AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KABUL EDİLEBİLİRİK HAKKINDA HUKUMAR BIZVURU No: 62917/12 Fatma GENÇ și alții / TÜRKİYE Președintele Aleș Pejchal, judecătorii Branko Lubarda, Pauliine Koskelo, și directorul adjunct al Departamentului de Afaceri Juridice Hasan Bakırcı, cu participarea Comitetului din data de 6 iulie 2021 al Tribunalului European pentru Drepturile Omului (Secția a doua), au depus mărturie în fața celor doi martori care au depus cererea de mai sus, 26 iulie 2012 prin intermediul unor declarații din cauza litigiului sus-menționat, iar în cadrul unei întâlniri cu guvernul Hüküyerliș Hüküyerliș, au răspuns părților care au avut parte de litigiul, iar în urma unei întâlniri cu judecătorii Hüküyerliș Hüküm, au primit următoarele declarații: 1.
8 . la finalul procesului AHM a dictat rezultatele anchetei de cunoștințe pe care a decis să o facă anterior și a stabilit că terenul în litigiu nu a fost inclus în planul de construcții. conform art. 18 din Legea İmarului, nu a fost inclus în planul de construcții. conform art. 18 din Legea İmarului, nu a fost inclus în planul de construcții.
Legea din 3 mai 1985 prevede că, fără a fi necesare aprobarea de către municipii sau municipii, proprietarii de terenuri sau alți titulari de drepturi, pot efectua lucrări de construcție care pot include operațiuni de construcție a unui parc parcelelor pentru construirea unor parcele de imobil și a unor infrastructuri necesare vieții locuitorilor cartierelor (cum ar fi drumuri, parcări auto, terenuri verzi, școli, clădiri și alte servicii municipale) și care pot include operațiuni de construcție a unui parc.
Cu toate acestea, părțile de reglementare care vor fi primite în temeiul acestui articol nu pot depăși treizeci și cinci la sută din valoarea de până la data respectivă a părților de reglementare, de reglementare sau de reglementare a terenurilor și terenurilor, și nu pot fi utilizate în scopuri de altă natură, în sensul articolului 17.1 din Protocolul nr. 1 din H.R. No. 16.
Guvernul susține, în primul rând, că reclamantele Fatma Genç și Nurcan Kolsuzun nu au nici o legătură cu victimele lor. Guvernul susține că Curtea nu poate decide dacă cererea este admisă pe motivul că reclamantele au abuzat de dreptul lor individual de a depune cerere. În acest context, Guvernul susține că părțile interesate nu au parteneri în litigiul terestru și susține că nu au nici o legătură cu cererea. Guvernul susține doar că reclamantele nu au consumat drepturile lor de proprietate intelectuală. Guvernul susține că cererile reclamantelor privind prejudiciul pe care le-au prezentat în fața instanței în ceea ce privește acțiunile naționale nu mai sunt completate, iar cererile acestora privind prejudiciul pe care le-au prezentat în fața instanței sunt completate de către reclamantele care au depus cereri de drept de proprietate intelectuală, pe motivul că acestea au abuzat de dreptul lor individual de a depune cerere.
În consecință, plângerile reclamantelor, în sensul articolului 35 alineatul (3) litera (a) din Conventie, sunt compatibile cu dispozițiile Convenției în privința persoanei ( ratione personae ) și trebuie respinse în conformitate cu art. 35 alineatul (4) din Conventie.22 În ceea ce privește celelalte plângeri, Curtea înregistrează încă o dată dovezile interesatilor prin susținerea că au fost concediate fără compensare de către autoritate și că nu li s-a plătit despăgubiri în acest context.Deși Curtea, precum și autoritățile naționale, constată că nu este probabil ca condițiile cauzei, drepturile de concediere în cauză să fie concluzionate în general fără concediere.
