AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR Bașvuru no. 8152/13 Așkın ÇANAKÇI / Türkiye Bașkan, Robert Spano, Hâkimler , Ișıl Karakaș, Julia Laffranque, Valeriu Grițco, Jon Fridrik Kjølbro, Ivana Jelić, Arnfinn Bårdsen, și în același timp directorul departamentului de afaceri Ajutorul directorului departamentului de afaceri Hasan Bakır ağacı participarea la ancheta din 15 ianuarie 2019 va începe în data de 15 ianuarie 2019, în care se va începe în fiecare dintre cele două părți, în care se va avea o discuție în cauză, în care nu se va afla nici o condiție de libertate, 4 Avkın ÇANAKÇI / Türkiye Bașkan, Robert Spano, Hâkimler , Ișıl Karakaș, Julia Laffranque, Valeriu Grițco, Jon Fridrik Kjølbro, Ivana Jelić, Arnfinn Bårdsen, și în cazul în care se va începe în data de 16 ianuarie 2006, în care se va începe în fiecare dintre cele două părți, în discuția respectivă, în care se va avea o discuție în orice moment, în care nu se va avea nicio condiție de libertate.
În cursul investigațiilor ulterioare privind dispariția fratelui lui Bașvuran, autoritățile au verificat telefoanele lui S.Ç., au interogat alte persoane numite de solicitant și au stabilit că, după ianuarie 2006, nimeni nu l-a văzut.Ș.Ç. a părăsit țara.Ș.Ç. a fost capturat de Sorușturma, care a fost închisă pe 25 martie 2008.Ș.Ș. a fost reținută de Sorușturma, care a fost reținută de S.Ç., din cauza căderii lui S.Ç., iar adresa de telefon a fost reînlocuită.
Bașvuran a adăugat că a auzit că fratele său a fost văzut în districtul Kızılcahamam. Mai târziu, a fost efectuată o anchetă de către Savcı Kızılcahamam și în timpul anchetei în cauză, Ș.Ç.yi a fost interogat și de alți oameni, inclusiv de cei care au văzut în 16 ianuarie 2006. Savcı, la sfârșitul anchetei, pe 13 martie 2012, a constatat că nu există dovezi care să arate că Ș.Ç.nin Kızılcahamamda este o victimă a unei infracțiuni și a început ancheta.
O a treia anchetă privind dispariția fratelui reclamantului a fost efectuată de către birourile de anchetă din Ankara și Kızılcahamam, după ce o altă dilecție depusă de solicitant la Președinția a fost trimisă la Procuratura din Ankara la 10 octombrie 2012. În timpul anchetei, reclamantul, membrii familiei și alte persoane au fost interogați ca martori. Membrii familiei au confirmat că nu au primit niciun mesaj de la Ș.Ç. de la ianuarie 2006 și au informat reclamantul că nu a mai folosit conturile bancare de când a dispărut Ș.Ç. İki. Cercetarea a arătat că, potrivit unor comunicări cu compania de telefonie mobilă, reclamantul a continuat să folosească telefonul până la 1 octombrie 2006.
În ciuda obligației pozitive care îi revine în temeiul articolului 2 din Convenție, Bașvuran s-a plâns că autoritățile care efectuează ancheta nu au luat niciun pas semnificativ pentru a-și proteja viața.11 Bașvuran s-a plâns, de asemenea, că, în conformitate cu articolele 2 și 13 din Convenție, autoritățile care efectuează ancheta nu au desfășurat nicio anchetă efectivă privind dispariția fratelui său.12 HUKİNCELEME 12.
