AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA HUKUMAR BIZVURU No. 31710/07 Rahime ÖZKAN / Türkiye Bașkanı, Julia Laffranque, Yargıçlar, Valeriu Grițco, Stéphanie Mourou-Vikström, și cu participarea Directorului Adjunct al Departamentului Afacerilor Juridice Hasan Bakırcı, cu participarea acestuia, a fost adunat în format de Comitet la 4 decembrie 2018 de către Curtea Europeană a Drepturilor Omului (Curtea de Apel), la 18 iulie 2007 în forma de Comitet, a avut loc dezbaterea privind situația actuală, situația prezentă, situația prezentă, situația prezentă, situația prezentă, situația prezentă, situația prezentă, situația prezentă, situația prezentă, situația prezentă, situația prezentă, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situația actuală, situa
Cu toate acestea, Curtea de Cadastre a decis, la 26 iunie 1997, în favoarea reclamantului că scopul despăgubirii pentru imobil a fost de a obține un cadou în urma lucrărilor de cadastre efectuate de către Tribunalul de Justiție din Savona, a decis în numele unei firme de cerere în numele acestei firme de cerere și a menținut dreptul reclamantului și al altor parteneri de proprietate de a obține un cadou în favoarea unei părți a acesteia.
În aceeași zi, în partea de sentință a deciziei, instanța de înregistrare a înregistrat că cererea reclamantului privind posibilitatea de a se adresa instanței competente în vederea obținerii unei despăgubiri a fost respinsă anterior de către Curtea Supremă și că decizia Curții a fost legată de esența cauzei, iar această cerere a fost respinsă de către judecătorul superior. 13.
Curtea a stabilit că, în urma deciziei din 26 iunie 1997, la care se referea reclamantul, judecătorii de la Curtea Supremă de Justiție au respins-o, iar în urma deciziei din 27 aprilie 2001, judecătorii de la Curtea de Conturi au respins-o și această decizie a fost stabilită la 20 martie 2002. Astfel, Curtea a stabilit că, numai pe baza faptului că reclamantul nu a avut dreptul să deschidă o acțiune de despăgubire din cauza unei atome neconstituționale și că reclamantul nu era proprietarul unei case de conflict, cererile reclamantului au fost respinse.
Moștenitorii interesatilor, ale căror nume sunt incluse în data de 1 aprilie 2008 în cadrul acestei hotărâri, au manifestat, printr-un apel transmis la Hotărârea Afacerilor Scriitoare la 26 iulie 2017, dorința de a continua acțiunea. Obiecția că moștenitorii în cauză au competența de a continua acțiunea în numele motivatului este că nici instanța nu vede un motiv pentru a decide altfel (de exemplu, în lipsa oricărei alte hotărâri, în cazul în care, printre alte hotărâri, Hotărârea Malhous/Cehem [K.k.) [BD], nr. 33071/96, AİHM 2000 ‐ 12 mai nu există nicio altă hotărâre privind data de expirare a acestei hotărâri).
În conformitate cu art. 35 alineatul (1) din Convenție, o cale de atac poate fi introdusă numai după consumul căilor de atac interne și în termen de șase luni de la data hotărârii locale hotărâte. Curtea amintește, de asemenea, că, pe de o parte, consumul căilor de atac interne și, pe de altă parte, în ceea ce privește perioada de șase luni, există o diferență între normele existente menționate la art. 35 alineatul (1) din Convenție și cele care au fost stabilite la începutul perioadei de șase luni. Astfel, în cazul în care o cale de atac care nu îndeplinește cerințele tarifarilor este utilizată o singură dată, trebuie să se stabilească dacă o cale de atac a fost utilizată sau nu pentru a determina începerea unei noi tarifară și dacă nu se va realiza în orice caz (Harnav, 25 decembrie 2009, nr. 84, § 84, nr. 590), iar alte condiții nu se pot obține (Harnav, 25 decembrie 2009, nr. 84, nr. 84, nr. 84, nr. 890), dar trebuie să se distingă în alt mod.