În timp ce Curtea amintește că interpretarea și aplicarea dreptului intern este în primul rând bazată pe o jurisdicție națională și în special a instanțelor naționale, Curtea amintește că nu există nicio dispoziție care să permită aplicarea în mod direct a unor hotărâri sau a unor cazuri specifice care au avut loc în instanțele naționale (Slivenko/Letonia [BD], nr. 48321/99, 105, AHM 2003‐X, sau alte hotărâri sau hotărâri ale instanțelor naționale [BD], nr. 46720/99, ale căror jurisdicții au fost complet neconforme, ale căror jurisdicții au fost în mod special neconforme, precum și ale unor hotărâri sau hotărâri ale instanțelor naționale, în special ale instanțelor naționale [BD], nr. 3320/96, ale căror jurisdicții nu au fost încă în mod clar în măsură să aplice în mod direct sau în mod exclusiv în cazul în care nu există nicio jurisdicție națională sau instanțe naționale (Slivenko/Letonia [BD], nr. 48321/99, 105, AHM 2003‐X, ale căroră și alte hotărâri sau hotărâri ale instanțelor naționale [BD], nr. 467209/209 și alte hotărâri, nr. 86, ale cărorului judecătoriei naționale [BD], ale cărorului judecătoriei [BD], nr. 33209/206, ale cărorului judecătoriei [BD], ale că nu există încă nicio posibilitate de a aplicare a unor hotărâri sau hotărâri care au fost în mod direct sau în mod exclusiv neconforme sau în cazul în care nu există o jurisdicție națională).
În acest context, Curtea observă în special că 33,09% din imobilul proprietar al reclamantelor a fost luat ca parte a unui contract de împărțire a terenurilor. Curțile naționale au stabilit că rata minimă stabilită legal nu a fost depășită (§8 de mai sus). Pe de altă parte, nimic din dosarul nu arată că Belediyeș-ul a obținut un beneficiu din aplicarea prevederilor art. 18 din Legea nr. 3194 (de exemplu, Karaman/Turcia , no. 6489/03, § 32, 15 ianuarie 2008). În consecință, cererea este în mod clar lipsită, fiind respinsă în conformitate cu GEN GEN GEN 35. GEN GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 35. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN 6. GEN
Bașvuru No: 62917/12
Fatma GENÇ ve diğerleri / TÜRKİYE
Bașkan
Aleš Pejchal,
Hâkimler
Branko Lubarda,
Pauliine Koskelo,
ve Bölüm Yazı İșleri Müdür Yardımcısı Hasan Bakırcı’nın katılımıyla, 6 Temmuz 2021 tarihinde Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm), yukarıda belirtilen 26 Temmuz 2012 tarihli bașvuruyu ve davalı Hükümet tarafından sunulan görüșler ile bașvuranlar tarafından bu görüșlere verilen cevapları dikkate alarak, gerçekleștirilen müzakerelerin ardından așağıdaki kararı vermiștir:
1.
Bașvuran tarafların listesi karar ekinde yer almaktadır.
Türk Hükümeti (“
Hükümet
”) kendi görevlisi tarafından temsil edilmiștir.
Davanın Koșulları
2.
Davanın kendine özgü koșulları, taraflarca ifade edildiği șekliyle, așağıdaki gibi özetlenebilir:
3.
Bağlar Belediyesi (Diyarbakır), 31 Ocak 2000 tarihinde, bașvuranlara ait olan arazinin 1.950 m
2
’lik kısmını yol yapımı için ișgal etmiștir.
4
.
Söz konusu arazinin altı malikinden ikisi, Fatma Genç ve Nurcan Kolsuz, hisselerini üçüncü șahıslara satmıșlardır.
5.
Bașvuranlar avukatları aracılığıyla, 7 Ekim 2002 tarihinde, kendilerine göre arazilerine kamulaștırmasız el atıldığı gerekçesiyle, tazminat talebiyle Diyarbakır Asliye Hukuk Mahkemesine (“AHM”) bașvurmușlardır. Bașvuranlar bu bağlamda, arazilerinin idareye devri karșılığında, tașınmazın değerine tekabül eden bir tazminat talebinde bulunmușlardır.
6.
Belediye, davanın halen derdest olduğu 13 Șubat 2007 tarihinde, İmar Kanunu’nun 18. maddesi uyarınca imar çalıșmaları bașlatmıștır.
7.
