AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KABUL EDİLEBİLİRİK HAKKINDA HUKUMAR BIZVURU No: 59845/10 Hasan Hüseyin ERBAȘ / Türkiye Bașkan Paul Lemmens, judecătorii Valeriu Grițco, Stéphanie Mourou-Vikström și Asistentul Directorului Departamentului de Afaceri Juridice Hasan Bakırcı, cu participarea lui Hasan Bakırcı, au fost judecate în cadrul unei comisii de judecată din 4 septembrie 2018 în cadrul unei anchete din 4 septembrie, Curtea Europeană a Drepturilor Omului (Curtea din Craiova), 20 septembrie 2010 a decis în fața instanței de judecată din Craiova, că sus-menționată cauză a fost retrasă, iar actualul judecător a decis în fața instanței de judecată din Craiova, că sus-menționată cauză a fost retrasă: 1.
În cadrul unei alte ședințe din data de 16 martie 2010, în prezența reclamantului și a avocatului său, instanța de judecată a decis să continue detenția lui.11 În cadrul unei alte ședințe din data de 5 martie 2010, instanța de judecată a decis să continue detenția lui.11 În cadrul unei alte ședințe din data de 5 aprilie 2010, instanța de judecată a decis să continue detenția lui.11 În cadrul unei alte ședințe din data de 5 martie 2010, instanța de judecată a decis să recureze detenția lui.11 În cadrul unei alte ședințe din data de 14 aprilie 2010, instanța de judecată a decis că a evaluat mai devreme contestația reclamantului și a refuzat să pună în aplicare pedeapsa din data de 16 martie 2010, iar în cadrul unei alte ședințe din data de 16 martie 2010, instanța de judecată a decis să reînnoiască detenția reclamantului.12 În cadrul unei alte ședințe din data de 5 aprilie 2010, instanța de judecată a declarat că nu a decis detenția pe data de 10 martie 2010, iar în cadrul unei alte ședințe din data de 5 martie 2010 a contestat decizia din data de 5 martie 2010.5 În cadrul unei alte ședințe din data de 14 aprilie 2010, instanța de judecată a decis că nu a recurs asupra unei decizii de judecată din data de 10 martie, iar în cazul în care a recurs împotriva unei alte hotărâți din data de 14 mai 2010 a respins, instanța de judecată a respins o altă dată o altă decizie de judecată pe data de 14 mai 2010 (în data de 14 mai 2010).12 În cadrul unei alte ședințe, instanțe, instanța de judecată a decis să reziliere a respingă că nu a respins detenția a recursului a judecat judecătorului a judecătorului a fost respinsă pe data de 28 mai devreme.12 mai târziu, instanța de data de 28 mai 2010 a respinsă, instanța de judecată a respinsă a respinsă judecată a respinsă a judecat judecat pe data de 28 mai târziu, iar în data de 14 mai 2010 a resp.
În plus, în temeiul articolului 6 § 2 din Conventie, Bașvuran a susținut că dreptul la protecție a inocenței a fost încălcat din cauza unei perioade lungi de detenție. 17. Bașvuran a susținut, de asemenea, că, în temeiul articolului 5 § 4 din Conventie, nu există un drept prin care arestarea sa să poată fi continuată în mod eficient. În temeiul articolului 13 din Conventie, Bașvuran a susținut că dreptul la protecție a inocenței a fost încălcat din cauza unei perioade lungi de detenție. 18. Bașvuran, în temeiul articolului 6 § 2 din Conventie, a susținut că dreptul la protecție a inocenței a fost încălcat din cauza unei perioade lungi de detenție. 20.
Guvernul a solicitat Curții să respingă plângerea în cauză pe motiv că nu au fost epuizate căile de atac interne. În această privință, însă, Guvernul a indicat că reclamantul trebuie să ceară despăgubiri în temeiul articolului 141 din Codul de judecată penală (CMK) 22. Curtea a observat că, în cazul în care nu au fost epuizate căile de atac interne A.Ș./Turcia (nr. 58271/10, § 8595, 13 septembrie 2016) și Șefik Demir/Tür ((k.k.), nr. 51770/07, §§ 17-5, 16 octombrie 2012), nu există nicio hotărâre sau hotărâre definitivă în fața instanței. 23.
