AVRUPA İNSAN HAKLÜM MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR Bașvuru no. 22134/11 Serpil SARI /Türkiye Bașkan , Ledi Bianku, Hâkimler , Jon Fridrik Kjølbro, Ivana Jelić, și Asistentul Directorului Afacerilor de Jurnal Hasan Bakırcılı, au participat la data de 18 decembrie 2018 la o reuniune a Comitetului pentru Drepturile Omului din cadrul European Human Rights Tribunal (İkinci Bölüm), Yukarımaz an 28 Temmuz 2010, unde au fost prezentate în mod oficial cele două părți, întâlnirile și discuțiile desfășurate de Guvernul Davalı, cu privire la ceva ce a provocat moartea lui Sarıhır Sarıhır, au fost prezentate de următoarele părți: 1.Lızıhır Sarıhır, 4.Ivana Jelić, și 4.Lızıhır Türkçeviș, în locul lui Sarıhır Türkçeviș, în data de 9 septembrie, în data de 28 septembrie, în data de 21 septembrie, în data de data de 21 septembrie, în data de data de data de data de 28 septembrie, în data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de naștere a lui Sarıhır Türkçeviș, în data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de naștere a lui Sarıștea lui Sarıș, în data de la data de la data de la data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de naștere a naștere a naștereațiunea sa.
6.Bașvuran, eliberat din spital la 6 mai 1996, a supraviețuit până la moartea sa în martie 2012.7.Bașvuran, preluat sub veșetă la 25 martie 1998 și numit veșic al tatălui său.8.În locul propriilor nume și ale reclamanților, cei apropiați lui Bașvuran, adică tatăl său, fosta soție și cele două fiice, pe 26 noiembrie 1998, au deschis, în numele lor și al reclamanților, o cerere de despăgubire pentru hastaneya, proprietarul și directorul și, de asemenea, pentru medicii care au efectuat operația și pentru asistenții săi.Împăgubirile pentru sud și pentru o indemnizație spirituală sunt cerute pentru prima dată la valoarea de 110.142,00 TL.Instanța de Primă Instanță a decis, la data de 9.martie 1998, să se efectueze o anchetă pentru determinarea prejudiciului suferit.Împăgubirile pentru sud, în raportul de la 8 martie 2005 au fost majorate cu 122.982,98 TL.Împăgubirile pentru sud, în raportul de la 12.982,982,162,128,128,128,128,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,129,139,139,139,139,139,139,139,139,139,139,139,139,139,139,139,139,139,139,139,139,139,139,139,139,139,139,139,139,139,139,139,139,13
Aceeași Curte de Justiție din Ankara a acceptat, la 12 iulie 2006, cererea rudelor reclamantului și a respins contestația pârâtelor. În acest sens, instanța în cauză a decis plata a 242.114,98 TL, suma totală a despăgubirii materiale pe care au cerut-o rudelor reclamantului, și o anumită sumă de despăgubiri morale. (13) Acuzații au reapărut în instanța de judecată din Ankara, reafirmând, la o dată nesemnată, obiecțiile lor că suma cererii a fost mărită după expirarea termenului de executare a cererii. (14) În judecata din 19 aprilie 2007, instanța de judecată din Ankara a recunoscut că cererea pârâtelor a fost respinsă. (14) În judecata din 14 aprilie 2008, instanța de judecată din Ankara a emis o hotărâre prin care a fost acceptată că cererea pârâtelor a fost respinsă. (15) În judecata din 9 aprilie 2008, instanța de judecată din Ankara a emis o ultimă hotărâre, care a confirmat că termenul de executare a cererii a fost schimbat.
Mai târziu, la 13 mai 2008, Curtea Asliye a decis că cererea de despăgubiri suplimentară făcută prin reformă în timpul proceselor a expirat. Prin urmare, Curtea Asliye a redus suma de despăgubiri materiale judecată în favoarea rudelei reclamantului la 110.142,00 TL, corespunzătoare cererilor lor inițiale. 17.
