AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR Bașvuru No: 40312/11 Taha Erdem SARI / Türkiye AYKAN Bașkan Julia Laffranque, Hâkimler Stéphanie Mourou-Vikström, Arnfinn Bårdsen și Directorul Adjunct al Departamentului de Afaceri Juridice Hasan Bakırcı cu participarea unui Comitet de judecată în mod normal pe 5 februarie 2019 a fost decisă o hotărâre a Curții Europene a Drepturilor Omului (Curtea a II-a), la Yukarida, pe 27 decembrie 2010 privind ancheta privind istoria dreptului de știință, inițiată de Guvernul Taha Erdem SARI, în legătură cu aceste întâlniri și discuții, a fost respinsă de Guvernul İstanbulului, în legătură cu aceste întâlniri, a fost respinsă de Guvernul İstanbulului, a fost respinstajată de către Guvernul İstanbulului, a fost respinstajată de Guvernul Istanbulului, a fost respinstajată următoarele declarații: 1.Lul lui Hasan Erdem Bașkan Bülülülülül, 5.Leyvan Erdemül, 3.Leyvan Erdemül, 3.Leyvan Erdemül, 3.Leyvan Erdemül, 3.Leyvan Erdemül, 7.Mül, 13.Mül, 7.Mül, 9.Mül, 9.Mül, 10.Mül, 10.Mül, 10.Mül, 10.Mül, 10.Mül, 10.Mül, 10.Mül, 10.Mül, 10.Mül, 10.Mül, 10.Mül, 10.Mül, 10.Mül, 10.Mül, 10.Mül, 10.Mül, 10.Mül, 10.Mül, 10.Mül, 10.Mül, 10.Mül, 10.Mül, 10.Mül, 10.Mül, 10.Mül, 10.Mül, 10.Mül, 10.Mül, 10.Mül, 10.Mül, 10.Mül, 10.Mül, 10.Mül, 10.Mül, 10.Mül, 10.Mül, 10.
În conformitate cu acest regulament, articolele 145 și 157 din Anayasa sunt anulate, iar Curtea Supremă a Curții a Anayasa a adăugat următorul paragraf: În plus, în art. 142 din Anayasa a fost adăugat următorul paragraf: ... Curțile din Anayasa nu pot judeca în instanțe militare independente. Însă, în lipsa războiului, cererile de drepturi ale soldaților în legătură cu obligațiile lor de serviciu pot fi modificate în toate cazurile. Curtea Supremă a Anayasa a emis o nouă hotărâre în data de 21 decembrie 2018, numită "Hakimiyet İzmir", iar Curtea Supremă a Ankarayă a emis o nouă hotărâre în data de 23 decembrie 2018.
Guvernul a informat Curtea cu privire la Legea nr. 7103 din 21 martie 2018 și publicată în Gazeta Oficială din 27 martie 2018.Guvernul a modificat art. 23 din Legea nr. 7103 privind procedura judiciară (nr. 2577) și, în conformitate cu această modificare, a refuzat să accepte decizia Curții în termen de trei luni de la anunțarea deciziei Curții din Ankara, care a fost respinsă în urma unei cereri de retragere a tuturor cererilor depuse de către instanța de judecată a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Ancății a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții.
Curtea reiterează că regula consumării căilor de atac interne în temeiul articolului 35 § 1 din Convenție oferă statelor contractante posibilitatea de a preveni sau de a corecta, înainte de a se depune o cerere în fața Curții, încălcările pretinse că le-au comis. Prin urmare, această regulă impune reclamantelor să se folosească în primul rând de căile de atac oferite de sistemul de drept intern, astfel încât statele să fie scutețe de răspunderea în fața Curții Europene a Drepturilor Omului pentru greșelile pe care le-au comis. Cu toate acestea, regula respectivă se bazează pe presupunerea că există o cale de atac efectivă care să poată fi executată în legătură cu încălcarea pretinsă (de exemplu, în cazul Hotărârii Radilja ve altele/Hırvatüren [B], nr. 37685/10, 11597, 20 Martie 2018; Bacărk/Polonia, nr. 520/Türk, 15 mai 2018, nr. 128/Türk, 14 mai 2018), dar în cazul în care există o cale de atac efectivă care să poată fi executată în fața instanței (de exemplu, Hotărârile Bacărului de Justiție din 15 mai 2018, nr. 128/Türk, 22 mai 2018, nr. 520/Türk, 22 mai 2010, nr. 128, 22 mai 2006, nr. 2288, Bacăr. 22), cu excepția căilor de atac, care au fost pronunțate în fațăte în fața Curții Curții).