Curtea amintește că, în mod normal, evaluarea termenului de detenție a fost făcută pe baza datei la care a fost depusă cererea Curții, însă, după cum se arată în mai multe hotărâri ale Curții, această regulă este supusă unor excepții care pot fi justificate de împrejurările specifice fiecărui caz (de exemplu İçyer/Türkiye (k.k.), nr. 18888/02, § 72, AİHM 2006-I). Curtea a separat de asemenea, în cazul în care se face o cerere de judecată, de o hotărâre de judecată, de o hotărâre de judecată, de o hotărâre de judecată, de o hotărâre de judecată, de o hotărâre de judecată, de o hotărâre de judecată, de o hotărâre de judecată, de o hotărâre de judecată, de o hotărâre de judecată, de o hotărâre de judecată, de o hotărâre de judecată, de o hotărâre de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de judecată, de jude
În urma procesului din 16 martie 2010, instanța a decis că pedeapsa pentru această infracțiune a fost respinsă în dosarul judecătorului. Bașvuran și avocatul său au fost prezenți în proces. Bașvuran a contestat această decizie la data de 5 aprilie 2010. 31.
Guvernul a constatat că, în urma aplicării metodei pilot în cauza Ümmühan Kaplan/Turcia (nr. 24240/07, 20 2012) a fost creată o nouă instanță judiciară în Turcia, după ce a fost instituită o nouă instanță judiciară în Turcia, în temeiul Legii nr. 6384. Guvernul a sugerat că, din cauza necesității ca reclamantul să se adreseze Comisiei de judecată, această parte a cererii să fie declarată inadmisibilă pe motiv că nu au fost epuizate căile de drept intern.
Prin urmare, Curtea a ajuns la concluzia că, din cauza neepurării căilor de atac interne, această parte a cererii trebuie respinsă în temeiul articolelor 35 §§ 1 și 4 din Convenție. D. Alte plângeri 41. Reclamantul a depus și o plângere în temeiul articolului 14 din Convenție. 42. În urma luării în considerare a informațiilor și documentelor disponibile și a constatat că nu există nicio încălcare a drepturilor, libertăților și libertăților menționate în Convenție sau în Protocoalele suplimentare, în măsura în care acestea intră în domeniul de aplicare al reclamantei. Prin urmare, Curtea a concluzionat că această parte a cererii trebuie respinsă în mod clar și că este necesară o ultimă audiere a articolului 35 din Convenție.
Bașvuru No: 59845/10
Hasan Hüseyin ERBAȘ / Türkiye
Bașkan
Paul Lemmens,
Yargıçlar
Valeriu Grițco,
Stéphanie Mourou-Vikström
ve
Bölüm Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Hasan Bakırcı’nın katılımıyla, 4 Eylül 2018 tarihinde Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
20 Eylül 2010 tarihinde yapılan yukarıdaki bașvuruyu göz önüne alarak,
Gerçekleștirilen müzakerelerin sonucunda așağıdaki kararı vermiștir:
1.
Bașvuran Hasan Hüseyin Erbaș, 1975 doğumlu bir Türk vatandașı olup, İstanbul’da ikamet etmektedir. Bașvuran, Mahkeme önünde İstanbul Barosuna kayıtlı avukat N. Sansur tarafından temsil edilmiștir.
2.
Türk Hükümeti (“Hükümet”), kendi yetkilisi tarafından temsil edilmiștir.
3.
Dava konusu olaylar, taraflarca ibraz edildiği șekliyle, așağıdaki gibi özetlenebilir.
4.
Bașvuran, 25 Mart 2005 tarihinde gözaltına alınmıștır.
5.
Bașvuran, 29 Mart 2005 tarihinde İstanbul Ağır Ceza Mahkemesinde hakim önüne çıkarılmıș ve tutukluluğuna karar verilmiștir.
6.
Cumhuriyet savcısı, 21 Nisan 2005 tarihinde, İstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesine bir iddianame sunmuștur.
7.
Yargılamayı yürüten mahkeme, 2 Mayıs 2005 tarihinde tensip durușması düzenlemiș ve bașvuranın tutukluluk halinin devamına karar vermiștir.
8.
Devlet Güvenlik Mahkemelerinin kaldırılması üzerine, bașvuran hakkında yürütülen dava İstanbul Ağır Ceza Mahkemesi önünde görülmüștür.
9.
Bașvuran, 10 Mart 2010 tarihinde, devam eden tutukluluk haline ilișkin
resen
verilen 5 Mart 2010 tarihli karara karșı itirazda bulunmuștur.
10.
Yargılamayı yürüten mahkeme, bașvuranın ve avukatının hazır bulunduğu 16 Mart 2010 tarihli durușmada, bașvuranın tutukluluk halinin devamına karar vermiștir.
11.
