AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA HUKUM Bașvuru No. 13844/13 Ayșegül SELEK ve Ahmet SELEK / TÜRKİYE Președintele Ledi Bianku, judecătorii Nebojša Vučinić, Jon Fridrik Kjølbro și directorul adjunct al celui de-al doilea departament al Departamentului de afaceri Hasan Bakırcı, cu participarea lui Hasan Bakırcı, 29 mai 2018, începând cu data de 30 ianuarie 2013, a avut loc o întâlnire cu guvernul, urmată de următoarele discuții: 1.
Reclamanții Ayșegül Selek și Ahmet Selek, cetățeni turci, născuți în 1982 și 1979 și locuind în Denizli, sunt reprezentat în fața Curții de avocatul înregistrat în Denizli Barosuna, M. Yalçın. Turk Hükümeti (Hükümet), reprezentat de autoritatea sa. 2. Evenimentele de la proces, așa cum au fost exprimate de părți, pot fi rezumate după cum urmează. 3. Fiica reclamanților, Reyhan Dilara Selek, a murit la 23 iunie 2010, la vârsta de șapte ani, din cauza unei infecții virale acute. 4. Reclamanții, patru funcționari ai spitalului Denizli Devlet Hastanesi, au fost acuzați de uciderea unui om și de acuzarea lui Denizli Savrascu, în funcția de director al spitalului 5.
Procurorul Republicii a decis ca Curtea de Medicină Judiciară să efectueze o anchetă pentru a stabili dacă fiicele reclamantelor au murit din cauza unei neglijențe sau a unei abateri medicale. (6) Curtea de Medicină Judiciară a depus raportul său la 9 mai 2012 în Procurorul Republicii. Raportul a ajuns la concluzia că decesul lui Reyhan Dilara Selek a fost cauzat de complicații cauzate de encefalită virală acută și că nu existau nici o deficiență sau neglijență în executarea profesiilor medicilor acuzați, nici o răspundere care să poată fi raportată la medici. (7) Curtea de Medicină Judiciară, la 2 iulie 2012, a decis că raportul menționat mai sus nu se bazează pe istoria tratamentului.
În urma contestării acestei decizii de către solicitanți, Curtea de Pedepse Grele Nazilli a confirmat decizia din 29 august 2012 potrivit căreia nu există loc pentru convoștură contestată.9. pe de altă parte, la cererea Guvernatorului Denizli, Ministerul Sănătății a desemnat un mufettiș pentru a efectua o anchetă administrativă și, dacă este necesar, pentru a iniția o anchetă disciplinară cu privire la presupusele evenimente.10.
Guvernul contestă pretenția reclamantelor. HUKUKİ DEĞERLENDİRME 13.Plicanții susțin că condițiile cauzei încalcă articolele 2, 6 și 13 din Convenție. 14.Guvernul invocă faptul că căile de atac interne nu au fost epuizate și acuză în acest context reclamantul că nu a deschis o acțiune de despăgubire în fața instanțelor naționale. 15.Curtea va face apel în temeiul articolului 2 din Convenție. 16.
Curtea reamintește că, în contextul special al neglijențelor medicale, obligația pozitivă de a crea un sistem juridic eficient, care decurge din art. 2 din Convenție, nu necesită neapărat în orice caz o cerere de pedeapsă, de exemplu, dacă sistemul juridic în cauză este interesat de stabilirea răspunderii medicilor acuzați și, dacă este necesar, de aplicarea oricărei măsuri legale adecvate, individual sau împreună cu o cerere în fața instanțelor penale, poate fi îndeplinită în același mod obligația de a stabili o cerere de pedeapsă sau o cerere de pedeapsă în fața instanțelor judiciare sau administrative (velli ve Ciglio/Italia [BD], nr. 32967/96, § 51, AİHM 2002 I‐ 17.).
În speță, din cauza plângerilor reclamantelor, este necesar să se stabilească dacă situația reclamată a fost prezentată personalului medical responsabil de tratamentul lui Reyhan Dilara Selekin ca fiind cauzată de un fel de intenționat de a fi trimis sau cauzată de "neglijări medicale".18 Curtea a considerat că problemele susținute în speță au fost evaluate ca fiind legate de "greșeli de decizie" comise de personalul medical sau de "coordonare necorespunzătoare" între ei în legătură cu tratamentul unui spital particular (Powell/Birleșik Krallık (Birk.k.2000), nr. 45305/99, AİHMV, sus-numite Calvelli și Ciglio , § 49 și Csiki/România, nr. 11273/05, 75, § 52, 19.07.2011).
