22. Prin urmare, a fost încălcată legea în temeiul articolului 3 din Convenție. 23 În cadrul anchetei, în special, în ceea ce privește afirmațiile reclamantului, reclamantul nu a aplicat nici o explicație a afirmațiilor reclamantului sau a unei afirmații a reclamantului în urma atacului, iar Curtea a încercat să stabilească dacă aceste afirmații erau coerente cu cele ale reclamantului, în special în ceea ce privește poliția.
Cu toate acestea, luând în considerare declarațiile reclamantului și propriile sale hotărâri de mai sus, Curtea a considerat că aceste plângeri sunt în esență aceleași cu cele prevăzute la art. 3 din Convenție. Prin urmare, Curtea a considerat că nu există o cerere de ajutor în vederea examinării în mod separat a plângerilor în temeiul articolului 3.
BU GEREKÇELERLE, MAHKEME, OY BİRLİĞİLİ, că plângerile cu privire la faptul că reclamantul a fost tratat rău și că nu a fost efectuată o anchetă eficientă în acest sens sunt admisibile; că s-a încălcat art. 3 din Convenție în ceea ce privește esența și modalitatea; că nu este necesar să se examineze plângerile în temeiul articolului 10 § 11 din Convenție; (a) că reclamantul a fost respins de către stat în termen de trei luni pentru a plăti, prin intermediul unei taxe de datorie și a deveni un paralegal al litigiului, și a obține, ca despăgubire, suma de 6.500 de euro (șase sute cinci sute de puncte) în sumă de indemnizație, inclusiv toate taxele care pot fi plătite prin intermediul unei taxe de datorie și a obține o despăgubire în mod simplu, în conformitate cu art. 2 din Convenție; (b) că litigiul a fost prelungit în termen de trei luni în conformitate cu data expirării taxei de trei luni în 2023 pentru a fi plătit de Adjunctul Principalul Director al Băncii; și (c) că litigiul a fost respins în termen de trei zile în conformitate cu art. 9 din Decizia Curții Curții Europene de la Casa Albă, în care a fost pronunțată Curtea.
(Bașvuru no. 74021/12)
KARAR
9 Mayıs 2023
İșbu karar, kesin olup bazı șekli değișikliklere tabi tutulabilir.
Karabulut / Türkiye davasında,
Bașkan,
Pauliine Koskelo,
Hâkimler,
Lorraine Schembri,
Davor Derenčinović,
ve
Bölüm Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Dorothee von Arnim’nin katılımıyla Komite olarak toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
1962 doğumlu olup, Mersin’de ikamet eden, kendisine adli yardım verilmiș olan ve Mersin Barosuna bağlı Avukat Ö. Özbek tarafından temsil edilen bir Türk vatandașı olan Mahmut Karabulut’un (“bașvuran”) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (“AİHM” veya “Mahkeme”), İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına ilișkin Sözleșme’nin (“Sözleșme”) 34. maddesi uyarınca, 18 Ekim 2012 tarihinde Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine yapmıș olduğu bașvuruyu (no. 74021/12);
Türkiye Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Dairesi Bașkanı Hacı Ali Açıkgül tarafından temsil edilen Türk Hükümetine (“Hükümet”), bașvuranın kötü muameleye maruz kaldığı iddiasına ve bununla ilgili etkili bir sorușturma yürütülmediğine ilișkin șikâyetlerin bildirilmesi ve bașvurunun geri kalan kısmının kabul edilmez olduğunun beyan edilmesi kararını;
tarafların beyanlarını;
ve Hükümetin bașvurunun bir Komite tarafından incelenmesine karșı itirazlarını reddeden kararı dikkate alarak;
11 Nisan 2023 tarihinde yapılan kapalı müzakerelerin ardından,
Aynı tarihte kabul edilen așağıdaki kararı vermiștir:
1.
Dava, bașvuranın gösterinin dağıtılması sırasında polis tarafından kötü muameleye maruz kaldığı ve konu ile ilgili olarak etkin bir sorușturma yürütülmediği iddiasına ilișkindir.
2.
Barıș ve Demokrasi Partisi (“BDP”, Kürt yanlısı siyasal bir parti) 30 Mart 2011 tarihinde çeșitli konuları protesto etme amacıyla bir gösteri düzenlemiștir.
3.
Aynı gün saat 11.30 sularında, birkaç grup Mersin’in çeșitli yerlerinde toplanmaya bașlamıș ve Akdeniz ilçesindeki belediye binasına doğru yola çıkmıștır. Saat 14.30 sularında belediye binası önünde yaklașık 500 gösterici bulunmaktaydı. Belediye binasındaki gösteri saat 23.30’a kadar devam etmiș ve ilgili saatte polis, geriye kalan yaklașık 150 kișilik gruba dağılmalarını emretmiștir. Bașvuranın da aralarında yer aldığı grup dağılmayı reddetmiș ve kol kola girerek oturma eylemine bașlamıștır.