Bașvuran, 5 Nisan 2010 tarihinde, mahkemenin, 10 Mart 2010 tarihinde yapmıș olduğu itiraz hakkında karar vermediğini iddia ederek, bir kez daha 5 Mart 2010 tarihli karara karșı itirazda bulunmuștur. Yargılamayı yürüten mahkeme, 14 Nisan 2010 tarihinde, bașvuranın itirazını daha önce değerlendirdiğini ve 16 Mart 2010 tarihli durușmada reddettiğini belirterek, bașvuranın bu itirazını reddetmiș ve bir kez daha bașvuranın tutukluluk halinin devamına karar vermiștir.
12.
Bașvuran, 18 Mayıs 2010 tarihinde, tutukluluk halinin devamına ilișkin olarak
re’sen
verilen 14 Mayıs 2010 tarihli karara karșı itirazda bulunmuștur. İtirazı inceleyen mahkeme, 25 Mayıs 2010 tarihinde, sözlü durușma gerçekleștirmeden itirazın reddine karar vermiștir.
13.
Bașvuran, 14 Ocak 2011 tarihinde tahliye edilmiștir.
14.
Dava dosyasındaki en son bilgilere göre, bașvuran aleyhinde yürütülen ceza yargılamaları 2011 yılı itibariyle derdestti.
15.
İlgili iç hukuka ve uygulamaya ilișkin açıklamalar
A.Ș./Türkiye
(no. 58271/10, § 34-35, 13 Eylül 2016),
Altınok/Türkiye
(no. 31610/08, §§ 28-32, 29
Kasım 2011) ve
Turgut ve Diğerleri/Türkiye
((k.k.), no. 4860/09, §§ 19-26, 26 Mart 2013) kararlarında bulunabilir.
16.
Bașvuran, Sözleșme’nin 5 § 3 maddesi kapsamında, tutukluluk süresinin uzunluğundan șikayet etmiștir. Bașvuran ayrıca, mahkemelerin, tutukluluk halinin devamına karar verirken hemen hemen aynı ve basmakalıp gerekçeler sunduklarını belirtmiștir. Bașvuran ek olarak, Sözleșme’nin 6 § 2 maddesi kapsamında, uzun bir süre tutuklu kalması nedeniyle masumiyet karinesi hakkının ihlal edildiğini iddia etmiștir.
17.
Bașvuran, Sözleșme’nin 5 § 4 maddesi uyarınca, tutukluluğuna etkili bir șekilde itiraz edebileceği etkili bir hukuk yolu olmadığını ileri sürmüștür. Bașvuran bu bağlamda, Sözleșme’nin 13. maddesine de dayanmıștır.
18.
Bașvuran ayrıca, Sözleșmenin 6. maddesi kapsamında, ceza yargılamalarının uzunluğunun “makul süre” koșuluyla bağdașmadığını iddia etmiștir.
19.
Bașvuran, Sözleșme’nin 5 § 3 maddesi kapsamında, tutukluluk süresinin uzunluğundan șikayet etmiștir. Bașvuran ayrıca, mahkemelerin, tutukluluk halinin devamına karar verirken hemen hemen aynı ve basmakalıp gerekçeler sunduklarını belirtmiștir. Bașvuran ek olarak, Sözleșme’nin 6 § 2 maddesi kapsamında, uzun bir süre tutuklu kalması nedeniyle masumiyet karinesi hakkının ihlal edildiği konusunda șikayette bulunmuștur.
20.
Mahkeme, bașvuranın șikayetlerinin genel olarak tutukluluk halinin uzunluğuyla ilgili olması nedeniyle, söz konusu șikayetlerin Sözleșme’nin 5 § 3 maddesi kapsamında incelenmesinin uygun olduğu kanısındadır (bk.
Can/Türkiye
(k.k.), no. 6644/08, 14 Nisan 2009).
21.
Hükümet Mahkeme’den iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle söz konusu șikâyeti reddetmesini talep etmiștir. Bu bakımdan Hükümet, bașvuranın Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (“CMK”) 141. maddesi uyarınca tazminat talep etmesi gerektiğini belirtmiștir.
22.
Mahkeme, tutukluluk süresinin uzunluğu bakımından CMK’nın 141 § 1 (d) maddesinin uygulanmasına ilișkin iç hukuk yolunun
A.Ș./Türkiye
(no. 58271/10, § 8595, 13 Eylül 2016) ve
Șefik Demir/Türkiye
((k.k.), no. 51770/07, §§ 17-5, 16 Ekim 2012) davalarında incelendiğini gözlemlemektedir.
