AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KABUL EDİLEBİLİRİK HAKKINDA HUKUM BİVURU No. 11379/16 Markus Frank CERNY / TÜRKİYE Președintele Julia Laffranque, judecătorul Valeriu Grițco, Stephanie Mourou-Vikström și directorul adjunct al Departamentului Afaceri Juridice Hasan Bakırcı, cu participarea lui Hasan Bakırcı, au fost reuniți în cadrul Comitetului din 18 decembrie 2018 al Curții Europene a Drepturilor Omului (Curtea de Apel), susmenționat 17 februarie 2016, Curtea de Apel Tüzürann 41.art. 17 Curtea de Apel Tüzürann a efectuat o audiere cu privire la incidența incidentului în mod prioritar, în legătură cu care a fost anunțată o atențiune de către următorul președinte al Curții de Apel: Olegatul de la Curtea de Apel Tüzüran O.
Anne și copilul, născuți la 31 mai 2011 și născuți în Turcia, au venit în Turcia pe 11 septembrie 2011 și nu s-au întors. Anne a intentat un proces de divorț în Turcia. Bașvuran a intentat un proces în temeiul Convenției de la Lahey privind specificațiile juridice ale răpirii internaționale de copii (La Haye Sözleșmesi) pentru extrădarea copilului în Statele Unite. În legătură cu acest caz, Curtea de Familie din Ankara a recurs la această hotărâre.
În hotărârea sa, după ce copilul a precizat vârsta, reclamantul a stabilit că poate vedea copilul o dată pe lună în weekend și o parte din vacanța de jumătate de an și poate să-l ia, iar după ce copilul a împlinit cinci ani, poate să-l scoată în altă parte în luna Temmuz. Hotărârea a stabilit, ca măsură de corupție, deportarea copiilor până la vârsta de cinci ani din țările în care au ajuns. Această hotărâre a fost stabilită definitiv la 13 octombrie 2014.
Anayasa a ajuns, de asemenea, la concluzia că instanța de primă instanță, în temeiul Convenției de la Lahey, nu a investigat dacă copilul se află în Turcia în mod legal, nu a stabilit locul de reședință principal al copilului și nu a explicat motivele pentru care nu au fost îndeplinite condițiile prevăzute la art. 12 din Convenția de la Lahey pentru trimiterea copilului la domiciliu.
Curtea de judecată a concluzionat că, în ceea ce privește această cerere, în decizia de divorț definitivă, a stabilit că velayetin a fost acordată mamei și că dreptul de a vedea copilul a fost refuzat. Curtea de judecată a concluzionat că reînnoirea procesului nu va permite compensarea beneficiilor prejudiciabile în ceea ce privește menținerea relațiilor cu copilul pe parcursul procesului în cauză, până când nu a fost stabilită cauza și că nu există niciun motiv juridic pentru a fi acordată o reînnoire a procesului. În urma deciziei Curții de judecată, a concluzionat că nu există niciun motiv juridic pentru a fi acordată o reînnoire a vieții și a consecințelor sale.
În lumina argumentelor Curții și a celor exprimate în aceste argumente, se observă că, în temeiul articolului 8 din Convenție, se aplică criteriile de bază și de procedură ale reclamantului în cauză (Ilker Ensar Uyanık/Turcia, nr. 60328/09, § 33, 3 mai 2012).Curtea a constatat că, în urma pierderii calității de victimă (între alte hotărâri, Scordino/Italia (nr. 1) [BD], nr. 36813/97, §§ 180-181, AİHM 2006 ‐ V, Gäfgença/Almaya [BD], nr. 22978/05, § 115, AİHM 2010 veșterea de drepturi, în temeiul criteriilor de viață menționați mai sus, a fost încălcată de Anselme, nr. 10593/08, § 128, AİHM, în temeiul unei decizii internaționale privind copiii (în vederea unei decizii din 2007, nr. 3996/05, No. 68, No. 3996/06, No. 68, No. 398/06, No. 398/07, No. 398/07, No. 69, No. 398/07, No. 399/06, No. 69, No. 399/06, No. 69, No. 399/06, No. 399/06, No. 69, No. 69, No. 69, No. 69, No. 69, No. 69, No. 69, No. 69, No. 69, No. 69, No. 69, No. 69, No. 69, No. 69, No. 69, No. 69, No. 69, No. 69, No. 69, No. 69, No. 89, No. 89, No. 89, No. 89, No. 94, No. 94, No. 109, No. 109, No. 109, No. 109, No. 109, No. 109, No. 109, No. 109, No. 109, No. 109, No. 109, No. 109, No. 109, No. 109, No. No. 109, No. 109, No. No. 109, No. No. 109, No. No. No. No. No. No. No. No. No.