4.
Polis 31 Mart 2011 günü saat 00.30 sularında, fiziksel güç ve biber gazı kullanarak grubu dağıtmaya bașlamıștır. Grubun dağıtıldığı sırada bir polis memurunun telsizle bașvuranın kafasına vurduğu iddia edilmiștir. Ayrıca, bașvuranın aralarında yer almadığı, seksen beș gösterici gözaltına alınmıștır.
5.
Grubun dağıtıldığı sırada polis memurlarından biri sağ elinden yaralanmıș ve bu yaraya dikiș atılması gerekmiștir.
6
.
Aynı gece bașvuran Mersin Devlet Hastanesine gitmiștir. İlgili hastane tarafından saat 03.02’de düzenlenen sağlık raporuna göre (“31 Mart 2011 tarihli tıbbi rapor”), bașvuranın bașının oksipital bölgesinde 2 cm uzunluğunda bir kesik, sağ kulağının arkasında 6 ila 7 cm’lik bir abrazyon ve dudaklarında 1 cm ve 2 cm’lik iki abrazyon tespit edilmiștir. Bașvuran daha sonra Toros Devlet Hastanesine sevk edilmiștir. Söz konusu hastanede bașvuranın herhangi bir nörolojik hasara uğramadığı sonucuna varılmıștır. Yaralanmaların iddia edilen nedeni her iki raporda da darp olarak belirtilmiștir.
7.
Aynı tarihte bașvuran, gösteriye katılımı ile ilgili olarak polis tarafından sorgulanmıștır. Bașvuran susma hakkını kullanmıș ancak 31 Mart 2011 tarihli tıbbi raporun dava dosyasına eklenmesini talep etmiștir.
8.
Bașvuran, 7 Nisan 2011 tarihinde Mersin Cumhuriyet Bașsavcılığına yaralanmasıyla ilgili olarak polis hakkında șikâyette bulunmuștur. Özellikle bir polis memuru tarafından telsizle kafasına vurulduğunu ve polis tarafından kullanılan gücün așırı olduğunu iddia etmiștir.
9
.
Bașvuran 8 Nisan 2011 tarihinde, Cumhuriyet savcısına ifade vermiștir. Bașvuran iddialarını yinelemiș ve yukarıda anılan sağlık raporuna atıfta bulunmuștur. Bașvuran ayrıca, sorumlu olan polis memurlarının tespit edilebilmesi için olaylara ilișkin video görüntülerinin incelenmesini talep etmiștir.
10.
Cumhuriyet Bașsavcılığının talebi üzerine, bașvuran 6 Ekim 2011 tarihinde Mersin Devlet Hastanesinde bir doktor tarafından muayene edilmiștir. Doktor tarafından aynı tarihte düzenlenen sağlık raporunda, bașvuranın 31 Mart 2011 tarihli raporda belirtilen yaralarının hayati tehlike arz etmediği ve basit bir tıbbi müdahaleyle tedavi edilebileceği belirtilmiștir.
11
.
Mersin Cumhuriyet savcısı (“savcı”) 16 Aralık 2011 tarihinde, bașvuranın iddialarıyla ilgili olarak kovușturmaya yer olmadığına dair karar vermiștir. Savcı, bașvuranın polisin müdahalesi sırasında yaralandığını ve bu müdahalenin yürürlükteki yasalara uygun olduğunu belirtmiștir. Savcı, söz konusu yaraların niteliğini göz önünde bulundurarak, bu tür yaralanmaların, dağıtılma sırasında polis ve göstericiler arasındaki çatıșmanın tipik sonuçları olduğunu belirtmiștir. Savcı, polis tarafından așırı güç kullanıldığına dair herhangi bir kanıt bulunmadığı sonucuna varmıștır.
12.
Bașvuran, 1 Șubat 2012 tarihinde bu karara itiraz etmiștir.
13.
Tarsus Ağır Ceza Mahkemesi 13 Mart 2012 tarihinde bașvuranın itirazını reddetmiștir. Söz konusu karar, 30 Nisan 2012 tarihinde bașvuranın avukatına tebliğ edilmiștir.
14.
Bașvuran, Sözleșme’nin 3 ve 13. maddeleri uyarınca, gösterinin dağıtılması sırasında polis tarafından kötü muameleye maruz kaldığından ve iddialarına ilișkin yürütülen sorușturmanın etkisiz olduğundan șikâyetçi olmuștur.
15.
Dava konusu olayların hukuki açıdan vasıflandırılması hususunda uzman olan Mahkeme, söz konusu șikâyetleri Sözleșme’nin 3. maddesi kapsamında incelemeyi uygun görmektedir
(bk.