În lumina celor de mai sus, Curtea consideră că este adecvat să se examineze plângerile reclamantului numai în ceea ce privește art. 2 din Convenție, care are următoarele părți relevante: 1.Totul are dreptul la viață protejat prin lege... ... 15.Guvernul a susținut că nu și-a abuzat de drepturile sale interne prin faptul că reclamantul nu a furnizat autorităților locale nicio informație care să arate că viața fratelui său era în pericol și nu a solicitat protecția fratelui său.Guvernul a susținut, de asemenea, că nu a cerut despăgubiri de la autoritățile administrative pe care a considerat că acestea sunt responsabile.În cele din urmă, Guvernul a susținut că instanța judecătorească a instanței locale a reclamantului nu a condus o anchetă.16Cu toate acestea, Guvernul a susținut că nu a condus o anchetă adecvată și a făcut o evaluare prealabilă a probabilității ca anchetă să fie efectuată de către procurorii care au condus o anchetă și, în special, că a fost efectuată de către procurorii care au fost considerați mai eficiente.17În cele din urmă, Guvernul a susținut că nu a efectuat încă o anchetă în mod eficient, dar a făcut toate celelalte măsuri necesare pentru ca să fie eficientă.
În primul rând, reclamantul a depus plângere împotriva martorilor pentru că aceștia nu și-au îndeplinit obligațiile pozitive, deoarece autoritățile naționale nu au căutat în mod eficient fratele său; în al doilea rând, reclamantul a depus plângere împotriva persoanelor care nu au realizat încă existența unor persoane, de exemplu persoanele care au dispărut în mod real, de asemenea împotriva unei anchete eficiente privind dispariția persoanelor cunoscute.
În cazul dispariției unei persoane în condiții care amenință viața, Curtea a decis că, în temeiul obligației pozitive menționate mai sus, Devletin trebuie să ia măsuri funcționale pentru a proteja dreptul persoanei dispărute în cauză la viață (de exemplu, Osmanoğlu împotriva Turciei, nr. 48804/99, § 75, 24 ianuarie 2008 și alte cazuri la care se face referire aici).22 La momentul depunerii cererii de ștergere a datoriei, atenția Guvernului a fost atrasă către decizia menționată mai sus, că este vorba despre Osmanoğlu.Guvernul a cerut, după ce a fost informat de autoritățile naționale cu privire la data dispariției pentru prima dată și după ce a fost informat de aceasta, să fie informat cu privire la măsurile preventive eficiente luate pentru a proteja viața lui Osmanoğlu.23 Devletin nu a primit nici un răspuns de la Guvern, în mod contrar deciziei de ștergere a lui Osmanoğlu, care a fost luată în vederea eliminării lui Zulda (articolul IV.16 din Legea nr. 16/2006 privind dispariția lui Osmanoğlu).
În decizia Osmanoğlu, Curtea a ajuns la concluzia că în cauza în cauză dovezile pentru a stabili că funcționarii publici sunt responsabili pentru dispariția fiului reclamantului nu sunt suficiente, însă a decis că această situație nu iartă Guvernul de obligația de căutare în temeiul articolului 2 din Convenție (a.g.e., § 71).Conducerea Curții a fost că absența nici unora dintre funcționarii publici care să fi fost implicați în cazul dispariției fratelui reclamantului nu înseamnă că autoritățile nu au fost obligate să-l caute în condiții de libertate limitată.25 În ceea ce privește a doua plângere, Curtea a decis că această situație nu iartă Guvernul de obligația de căutare în temeiul articolului 2 din Convenție (a.g.e., § 71).Așadar, Curtea a decis că absența nici unora dintre funcționarii publici care să fi fost implicați în cazul dispariției fratelui reclamantului nu înseamnă că autoritățile nu au fost obligați să-l caute în condiții de libertate limitată.25 În ceea ce privește a doua plângere, Curtea a decis că această situație nu iartă Guvernul de obligația de căutare în temeiul articolului 2 din Convenție (a.g.e., § 71).2 Prin urmare, Curtea a decis că absența oricării unei sarcini de viață a oricărui funcționar public care să fi implicat în cazul dispariției fratelui reclamantului nu înseamnă că obligația de căutare a altor persoane nu este limitată în condițiile de căutare a libertății persoanelor.25 În cazul în cauză, Curtea a decis că nu este obligată să utilizeze în mod oficial obligația de a unei persoane de căutare de viață în temeiul articolului 2 din Convenția de căutare în temeiul articolului 2 din Convenție (a.b.a.e., § 2405, § 105, § 105, § 149, § 2, a.145, a.a.a.a.a.a.a.a. a. a. a. a. a. a. a. a. a. a. a. a. a
În cadrul condițiilor concrete ale reclamantului, Curtea a decis că cele două plângeri ale reclamantului menționate mai sus (a se vedea §20) trebuie examinate în timp util, deoarece trebuie evaluat răspunsul autorităților naționale la apelul de ajutor al reclamantului și pașii luați de autorități în timpul investigațiilor, a decis că, în contextul condițiilor concrete ale reclamantului, Curtea a observat că data la care reclamantul a informat autoritățile pentru prima dată despre dispariția fratelui său și a cerut acest lucru de la autoritățile este martie 2006 (a se vedea §5 de mai sus), adică aproximativ 2 luni după dispariția fratelui său (a se vedea §4 de mai sus).