Cu toate acestea, în primul rând, trebuie să se sublinieze motivul invocat de către Anayasa Mahkemesi pentru refuzul reînnoirii procesului: În primul rând, Curtea Supremă susține că, pe de o parte, reînnoirea procesului nu va permite, pe parcursul procesului în cauză, compensarea beneficiilor prejudiciate în ceea ce privește menținerea copilului și a căsniciei, pe de altă parte, constată că, în decizia de divorț, o parte a velaietinei i-a fost deja acordată în scopul definitiv al divorțului.
În ceea ce privește toate aspectele menționate mai sus, plângerile reclamantului și elementele din dosar, Curtea a decis că reclamantul nu mai poate pretinde că este mağdur în contextul articolului 34 din Convenție. Pe aceste temelii, Curtea a decis în unanimitate că Bașvurun nu este acceptabil. Această decizie, în limba franceză, a fost notificată în scris la data de 24 ianuarie 2019.
Bașvuru No. 11379/16
Markus Frank CERNY / TÜRKİYE
Bașkan
Julia Laffranque,
Hâkimler
Valeriu Grițco,
Stéphanie Mourou-Vikström
ve
Bölüm Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Hasan Bakırcı’nın katılımıyla, 18 Aralık 2018 tarihinde Komite olarak toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm), yukarıda belirtilen 17 Șubat 2016 tarihli bașvuruyu, Mahkeme İç Tüzüğü’nün 41. maddesi uyarınca bașvurunun öncelikli olarak incelenmesine ilișkin kararı dikkate alarak gerçekleștirdiği müzakereler sonucunda așağıdaki kararı vermiștir:
Bașvuran Markus Frank Cerny, Amerika Birleșik Devletleri vatandașı olup, 1973 doğumludur ve Costa Mesta’da (Amerika Birleșik Devletleri/Kaliforniya) ikamet etmektedir. Bașvuran, Mahkeme önünde, Ankara Barosuna bağlı Avukat N. A. Keșmer tarafından temsil edilmiștir.
Davaya ilișkin olay ve olgular, bașvuran tarafından ifade edildiği șekliyle, așağıdaki gibi özetlenebilir.
Bașvuran, 31 Mayıs 2011 tarihinde doğan ve annesi Türk vatandașı olan A.C.nin babasıdır. Anne ve çocuk, 11 Eylül 2011 tarihinde Türkiye’ye gelmiș ve geri dönmemișlerdir. Anne, Türkiye’de boșanma davası açmıștır. Bașvuran da, çocuğunun Amerika Birleșik Devletlerine iade edilmesi için Uluslararası Çocuk Kaçırmanın hukuki veçhelerine ilișkin Lahey Sözleșmesi (“La Haye Sözleșmesi”) uyarınca bir dava bașlatmıștır. Konuyla ilgili olarak, Ankara Aile Mahkemesine bașvurulmuștur. Bu mahkeme, dosya üzerinden karar vererek, bilhassa çocuğun ivedilikle iade edilmesi için gerekli koșulların, Lahey Sözleșmesi’nin 12. maddesi bağlamında bir araya gelmemiș olduğunu tespit ettikten sonra, iade talebini reddetmiștir.
Söz konusu red kararı, Yargıtay tarafından onanmıș, ayrıca bașvuran tarafından yapılan karar düzeltme talebi de reddedilmiștir. Bunun üzerine bașvuran, Anayasa Mahkemesine bașvurmuștur.