Parselasyon ișlemi, 9 Ağustos 2007 tarihinde tamamlanmıștır. Tașınmaz malikleri için arazi düzenleme ortaklık payı, kadastro parselinin yüzölçümünün % 33,09’u olarak belirlenmiștir.
8
.
Dava sonucunda AHM, daha önce yapılmasına karar verdiği bilirkiși incelemelerinin sonuçlarını da dikkate alarak, ihtilaf konusu arazinin imar planı içerisinde yer aldığını tespit etmiștir. İmar Kanunu’nun 18. maddesi uyarınca bu nitelendirme yapılırken, arazinin yüzölçümünün % 33,09’u, çalıșmaların gerçekleștirildiği sırada yol yapımı ve imar planının kabulü esnasında düzenleme ortaklık payı bağlamında makamlara devredilmiștir.
9.
AHM, bu değerlendirmeler ıșığında, idarenin bașvuranları, arazinin ișgal etme hakkı olandan fazla alanından yoksun bırakmadığını, bu sebeple söz konusu durumun kamulaștırmasız el atma olarak değerlendirilemeyeceğini ve dolayısıyla bu bağlamda bașvuranlar için tazminat elde etme hakkı doğmadığını gözlemlemiștir. AHM ayrıca, Fatma Genç ve Nurcan Kolsuz’un ihtilaf konusu arazinin malikleri olmadıklarını ve dolayısıyla bu talep için gerekli sıfata haiz olmadıklarını tespit etmiștir.
10.
Yargıtay bu kararı, onamıștır ve karar, 18 Mayıs 2011 tarihinde kesinleșmiștir.
11.
Yargıtay kararı, bașvuranların avukatına 12 Mart 2012 tarihinde tebliğ edilmiștir.
İlgili İç Hukuk Kuralları ve Uygulaması
12.
İmar Kanunu’nun (3194 sayılı ve 3 Mayıs 1985 tarihli Kanun) 18. maddesi, makamlara (bölgeye göre belediye veya valiliğe), arazi malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, imar parsellerinin olușturulması ve mahalle sakinlerinin yașamı için gerekli altyapıların ve (yol, otopark, yeșil alan, okul, hastane ve diğer kamu hizmetleri gibi) kamusal donanımların kurulması için bir bölgenin parselasyon ișlemlerini içerebilecek imar çalıșmalarını yürütme yetkisi vermektedir. Tașınmaz malikleri, parsellerinin bir kısmını makamlara bırakmak suretiyle, imar çalıșmalarına katkıda bulunurlar.
13.
İmar çalıșmaları ve imar planının kabulü sonucunda, bu șekilde olușturulan yeni parseller, gerekli altyapıdan yararlanan imarlı parseller haline gelir ve daha önce sadece belirli koșullara bağlı olarak sınırlı inșa edilebilirlikten yararlanan “
kadastro parselleri
” iken, imar planının kabulünün ardından “
imar parselleri
” statüsünü kazanırlar. Bu değișiklik, ilgili arazinin piyasa değerinde önemli bir artıșa neden olur (
Seyhan/Türkiye
(k.k.), no. 45810/99, 20 Mayıs 2008 ve
Göksel Tütün Ticaret ve Sanayi A.Ș./Türkiye
, no.
32600/03, 22 Eylül 2009).
14.
“
Arazi ortaklık payı
” denilen, imar çalıșmalarına konu olan bölgede bulunan tașınmazların yüzölçümünün bir kısmının makamlara bırakılması durumu, dolayısıyla mahallelerde yapılan imar düzenlemesinin yarattığı yüksek katma değerin bir kısmının, mülk sahipleri tarafından yetkililere devredilmesinin bir biçimidir. Olayların meydana geldiği dönemde, bu pay kadastro parselinin % 35’i olarak belirlenmiștir.
15.
İmar Kanunu’nun, söz konusu tarihte yürürlükte olan 18. maddesinin ilgili bölümleri așağıdaki șekildedir:
“(...) Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artıșları karșılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düșülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde otuz beșini geçemez ve düzenlemeye tabi tutulan yerlerin ihtiyacı olan yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeșil saha, cami ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden bașka maksatlarla kullanılamaz. (...)