În acest context, Curtea atrage atenția în special asupra faptului că toate dosarele de anchetă trimise de Guvern către instanță au fost trimise către reclamant și că acesta a fost rugat să-și exprime opiniile cu privire la dosarele reclamantului. Cu toate acestea, în cazul în care reclamantul nu a fost invitat să exprime opiniile sale cu privire la dosarele de anchetă, este important ca instanța să aibă în vedere că toate aceste argumente nu au fost luate în mod eficient, precum și că nu au fost luate în mod eficient în cazul în care cercetarea a fost efectuată.
Curtea trebuie să reitereze că obligația de a efectua o anchetă eficientă, menționată la art. 2 din Convenție, nu este o obligație de rezultat, ci o obligație de a aplica mijloacele adecvate și, în acest sens, nu este obligatoriu ca fiecare anchetă să aibă un rezultat de succes (vezi McKerr/Birleșik Krallık, nr. 28883/95, § 113, Hotărârea de la Curtea Europeană de Justiție 2001‐III). Articolul respectiv obligă autoritățile să utilizeze mijloacele rezonabile, inclusiv posibilitățile lor, și să asigure securitatea probelor referitoare la eveniment (Ramsahai și alții/Hollanda [BD], nr. 52391/99, § 324, Hotărârea de la Curtea Europeană de Justiție 2007‐II).
Bașvuru no. 8152/13
Așkın ÇANAKÇI / Türkiye
Bașkan,
Robert Spano,
Hâkimler
,
Ișıl Karakaș,
Julia Laffranque,
Valeriu Grițco,
Jon Fridrik Kjølbro,
Ivana Jelić,
Arnfinn Bårdsen,
ve
Bölüm Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Hasan Bakırcı’nın katılımıyla 15 Ocak 2019 tarihinde Daire olarak toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
Yukarıda anılan 4 Aralık 2012 tarihli bașvuruyu göz önüne alarak,
Davalı Hükümet tarafından ibraz edilen görüșleri ve bu görüșlere karșılık olarak bașvuran tarafından ibraz edilen görüșleri dikkate alarak,
Gerçekleștirilen müzakerelerin sonucunda așağıdaki kararı vermiștir:
1.
Bașvuran Așkın Çanakçı, 1971 doğumlu bir Türk vatandașı olup, İstanbul’da ikamet etmektedir. Bașvuran, Mahkeme önünde, İstanbul Barosuna bağlı Avukat N. Ebrek tarafından temsil edilmiștir.
2.
Türk Hükümeti (“Hükümet”), ise kendi yetkilisi tarafından temsil edilmiștir.
Davanın koșulları
3.
Davaların olguları; taraflar tarafından iletildiği șekliyle ve kendileri tarafından ibraz edilen belgelerden anlașılacağı șekilde, așağıdaki gibi özetlenebilir:
4.