În acest caz, Curtea stabilește că, în cursul judecății în fața Curții de Cadastru, întrebarea dacă reclamantul este sau nu proprietarul imobiliarului în cauză a fost definitiv examinată de Curtea de Cadastru.Deși, inițial, Curtea de Cadastru a dat o hotărâre în favoarea reclamantului, această hotărâre a fost anulată ulterior de către Curtea, deși hotărârea din 26 iunie 1997 a fost inițial în favoarea reclamantului.De asemenea, Curtea de Cadastru a respins cererea reclamantului din 27 aprilie 2001 și a acordat în numele lui Kadimazadei dreptul de a se adresa instanței în cauză fără a solicita despăgubiri pentru obiectivul reclamantului.Această decizie, care a fost ulterior stabilită în favoarea Asamazadei, a fost definitivă la 20 martie 2002.
Deoarece cererea a fost depusă în instanță la mai mult de șase luni de la data de 20 martie 2002, reclamantul se plânge că nu a obținut niciun rezultat la sfârșitul procedurilor desfășurate în fața instanțelor naționale. Prin urmare, reclamantul, fără a oferi alte informații detaliate, a indicat că nu a beneficiat de o soluție echitabilă.
În acest context, Curtea reamintește că, mai degrabă decât în cazul unei alte hotărâri, o instanță națională ar trebui să evalueze în mod personal elementele de drept și de fapt care au condus la o astfel de decizie, altfel, o instanță de gradul al treilea sau al patrulea ar putea înlocui judecătorul și să depășească limitele funcției sale (de exemplu, în absența mai multor alte hotărâri, Melich și Beck împotriva Republicii Cehă, nr. 35450/04, § 48, 24 martie 2008).
Hasan Bakırcı Julia Laffranque Director Adjunct de Afaceri Scriitoare Președinte EK Candidat Lista Moștenitorilor 1. Mesnet Kardaș 2. Muazzez Çiçek 3. Münevver Kaymak 4. Mehmet Ali Özkan 5. Sabri Remzi Özkan 6. Șahide Özkan 7. Filiz Aslan 8. Mehmet Zeyyat Özkan 9. Afitap Özkan 10. Mehmet Yavuz Özkan 11. Mehmet Sıddık Özkan 12. Bünyamin Özkan 13. Adnan Özkan 14. Meral Özkan
Bașvuru No. 31710/07
Rahime ÖZKAN / Türkiye
Bașkan,
Julia Laffranque,
Yargıçlar,
Valeriu
Grițco,
Stéphanie
Mourou-Vikström,
ve
Bölüm Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Hasan Bakırcı’nın katılımıyla 4 Aralık 2018 tarihinde Komite olarak toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm), 18 Temmuz 2007 tarihli yukarıda belirtilen bașvuruyu, davalı Hükümet tarafından sunulan görüșleri ve bașvuran tarafından cevaben sunulan görüșleri dikkate alarak gerçekleștirdiği kapalı oturumdaki müzakereler sonucunda așağıdaki kararı vermiștir:
OLAY ve OLGULAR
1.
Bașvuran Rahime Özkan, 1921 doğumlu bir Türk vatandașıdır. Bașvuran, 1 Nisan 2008 tarihinde hayatını kaybetmiștir. İsimleri mevcut kararın ekinde bulunan bașvuranın mirasçıları davaya devam etmek istediklerini dile getirmișlerdir. Bașvuranın mirasçıları, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (“Mahkeme”) önünde Diyarbakır Barosuna bağlı Avukat S.N. Kejanlı tarafından temsil edilmișlerdir.
2.
Türk Hükümeti (“Hükümet”) ise kendi görevlisi tarafından temsil edilmiștir.
3.
Davanın kendine özgü koșulları, taraflarca ifade edildiği șekliyle, așağıdaki gibi özetlenebilir.
4.