În consecință, în scopul de a asigura despăgubiri pentru plângeri similare la nivel local și de a reduce numărul de cereri pendente în fața Curții, Curtea a fost ridicată pe 16 aprilie 2017. Ulterior, pe 21 martie 2018, a fost ridicat dreptul de a fi judecat din nou în fața unei instanțe civile pentru toți cererile pendente în fața Curții, în special pentru că, pe 21 martie 2018, Curtea a eliminat dreptul de a fi judecat din nou în fața unei instanțe civile, prin legea nr. 7103 din 17 martie 2018.
În consecință, Curtea Ankara İdare va face o nouă evaluare a cazurilor și reclamantul va putea să depună o recursă la Danishtay împotriva deciziei Curții Ankara İdare. În urma apelului, reclamantul va putea să depună o plângere la Curtea Provincială împotriva deciziei Danishtay. Dacă reclamantul se consideră victima presupuse a deciziei judecătorești, în conformitate cu art. 34 din Convenție, el are dreptul să se adreseze unei noi judecăți. În conformitate cu art. 18 din Convenție, nu poate să facă o reevaluare a deciziei judecătorești, iar în cazul în care nu a fost făcută o recursă la judecățile judecătorești, acesta trebuie să se pronunțe în favoarea judecății judecătorești.
Bașvuru No: 40312/11
Taha Erdem SARI / Türkiye
Bașkan
Julia Laffranque,
Hâkimler
Stéphanie Mourou-Vikström,
Arnfinn Bårdsen
ve
Bölüm Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Hasan Bakırcı’nın katılımıyla 5 Șubat 2019 tarihinde Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
Yukarıda anılan 27 Aralık 2010 tarihli bașvuruyu göz önüne alarak,
Davalı Hükümet tarafından ibraz edilen görüșleri ve bu görüșlere karșılık olarak bașvuran tarafından ibraz edilen görüșleri dikkate alarak,
Gerçekleștirilen müzakerelerin sonucunda așağıdaki kararı vermiștir:
1.
Bașvuran Taha Erdem Sarı, 1990 doğumlu bir Türk vatandașı olup, Ankara’da ikamet etmektedir. Mahkeme önünde Ankara Barosuna bağlı avukat E. Alkılıç tarafından temsil edilmiștir.
2.
Türk Hükümeti (“Hükümet”), kendi görevlisi tarafından temsil edilmiștir.
A.
Davanın Koșulları
3.
Davanın konusu, taraflarca ifade edildiği șekliyle așağıdaki gibi özetlenebilir.
4.
Bașvuran, Hava Harp Okulunda öğrenciydi. Bașvuran kabul edilebilirlik koșullarını sağlamadığı gerekçesiyle 1 Nisan 2009 tarihinde okuldan atılmıștır. 17 Nisan 2009 tarihinde bașvuran, atılma kararının iptal edilmesi için Askeri Yüksek İdare Mahkemesine (“AYİM”) bașvuruda bulunmuștur.
5.
AYİM, 13 Ocak 2010 tarihinde Savunma Bakanlığı tarafından sunulan gizli sorușturma raporlarına dayanarak, bașvuranın davasını reddetmiștir. Bașvuran bu gizli raporlara erișememiștir.
6.
AYİM 14 Temmuz 2010 tarihinde bașvuranın karar düzeltme talebini reddetmiștir.
B.
İlgili İç Hukuk
7.
Söz konusu zamana ait iç hukuka ilișkin açıklamalar
Tanıșma
/
Türkiye
(no. 32219/05, §§ 29-47, 17 Kasım 2015) ve
Yavuz/Türkiye
((k.k.), no. 29870/96, 25 Mayıs 2000) davalarında bulunmaktadır.
8.