16 Ocak 2006 tarihinde, söz konusu zamanda 45 yașında olan bașvuranın ağabeyi, Ș.Ç., bașka bir kișiyle tartıșma yașamıș ve her iki adam birbirlerine silah çekip tehdit etmiștir. Aynı gün, jandarma tarafından sorgulanmıșlar ve serbest bırakılmıșlardır. O zamandan beri bașvuranın ağabeyinden hiçbir haber alınmamıștır.
5.
Bașvuran, Mart 2006 tarihinde, Ankara Savcısı ile iletișime geçmiș ve savcıyı ağabeyinin Ocak 2006 tarihinden beri kayıp olduğu konusunda bilgilendirmiștir. Bașvuran, savcıdan ağabeyinin nerede olduğunu sorușturmasını istemiștir. Savcı, aynı gün bașvuranın ifadesini almıș ve Emniyet Müdürlüğü Kayıp Șahıslar Bürosunu bilgilendirmiștir.
6.
Bașvuranın ağabeyinin kaybolmasına ilișkin olarak daha sonra yapılan sorușturma sırasında, yetkililer, S.Ç.’nin telefon kayıtlarını kontrol etmiș, bașvuran tarafından ismi verilen diğer bazı kișileri sorgulamıș ve Ocak 2006 tarihinden sonra, hiç kimsenin Ș.Ç.’yi görmediğini ve Ș.Ç.’nin ülkeyi terk ettiğini tespit etmiștir. Sorușturma, 25 Mart 2008 tarihinde kapanmıștır. Sorușturmayı kapama kararı, bașvuranın adresinden tașınması ve yeni adresinin bulunamaması nedeniyle kendisine tebliğ edilememiștir.
7.
Bașvuran, 29 Aralık 2011 tarihinde, Kızılcahamam Savcısına bir dilekçe sunmuș ve ağabeyinin halen kayıp olduğunu belirtmiștir. Bașvuran, ağabeyinin Kızılcahamam ilçesinde görüldüğüne yönelik duyum aldığını eklemiștir. Daha sonra, Kızılcahamam Savcısı tarafından bir sorușturma yürütülmüș ve söz konusu sorușturma sırasında, Ș.Ç.’yi 16 Ocak 2006 tarihinde en son görenler dâhil olmak üzere ek tanıklar da sorgulanmıștır. Savcı, sorușturma sonunda, 13 Mart 2012 tarihinde, Ș.Ç.’nin Kızılcahamam’da bir suç mağduru olduğunu gösteren hiçbir delilin bulunmadığı sonucuna varmıș ve sorușturmayı kapamıștır. Bașvuran, sorușturmanın kapanmasına karșı itirazda bulunmuș ve itirazı, 6 Haziran 2012 tarihinde, Sincan Ağır Ceza Mahkemesi tarafından reddedilmiștir. Söz konusu karar, bașvurana 1 Temmuz 2012 tarihinde tebliğ edilmiștir.
8.
Bașvuranın ağabeyinin kaybolmasına ilișkin üçüncü bir sorușturma, bașvuran tarafından Cumhurbașkanlığına sunulan bașka bir dilekçenin 10 Ekim 2012 tarihinde Ankara Savcılığına gönderilmesinden sonra Ankara ve Kızılcahamam savcılıkları tarafından yürütülmüștür. Söz konusu sorușturma sırasında, bașvuran, aile üyeleri ve bașka kișiler tanık olarak sorgulanmıștır. Aile üyeleri, Ocak 2006 tarihinden beri Ș.Ç.’den haber alınmadığını doğrulamıșlar ve savcıyı Ș.Ç.’nin kaybolduğundan beri banka hesaplarını kullanmadığı konusunda bilgilendirmișlerdir. Savcı, bazı cep telefonu șirketleriyle iletișime geçerek Ș.Ç.’nin 1 Mart 2006 tarihine kadar cep telefonunu kullanmaya devam ettiğini de tespit etmiștir. Bu sorușturma, Ș.Ç.’yi bulmak için tüm adımların atıldığı ve onun kaçırıldığını veya bașka herhangi bir suçun mağduru olduğunu gösteren hiçbir delilin bulunmadığı sonucuna varan savcı tarafından 11 Temmuz 2013 tarihinde kapatılmıștır. Bașvuran bu karara itiraz etmemiș ve karar 15 Ağustos 2013 tarihinde kesinleșmiștir.