1967 yılında Kadastro Birimi tarafından gerçekleștirilen çalıșmaların ardından, Diyarbakır’da bulunan bir tașınmaz (Alipınar Mahallesi - 28 nolu parsel), Hazineye ait olarak Kadastro Komisyonu tarafından tescil edilmiștir.
5.
Bașvuran, 24 Ekim 1968 tarihinde Diyarbakır Kadastro Mahkemesine (“Kadastro Mahkemesi”) bașvurarak, ihtilaf konusu parselin bir kısmıyla ilgili olarak Kadastro Komisyonunun vardığı sonuçların iptaline yönelik dava açmıștır.
6.
Kadastro Mahkemesi, 26 Haziran 1997 tarihinde, bașvuranın lehine bir karar vermiștir. Bununla birlikte, Kadastro Mahkemesi, ihtilaf konusu tașınmazın tazminat ödenmeksizin Savunma Bakanlığı tarafından kadastro çalıșmalarının ardından kamulaștırıldığı kanısına vararak, bu tașınmazın Hazine adına tesciline karar vermiș ve bașvuranın ve diğer mülk ortaklarının bir tazminat elde etmek amacıyla yetkili mahkemeye bașvurma hakkını saklı tutmuștur.
7.
Davalı idarenin temyiz bașvurusu üzerine, Yargıtay, 27 Mart 1998 tarihinde, davanın yeterli bir incelemeye tabi tutulmadığı gerekçesiyle, Kadastro Mahkemesinin kararını bozmuștur.
8.
Kadastro Mahkemesi, 12 Mayıs 2000 tarihinde, bașvuranın lehine bir karar vermiș ve ihtilaf konusu tașınmazın ilgili ve diğer mülk ortakları adına tescil edilmesine hükmetmiștir.
9.
Yargıtay, 21 Eylül 2000 tarihinde, Kadastro Mahkemesinin kararını bozmuș ve söz konusu mahkemenin bașvuranın davasını reddetmesi ve ihtilaf konusu tașınmazın Hazine adına tesciline karar vermesi gerektiği sonucuna varmıștır.
10.
Bașvuran, bu kararın düzeltilmesi talebinde bulunmuștur. Bașvuran, kararın hüküm kısmında kendisinin bir kamulaștırma bedeli elde etmek amacıyla yetkili mahkemeye bașvurabileceğinden bahsedilmesini talep etmiștir.
11.
Yargıtay, 26 Ocak 2001 tarihinde, bașvuranın karar düzeltme talebini reddetmiștir.
12.
Bozma kararı üzerine karar veren Kadastro Mahkemesi, 27 Nisan 2001 tarihinde, bozma kararına uymuș ve bașvuranın talebini reddetmiștir. Kadastro Mahkemesi aynı zamanda, bașvuranın kararının hüküm kısmında, tazminat elde etmek amacıyla yetkili mahkemeye bașvurabileceğinden bahsedilmesine ilișkin talebinin Yargıtay tarafından daha önce reddedildiği ve Yargıtay’ın kararının davanın esasıyla ilgili olduğu kanaatine vararak, bu talebi reddetmiștir.
13.
Yargıtay, 12 Kasım 2001 tarihinde Kadastro Mahkemesinin kararını onamıștır.
14.
Bașvuran tarafından yapılan karar düzeltme talebi, 26 Șubat 2002 tarihinde Yargıtay tarafından reddedilmiștir.
15.
Bașvuran, 26 Haziran 1997 tarihli Kadastro Mahkemesi kararına atıfta bulunarak, 9 Eylül 1997 tarihinde, ihtilaf konusu tașınmazla ilgili kamulaștırmasız el atmaya ilișkin zararın tazmin edilmesi amacıyla Diyarbakır Asliye Hukuk Mahkemesi (“Asliye Hukuk Mahkemesi”) önünde tazminat davası açmıștır.
16.