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaștırma yolu ile tamamlanır. (...)
”
16.
Bașvuranlar, davanın koșullarının ve ulusal mahkemeler tarafından benimsenen çözümün, Sözleșme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesini ihlal ettiğini iddia etmektedirler.
17.
Bașvuranlar, idarenin tașınmazlarını yasa dıșı olarak ișgal ettiğini ileri sürmektedirler. Bașvuranlar, bu ișgalin kendilerini zarara uğrattığı ve Sözleșme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesi anlamında mülkiyete saygı haklarının ihlali olarak değerlendirilebileceği kanaatindedirler.
18.
Hükümet, bu iddiaya karșı çıkmaktadır. Hükümet, birçok kabul edilemezlik itirazı ileri sürmektedir ve bașvuranlar, bu itirazların uygunluğuna itiraz etmektedirler.
Hükümet öncelikle, bașvuranlar Fatma Genç ve Nurcan Kolsuz’un mağdur sıfatına haiz olmadıklarını ileri sürmektedir. Hükümet, Mahkemeyi, bașvuranların bireysel bașvuru hakkını kötüye kullandıkları gerekçesiyle, bașvurunun kabul edilemez olduğuna karar vermeye davet etmektedir. Hükümet bu bağlamda, ilgililerin ihtilaf konusu arazinin ortak malikleri olmadıklarını ileri sürmektedir.
Hükümet ayrıca bașvuranların iç hukuk yollarını tüketmediklerini de ileri sürmektedir.
Hükümet, bașvuranların ulusal mahkemeler önünde uğradıklarını iddia ettikleri zararlarını ispat edemedikleri ve dolayısıyla bașvuranların șikâyetlerinin açıkça dayanaktan yoksun olduğu kanaatindedir.
19.
Bașvuranlar cevaben sundukları görüșlerde, Hükümetin iddialarına yanıt vermemișlerdir. Bașvuranlar, sadece iddialarını yinelemekle yetinmektedirler.
20.
Mahkeme, Hükümet tarafından ileri sürülen kabul edilemezlik itirazlarının tamamı hakkında karar vermesinin gerekli olmadığı kanaatine varmaktadır, zira șikâyetlerin așağıda açıklanan gerekçelerle kabul edilemez olduğunu belirtmektedir.
21.
Mahkeme öncelikle, bașvuranlar Fatma Genç ve Nurcan Kolsuz ile ilgili olarak, ilgililerin ihtilaf konusu tașınmaza ilișkin hisselerini üçüncü kișilere sattıklarını gözlemlemektedir (yukarıdaki 4. paragraf), bu sebeple Sözleșme’nin 34. maddesi anlamında Sözleșme’nin ihlalinden dolayı mağdur olduklarını artık iddia edemeyeceklerini tespit etmektedir.
Dolayısıyla bașvuranların șikâyetleri, Sözleșme’nin 35. maddesinin 3. fıkrasının a) bendi anlamında, Sözleșme hükümleriyle
kiși bakımından
(“
ratione personae
”) bağdașmamaktadır ve Sözleșme’nin 35. maddesinin 4. fıkrası uyarınca reddedilmelidir.
22.
Mahkeme, diğer bașvuranlarla ilgili olarak, ilgililerin tașınmazlarına idare tarafından kamulaștırmasız el atıldığını ve bu bağlamda kendilerine tazminat ödenmediğini iddia etmekle yetindiklerini kaydetmektedir.