9.
İki polis memuru, 31 Ekim 2017 tarihinde, bașvuranın ağabeyinin kaybolmasına ilișkin olarak sorușturmalarda atılmıș olan ve yukarıda özetlenmiș olan adımların bir özetini ortaya koyan bir rapor hazırlamıș ve söz konusu kișinin aranmasına devam ettiğini belirtmișlerdir. Bu rapora göre, 2017 yılında polis tarafından sorușturulan olasılıklardan birisi, bașvuranın ağabeyinin, oğlunun bulunduğu Almanya’ya gitmiș olabileceğiydi.
10.
Bașvuran, ağabeyinin muhtemelen 2006 yılında tartıșma yașadığı kiși tarafından öldürüldüğünü iddia etmiș ve Sözleșme’nin 2. maddesi kapsamında yer alan pozitif yükümlülüğün aksine, sorușturmayı yürüten yetkililer tarafından ağabeyinin hayatını korumak için hiçbir anlamlı adımın atılmadığından șikâyetçi olmuștur.
11.
Bașvuran, ayrıca, Sözleșme’nin 2 ve 13. maddeleri uyarınca, sorușturmayı yürüten yetkililer tarafından ağabeyinin kaybolmasına ilișkin hiçbir etkin sorușturmanın yürütülmediğinden șikâyetçi olmuștur.
12.
Bașvuran, ağabeyinin kaybolmasının ve akabindeki sorușturmanın, Sözleșme’nin 2 ve 13. maddelerini ihlal ettiğinden șikâyetçi olmuștur.
13.
Mahkeme; bireysel bașvuruda bulunma hakkının kullanılmasına ilișkin olarak Mahkeme önünde açılan davanın kapsamının bașvuranın șikâyeti tarafından belirlendiğini yineler. Șikâyet, olgulara yönelik iddialar ve yasal argümanlar olmak üzere iki ana unsurdan olușmaktadır: Hangi hukuk kuralının uygulanacağını bulmak mahkemenin görevidir (
jura novit curia
) ilkesi uyarınca, Mahkeme, bașvuran tarafından Sözleșme ve Protokolleri kapsamında öne sürülen hukuki gerekçelere bağlı kalmak durumunda değildir ve bașvuranın dayandığı Sözleșme maddeleri veya hükümlerinden farklı olan Sözleșme maddeleri veya hükümleri uyarınca bir șikâyeti inceleyerek șikâyet konusu olayları hukuki açıdan vasıflandırma yetkisi vardır (bk.
Radomilja ve Diğerleri/ Hırvatistan
[BD], no. 37685/10 ve 22768/12, § 126, AİHM 2018).
14.
Yukarıdaki hususlar ıșığında, Mahkeme, bașvuranın șikâyetlerini sadece ilgili kısımları așağıdaki gibi geçen Sözleșme’nin 2. maddesi yönünden incelemeyi uygun görmektedir:
“1.
Herkesin yașam hakkı yasayla korunur...
...”
15.
Hükümet, bașvuranın, kamu yetkililerine ağabeyinin hayatının tehlikede olduğunu gösteren hiçbir bilgi sunmayarak ve ağabeyinin korunmasına yönelik talepte bulunmayarak iç hukuk yollarını tüketmediğini iddia etmiștir. Hükümet, ayrıca, bașvuranın sorumlu olduklarını düșündüğü idari yetkililerden tazminat talep etmediğini iddia etmiștir. Son olarak, Hükümet, bașvuranın Anayasa Mahkemesine bireysel bașvuruda bulunmadığını iddia etmiștir.