Asliye Hukuk Mahkemesi, 9 Mart 2006 tarihinde bașvuranın davasını reddetmiștir. Asliye Hukuk Mahkemesi, bașvuranın atıfta bulunduğu 26 Haziran 1997 tarihli kararın Yargıtay tarafından bozulduğunu ve ardından, Kadastro Mahkemesinin 27 Nisan 2001 tarihli kararla bașvuranın davasını reddettiğini ve bu kararın 20 Mart 2002 tarihinde kesinleștiğini tespit etmiștir. Asliye Hukuk Mahkemesi böylelikle, yalnızca maliklerin kamulaștırmasız el atma nedeniyle tazminat davası açma ehliyetine sahip oldukları ve bașvuranın ihtilaf konusu tașınmazın maliki olmadığı kanısına vararak, bașvuranın talebini reddetmiștir.
17.
Bu karar, 12 Ekim 2006 tarihinde, Yargıtay tarafından onanmıștır.
18.
Bașvuran tarafından yapılan karar düzeltme talebi, 29 Ocak 2007 tarihinde Yargıtay tarafından reddedilmiștir.
19.
Bașvuran, Sözleșme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesini ileri sürerek, tazminat ödenmeksizin tașınmazından yoksun bırakıldığını iddia etmektedir. Bașvuran aynı zamanda, Sözleșme’nin 6 ve 13. maddelerine dayanarak, adil yargılanma ve etkili bașvuru haklarının ihlal edildiğini ileri sürmektedir.
20.
Mahkeme, davanın kendisi önünde derdest olduğu sırada, bașvuranın 1 Nisan 2008 tarihinde hayatını kaybettiğini kaydetmektedir. İsimleri mevcut kararın ekinde yer alan ilgilinin mirasçıları, 26 Temmuz 2017 tarihinde Yazı İșleri Müdürlüğüne ulașan bir yazıyla, davaya devam etmek istediklerini ifade etmișlerdir. Söz konusu mirasçıların müteveffa adına davayı sürdürme ehliyetine sahip olduklarına itiraz edilmemekte ve Mahkeme, bașka türlü bir karar vermek için herhangi bir gerekçe görmemektedir (bk., diğer kararlar arasından,
Malhous/Çek Cumhuriyeti
(k.k.) [BD], No.
‑
XII). Uygulamaya ilișkin nedenlerle, mevcut kararda bununla birlikte, hâlihazırda Rahime Özkan’ın mirasçılarının bu ehliyete sahip olarak değerlendirilmesi gerekse bile, Rahime Özkan “bașvuran” olarak belirtilmeye devam edecektir.
21.
Bașvuran, tazminat ödenmeksizin tașınmazından yoksun bırakıldığını ileri sürmektedir.
22.
Hükümet, diğerlerinin yanı sıra, kesinleșmiș yerel kararın bașvuranın ihtilaf konusu mülkün maliki olmadığının onaylandığı, 26 Șubat 2002 tarihli Yargıtay kararı olduğu gerekçesiyle, Sözleșme’nin 35. maddesinin 1. fıkrasında öngörülen altı ay süre kuralına uyulmadığını iddia etmektedir.
Hükümete göre, Asliye Hukuk Mahkemesi, bașvuranın ihtilaf konusu tașınmazın maliki olup olmadığı hususunun Yargıtay’ın 26 Șubat 2002 tarihli kararıyla kesin olarak incelenmesi nedeniyle, bu hususu değerlendirmemiștir. Bu nedenle, 18 Temmuz 2007 tarihinde yapılan bașvuru, süresinden sonra sunulmuștur.
23.
Bașvuran, bașvurunun Asliye Hukuk Mahkemesi kararının kesinleștiği tarihten itibaren gereken altı aylık süre içinde yapıldığını ve dolayısıyla, bașvurunun süresinden sonra sunulmadığını ileri sürmektedir.
24.