23.
Mahkeme, yukarıda anılan
Șefik Demir
davasında, söz konusu hukuk yolunun mahkûmiyetleri kesinleșmiș olan bașvuranlar tarafından tüketilmesi gerektiğine hükmetmiștir. Mahkeme ayrıca, yukarıda anılan A.Ș. kararında (bk. § 92), Haziran 2015 tarihi itibariyle, CMK’nın 141 § 1 (d) maddesinde öngörülen iç hukuk yolunun, yargılamalar kesinleșmeden önce dahi bașvuranlar tarafından tüketilmesi gerektiğine karar vermiștir.
24.
Mahkeme, somut davada bașvuranın 14 Ocak 2011 tarihinde serbest bırakılması ile tutukluğunun sona erdiğini, ancak bașvuran aleyhine yürütülen yargılamaların halen derdest olup olmadığı veya kesinleșip kesinleșmediğine dair herhangi bir bilgi bulunmadığını kaydetmektedir. Bununla birlikte Mahkeme, bașvuranın her iki durumda da CMK’nın 141 § 1 (d) maddesi uyarınca tazminat talebinde bulunabileceğini gözlemlemektedir. Ancak, bașvuran tazminat talebinde bulunmamıștır.
25.
Mahkeme, iç hukuk yollarının tüketilip tüketilmediğine ilișkin değerlendirmenin, normal șartlarda, Mahkeme’ye bașvurunun yapıldığı tarih esas alınarak gerçekleștirildiğini hatırlatmaktadır. Ancak, Mahkeme’nin birçok kararında belirttiği üzere bu kural, her davanın kendine özgü koșullarıyla haklı kılınabilecek istisnalara tabidir (bk.
İçyer / Türkiye
(k.k.), no. 18888/02, § 72, AİHM 2006-I). Mahkeme daha önce, ceza yargılamalarındaki nihai karardan sonra uygulanabilir olan, tutukluluğun uzunluğuna ilișkin yukarıda belirtilen hukuk yoluna ilișkin davalarda bu kuraldan ayrılmıștır (bk. diğer kararlar arasında,
Tutal ve Diğerleri/Türkiye
(k.k.), no. 11929/12, 28 Ocak 2014). Mahkeme, söz konusu istisnanın somut davada da uygulanması gerektiği kanaatindedir.
26.
Sonuç olarak, Mahkeme, Hükümetin itirazını dikkate alarak, iç hukuk yollarının tüketilmemiș olması nedeniyle, söz konusu șikayetin Sözleșme’nin 35 §§ 1 ve 4. maddesi uyarınca reddedilmesi gerektiği kanaatine varmıștır.
27.
Bașvuran, Sözleșme’nin 5 § 4 maddesine dayanarak, tutukluluk hali incelenirken mahkeme huzuruna çıkamadığından șikayetçi olmuștur. Bașvuran ayrıca, Sözleșme’nin 13. maddesi kapsamında, ulusal hukuk sisteminde devam eden tutukluluk haline etkili bir șekilde itiraz edebileceği etkili bir hukuk yolu bulunmadığı hususunda șikayette bulunmuștur.
28.
Mahkeme, bașvuranın 13. madde kapsamındaki șikayetinin, bu hususta özel hüküm (
lex specialis
) olan Sözleșme’nin 5 § 4 maddesi kapsamında incelenmesi gerektiği kanısındadır.
29.
Hükümet bu argümana itiraz etmiștir.
30.
Somut davada, bașvuran 29 Mart 2005 tarihinde tutuklanmıștır. Istanbul Ağır Ceza Mahkemesi, 16 Mart 2010 tarihli durușmanın sonunda, bașvuranın tutukluluk halinin devamına karar vermiștir. Bașvuran ve avukatı söz konusu durușmada hazır bulunmuștur. Bașvuran bu karara 5 Nisan 2010 tarihinde itiraz etmiștir.
31.
Yargılamayı yürüten mahkeme, 14 Mayıs 2010 tarihinde, tutukluluk halinin uzatılmasına
re’sen
karar vermiștir. Bunun üzerine, bașvuran söz konusu karara itiraz etmiștir.
32.
Mahkeme, bu itirazların sırasıyla 14 Nisan 2010 ve 25 Mayıs 2010 tarihlerinde mahkemelerce dosya üzerinden reddedildiğini gözlemlemektedir. Ancak bașvuran, itirazları ilgili mahkeme tarafından incelenmeden sırasıyla 29 ve 70 gün önce yargılamayı yürüten mahkeme huzuruna çıkmıștır. Bu koșullar altında Mahkeme, Sözleșme’nin 5 § 4 maddesi amaçları doğrultusunda, itirazı inceleyen mahkeme önünde ayrıca bir sözlü durușmanın gerekli olmadığı kanaatindedir.