16.
Bununla beraber, Hükümet, sorușturmaların yeterli bir șekilde yürütülmediğini iddia eden bașvuranın daha erken bir așamada bu sorușturmaların etkili olmadığının farkına varmıș ve Mahkemeye daha erkenden bașvuru yapmıș olması gerektiği için bașvuranın altı ay kuralına uymadığını iddia etmiștir.
17.
Son olarak, Hükümet, yetkililerce etkin bir sorușturma yürütüldüğünü ve yetkililerin her olasılığı değerlendirip tüm makul adımları attığını savunmuștur.
18.
Bașvuran, özellikle, Hükümetin yukarıda belirtilen argümanlarını ele almamıș, ancak Cumhurbașkanlığına bașvurduğunu, talebinin savcılara gönderildiğini ve savcılar tarafından yürütülen sorușturmaların yetersiz olduğunu belirtmiștir.
19.
Mahkeme, bașvuranın șikâyetlerinin her halükarda așağıda belirtilen sebeplerden dolayı kabul edilemez olduğu gerekçesiyle bașvuranın Sözleșme’nin 35 § 1 maddesi anlamında iç hukuk yollarını tüketip tüketmediğinin veya altı ay kuralına uyup uymadığının incelenmesinin gereksiz olduğu kanaatindedir.
20.
Mahkeme, bașvuranın șikâyetlerinin iki așamalı olduğunu gözlemlemektedir. İlk olarak, bașvuran, ulusal yetkililerin ağabeyini etkili bir șekilde aramaması nedeniyle pozitif yükümlülüklerini yerine getirmediklerinden șikâyetçi olmuștur. İkinci olarak, bașvuran, yetkililerin, ağabeyinin kaybolmasına ilișkin olarak etkin bir sorușturma yürütmediği konusunda șikâyetçi olmuștur.
21.
Birinci șikayete ilișkin olarak Mahkeme, Sözleșme’nin 2 § 1 maddesinin ilk cümlesinin Devletlerin sadece kasti ve hukuksuz olarak kimsenin yașamına son vermekten kaçınması gerektiğini değil aynı zamanda yetkisi dahilinde bulunan kișilerin hayatlarını korumak için uygun adımlar da atması gerektiğini belirttiğini yineler (bk.
L.C.B./Birleșik Krallık
, 9 Haziran 1998, § 36, Karar ve Hükümler Derlemesi 1998
‑
III). Bu yükümlülük, örneğin üçüncü șahısların cezai eylemlerinden dolayı kișilerin ya da kimliği bilinmeyen kișilerin hayatlarına karșı gerçek ve ivedi bir riskin varlığını yetkililerin bildiği ya da bilmesi gerektiği durumlarda ortaya çıkmaktadır (bk.
Osman/Birleșik Krallık
, 28 Ekim 1998, § 116,
Raporlar
1998
‑
VIII). Mahkeme, bir kișinin hayatını tehdit edici șartlar altında kaybolması durumunda yukarıda anılan pozitif yükümlülük uyarınca Devletin söz konusu kayıp kișinin yașama hakkını koruması için ișlevsel tedbirler alması gerektiğine hükmetmiștir (bk.
Osmanoğlu/Türkiye
, no.
48804/99, § 75, 24 Ocak 2008 ve burada atıfta yapılan diğer dava).
22.
Mevcut bașvurunun tebliğ edildiği sırada, davalı Hükümetin dikkati, yukarıda anılan
Osmanoğlu
kararına çekilmiștir. Hükümetten, Mahkeme’yi, ulusal makamların ilk kez kaybolmadan haberdar olduğu tarih ve bundan haberdar olduktan sonra, bașvuranın ağabeyinin hayatını korumak için hangi etkili önleyici önlemleri almıș olduğu konusunda bilgilendirmesi talep edilmiștir.
23.