Radomilja ve Diğerleri/Hırvatistan
[BD], no.
37685/10 ve 22768/12, § 126, 20 Mart 2018 ve
Aysu/Türkiye
, no.
44021/07, §§ 25-27, 13 Mart 2012).
16.
Mahkeme, söz konusu șikâyetlerin Sözleșme’nin 35 § 3 (a) maddesinin anlamı dâhilinde açıkça dayanaktan yoksun olmadığı veya bașka herhangi bir kabul edilemezlik gerekçesiyle de bağdașmadığı kanaatindedir. Dolayısıyla, șikâyetlerin kabul edilebilir olduğu beyan edilmelidir.
17.
Kötü muamele yasağına ilișkin genel ilkeler ve Devletin bu tür iddialara ilișkin etkili bir sorușturma yürütme yükümlülüğü
Bouyid/Belçika
([BD], no.
23380/09, §§
81-90 ve §§ 114-23, AİHM 2015) kararında özetlenmiștir.
18.
Mahkeme, bașvuranın yaralarının polis tarafından kötü muamele sonucu oluștuğunun makul șüphenin ötesinde tespit edilip edilmediğini belirlerken, bașvuranın gözaltına alınanlar arasında olmadığını ve hastaneye kendi inisiyatifiyle gittiğini gözlemlemektedir. Ancak bașvuran, tıbbi muayenesi sırasında darp edildiğini iddia etmiștir (bk. yukarıda 6. paragraf). Mahkeme ayrıca, Hükümet tarafından belirtildiği üzere, bașvuranın polis tarafından sorgulanması sırasında sessiz kalmasına rağmen, yaralarına ilișkin resmi bir șikâyette bulunmadan önce 31 Mart 2011 tarihli sağlık raporunun ifadesine eklenmesini talep ettiğini kaydetmektedir.
19.
Hükümetin, bașvuranın yaralanmasının polisin eylemlerinden kaynaklandığına dair makul șüphenin ötesinde bir kanıt bulunmadığı yönündeki iddiasına ilișkin olarak Mahkeme, savcının bașvuranın polisin müdahalesi sırasında yaralandığını kabul ettiğini ancak bu türde yaralanmaların polis ile göstericiler arasında meydana gelen çatıșmanın tipik bir sonucu olduğunu düșündüğünü kaydetmektedir (bk. yukarıda 11. paragraf). Ayrıca, olaydan sadece birkaç saat sonra düzenlenen 31 Mart 2011 tarihli tıbbi raporun bulguları, en azından bașvuranın bașına darbe aldığı iddialarıyla tutarlıydı. Bu doğrultuda, konuya ilișkin sorușturmanın etkinliğine ilișkin hususları (bk. așağıda 23-24 paragraflar) ve söz konusu yaralanmaların nedenine ilișkin alternatif veya makul açıklamaların bulunmadığını da göz önünde bulunduran Mahkeme, söz konusu yaralanmaların gerçekten de gösterinin dağıtılması sırasında polis tarafından ortaya çıktığının makul șüphenin ötesinde tespit edildiğine karar vermiștir (bk., bu davaya uygulanabildiği ölçüde,
Zakharov ve Varzhabetyan/Rusya
, no. 35880/14 ve 75926/17, §§
67
ve
69, 13
Ekim 2020).
20.
Mahkeme, bașvuranın yaralanmalarının niteliğini ve yerini göz önünde bulundurarak, Hükümetin yaralanmaların Sözleșme’nin 3. maddesi kapsamına girecek asgari ağırlık eșiğine ulașmadığı yönündeki iddiasını da reddetmektedir (bk., bu davaya uygulanabildiği ölçüde,
Samüt Karabulut/Türkiye
, no.
16999/04, § 41, 27 Ocak 2009).
21.
Kullanılan gücün gerekliliğine ilișkin olarak, bașvuranın herhangi bir șiddet eyleminde bulunduğu veya kamu düzeni için tehlike arz ettiği somut olarak ortaya konulamamıștır. Hükümet, polis memurlarından birinin yaralanmasına atıfta bulunmuș olsa da, bu yaralanmaların, tutuklananlar arasında bile olmayan bașvuranın kendisi tarafından yapıldığını gösteren herhangi bir unsur bulunmamaktadır. Bu doğrultuda, bașvurana karșı güç kullanımının, bașvuranın kendi davranıșlarından kaynaklanmadığı sonucuna varılabilir.
22.
Dolayısıyla, Sözleșme’nin 3. maddesi esas yönünden ihlâl edilmiștir.
23
.