Conform Legii de obligare în vigoare în momentul respectiv, litigiile care decurg din contractele de mandat sunt supuse unei perioade de cinci ani de la data la care partea care nu a primit avertismentul a aflat de existența pierderii, de la data la care a început să funcționeze tribunalul. 22.Unul dintre principiile pe care le bazează dreptul civil turc este acela că judecătorii sunt legați de părțile la litigiu și pot fi judecați în mod deschis în funcție de suma solicitată de părți. 24.Unul dintre aceste principii este că judecătorii sunt legați de părțile la litigiu și pot fi judecați în funcție de suma solicitată de părți.
În temeiul articolelor 6 și 8 din Convenție și al articolului 1 din Protocolul nr. 1 din Convenție, reclamantul a depus o plângere în numele instanțelor de judecată, că nu i s-a acordat o despăgubire suficientă pentru prejudiciul suferit de reclamant, din cauza termenului de trecere a modificării la cerere, care împiedică reddedilmesinul să-i răspundă complet pierderilor suferite din cauza neglijării în tratament.
În al doilea rând, Guvernul a susținut că reclamantul nu a epuizat căile de atac interne. Guvernul a susținut că, după trimiterea cauzei înapoi la Curtea din Ankara, reclamantul solicita instanței în cauză să respecte hotărârea Curții Supreme din 19 aprilie 2007.[1] Mai mult, în loc să apeleze la hotărârea Curții Supreme din 13 mai 2008, reclamantul a depus doar o cerere în răspuns la cererea de apel a pârâtelor.[2] În cele din urmă, Guvernul a susținut că, în primul rând, o acțiune a fost depusă după expirarea termenului de mandat.[3] Potrivit argumentului Guvernului, Curtea Supremă a Juriului a declarat la data de 27 ianuarie 2009 că, în primul rând, a fost depusă o cerere la data de 3 martie 2009, iar recursul a fost depus în urma unei cereri de despăgubire a judecătorului din cauza unei amenzi de la data de 31 mai 2009 în cazul unei amenzi de la data de 30 martie 2009.
Curtea a reiterat că, în unele cazuri în care reclamantul a decedat în timpul proceselor, a primit din nou dictate care să precizeze dacă moștenitorii sau membrii familiei apropiate ai reclamantului doreau să continue procesele în fața Curții. Curtea a reiterat că, pe lângă faptul că reclamantul a declarat în mod clar dorința fiicei sale în acest sens, a fost în măsură să stabilească dacă există un interes legitim în decizia Curții (de exemplu, în cazul în care există mai multe norme existente, precum cele privind practica reclamantului Malhous/Cehă Republică (D.K.K.K.K.K.K.K.) [D.K.K.K.K.K.] sau a celor privind cererile de licență [D.K.K.K.K.] [D.K.K.K.K.] [D.K.K.K.]], nr. 33071/96, A.M.K.K.K.K. 2000-XII).
În acest context, Curtea reiterează că succesul unei anumite căi de drept, care nu este în mod evident inutilă, existența unor suspecți de salt, nu este un motiv valabil pentru a nu consuma căile de drept interne (a se vedea Akdıvar și alții, § 71).34 Având în vedere circumstanțele cauzei, Curtea observă că, în conformitate cu art. 429 din Legea nr. 1086 din 1086 din 1086 din 1086 din 1086 din 1086 din 1086 din 1086 din 1086 din 1086 din 1086 din 1086 din 1086 din 1086 din 1086 din 1086 din 1086 din 1086 din 1086 din 1086 din 1086 din 1086 din 1086 din 1086 din 1086 din 1086 din 1086 din 1086 din 1086 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099 din 1099).Curtea observă, în acest context, că succesul unei anumite căi de căi de drepturi de drepturi, care nu este în mod evident inutil, poate fi susținut în decizia Curții anterii.În acest caz, la cerere, cauza se va trimite Curții Generale Supreme de judecători Alternative, Curtea Supremă a Curții Supreme, în cazul în care judecătorii, în care judecătorii de judecată, în care judecată, în judecată, în judecata de judecată, în judecată, în judecată, în judecată, în judecata de judecată, în judecată.