În cazul în care în cazul în care există pretenții de "tıbbi ihmal" precum în cazul în care se face un dosar, Curtea a precizat mai înainte că, în funcție de faptul că subiectul litigiului este în sectorul serviciilor publice sau privat, litigiul trebuie să fie calificat drept judecător și/sau judecător (Karakoca/Turcia (k.k.), nr. 46156/11, 21 mai 2013 și Bilsen Tamer și alții/Turcia (k.k.), nr. 60108/10, 26 august 2014).
Deoarece instituțiile de sănătate criticate în acest caz erau spitale publice, iar medicii în cauză erau funcționari publici și nimeni nu susținea că faptele medicale în cauză ar trebui să fie considerate ilegale, era necesară doar luarea în considerare a unei căi judiciare administrative (Calfelli și Ciglio, § 51 și Karakoca, menționate mai sus).
Curtea observă că reclamanții au căutat o singură cale de atac: reclamanții au depus o plângere la Parchetul din Denizli împotriva unor doctori pe care ei îi susțineau că sunt responsabili de moartea fiicei lor; ancheta penală s-a încheiat cu o hotărâre prin care reclamanții nu au mers la judecată pe motiv că Reyhan Dilara Selekin a murit din cauza encefalitei virale acute, că nu s-a găsit nici o greșeală sau neglijență în exercitarea profesiei medicilor acuzați și că, prin urmare, medicii în cauză nu pot fi implicați în nicio răspundere.
În acest context, Curtea nu a stabilit nimic în dosar care să permită să se concluzioneze că un astfel de proces nu va avea nicio perspectivă rezonabilă de succes sau că este condamnat la eșec. Nitekim, un element de anchetă penală și o anchetă administrativă, a asigurat clarificarea cazului.
(k.k.), nr. 70479/11, 20 februarie 2018), cererea sa, pe motiv că nu au fost epuizate căile de atac interne, trebuie respinsă în temeiul articolelor 1 și 4 din art. 35 din Convenție. Pe aceste temelii, Curtea a decis, în unanimitate, că cererea sa nu este admisă. Această hotărâre, în limba franceză, a fost comunicată la data de 21 iunie 2018.
Bașvuru No.
13844/13
Ayșegül SELEK ve Ahmet SELEK / TÜRKİYE
Bașkan
Ledi Bianku,
Yargıçlar
Nebojša Vučinić,
Jon Fridrik Kjølbro
ve İkinci Bölüm Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Hasan Bakırcı’nın katılımıyla, 29 Mayıs 2018 tarihinde, Komite olarak toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm), yukarıda belirtilen 30 Ocak 2013 tarihinde yapılan bașvuruyu ve davalı Hükümet tarafından sunulan görüșler ile bunlara cevaben bașvuranlar tarafından sunulan görüșleri dikkate alarak, gerçekleștirdiği müzakerelerin ardından așağıdaki kararı vermiștir:
1.
Bașvuranlar Ayșegül Selek ve Ahmet Selek, Türk vatandașları olup 1982 ve 1979 doğumludurlar ve Denizli’de ikamet etmektedirler. Bașvuranlar Mahkeme önünde Denizli Barosuna kayıtlı Avukat
Türk Hükümeti (‘‘Hükümet’’), kendi yetkilisi tarafından temsil edilmiștir.
2.
Davaya konu olaylar, taraflarca ifade edildiği șekliyle, așağıdaki gibi özetlenebilir.
3.
Bașvuranların kızı Reyhan Dilara Selek, 23 Haziran 2010 tarihinde, yedi yașında olduğu sırada akut viral ensefalit geçirmesi sebebiyle hayatını kaybetmiștir.
4.
Bașvuranlar, Denizli Devlet Hastanesinde görevli dört doktor hakkında, taksirle adam öldürdükleri ve görevlerinin icrasında ihmalleri bulunduğu gerekçesiyle Denizli Savcılığına suç duyurusunda bulunmușlardır.
