AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KABUL EDİLEBİLİRİK HAKKINDA HUKUMAR DUREA no 57741/10 Yasemin ÖZTÜRK/Türkiye Bașkanı, Paul Lemmens, Hâkimler , Jon Fridrik Kjølbro, Ivana Jelić, și Directorul Adjunct al Departamentului de Afaceri Jurnalistice Hasan Bakırcı, cu participarea lui Hasan Bakırcı, a fost decisă în cadrul procesului de absență a 22 ianuarie 2019 de către Curtea Europeană a Drepturilor Omului (Curtea a II-a), la Yukarı, în legătură cu moartea lui Yasemin ÖZTÜRK, care a început la 9 iulie 2010, iar în urma procesului de executare a condamnatului Yasemin ÖZTÜRK, a fost pronunțată următoarea hotărâre: 1.
Conform noului regulament, articolele 145 și 157 ale Constituției au fost anulate și Curtea Supremă a Curții a Ankarai a închis Curtea Supremă a Ankarai. În plus, art. 142 din Constituție a fost adăugat în mod independent la următoarea cerere. ... În afara instanțelor de judecată, instanțele militare nu au modificat cererile. Cu toate acestea, în contextul războiului, toate cererile de reînnoire a acuzațiilor formulate de soldați în legătură cu obligațiile lor de judecată pot fi adresate tuturor persoanelor care au fost obligate să își reînnoie acțiunile în justiție.
În acest context, cererea sa se bazează pe articolele 6, 8, 13, 17 și 18. de la Convenție și nu poate fi evaluată ca fiind o instanță independentă și imparțială. Bașvuran a înregistrat că, în timpul proceselor de la Tribunalul de Justiție de la Tribunalul de Justiție de la Tribunalul de Justiție de la Tribunalul de Justiție de la Tribunalul de Justiție de la Tribunalul de Justiție de la Tribunalul de Justiție de la Tribunalul de Justiție de la Tribunalul de Justiție de la Tribunalul de Justiție de la Tribunalul de Justiție de la Tribunalul de Justiție de la Tribunalul de Justiție de la Tribunalul de Justiție de la Tribunalul de Justiție de la Tribunalul de Justiție de la Tribunalul de Justiție de la Tribunalul de Justiție de la Tribunalul de Justiție de la Tribunalul de Justiție de la Tribunalul de Justiție de la Tribunalul de Justiție de la Tribunalul de Justiție de la Tribunalul de Justiție de la Tribunalul de Justiție de la Tribunalul de Justiție de la Tribunalul de Justiție de la Tribunalul de Justiție de la Tribunalul de Justiție de la Tribunal de Justiție de la Tribunalul de Justiție de la Tribunal de Justiție de la Tribunalul Justiție de Justiție de la Tribunal de Justiție de la Tribunal de Justiție de la Tribunalul Justiție de Justiție de la Tribunal de Justiție de la Tribunal de Justiție de la Tribunal de Justiție de la Tribunal de Justiție de la Tribunalul Justiție de Justiție de la Tribunal de Justiție de la Tribunal de Justiție de la Tribunal de Justiție de la Tribunal de Justiție de la Tribunal de Justiție de la Tribunal de Justiție de la Tribunal de Justiție de la Tribunal de Justiție de la Tribunal de Justiție de la Tribunal de Justiție de la Tribunal de Justiție de la Tribunal de Justiție de la Tribunal de Justiție de la Tribunal de Justiție de la Tribunal de Justiție de Justiție de la Tribunal de Justiție de la Tribunal de Justiție de la Tribunal de Justiție de Justiție de la Tribunal de Justiție de Justiție de la Tribunal de Justiție de Justiție de la Tribunal de Justiție de Justiție de la Tribunal de Justiție de Justiție de Justiție de la Tribunal de Justiție.