Hükümet, cevap olarak, Osmanoğlu davasının mevcut bașvurudan farklı olduğunu ileri sürmüștür. Zira Osmanoğlu kararında iddia, bașvuranın oğlunun iki polis memuru tarafından gözaltına alındıktan sonra kaybolduğu yönündeydi. Somut davada, bașvuranın ağabeyi gözaltına alınmamıș ve Devletin yükümlülüğünü ilgilendiren koșullarda ortadan kaybolmamıștır
.
Bu bağlamda, bașvuranın ağabeyinin 16 Ocak 2006 tarihinde jandarma tarafından sorgulandıktan sonra serbest bırakıldığının tartıșmasız olduğu not edilmelidir (bk., yukarıda 4. paragraf).
24.
Mahkeme, önceki paragraftaki Hükümet görüșlerine katılmamaktadır. Zira Mahkeme, Osmanoğlu kararında söz konusu davada bașvuranın oğlunun kaybolmasından Devlet görevlilerinin sorumlu olduğu tespitine yönelik delillerin yetersiz olduğu sonucuna varmıș, ancak bu durumun Hükümetin Sözleșme’nin 2. maddesi uyarınca arama yükümlülüğünden kurtarmadığına karar vermiștir (a.g.e.,§
71). Dolayısıyla, Mahkeme, herhangi bir Devlet görevlisinin somut davada bașvuranın ağabeyinin kaybolması olayına karıștığına dair hiçbir iddianın olmamasının, yetkililerinin onu arama yükümlülüğü altında olmadığı anlamına gelmeyeceği kanaatindedir.
25.
İkinci șikâyete ilișkin olarak Mahkeme, Sözleșme’nin 2. maddesinde belirtilen yașam hakkını koruma yükümlülüğünün ve Sözleșme’nin 1. maddesinde belirtilen Devletlerin “yetki alanı dâhilindeki kișilerin Sözleșme’de belirtilen haklarını ve özgürlüklerini koruma” genel görevinin, șiddet kullanımı sonucu olarak hayatını kaybeden kișilerin ölümünü araștırmak için etkin resmi bir sorușturma açılmasını dolaylı olarak gerektirdiğini yineler (bk.
Mustafa Tunç ve Fecire Tunç/Türkiye
[BD], no. 24014/05, §
169, 14 Nisan 2015 ve burada atıfta bulunulan dava). Bu bağlamda, Mahkeme, bu yükümlülüğün söz konusu cinayetin Devletin bir görevlisi tarafından ișlendiğinin belli olduğu durumlar ile sınırlı olmadığına dikkat çekmektedir (bk.
Salman
/
Türkiye
[BD], no. 21986/93, § 105, AİHM 2000-VII). Etkin bir sorușturma yürütme yükümlülüğünün, bir kișinin hayati risk tașıyan koșullar altında kaybolduğu davalara eșdeğer uygulandığı da vurgulanmalıdır (bk., diğerlerinin arasında,
Er ve Diğerleri/Türkiye
, no.23016/04, § 82, 31 Temmuz 2012).
26.
Somut bașvuru koșulları çerçevesinde, Mahkeme, ulusal yetkililerin bașvuranın yapmıș olduğu yardım çağrısına verdikleri cevabın ve sorușturmalar sırasında yetkililerin atmıș oldukları adımların değerlendirmesinin yapılması gerektiği için yukarıda özetlenmiș olan (bk. 20. paragraf) bașvuranın iki șikâyetinin eș zamanlı olarak incelenmesi gerektiğine karar vermiștir.
27.
Mahkeme, taraflarca ibraz edilen belgelerden, bașvuranın ilk kez yetkililere ağabeyinin kaybolması hakkında bilgi verdiği ve bu yetkililerden ağabeyini bulmasını istediği tarihin Mart 2006 (bk., yukarıda 5. paragraf), yani ağabeyinin kaybolmasından yaklașık 2 ay sonra olduğunu gözlemlemektedir (bk. yukarıda 4. paragraf). Aynı gün, savcı, bașvuranın ifadesini almıș ve Emniyet Müdürlüğü Kayıp Șahıslar Ofisini bilgilendirmiștir ( bk., yukarıda 5. paragraf).