5.
Cumhuriyet savcısı, bașvuranların kızlarının tıbbi bir ihmal ya da kusura bağlı olarak hayatını kaybedip kaybetmediğinin tespit edilmesi için Adli Tıp Kurumu tarafından inceleme yapılmasına karar vermiștir.
6.
Adli Tıp Kurumu, raporunu 9 Mayıs 2012 tarihinde savcılığa sunmuștur. Raporda, Reyhan Dilara Selek’in ölümünün akut viral ensefalit sebebiyle meydana gelen komplikasyonlara bağlı olduğu ve suçlanan doktorların mesleklerinin icrasında herhangi bir kusur ya da ihmallerinin olmadığı, doktorlara isnat edilebilecek herhangi bir sorumluluğun bulunmadığı kanaatine varılmıștır.
7.
Savcılık, 2 Temmuz 2012 tarihinde, yukarıda belirtilen rapora dayanarak kovușturmaya yer olmadığına karar vermiștir.
8.
Bașvuranların bu karara itirazda bulunması üzerine, Nazilli Ağır Ceza Mahkemesi, 29 Ağustos 2012 tarihinde itiraz edilen kovușturmaya yer olmadığına dair kararı onamıștır.
9.
Diğer taraftan Denizli Valiliği’nin talebi üzerine, Sağlık Bakanlığı ön idari sorușturma yürütülmesi ve gerektiği takdirde iddia edilen olaylarla ilgili disiplin sorușturması bașlatılması için bir müfettiș görevlendirmiștir.
10.
Sağlık Bakanlığı müfettiși, raporunda suçlanan doktorların mesleklerinin icrasında herhangi bir ihmal, kusur, ihtiyatsızlık ya da dikkatsizliklerinin bulunmadığı sonucuna varmıștır.
11.
Bașvuranlar, Sözleșme’nin 2, 6 ve 13. maddelerini ileri sürerek, sağlık personeli tarafından yapılan hataların çocuklarının hayatına mâl olduğunu iddia etmektedirler.
12.
Hükümet, bașvuranların iddiasına itiraz etmektedir.
13.
Bașvuranlar, davanın koșullarının Sözleșme’nin 2, 6 ve 13. maddelerini ihlal ettiğini ileri sürmektedirler.
14.
Hükümet, iç hukuk yollarının tüketilmediğine dair itirazda bulunmakta ve bu bağlamda bașvuranları, ulusal mahkemeler önünde tazminat davası açmamıș olmakla suçlamaktadır.
15.
Mahkeme, bașvuruyu, Sözleșme’nin 2. maddesi açısından inceleyecektir.
16.
Mahkeme, tıbbi ihmallerin özel bağlamında, Sözleșme’nin 2. maddesinden doğan etkin bir hukuk sistemi olușturma pozitif yükümlülüğünün, mutlaka her durumda cezai nitelikli bir bașvuru yolu gerektirmediğini hatırlatmaktadır. Örneğin, söz konusu hukuk sistemi, ilgililere, suçlanan doktorların sorumluluğunun tespit edilmesi ve gerektiği takdirde uygun her türlü hukuki yaptırımın uygulanması için tek bașına veya ceza mahkemeleri önünde bir bașvuru yoluyla birlikte, hukuk veya idare mahkemeleri önünde bir bașvuru yolu ya da disiplin hukukuna tabi bir bașvuru yolu sunuyorsa, bu șekilde de aynı yükümlülük yerine getirilebilir (
Calvelli ve Ciglio/İtalya
[BD], No. 32967/96, §
‑
I).
17.
Somut olayda, bașvuranların șikâyetleri bakımından, șikâyet edilen durumun, Reyhan Dilara Selek’in tedavisinden sorumlu olan sağlık personeline isnat edilen kasıtlı bir fiilden veya "tıbbi ihmallerden" kaynaklanıp kaynaklanmadığının belirlenmesi gerekmektedir.
18.
Mahkeme, somut olayda ileri sürülen sorunların, örneğin sağlık personeli tarafından yapılan "karar hataları" veya özel bir hastanın tedavisiyle ilgili olarak aralarında meydana gelen "kötü koordinasyon" bağlamında değerlendirilen ihmaller gibi sunulduğu kanaatindedir (
Powell/Birleșik Krallık
(k.k.), No.