33.
Dolayısıyla Mahkeme, yargılamalar esnasında sözlü durușma gerçekleștirilmemesinin Sözleșme’nin 5 § 4 maddesini ihlal etmediği sonucuna varmıștır (bk.
Altınok/Türkiye
, no. 31610/08, 54-55, 29 Kasım 2011;
Adem Serkan Gündoğdu/Türkiye
, no. 67696/11, §§ 35-48, 16 Ocak 2018).
34.
Bașvurunun bu kısmı açıkça dayanaktan yoksun olup, Sözleșme’nin 35. maddesinin 3 ve 4. fıkraları gereğince reddedilmelidir.
35.
Bașvuran, ceza yargılamalarının uzunluğunun, Sözleșme’nin 6 § 1 maddesinde düzenlenen “makul süre” koșuluyla bağdașmadığı konusunda șikâyette bulunmuștur.
36.
Hükümet, yargılamaların uzunluğu ve kararların icra edilmemesiyle ilgili bașvuruların incelenmesi için 6384 sayılı Kanun uyarınca yeni bir Tazminat Komisyonu’nun kurulduğunu kaydetmiștir. Hükümet, bașvuranın Tazminat Komisyonuna bașvurması gerektiği için bașvurunun bu kısmının iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle kabul edilemez olarak beyan edilmesi gerektiğini ileri sürmüștür.
37.
Mahkeme,
Ümmühan Kaplan/Türkiye
(no.
24240/07, 20
Mart 2012) davasında pilot karar usulünün uygulanması sonrasında Türkiye’de yeni bir iç hukuk yolunun olușturulduğunu gözlemlemiștir. Mahkeme daha sonra,
Turgut ve Diğerleri
((k.k.), no. 4860/09, 26 Mart 2013) davasındaki kararında, bașvuranların iç hukuk yollarını, yani yeni hukuk yolunu tüketmedikleri gerekçesiyle yeni bir bașvuruyu kabul edilemez bulmuștur. Mahkeme bu kararı verirken özellikle, bu yeni hukuk yolunun muhtemel surette (
a priori
) erișilebilir olduğunu ve yargılamanın uzunluğuna ilișkin șikâyetler için makul bir tazmin imkânı sunabildiğini değerlendirmiștir.
38.
Mahkeme,
Ümmühan Kaplan
(yukarıda anılan, § 77) davasında vermiș olduğu kararda, daha önce Hükümete bildirilmiș olan bu tür bașvuruları, olağan prosedür kapsamında yine de inceleyebileceğini vurguladığını kaydetmektedir.
39.
Ancak Mahkeme, Hükümetin bașvuranın 6384 sayılı Kanun ile tesis edilen yeni iç hukuk yoluna bașvurmamasına ilișkin ilk itirazını göz önünde bulundurarak, yukarıda anılan
Turgut ve Diğerleri
davasında varmıș olduğu sonucu yinelemektedir.
40.
Dolayısıyla Mahkeme, iç hukuk yollarının tüketilmemesi nedeniyle, bașvurunun bu kısmının Sözleșme’nin 35 §§ 1 ve 4. maddesi uyarınca reddedilmesi gerektiği sonucuna varmıștır.
41.
Bașvuran, Sözleșme’nin 14. maddesi kapsamında da șikayette bulunmuștur.
42.
Mahkeme, mevcut bilgi ve belgeleri göz önünde bulundurarak ve șikâyet konusu hususları görev alanına girdiği ölçüde dikkate alarak, Sözleșme veya Ek Protokollerde belirtilen hak ve özgürlükler açısından herhangi bir ihlalin söz konusu olmadığı kanaatine varmıștır. Dolayısıyla, Mahkeme, bașvurunun bu kısmının açıkça dayanaktan yoksun olduğu ve Sözleșme’nin 35. maddesinin 3. ve 4. fıkraları uyarınca reddedilmesi gerektiği sonucuna varmıștır.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Bașvurunun kabul edilemez olduğuna
karar vermiștir.
İșbu karar, İngilizce olarak tanzim edilmiș ve 27 Eylül 2018 tarihinde yazılı olarak bildirilmiștir.
Hasan Bakırcı
Paul Lemmens
Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Bașkan