Aile Mahkemesi, Yargıtay kararının kesinleșmesinin ardından, 19 Haziran 2013 tarihinde, annenin talebi üzerine boșanma kararı vermiș ve çocuğun velayetini de anneye vermiștir. Bașvurana, çocuk 5 yașına gelene kadar, ayda bir defaya mahsus olmak üzere, annenin refakatinde çocuğu görme hakkı tanınmıștır. Kararda, çocuğun belirtilen yașa erișmesinin ardından, bașvuranın ayda bir defa hafta sonu ve yarı yıl tatilinin bir kısmında çocuğu görebileceği ve çocuğu alabileceği, çocuk beș yașını geçtikten sonra Temmuz ayının bir kısmında çocuğu alabileceği belirtilmiștir. Kararda, koruma tedbiri olarak, çocuk beș yașına erișene kadar ülke sınırları dıșına çıkarılması da yasaklanmıștır. Bu karar, 13 Ekim 2014 tarihinde kesinleșmiștir.
Anayasa Mahkemesi, 2 Temmuz 2015 tarihinde davayla ilgili kararını vermiș, bu karar, 27 Ağustos 2015 tarihinde bașvurana tebliğ edilmiștir.
Anayasa Mahkemesi, özellikle bașvuranın, ihtilaf konusu dava sırasında bir avukat tarafından temsil edilebildiğini, delil unsurlarını sunabildiğini ve karșı tarafın iddialarına itiraz edebildiğini tespit etmiștir. Anayasa Mahkemesi ayrıca, ilk derece mahkemesinin, Lahey Sözleșmesi bakımından çocuğun Türkiye’de bulunmasının yasal olup olmadığını araștırmadığı, çocuğun esas ikamet yerinin nerede bulunduğunu belirlemediği ve çocuğun ivedilikle iadesi için Lahey Sözleșmesi’nin 12. maddesinde öngörülen șartların, neden bir araya gelmediğine ilișkin sebepleri de açıklamadığı sonucuna varmıștır. Anayasa Mahkemesi ayrıca, verilen kararlarda, çocuğun iadesi için ileri sürülen itirazların sorgulanmadığını ve/veya neye dayandırıldığının incelenmemiș ya da açıklanmamıș olması sebebiyle, söz konusu kararların yeterince gerekçelendirilmediği kanaatine varmıștır. Anayasa Mahkemesi, bașvuranın Anayasa’nın 20. maddesi tarafından güvence altına alınan aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiği sonucuna varmıștır.
Bununla birlikte Anayasa Mahkemesi, bașvuran tarafından ihtilaf konusu yargılamanın yenilenmesi için yapılan bașvuruyu reddetmiștir. Mahkeme, bu bașvuruyla ilgili olarak, kesinleșen boșanma kararında velayetin anneye verildiğini ve bașvuranın çocuğu görme hakkının incelendiğini tespit etmiștir. Anayasa Mahkemesi, yargılanmanın yenilenmesinin, söz konusu süreç boyunca çocukla “ilișkilerin sürdürülmesi konusunda zarar gören menfaati canlandırmaya” imkân vermeyeceği kanaatine varmıș ve tespit edilen ihlale ve sonuçlarına son verilmesi için yargılamanın yenilenmesinde hukuki menfaat bulunmadığı sonucuna varmıștır. Anayasa Mahkemesi son olarak, tazminat ödenmesinin maruz kalınan manevi zararı telafi edebileceğini, ancak bașvuran tarafından bu tür bir talepte bulunulmamıș olması sebebiyle, bu bağlamda karar verilmesine yer olmadığını vurgulamıștır.
Bașvuran, Sözleșme’nin 6, 8 ve 13. maddelerini ileri sürerek, özel ve aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiğinden, dava sırasında bilirkiși incelemesi yapılmamıș olmasından, ulusal makamlar tarafından dinlenmediğinden ve tarafların sosyal hizmetler tarafından dinlenmediğinden yakınmaktadır. Bașvuran ayrıca, Anayasa Mahkemesinin, icra edilebilir bir karar vermemiș olması sebebiyle, kendisine bașvuru yolunu etkinlikten yoksun bıraktığını iddia etmektedir.
Bașvuran, Sözleșme’nin 6, 8 ve 13. maddelerinin ihlal edildiğini ileri sürmektedir. Mahkeme içtihatları ıșığında ve bu içtihatlarda ifade edildiği üzere, söz konusu șikâyetlerin Sözleșme’nin 8. maddesi açısından esas ve usul yönünden incelenmeleri uygundur (
İlker Ensar Uyanık /Türkiye
, No. 60328/09, § 33, 3 Mayıs 2012).