În speță, Curtea constată că, după trimiterea dosarului înapoi la instanța de prim grad, a avut loc o audiere la data de 9 aprilie 2008, în care atât reclamantul, cât și pârâții au avut posibilitatea să-și exprime opiniile cu privire la hotărârea Curții din 19 aprilie 2007.Curtea de prim grad a fost legată de cererea reclamantilor și a rezistat la decizia precedentă cu treizeci de cereri ale reclamantului.Așadar, instanțele de prim grad nu au avut nicio altă soluție decât să modifice suma cererii, pe care au cerut-o în mod material, în cazul în care instanțele de prim grad nu au avut nicio soluție, în afară de plata primului premiu.36 În plus, Curtea de Supremă, în cazul în care nu a primit nicio altă soluție, a respins cererea în cazul în care instanța de prim grad nu a primit nicio altă soluție, în locul unei soluții acordate de instanța de prim grad, la 13 mai 2008.37 Curtea de Apel a respins, în loc de o soluție, cererea în cazul în care instanța de prim grad nu a primit nicio altă soluție.
În dezbaterile de răspuns la argumentele Guvernului, Curtea precizează că nu a oferit nicio explicație cu privire la motivul pentru care reclamantul a cerut Curții să respecte decizia Curții Supreme și că nu a apelat la decizia din 13 mai 2008. În plus, dosarul a arătat că nu există nicio situație specială în care reclamantul să nu poată solicita să fie reținută decizia instanței de prim grad și să renunțe la apelarea la o hotărâre de plată a sumei mai mici de despăgubiri a pârâtelor.
Această decizie a fost întocmită în limba engleză și a fost comunicată în scris la data de 24 ianuarie 2019.
Bașvuru no. 22134/11
Serpil SARI /Türkiye
Bașkan
,
Ledi Bianku,
Hâkimler
,
Jon Fridrik Kjølbro,
Ivana Jelić,
ve
Bölüm Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Hasan Bakırcı’nın katılımıyla 18 Aralık 2018 tarihinde Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
Yukarıda anılan 28 Temmuz 2010 tarihli bașvuruyu göz önüne alarak,
Davalı Hükümet tarafından ibraz edilen görüșleri ve bu görüșlere cevaben bașvuran tarafından ibraz edilen görüșleri dikkate alarak,
Gerçekleștirilen müzakerelerin sonucunda așağıdaki kararı vermiștir:
1.
Bașvuran Serpil Sarı 1963 doğumlu bir Türk vatandașıydı ve Ankara’da ikamet ediyordu. Bașvuran, Mahkeme önünde, Ankara Barosuna bağlı Avukat S. Bilal tarafından temsil edilmiștir. Sarı, 21 Mart 2012 tarihinde vefat etmiș ve kızı Duygu Bozdağ, onun yerine bașvuruyu takip etme niyetinde olduğu konusunda Mahkemeyi bilgilendirmiștir.
Pratik nedenlerden dolayı, artık kızı bașvuran olarak kabul edilmesine rağmen bu kararda Serpil Sarı “bașvuran” olarak anılmaya devam edecektir (bk.
Dalban/Romanya
[BD], no.
28114/95, §
1999
‑
VI, ve
Çakar/Türkiye
, no.
42741/98, § 2, 23 Ekim 2003).
2.
Türk Hükümeti (“Hükümet”), kendi görevlisi tarafından temsil edilmiștir.
A.
Davanın Koșulları
3.
Dava konusu olaylar, taraflarca ileri sürüldüğü șekliyle ve kendileri tarafından ibraz edilen belgelerden anlașıldığı kadarıyla, așağıdaki gibi özetlenebilir:
4.
Bașvuran, 9 Eylül 1995 tarihinde, dört aylık hamile iken hastaneye yatırılmıștır.
5.
Operasyon sırasında kendisine komaya girmesine neden olan bir ilaç verilmiștir.
6.
Bașvuran, 6 Mayıs 1996 tarihinde hastaneden taburcu olmuștur. Bașvuran, Mart 2012 tarihinde vefatına kadar bitkisel hayatta kalmıștır.
7.
Bașvuran, 25 Mart 1998 tarihinde vesayet altına alınmıș ve babası vasisi tayin edilmiștir.
8.
Bașvuranın yakınları, yani babası, eski eși ve iki kızı, 26 Kasım 1998 tarihinde, kendi adlarına ve bașvuran yerine, hastaneye, sahibine ve müdürüne ve ayrıca operasyonu yapan doktora ve ona yardımcı olan hemșireye karșı tazminat davası açmıștır. Maddi tazminat ve bir miktar manevi tazminat olarak 110.142,00 TL talep etmișlerdir.