Mahkeme, Sözleșme’nin 35. maddesinin 1. fıkrası uyarınca, yalnızca iç hukuk yollarının tüketilmesinin ardından ve kesinleșmiș yerel karar tarihinden itibaren altı aylık bir süre içinde kendisine bașvurulabileceğini hatırlatmaktadır. Mahkeme ayrıca, bir yandan, iç hukuk yollarının tüketilmesine ve diğer yandan, altı aylık süreye ilișkin olarak Sözleșme’nin 35. maddesinin 1. fıkrasında belirtilen kuralların birbiriyle yakından ilișkili olduğunu hatırlatmaktadır. Böylelikle, bu hükmün gereklerini yerine getirmeyen bir hukuk yolunun kullanılması, “kesinleșmiș karar” tarihini belirlemek veya altı aylık sürenin bașlangıç noktasını hesaplamak amacıyla Mahkeme tarafından dikkate alınamayacaktır (
Jeronovičs/Letonya
[BD], No.
44898/10, § 75, 5 Temmuz 2016). Aynı șekilde, bir bașvuranın, görünüște mevcut olan bir hukuk yolunu kullanması, ancak ardından bu yolu etkisiz kılan koșulların var olduğunun farkına varması halinde, bașvuranın ilk kez bu durumun farkına vardığı ya da varmıș olması gerektiği tarihin, altı aylık sürenin bașlangıç noktası olarak değerlendirileceği belirtilebilmektedir (
Varnava ve diğerleri/Türkiye
[BD], No.
16064/90 ve diğer 8 bașvuru, § 157, AİHM 2009).
25.
Somut olayda, Mahkeme, bașvuranın ihtilaf konusu tașınmazın maliki olup olmadığı hususunun Kadastro Mahkemesi önünde görülen yargılama sırasında kesin olarak incelendiğini saptamaktadır. Kadastro Mahkemesi, bașlangıçta 26 Haziran 1997 tarihli kararla, bașvuranın lehine bir karar vermiș olsa bile, bu karar daha sonra Yargıtay tarafından bozulmuștur. Ardından, Kadastro Mahkemesi, 27 Nisan 2001 tarihinde, bașvuranın talebini reddetmiș ve bașvuranın tazminat elde etmek amacıyla yetkili mahkemeye bașvurma hakkını saklı tutmaksızın ihtilaf konusu tașınmazın Hazine adına tesciline karar vermiștir. Bu karar, daha sonra Asliye Hukuk Mahkemesinin de tespit ettiği üzere, 20 Mart 2002 tarihinde kesinleșmiștir. Asliye Hukuk Mahkemesinin bașvuranın ihtilaf konusu tașınmazın maliki olup olmadığı hususunda yeniden karar verememesi sebebiyle, yalnızca kamulaștırmasız el atma nedeniyle bir tazminat elde edilmesine ilișkin bașvuranın talebinin reddedilmesini haklı göstermek için Kadastro Mahkemesinin vardığı sonucu yinelemiștir (yukarıda 16. paragraf).
26.
Bu koșullarda, Mahkeme, Asliye Hukuk Mahkemesi önünde açılan tazminat davasının Kadastro Mahkemesinin 27 Nisan 2001 tarihli kararının kesinleștiği 20 Mart 2002 tarihinden itibaren bașarısızlığa uğradığını tespit etmektedir. Dolayısıyla, Asliye Hukuk Mahkemesinin önünde açılan davanın sonunda verilen karar altı aylık sürenin hesaplanması için dikkate alınamaz.
27.
Bașvurunun 20 Mart 2002 tarihinin ardından altı aydan fazla bir süre sonra Mahkemeye sunulması nedeniyle, bașvuranın Sözleșme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesi bağlamındaki șikâyeti süresinden sonra sunulmuștur ve Sözleșme’nin 35. maddesinin 1 ve 4. fıkraları uyarınca reddedilmelidir.
28.