28.
Aslında, Mahkeme, çeșitli savcılar tarafından toplam üç ayrı sorușturma açıldığını ve yürütüldüğünü kaydetmektedir. Yukarıda özetlendiği üzere (bk., yukarıda 6-8. paragraflar), söz konusu sorușturmalar sırasında ilgili bazı adımlar atılmıș ve bașvuranın iddiaları yeterli derecede sorușturulmuștur. Bu bağlamda, Mahkeme özellikle Hükümetin Mahkemeye sunduğu tüm sorușturma dosyalarının bașvurana gönderildiğine ve bașvurandan dosyalar hakkında görüșlerini belirtmesinin istendiğine dikkat çekmektedir. Bununla birlikte, bașvuranın sorușturmayı yürüten yetkililer tarafından atılan adımların yeterli olduğuna ve özellikle hatalı olduğunu düșündüğü bu sorușturmaların belirli yönlerine atıfta bulunmadığına yönelik itirazda bulunmaya çalıșmadığı not edilmelidir.
29.
Bașvuranın yetkililerin özenle ve derhal harekete geçmesi, yetkililerin bağımsız ve tarafsız olması ya da maktulün ailesinin sorușturma dosyalarına erișimi gibi etkin bir sorușturmanın sahip olması gereken ve Mahkemenin içtihadında belirtilen olmazsa olmaz ilkelerinin (
sine qua non
) yetkililerce ihlal edildiği konusunda hiçbir argüman öne sürmediğine dikkat çekmek de aynı șekilde önemlidir. Her halükarda, elinde bulunan tüm belgeleri inceleyen Mahkeme, somut davada sorușturmayı yürüten yetkililerin yukarıda anılan etkin sorușturma yürütme ilkelerine uyduklarını düșünmektedir.
30.
Mahkeme, Sözleșme’nin 2. maddesinde belirtilen etkin sorușturma yürütme yükümlülüğünün sonuç yükümlülüğü olmayıp uygun araçların uygulanması yükümlülüğü olduğunu ve bu ilke doğrultusunda her sorușturmanın bașarılı bir sonuca ulașma zorunluluğunun olmadığını yinelemek zorundadır (bk.
McKerr/Birleșik Krallık
, no. 28883/95, §
‑
III). Söz konusu madde, yetkililerin fırsatları dâhilindeki makul yolları kullanmasını ve olay ile ilgili delillerin güvenliğini sağlamasını zorunlu kılmaktadır (
Ramsahai ve Diğerleri/Hollanda
[BD], no. 52391/99, §
‑
II).
31.
Yukarıda anılan hususlar ıșığında, Mahkeme, ulusal yetkililerin etkin sorușturma yürüterek bașvuranın ağabeyini bulmada kendilerinden makul olarak beklenen her șeyi yaptıklarını ve bu konuda bașarısız olmaları halinde suçlanamayacaklarına karar vermiștir. Mahkeme, bu sonuca varırken, ayrıca bașvuranın kayıp ağabeyinin aranmasının halen devam ettiğini de dikkate almıștır (bk., yukarıda 9. paragraf).
32.
Yukarıda anılan hususlar ıșığında, Mahkeme, bașvuranın șikâyetlerini açıkça dayanaktan yoksun olduğuna ve Sözleșme’nin 35 § 3 maddesi uyarınca bașvurunun reddedilmesi gerektiğine karar vermiștir.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Bașvurunun kabul edilemez olduğuna
karar vermiștir.
İșbu karar, İngilizce dilinde tanzim edilmiș olup, 7 Șubat 2019 tarihinde yazılı olarak bildirilmiștir.
Hasan Bakırcı
Robert Spano
Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Bașkan