9.
İlk derece mahkemesi, uğranılan maddi zarar miktarının belirlenmesine yönelik bir bilirkiși incelemesi yapılmasına karar vermiștir. Bilirkiși kurulu, 8 Kasım 2005 tarihli raporunda, maddi tazminat miktarını 242.114,98 Türk lirası (TL) olarak hesaplamıștır.
10.
Bașvuranın yakınları, 16 Aralık 2005 tarihinde, bilirkiși raporu ıșığında ilk maddi tazminat taleplerinin miktarını “ıslah” adlı bir usul yoluyla 132.972,98 TL daha artırmak için ilk derece mahkemesinden izin talep etmiștir.
11.
Davalılar, 2 Ocak 2006 tarihinde, talebe yönelik değișikliğin zaman așımı süresinin dolmasından sonra yapıldığını öne sürerek söz konusu değișikliğe itiraz etmișlerdir.
12.
Ankara Asliye Hukuk Mahkemesi, 12 Temmuz 2006 tarihinde, bașvuranın yakınlarının talebini kabul etmiș ve davalıların itirazını reddetmiștir. Bu doğrultuda, söz konusu mahkeme, bașvuranın yakınlarına talep ettikleri toplam maddi tazminat tutarı olan 242.114,98 TL’nin ve belirli bir miktar manevi tazminatın ödenmesine hükmetmiștir.
13.
Davalılar, belirtilmeyen bir tarihte, talep miktarının zaman așımı süresinin dolmasından sonra artırıldığı itirazlarını yineleyerek Yargıtay’a temyiz bașvurusunda bulunmușlardır.
14.
Yargıtay, 19 Nisan 2007 tarihinde, davalıların yapmıș olduğu temyiz bașvurusunu kabul etmiștir. Yargıtay, bașvuran ve davalılar arasındaki yasal ilișkiyi vekâlet sözleșmesi olarak nitelendirmiș ve vekâlet sözleșmesi kapsamındaki taleplerin beș yıllık zaman așımı süresine tabi olduğunu kaydetmiștir. Bu doğrultuda, Yargıtay, talebe yönelik değișikliğin, bașvuranın uğradığı kaybın belirgin hale geldiği son tarih olan hastaneden taburcu olması tarihinden itibaren beș yılı așkın bir süre sonra yapıldığı sonucuna varmıștır. Dolayısıyla, Yargıtay, Ankara Hukuk Mahkemesinin kararını kısmen bozmuștur.
15.
Davanın Ankara Hukuk Mahkemesine geri gönderilmesinden sonra gerçekleșen 9 Nisan 2008 tarihli durușmada, bașvuranın yakınları mahkemeden Yargıtay’ın kararına uymasını talep etmișlerdir. Aynı tarihte verilen ara kararla mahkeme, Yargıtay’ın kararına uymaya karar vermiștir.
16.
Daha sonra, 13 Mayıs 2008 tarihinde, Asliye Hukuk Mahkemesi, yargılamalar sırasında ıslah yoluyla yapılan ilave tazminat talebinin zaman așımına uğradığına karar vermiștir. Bu nedenle, Asliye Hukuk Mahkemesi, bașvuranın yakınlarına ödenmesine hükmedilen maddi tazminat miktarını onların ilk taleplerine karșılık gelen 110.142,00 TL’ye düșürmüștür.
17.
Bașvuranın yakınları, Asliye Hukuk Mahkemesinin 13 Mayıs 2008 tarihli kararına karșı temyiz bașvurusunda bulunmamıșlardır. Bașvuranın yakınları, 25 Haziran 2008 tarihinde, davalılar tarafından yapılan temyiz bașvurusuna yanıt sunmușlardır. Bașvuranın yakınları dilekçelerinde Yargıtay’dan ilk derece mahkemesi tarafından hükmedilen maddi tazminatı onamasını talep etmișlerdir.
18.
Yargıtay 27 Ocak 2009 tarihinde ilk derece mahkemesinin kararını onamıștır.
19.
Yargıtay 18 Mart 2010 tarihinde davalıların düzeltme talebini reddetmiș ve sonuç olarak, ilk derece mahkemesinin kararı kesinleșmiștir.
B.
İlgili İç Hukuk
20.