Bașvuranın iddialarına ilișkin yürütülen sorușturma hususunda, savcı, bașvuranın olaylara ilișkin anlatımını doğrulamaya veya yaralanmaların polis tarafından kafasına vurulması sonucu ortaya çıktığı iddiasıyla tutarlı olup olmadığını tespit etmeye çalıșmadan, söz konusu yaralanmaları, polis ile göstericiler arasında meydana gelen çatıșmanın tipik bir sonucu olarak değerlendirmiștir. Buna ek olarak, polis memurlarının bașvuranın iddialarıyla ilgili olarak sorgulandığını gösteren herhangi bir emare bulunmamaktadır.
24
.
Son olarak, savcının kararında yer alan gerekçede, bașvuran tarafından teșhis amacıyla özellikle talep edilmiș olmasına rağmen, Hükümet tarafından Mahkemeye sunulan olaylara ilișkin video görüntülerinin değerlendirilmesinden bahsedilmemiștir (bk. yukarıda 9. paragraf ve bu davaya uygulanabildiği ölçüde,
Rizvanov/Azerbaycan
, no. 31805/06, §
60, 17
Nisan 2012).
25.
Yukarıdaki hususlar ıșığında, Mahkeme, davalı Devlet yetkililerinin söz konusu yaralanmaların meydana geldiği koșulları tespit etmek için ciddi bir girișimde bulunmadıkları görüșündedir.
26.
Dolayısıyla, Sözleșme’nin 3. maddesi usul yönünden de ihlâl edilmiștir.
27.
Bașvuran, aynı olaylara dayanarak, Sözleșme’nin 10 ve 11. maddelerinin de ihlal edildiğini iddia etmiștir. Ancak, bașvuranın beyanlarını ve yukarıdaki kendi bulgularını göz önünde bulunduran Mahkeme, bu șikâyetlerin Sözleșme’nin 3. maddesi kapsamındaki șikâyetlerle esasen aynı olduğunu kaydetmektedir. Dolayısıyla, Mahkeme bu șikâyetleri ayrı olarak incelemeye gerek olmadığı görüșündedir (bk. bu yaklașıma ilișkin olarak, bu davaya uygulanabildiği ölçüde,
Öcalan/Türkiye
[BD], no.
46221/99
, §
206, AİHM 2005-IV ve
İzgi/Türkiye
, no. 44861/04, §
47, 15
Kasım 2011).
28.
Bașvuran, maddi tazminat olarak 5.000 avro ve manevi tazminat olarak 20.000 avro talep etmiștir. Bașvuran, ayrıca, yerel merciler ve Mahkeme nezdinde olușan masraf ve giderler karșılığında 5.000 avro talep etmiștir.
29.
Hükümet bu taleplere itiraz etmiștir.
30.
Mahkeme, tespit edilen ihlal ile talep edilen maddi tazminat talebi arasında nedensel bir bağlantı bulmadığı için bu talebi reddetmiștir. Ancak, Mahkeme, bașvurana, manevi tazminat olarak, miktara yansıtılabilecek vergiler hariç olmak üzere 6.500 avro ödenmesine hükmetmiștir.
31.
Mahkeme, elinde bulunan belgeleri ve bașvurana 850 avro adli yardım sağlandığını dikkate alarak, masraf ve giderlere ilișkin talebi reddetmiștir.
Bașvuranın kötü muameleye maruz kaldığına ve bununla ilgili etkin bir sorușturma yürütülmediğine ilișkin șikâyetlerin
kabul edilebilir olduğuna;
Sözleșme’nin 3. maddesinin esas ve usul yönünden
ihlal edildiğine;
Sözleșme’nin 10 § 11. maddesi kapsamındaki șikâyetleri incelemeye
gerek bulunmadığına;
(a)
Davalı Devlet tarafından, bașvurana, üç ay içerisinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden davalı Devletin para birimine çevrilmek üzere, yansıtılabilecek tüm vergiler hariç olmak üzere, manevi tazminat olarak 6.500 avro (altı bin beș yüz)
ödenmesine;
(b)
Yukarıda bahsi geçen üç aylık sürenin bittiği tarihten itibaren ödeme gününe kadar geçen sürede, yukarıda bahsedilen miktara, Avrupa Merkez Bankasının söz konusu dönem için geçerli olan marjinal faiz oranına üç puan eklenmek suretiyle elde edilecek oran üzerinden basit faiz
uygulanmasına;
Bașvuranın adil tazmin talebinin geri kalan kısmının reddedilmesine
karar vermiștir.
İșbu karar İngilizce olarak tanzim edilmiș olup, Mahkeme İç Tüzüğü’nün 77 §§
2 ve 3. maddesi uyarınca 9 Mayıs 2023 tarihinde yazılı olarak bildirilmiștir.
Dorothee von Arnim
Pauliine Koskelo
Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Bașkan