Curtea reiterează că scopul regulii consumării căilor de atac interne în temeiul articolului 35 § 1 din Convenție este de a oferi statelor părți la convenție posibilitatea de a preveni sau de a corecta presupusele încălcări făcute înainte ca această încălcare să fie depusă în fața Curții. Prin urmare, această regulă impune reclamantelor să se folosească în primul rând de căile de atac oferite de sistemul de drept național, astfel încât să fie scutește de răspunderea Curții Europene a Drepturilor Omului în ceea ce privește acțiunile pe care statele le-au comis. Cu toate acestea, regula în cauză se bazează pe garanția căile de atac eficiente ale sistemului de drept național în ceea ce privește consumul de carne de vită (de exemplu, în cazul în care se poate indica căile de atac ale sistemului de drept național în ceea ce privește consumul de carne de vită (exemplul Radomilja/Hürtünköy, nr. 3759), în cazul în care nu se poate face acest lucru, în cazul în care nu se aplică alte condiții (exemplul este de exemplu, în cazul în care se aplică Hotărârea Curții de Apel Bacării Naționale în cauza Bacărului Bacău/Hürtünköy, nr. 37685/10, 20/06, 27/02, 27/02, 27/02, 27/02, 27/02, 27/08, 27/08, 27/08, 27/08, 27/08, 27/08, 27/08, 27/08, 27/08, 27/08, 27/08, 27/08, 27/08, 27/08, 27/08, 27/08, 27/08, 27/08, 27/08, 27/08, 27/08, 27/08, 27/08, 27/08, 27/08, 27/08, 27/08, 27/08, 27/08, etc.), în cazul în care nu se poate face astfel de acțiune în temeiul hotărilor de consum).
În consecință, în scopul de a asigura despăgubiri la nivel național pentru plângeri similare și de a reduce numărul de cereri depuse în fața Curții, data de 16 aprilie 2017 a fost abrogată. În urma acestui fapt, la 21 noiembrie 2018, a fost acordat drept de judecată de către o instanță civilă pentru toate cererile de judecată de către 7103 de persoane, în special pentru cele referitoare la legea din 19 mai 2018, Curtea a adoptat o nouă metodă de judecată, care permite consumarea de declarații de judecată, în special pentru cele referitoare la o nouă cale de judecată.
În consecință, Curtea din Ankara va face o nouă evaluare a litigiilor și se poate face o nouă evaluare a deciziei Curții din Ankara. În cazul în care, după cerere, decizia Curții din Danimarca va fi luată în judecată ca o plângere individuală, atunci se va putea pronunța în fața Curții. Dacă Anubatvuran se consideră încă a fi un judecător al judecății susținute, se poate pronunța în fața Curții din Ankara în temeiul articolului 34.
Bașvuru no. 57741/10
Yasemin ÖZTÜRK/Türkiye
Bașkan
,
Paul Lemmens,
Hâkimler
,
Jon Fridrik Kjølbro,
Ivana Jelić,
ve
Bölüm Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Hasan Bakırcı’nın katılımıyla 22 Ocak 2019 tarihinde Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
Yukarıda anılan 9 Temmuz 2010 tarihli bașvuruyu göz önüne alarak,
Gerçekleștirdiği müzakerelerin sonucunda așağıdaki kararı vermiștir:
1.
Bașvuran Yasemin Öztürk 1970 doğumlu bir Türk vatandașı olup, Ankara’da ikamet etmektedir. Bașvuran Mahkeme önünde Ankara barosuna kayıtlı Avukat A.E. Eker tarafından temsil edilmiștir.
2.
Türk Hükümeti (“Hükümet”), kendi görevlisi tarafından temsil edilmiștir.
A.
Davanın Koșulları
3.
Davanın olguları, taraflarca beyan edildiği șekliyle, așağıdaki gibi özetlenebilir:
4.
Subay olan bașvuranın babası, 1982 yılında, bașka bir subay tarafından vurularak öldürülmüștür.
5.
2009 yılında bașvuran aylığının vazife malülü aylığı olarak değiștirilmesi için yetkili mercilere bașvurmuștur, ancak bașvurusu reddedilmiștir.
6.
Bașvuran, ret kararının iptali için dava açmıștır. Danıștay, bașvuranın babasının ölümünün doğrudan askeri hizmet ile bağlantılı olmadığı gerekçesiyle 11 Șubat 2010 tarihinde davayı reddetmiștir. Yargılamalar esnasında Danıștay Cumhuriyet Bașsavcısı davanın esasına yönelik yazılı mütalaasını sunmuștur. Söz konusu mütalaa bașvurana tebliğ edilmemiștir.
7.
22 Nisan 2010 tarihinde bașvuranın karar düzeltme talebi reddedilmiștir.
B.