Söz konusu zamanda yürürlükte olan Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu (“1086 sayılı Kanun”) hukuk yargılamalarında davacılara dava açtıklarında ilave tazminat haklarını açıkça saklı tutmaları ve yasal süre sınırı içerisinde değișik talebinde bulunmaları șartıyla, ıslah adı verilen bir usul yoluyla, bir defaya mahsus olarak, ilk taleplerinin miktarının yeniden değerlendirilmesi talebinde bulunabilmelerine imkân vermiștir (bk. ayrıca,
Akın ve Diğerleri/Türkiye
(k.k.), no. 27747/02, §§ 18-20, 29 Ocak 2008).
21.
Bir doktor ve hastası arasındaki yasal ilișki, istisnai durumlar hariç olmak üzere, Türk hukuku uyarınca bir vekâlet sözleșmesi olarak nitelendirilmektedir. Söz konusu zamanda yürürlükte olan Borçlar Kanunu’na göre, vekâlet sözleșmelerinden kaynaklanan ihtilaflar, temerrüde düșmeyen tarafın kaybın varlığından haberdar olduğu tarih olan, talebin “vadesinin dolduğu” zaman ișlemeye bașlayan beș yıllık bir zaman așımı süresine tabiydi.
22.
Türk medeni usul hukuku kapsamındaki temel ilkelerden birisi, hâkimlerin tarafların talepleriyle bağlı olmaları ve taraflarca talep edilen miktardan daha fazlasına hükmedemeyecekleridir. Bu ilke, 1086 sayılı Kanun’un 74. maddesinde öngörülmüștür. İlgili madde așağıdaki gibidir:
Madde 74
“(...) hakim her iki tarafın iddia ve müdafaalarıyla mukayyet olup ondan fazlasına veya bașka bir șeye hüküm veremez (...)”
23.
1086 sayılı Kanun, ayrıca, ilk derece mahkemesinin kararının Yargıtay tarafından bozulması durumunda bu mahkeme tarafından izlenecek usulü açıklamıștır. İlgili madde așağıdaki gibidir:
Madde 429
“Yargıtay ilgili dairesi temyiz edilen kararı bozarsa, davayı, kararı vermiș olan mahkemeye veya uygun göreceği diğer bir mahkemeye gönderir..
O mahkeme, (...), kendiliğinden tarafları durușmaya davet edip dinledikten sonra, Yargıtay’ın bozma kararına uyulup uyulmayacağına karar verir.
Mahkeme eski kararında direnirse, (...), direnme kararının temyizi halinde temyiz incelemesi, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca yapılır.”
24.
Bașvuran, Sözleșme’nin 6 ve 8. maddeleri ve Sözleșme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesi uyarınca, talebe yönelik değișikliğin zaman așımı süresinin dolmasından dolayı reddedilmesinin kendisinin tedavisindeki ihmal yüzünden uğradığı kayıpları tam olarak gidermesini önlediğinden șikâyetçi olmuștur.
25.
Bașvuran, Sözleșme’nin 6 ve 8. maddeleri ve Sözleșme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesi uyarınca, ulusal mahkemelerin, talebinin bir bölümünü zaman așımına uğraması nedeniyle reddetmesi sebebiyle kendisine uğradığı zararlara yönelik yeterince tazminat ödenmesine hükmedilmediğinden șikâyetçi olmuștur.
26.
Bașvuranın șikâyetlerinin kabul edilebilirliğine ilișkin olarak Hükümet birtakım itirazlarda bulunmuștur.
27.
Hükümet, ilk olarak, bașvuranın 21 Mart 2012 tarihinde vefat ettiğini belirtmiștir. Hükümet, bașvuranın ölümü üzerine, bașvuranın babasının, bașvuranın vasisi statüsünü kaybettiğini iddia etmiștir. Hükümet, bașvuranın mirasçılarının, bașvuranın ölümü konusunda Mahkemeyi bilgilendirmediğini ve hiçbir mirasçısının onun adına yargılamaları sürdürme isteklerini ifade etmediğini ve dolayısıyla, bașvurunun Mahkemenin kaydından düșürülmesi gerektiğini eklemiștir.
28.