Mahkeme, mağdur sıfatının kaybına (diğer kararlar arasında
Scordino/İtalya (No. 1)
[BD], No. 36813/97, §§ 180-181, AİHM 2006
‑
V,
Gäfgen/Almaya
[BD], No.
22978/05, § 115, AİHM 2010 ve
Nada/İsviçre
[BD], No.
10593/08, §
128, AİHM 2012) ve uluslararası çocuk kaçırmaya (
Ignaccolo
‑
Zenide/Romanya
, No. 31679/96, § 95, AİHM 2000
‑
I,
Maumousseau ve Washington/Fransa
, No. 39388/05, §§ 60, 66-69 ve 83, 6
Aralık 2007 ve
Neulinger ve Shuruk/İsviçre
[BD], No. 41615/07, §§
132-140, AİHM 2010) ilișkin yerleșik içtihatlarında bildirilen ilkeleri hatırlatmaktadır.
Mahkeme, mevcut davayı bu ilkeler ıșığında inceleyecektir.
Bu bağlamda Mahkeme, Anayasa Mahkemesinin çocuğun iadesine ilișkin hukuk davasını incelediğini ve ulusal mahkemelerin, Lahey Sözleșmesi’nde belirlenen kriterleri yorumlama ve uygulama konusundaki eksikliklerini tespit ettiğini gözlemlemektedir. Anayasa Mahkemesi, bu tespitlerde bulunarak, bașvuranın aile hayatının saygı hakkının ihlal edildiği sonucuna varmıș ve dolayısıyla Sözleșme tarafından güvence altına alınan bir hakkın açıkça ihlal edildiğini kabul etmiștir (Anayasa Mahkemesinin detaylı gerekçeleri için bk. yukarıda anlatılan olaylar).
Șüphesiz, bu tespit söz konusu mahkemenin ihtilaf konusu yargılamanın yenilenmesine karar vermesine yol açmamıștır. Bununla birlikte öncelikle Anayasa Mahkemesi tarafından yargılanmanın yenilenmesinin reddi için ileri sürülen gerekçenin altının çizilmesi gerekmektedir: Yüksek Mahkeme, bir taraftan, yargılanmanın yenilenmesi, söz konusu süreç boyunca, çocukla “ilișkilerin sürdürülmesi konusunda zarar gören menfaati canlandırmaya” imkân vermeyeceği kanaatindedir, diğer taraftan, kesinleșmiș boșanma kararında velayetin zaten anneye verildiğini tespit etmektedir.
Ardından somut olayda bașvuranın, velayetin anneye verilmesine hükmeden karara itiraz etmediğinin hatırlatılması gerekmektedir. Üstelik her hâlükârda, yargılanmanın yenilenmesinin, çocuğun Amerika Birleșik Devletleri’nden Türkiye’ye gelmeden önceki duruma (
statu quo
) geri dönülmesine veya bu yer değiștirmenin, bașvuran ile çocuğu arasındaki ilișki üzerindeki etkilerini gidermeye imkân vermeyeceğinin kabul edilmesi gerekmektedir.
Mahkeme son olarak, söz konusu ihlalin telafisiyle ilgili olarak, bașvuranın maruz kaldığı zararın telafi edilmesi amacıyla tazminat ödenmesinin de Anayasa Mahkemesi tarafından ele alındığının altını çizmektedir. Bununla birlikte bașvuranın bu bağlamda bir talepte bulunmadığı ve mevcut davanın koșullarında, hiçbir unsur, Anayasa Mahkemesinin konu hakkında “
tarafların taleplerinin ötesinde
” (
ultra petita
) karar vermemesi nedeniyle itham edilmesine izin vermemektedir.
Mahkeme, yukarıda belirtilen tüm hususlar, bașvuranın șikâyetleri ve dosyada yer alan unsurlar bakımından, bașvuranın artık Sözleșme’nin 34. maddesi bağlamında “mağdur” olduğunu iddia edemeyeceği kanaatindedir.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Bașvurunun kabul edilemez olduğuna
karar vermiștir.
İșbu karar, Fransızca dilinde tanzim edilerek, 24 Ocak 2019 tarihinde yazılı olarak bildirilmiștir.
Hasan Bakırcı
Julia Laffranque
Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Bașkan