Bașvuran, ulusal mahkemeler önünde yürütülen “yargılamaların sonunda herhangi bir sonuç elde edememesinden” șikâyet etmektedir. Bașvuran böylelikle, bașka ayrıntılı bilgi vermeksizin, adil bir yargılamadan yararlanamadığını belirtmektedir. Bașvuran aynı zamanda, Sözleșme’nin 13. maddesinin gereklerine aykırı olarak, Sözleșme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesi bağlamındaki șikâyetini ileri sürmek için etkin bir hukuk yoluna sahip olmamasından șikâyetçi olmaktadır.
29.
Kadastro Mahkemesi önünde yürütülen yargılamaya ilișkin olarak, Mahkeme, bu davada verilen son yerel kararın Yargıtay’ın 26 Șubat 2002 tarihli kararı olduğunu ve bu kararın 20 Mart 2002 tarihinde kesinleștiğini tekrarlamaktadır. Bu nedenle, bașvuranın șikâyetleri Kadastro Mahkemesinde açılan davayla ilgili olması nedeniyle süresinden sonra sunulmuștur ve Sözleșme’nin 35. maddesinin 1 ve 4. fıkraları uyarınca reddedilmelidir.
30.
Kamulaștırmasız el atma nedeniyle tazminat davasına ilișkin olarak, Mahkeme, bașvuranın esasen yerel mahkemeler önünde yürütülen davanın sonucundan șikâyet ettiği kanısına varmaktadır. Bu bağlamda, Mahkeme, ulusal bir mahkemenin bașka bir karardan ziyade bu türden bir kararı vermesini sağlayan fiili ve hukuki unsurları bizzat değerlendiremeyeceğini, aksi takdirde, üçüncü veya dördüncü derece mahkemesi hâkiminin yerine geçebileceğini ve görevinin sınırlarını göz ardı edebileceğini hatırlatmaktadır (bk., diğer birçok karar arasından,
Melich ve Beck/Çek Cumhuriyeti,
No.
35450/04, § 48, 24 Temmuz 2008). Oysa somut olayda, Mahkemenin, bașvuranın bütün iddialarını sunabildiği yargılamanın adil olmadığını düșündürebilecek herhangi bir unsur bulunmamaktadır. Mahkeme ayrıca, yargılamanın yürütülmesinde herhangi bir keyfilik belirtisi saptamamaktadır.
31.
Mahkeme, Sözleșme’nin 6. maddesinin 1. fıkrasına ilișkin tespitlerini dikkate alarak, Sözleșme’nin 13. maddesi açısından davanın incelenmesinin gerekli olmadığı kanaatine varmaktadır; 13. maddenin gereklilikleri gerçekte, Sözleșme’nin 6. maddesinin 1. fıkrasının gerekliliklerinden daha az katıdır ve somut olayda bu hükme ilișkin gerekliliklerin içinde yer almaktadır (bk., örnek olarak,
Hentrich/Fransa
, 22 Eylül 1994, § 65, A serisi No.
296
‑
A).
32.
Sonuç olarak, bașvurunun bu kısmı açıkça dayanaktan yoksundur ve Sözleșme’nin 35. maddesinin 3 ve 4. fıkraları uyarınca reddedilmelidir.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Bașvurunun kabul edilemez olduğuna
karar vermiștir.
İșbu karar, Fransızca dilinde tanzim edilerek, 17 Ocak 2019 tarihinde yazılı olarak bildirilmiștir.
Hasan Bakırcı
Julia Laffranque
Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Bașkan
EK
Bașvuranın Mirasçılarının Listesi
1.
Mesnet Kardaș
2.
Muazzez Çiçek
3.
Münevver Kaymak
4.
Mehmet Ali Özkan
5.
Sabri Remzi Özkan
6.
Șahide Özkan
7.
Filiz Aslan
8.
Mehmet Zeyyat Özkan
9.
Afitap Özkan
10.
Mehmet Yavuz Özkan
11.
Mehmet Sıddık Özkan
12.
Bünyamin Özkan
13.
Adnan Özkan
14.
Meral Özkan