İkinci olarak, Hükümet, bașvuranın iç hukuk yollarını tüketmemiș olduğunu savunmuștur. Hükümet, davanın Ankara Hukuk Mahkemesine geri gönderilmesinden sonra, bașvuranın söz konusu mahkemeden, Yargıtay’ın 19 Nisan 2007 tarihli kararına uyması talebinde bulunduğunu ileri sürmüștür. Ayrıca, bașvuran, 13 Mayıs 2008 tarihli mahkeme kararını temyiz etmek yerine, sadece, davalılar tarafından yapılan temyiz bașvurusuna cevap olarak bir dilekçe sunmuștur.
29.
Son olarak, Hükümet, bașvurunun zaman așımı süresi dolduktan sonra yapıldığını iddia etmiștir. Hükümetin kanaatine göre, Yargıtay’ın 27 Ocak 2009 tarihinde verdiği ve bașvurana 3 Mart 2009 tarihinde tebliğ edilen kararı, bașvuranın bu kararın düzeltilmesi talebinde bulunmaması nedeniyle nihai mahkeme kararıydı. Bu nedenle, Hükümet, bașvurunun nihai mahkeme kararının tebliğ tarihinden itibaren altı ayı așkın bir süre sonra yapıldığını belirtmiștir.
30.
Bașvuran, Hükümetin ilk itirazlarına yanıt vermemiș, ancak bașvurunun esas yönünden incelenmesi gerektiğini belirtmiștir.
31.
Mahkeme, 5 Haziran 2017 tarihinde, bașvuranın avukatının, bașvuranın kızının bașvuruyu sürdürme niyetinde olduğunu belirttiği konusunda Mahkemeyi bilgilendirdiğini kaydetmektedir. Mahkeme, bașvuranın yargılamalar sırasında vefat ettiği bazı davalarda, bașvuranın mirasçılarının veya yakın aile üyelerinin Mahkeme önünde yargılamaları takip etme isteklerini belirten ifadelerini dikkate aldığını yinelemektedir. Mahkeme, somut davada, bașvuranın kızının buna yönelik isteğini açıkça belirtmesinin yanı sıra, Mahkemenin karar vermesi konusunda yeterli bir meșru çıkarı bulunduğu kanaatindedir (bk. daha fazla atıfla birlikte
Malhous/Çek Cumhuriyeti
(k.k.) [BD], no. 33071/96, AİHM 2000-XII).
32.
Dolayısıyla, Mahkeme, Hükümetin iç hukuk yollarının tüketilmediğine dair ilk itirazını incelemeye devam edecektir.
33.
Mahkeme, Sözleșme’nin 35 § 1 maddesinde atıfta bulunulan iç hukuk yollarının tüketilmesi kuralının, bașvuranların ilk olarak, iddia edilen ihlallere yönelik tazmin elde edebilmelerini sağlamak için iç hukuk sisteminde mevcut ve yeterli olan hukuk yollarını kullanmalarını zorunlu kıldığını yinelemektedir. Hukuk yollarının varlığı, hem teoride hem de pratikte yeterince net olmalıdır. Aksi halde, hukuk yolları, gerekli erișilebilirlik ve etkililikten yoksun olacaktır (bk.
Akdıvar ve Diğerleri/Türkiye
, 16 Eylül 1996, § 65, Karar ve Hükümler Derlemesi 1996-IV). Mahkeme, kuralın mantığının, öncelikle mahkemeler olmak üzere ulusal makamlara iddia edilen Sözleșme ihlallerini önleme veya düzeltme fırsatı tanımak olduğunu vurgulamıștır (bk.
Selmouni/Fransa
[BD], no. 25803/94, § 74, AİHM 1999-V). Mahkeme, bu bağlamda, açıkça faydasız olmayan belirli bir hukuk yolunun bașarı ihtimaline dair salt șüphelerin varlığının, iç hukuk yollarının tüketilmemesinin geçerli bir nedeni olmadığını yinelemektedir (bk. yukarıda anılan
Akdıvar ve Diğerleri
, § 71).
34.