45305/99, AİHM 2000-V, yukarıda anılan
Calvelli ve Ciglio
, § 49 ve
Csiki/Romanya,
No.
11273/05, § 72, 5 Temmuz 2011).
19.
İleri sürülen sorunun niteliğine göre bu ayrım, iç hukuk yollarının tüketilmesi kuralı bakımından dikkate alınmaktadır (
Lopes de Sousa Fernandes/Portekiz
[BD], No.
56080/13, §
Mevcut davadaki gibi "tıbbi ihmal" iddialarını içeren koșullarda, Mahkeme, Türk hukukunda bașvuranlar tarafından izlenecek yolun, ihtilaf konusu hizmetin kamu sektörüne veya özel sektöre dâhil olmasına göre, ilke olarak, hukuki ve/veya idari nitelikli olması gerektiğini daha önce belirtmiștir (
Karakoca/Türkiye
(k.k.), No.
46156/11, 21
Mayıs 2013 ve
Bilsen Tamer ve diğerleri/Türkiye
(k.k.), No.
60108/10, 26
Ağustos 2014).
20.
Somut olayda eleștirilen sağlık kurulușlarının devlet hastaneleri olması ve ilgili doktorların devlet memuru olmaları sebebiyle ve hiç kimsenin, söz konusu tıbbi eylemlerin hukuka aykırı olarak değerlendirilmesi gerektiğini öne sürmemesi sebebiyle, sadece idari yargı yolunun dikkate alınması gerekirdi (yukarıda anılan
Calvelli ve Ciglio
, §
51 ve yukarıda anılan
Karakoca
).
21.
Mahkeme, bașvuranların sadece tek bir hukuk yolunu izlediğini gözlemlemektedir: bașvuranlar kızlarının ölümünden sorumlu olduklarını ileri sürdükleri doktorlar hakkında Denizli Savcılığına suç duyurusunda bulunmușlardır; ceza sorușturması, Reyhan Dilara Selek’in akut viral ensefalit sebebiyle hayatını kaybettiği, suçlanan doktorların mesleklerinin icrasından herhangi bir kusur veya ihmalde bulunmadığı ve dolayısıyla ilgili doktorlara hiçbir sorumluluğun isnat edilemeyeceği gerekçesiyle, kovușturmaya yer olmadığı kararıyla sonuçlanmıștır.
Hâlbuki bașvuranlar, idare mahkemeleri önünde tam yargı davası açmıș olsalardı,
bu mahkemeler karar verirken ceza hukukuna ilișkin unsurlara değil, tıbbi sorumluluğa ilișkin kamu hukuku ilkelerine dayanacaklardı. Bu iç hukuk yolu, bașvuranlara açıktı ve suçlanan doktorların olası sorumluluğunun tespit edilmesine ve gerektiği takdirde tazminat elde edilmesine imkân verebilirdi. Bu bağlamda Mahkeme, dosyada bu türden bir davanın, hiçbir makul bașarı perspektifi sunmayacağı veya bașarısızlığa mahkûm olduğu sonucuna varılmasını sağlayacak hiçbir unsur tespit etmemektedir. Nitekim, ceza sorușturması ve idari sorușturma, davanın koșullarının aydınlatılmasını sağlamıștır.
22.
Bașvuranların, uygun bir tazminat yoluna bașvurmamaları, yani somut olayda idare mahkemeleri önünde tam yargı davası açmamıș olmaları sebebiyle (aynı anlamda bk.
Mehmet Rağıp Ersoy/Türkiye
(k.k.), No. 70479/11, 20 Șubat 2018), bașvurunun, iç hukuk yolları tüketilmediği gerekçesiyle, Sözleșme’nin 35. maddesinin 1. ve 4. fıkraları uyarınca reddedilmesi gerekmektedir.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Bașvurunun kabul edilemez olduğuna karar vermiștir.
İșbu karar, Fransızca dilinde tanzim edilmiș olup 21 Haziran 2018 tarihinde bildirilmiștir.
Hasan Bakırcı
Ledi Bianku
Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Bașkan