İlgili İç Hukuk ve Uygulama
8.
Söz konusu zamanda yürürlükte olan iç hukuka ilișkin açıklamalar
Tanıșma
/
Türkiye
(no. 32219/05, §§ 29-47, 17 Kasım 2015) ve
Yavuz/Türkiye
((k.k.), no. 29870/96, 25 Mayıs 2000) davalarında bulunmaktadır.
9.
16 Nisan 2017 tarihinde yapılan referandumun ardından 6771 sayılı Kanun kabul edilmiștir. Bu yeni kanuna göre, Anayasa’nın 145 ve 157. maddeleri yürürlükten kaldırılmıș ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi kapatılmıștır. Ek olarak Anayasa’nın 142. maddesine așağıdaki paragraf eklenmiștir.
“... Disiplin mahkemeleri dıșında askerî mahkemeler kurulamaz. Ancak savaș halinde, asker kișilerin görevleriyle ilgili olarak ișledikleri suçlara ait davalara bakmakla görevli askerî mahkemeler kurulabilir.”
10.
7103 sayılı Kanun 21 Mart 2018 tarihinde çıkarılmıș ve 27 Mart 2018 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanmıștır. 7103 Sayılı Kanun’un 23. maddesiyle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nda değișiklik yapılmıștır. Bu değișikliğe göre, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin bağımsız ve tarafsız olmadığına ilișkin iddialara yönelik bașvuruları an itibariyle Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi önünde derdest olan bütün bașvuranlar, iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle Mahkeme’nin kabul edilemezlik kararının bildirilmesinin ardından üç ay içerisinde Ankara İdare Mahkemesi önünde tekrar yargılanmayı talep edebilirler.
11.
Bașvuran, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi önünde adil bir yargılanmaya tabi tutulmadığını ve bu mahkemenin bağımsız ve tarafsız bir mahkeme olarak değerlendirilemeyeceğini belirtmiștir. Bașvuran, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi nezdinde sürdürülen yargılamalar sırasında savcının mütalaasının kendisine tebliğ edilmediğini kaydetmiștir. Son olarak, bașvuran, askeri idari mahkemesi usullerinde temyiz mekanizmasının olmamasından șikâyetçi olmuștur. Bu bağlamda, bașvuran Sözleșme’nin 6, 8, 13, 17 ve 18. maddelerine dayanmıștır.
12.
Bașvuran, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi nezdinde ki yargılamaların adilliğinden șikâyet etmektedir.
13.
Mahkeme ilk olarak, bașvurunun Sözleșme’nin 6 § 1 maddesi kapsamında incelenmesi gerektiğini düșünmektedir.
14.
Mahkeme, 7103 sayılı Kanun’un 21 Mart 2018 tarihinde çıkarıldığına ve 27 Mart 2018 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlandığına dikkat çeker. 7103 Sayılı Kanun’un 23. maddesiyle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nda değișiklik yapılmıștır. Bu değișikliğe göre Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin bağımsız ve tarafsız olmadığına ilișkin iddialara yönelik bașvuruları an itibariyle Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi önünde derdest olan bütün bașvuranlar, iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle Mahkeme’nin kabul edilemezlik kararının bildirilmesinin ardından üç ay içerisinde Ankara İdare Mahkemesi önünde tekrar yargılanmayı talep edebilirler.
15.
Mahkeme Sözleșme’nin 35 § 1 maddesi kapsamındaki iç hukuk yollarının tüketilmesi kuralının amacının, Sözleșme’ye Taraf Devletlere, gerçekleștirdikleri ileri sürülen ihlalleri, bu hususta Mahkemeye bașvuruda bulunulmadan önce önleme veya düzeltme fırsatı vermek olduğunu yinelemektedir. Dolayısıyla, bu kural, bașvuranların ilk olarak ulusal hukuk sisteminin sağladığı hukuk yollarından faydalanmalarını gerektirmekte, böylece Devletleri gerçekleștirmiș oldukları eylemlerle ilgili olarak Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi önünde hesap vermekten muaf kılmaktadır. Ancak, söz konusu kural, ileri sürülen ihlal ile ilgili olarak ulusal hukuk sisteminin etkin bir iç hukuk yolunu sunduğu varsayımına dayanmaktadır (bk.