Hâlbuki Mahkeme, ulusal makamlar gibi, davanın koșullarının, söz konusu tașınmazlara kamulaștırmasız el atıldığı sonucuna varılmasına imkân vermediğini tespit etmektedir. Nitekim ileri sürülen durum, söz konusu arazinin Bağlar Belediyesi tarafından yol yapımı ve imar çalıșmaları yapıldığı dönemde ișgal edilmesiyle ilgilidir. Dolayısıyla, çalıșmalar süresince kendilerine ödenmiș olması gereken kira ücretlerine ilișkin olarak, ulusal mahkemeler önünde ecrimisil davası açmak bașvuranlara düșmektedir. Bu bașvuru yolu, yeterli ve etkin bir hukuk yoludur ve bașvuranların iddia ettikleri ihlalin telafisini sağlayabilir (Yargıtay Genel Kurul, E. 1945/22, K. 1950/4, 8
Mart 1950). Yine Mahkeme, iç hukuk yollarının tüketilmesine ilișkin genel ilkelere atıfta bulunarak (
Chiragov ve diğerleri/Ermenistan
[BD], no. 13216/05, §
2015), bașvuranların 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesi anlamında șikâyetçi oldukları durumu telafi edebilecek ve makul bașarı olanakları teșkil eden bir bașvuru yoluna sahip oldukları kanaatindedir. Dolayısıyla Mahkeme, Hükümet tarafından ileri sürülen iç hukuk yollarının tüketilmediğine ilișkin itirazı kabul etmektedir.
23.
Ayrıca Mahkeme, bașvuranların ulusal mahkemeler tarafından ileri sürülen çözümü eleștirdiklerini kaydetmektedir. Hâlbuki Mahkeme, iç hukuku yorumlamanın ve uygulamanın, öncelikle ulusal makamların ve özellikle ulusal mahkemelerin görevi olduğunu hatırlatmaktadır (
Slivenko/Letonya
[BD], no. 48321/99, §
105, AİHM 2003‑X ve
Jahn ve diğerleri/Almanya
[BD], no. 46720/99 ve diğer 2 bașvuru, § 86, AİHM 2005‑VI). Mahkeme, özellikle dosyada yer alan hiçbir unsurun, ulusal makamların söz konusu yasal hükümleri açıkça yanlıș veya keyfi sonuçlar doğuran bir uygulama yaptıkları sonucuna varmaya imkân vermemesi durumunda, iç hukuka riayet edilip edilmediği konusunda kısıtlı bir yetkiye sahiptir (
Beyeler/İtalya
[BD], no. 33202/96, § 108, AİHM 2000-I). Mahkeme, mevcut davanın özel koșullarında, ulusal makamların vardığı sonucun, hukuki dayanaktan tamamen yoksun veya olayların meydana geldiği dönemde yürürlükte olan iç hukukun uygulanabilir hükümlerine aykırı olduğunu düșündürecek nitelikte hiçbir unsurun bulunmadığı kanaatindedir.
24.
Bu bağlamda Mahkeme özellikle, bașvuranlara ait olan tașınmazın %33,09’unun arazi düzenleme ortaklık payı olarak alındığını gözlemlemektedir. Ulusal mahkemeler, yasal olarak belirlenen asgari oranın așılmadığını tespit etmișlerdir (yukarıdaki 8. paragraf). Diğer taraftan, dosyada bulunan hiçbir unsur, 3194 sayılı Kanun’un 18. maddesi hükümlerinin uygulanmasından Belediye’nin bir menfaat elde ettiğini göstermemektedir (bk. aksi yönde bir karar için
Karaman/Türkiye
, no. 6489/03, §
32, 15
Ocak 2008).
25.
Sonuç olarak, bașvuru açıkça dayanaktan yoksun olup, Sözleșme’nin 35. maddesinin 3 ve 4. fıkraları uyarınca reddedilmelidir.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Bașvurunun kabul edilemez olduğuna karar vermiștir.
İșbu karar, Fransızca dilinde tanzim edilmiș olup, 9 Eylül 2021 tarihinde yazılı olarak bildirilmiștir.
Hasan Bakırcı
Aleš Pejchal
Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Bașkan
EK
No.
Adı SOYADI
Doğum Tarihi
Uyruk
İkamet yeri
1.
Fatma GENÇ
1946
Türk
Diyarbakır
2.
Ercan GENÇ
1972
Türk
Diyarbakır
3.
Fikret GENÇ
1966
Türk
Diyarbakır
4.
Remazan GENÇ
1964
Türk
Diyarbakır
5.
Yılmaz GENÇ
1980
Türk
Diyarbakır
6.
Nurcan KOLSUZ
1973
Türk
İstanbul