Mevcut davanın koșullarına bakıldığında, Mahkeme, 1086 sayılı Kanun’un 429. maddesi uyarınca, ilk derece mahkemesinin kararının Yargıtay tarafından bozulan kısmı hakkında iki șekilde karar verebildiğini gözlemlemektedir. İlk derece mahkemesi, önceki kararında direnebilir. Bu durumda, temyiz üzerine, konu nihai olarak karara bağlanmak üzere Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna gönderilmiș olacaktır. Alternatif olarak, mahkeme, Yargıtay’ın kararına uyabilir. Bununla beraber, ilk derece mahkemesinin bir durușma yapması ve bu konuya ilișkin bir karar vermeden önce Yargıtay’ın kararına uyulup uyulmayacağı konusunda her iki tarafı dinlemesi gerekmektedir (bk. yukarıda 23. paragraf).
35.
Mahkeme, somut davada, davanın ilk derece mahkemesine geri gönderilmesinden sonra, 9 Nisan 2008 tarihinde bir durușmanın yapıldığını, bu durușmada hem bașvurana hem de davalılara Yargıtay’ın 19 Nisan 2007 tarihli kararına ilișkin görüșlerini ifade etme olanağının verildiğini kaydetmektedir. Bașvuran, söz konusu durușmada, açık bir șekilde, ilk derece mahkemesinden Yargıtay’ın kararına uygun olarak karar vermesini talep etmiștir. Hâkim, bașvuranların talebiyle bağlıydı ve bașvuranın isteklerinin aksine önceki kararında direnemezdi. Bu nedenle, ilk derece mahkemesinin bașvurana sadece maddi tazminat olarak talep ettiği ilk miktarın ödenmesine hükmetmek dıșında bașka bir seçeneği yoktu.
36.
Mahkeme ayrıca, bașvuranın ilk derece mahkemesinin 13 Mayıs 2008 tarihli kararıyla lehine hükmedilen maddi tazminatı temyiz etmemeyi tercih ettiğini kaydetmektedir. Bașvuran, davalılar tarafından yapılan temyiz bașvurusuna cevap dilekçesinde, talebe yönelik değișikliğin reddine ilișkin olarak hiçbir șikâyette bulunmamıștır. Bunun yerine, bașvuran, Yargıtay’dan ilk derece mahkemesi tarafından hükmedilen maddi tazminatı onamasını talep etmiștir.
37.
Mahkeme, bașvuranın Hükümetin görüșlerine cevaben görüșlerinde, neden Asliye Hukuk Mahkemesinden Yargıtay’ın kararına uymasını talep ettiğine ve 13 Mayıs 2008 tarihli kararını temyiz etmediğine dair hiçbir açıklama sağlamadığını belirtmektedir. Ayrıca, dava dosyası, bașvuranı ilk derece mahkemesinden önceki kararında direnmesi talebinde bulunmaktan ve davalıların daha düșük tazminat miktarı ödemesine hükmeden bir kararı temyiz etmekten vazgeçirebilecek hiçbir özel durumun varlığını ortaya çıkarmıștır.
38.
Mahkeme, yukarıdaki hususlar ıșığında, bașvuranın, Yargıtay’ın ilk derece mahkemesinin 12 Temmuz 2006 tarihli kararını bozmasından sonra yerel yargılamalarda ilave tazminat talebinden etkili bir șekilde feragat ettiği kanaatindedir. Mahkemenin kanaatine göre, bașvuran, bu nedenle, iç hukuk yollarını tüketmesi bakımından kendisinden makul bir șekilde beklenebilecek olan her șeyi yapmamıștır. Bu doğrultuda, Mahkeme, maddi tazminat talebinin değiștirilen kısmının reddine ilișkin șikâyetlerin, ilk defa Mahkeme önünde ileri sürdüğü sonucuna varmaktadır.
39.
Dolayısıyla, bașvuru, Sözleșme’nin 35. maddesinin 1 ve 4. fıkraları uyarınca, iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle reddedilmelidir.
40.
Bu sonuç, Mahkemenin, Hükümet tarafından iddia edildiği üzere (bk. yukarıda 29. paragraf), bașvuranın altı ay kuralına uyup uymadığına dair inceleme yapmaktan vazgeçmesine olanak sağlamaktadır.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Bașvurunun kabul edilemez olduğuna
karar vermiștir.
İșbu karar, İngilizce dilinde tanzim edilmiș olup, 24 Ocak 2019 tarihinde yazılı olarak bildirilmiștir.
Hasan Bakırcı
Ledi Bianku
Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Bașkan