Radomilja ve Diğerleri/Hırvatistan
[BD], no. 37685/10, §
117, 20
Mart 2018;
Latak/
Polonya (k.k.), no. 52070/08, § 75, 12
Ekim 2010 ve
İçyer/T
ürkiye (k.k.), no. 18888/02, 12 Ocak 2006).
16.
İç hukuk yollarının tüketilip tüketilmediğine ilișkin değerlendirme, normal șartlarda, Mahkemeye bașvurunun yapıldığı tarih esas alınarak yapılmaktadır. Ancak, Mahkeme’nin birçok kararında belirttiği üzere bu kural, her davanın kendine özgü koșullarıyla haklı kılınabilecek istisnalara tabidir (bk.,
Baumann/Fransa
, no. 33592/96, § 47, 22 Mayıs 2001 ve yukarıda anılan,
İçyer
).
17.
Mahkeme,
Tanıșma/Türkiye
kararında, (no. 32219/05, 17 Kasım 2015) söz konusu yasal hususu incelediğini ve Sözleșme’nin 6 § 1 maddesi kapsamında Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin bağımsız ve tarafsız olarak değerlendirilemeyeceğine karar verdiğini yinelemektedir. Sonuç olarak, benzer șikâyetlere ilișkin ulusal düzeyde telafi sağlamak ve Mahkeme önünde derdest olan bașvuru sayısını azaltmak amacıyla 16 Nisan 2017 tarihinde Askeri Yüksek İdare Mahkemesi kaldırılmıștır. Bunun ardından, 21 Mart 2018 tarihinde, 7103 Sayılı Kanun ile Mahkeme önünde derdest olan bütün bașvurular için sivil bir mahkemede tekrardan yargılanma hakkı sunulmuștur.
18.
Mahkeme
Baysal/Türkiye
((k.k.), no. 29698/11, 22 Mayıs 2018) davasındaki kararında, bașvuranın iç hukuk yollarını, diğer bir ifadeyle yeni hukuk yolunu tüketmediği gerekçesiyle yeni bir bașvuruyu kabul edilemez bulmuștur. Bu kararı verirken Mahkeme özellikle, söz konusu yeni hukuk yolunun
muhtemel surette
(
a priori
) erișilebilir olduğunu ve yargılamanın uzunluğuna ilișkin șikâyetler için makul bir tazmin imkânı sunabildiğini değerlendirmiștir.
19.
Somut davada, Mahkeme
Baysal
(yukarıda anılan) davasında verdiği kararı yinelemektedir ve bașvuranın Mahkeme önünde derdest olan bașvurusunun iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle kabul edilemezlik kararının bildirilmesinin ardından üç ay içerisinde Ankara İdare Mahkemesi önünde tekrar yargılanmayı talep edebilme imkânı olduğunu gözlemlemektedir. Sonuç olarak Ankara İdare Mahkemesi davalara ilișkin yeni bir değerlendirme yapacaktır ve Ankara İdare Mahkemesi’nin kararına karșı Danıștay’a temyiz bașvurusu yapılabilecektir. Bașvuran, sonrasında Danıștay’ın kararına karșı Anayasa Mahkemesi’ne bireysel bașvuruda bulunabilecektir. Eğer bașvuran, hala kendisini iddia edilen ihlalin mağduru olarak görürse, Sözleșme’nin 34. maddesi uyarınca Mahkeme’ye yeni bir bașvuruda bulunma imkanı kendisine açık olacaktır.
20.
Ek olarak Mahkeme, yeniden yapılacak bu değerlendirmelerin bașvuranın diğer șikayetlerine ilișkin de bir telafi sağlayacağını belirtmektedir (bk., yukarıda anılan,
Baysal
, § 17).
21.
Dolayısıyla, Mahkeme somut bașvurunun, Sözleșme’nin 35 §§ 1 ve 4 maddesi kapsamında, iç hukuk yollarının tüketilmemiș olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerektiğini belirtir.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Bașvurunun kabul edilemez olduğuna
karar vermiștir.
İșbu karar, İngilizce dilinde tanzim edilmiș olup, 14 Șubat 2019 tarihinde yazılı olarak bildirilmiștir.
Hasan Bakırcı
Paul Lemmens
Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Bașkan