16 Nisan 2017 tarihinde yapılan referandumun ardından 6771 sayılı Kanun kabul edilmiștir. Bu yeni kanuna göre, Anayasa’nın 145. ve 157. maddeleri ile Askeri Yüksek İdare Mahkemesi kaldırılmıștır. Ek olarak Anayasa’nın 142. maddesine așağıdaki paragraf eklenmiștir:
“... Disiplin mahkemeleri dıșında askerî mahkemeler kurulamaz. Ancak savaș halinde, asker kișilerin görevleriyle ilgili olarak ișledikleri suçlara ait davalara bakmakla görevli askerî mahkemeler kurulabilir.”
9.
21 Mart 2018 tarihinde, 7103 sayılı Kanun çıkarılmıștır ve 27 Mart 2018 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanmıștır. 7103 Sayılı Kanun’un 23. maddesi, İdari Yargılama Usulü Kanunu’nda (no. 2577) değișiklik yapmıștır. Bu değișikliğe göre, Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin bağımsız ve tarafsız olmadığına ilișkin iddialara yönelik bașvuruları an itibariyle Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi önünde derdest olan bütün bașvuranlar, iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle Mahkemenin kabul edilemezlik kararının bildirilmesinin ardından üç ay içerisinde Ankara İdare Mahkemesi önünde tekrar yargılanmayı talep edebilirler.
10.
Bașvuran, Sözleșme’nin 6 § 1 maddesine dayanarak Askeri Yüksek İdare Mahkemesi önündeki yargılamaların adil olmadığını ve mahkemeye sunulan raporlara erișim hakkının olmadığını iddia etmiștir.
11.
Bașvuran, Sözleșme’nin 6. maddesi kapsamında, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi önündeki yargılamaların adilliği konusunda șikâyette bulunmuștur.
12.
Hükümet, 21 Mart 2018 tarihinde çıkartılan ve 27 Mart 2018 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanan 7103 sayılı Kanun hakkında Mahkemeyi bilgilendirmiștir. Hükümet; 7103 Sayılı Kanun’un 23. maddesi, İdari Yargılama Usulü Kanunu’nda (no. 2577) değișiklik yaptığına ve bu değișikliğe göre Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin bağımsız ve tarafsız olmadığına yönelik bașvuruları an itibariyle Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi önünde derdest olan bütün bașvuranların, iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle, Mahkemenin kabul edilemezlik kararının bildirilmesinin ardından üç ay içerisinde Ankara İdare Mahkemesi önünde tekrar yargılanmayı talep edebileceklerine dikkat çekmiștir. Bu doğrultuda Hükümet somut bașvuruların iç hukuk yollarının tüketilmemesi gerekçesiyle reddedilmesi gerektiği görüșündedir.
13.
Mahkeme, Sözleșme’nin 35 § 1 maddesi kapsamındaki iç hukuk yollarının tüketilmesi kuralının, Sözleșmeci Devletlere, gerçekleștirdikleri ileri sürülen ihlallerle ilgili, Mahkemeye bașvuruda bulunulmadan önce, önleme veya düzeltme fırsatı vermek olduğunu yenilemektedir. Dolayısıyla, bu kural, bașvuranların ilk olarak ulusal hukuk sisteminin sağladığı hukuk yollarından faydalanmalarını gerektirmekte, böylece Devletleri gerçekleștirmiș oldukları eylemlerle ilgili olarak Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi önünde hesap vermekten muaf kılmaktadır. Ancak söz konusu kural, ileri sürülen ihlal ile ilgili olarak bașvurulabilecek etkin bir iç hukuk yolunun mevcut olduğu varsayımına dayanmaktadır (bk.
Radomilja ve Diğerleri/Hırvatistan
[BD], no. 37685/10, §
117, 20
Mart 2018;
Latak/Polonya
(k.k.), no. 52070/08, § 75, 12
Ekim 2010 ve
İçyer/Türkiye
(k.k.), no. 18888/02, 12 Ocak 2006).
14.
İç hukuk yollarının tüketilip tüketilmediğine ilișkin değerlendirme, normal șartlarda Mahkemeye bașvurunun yapıldığı tarih esas alınarak gerçekleștirilmektedir. Ancak, Mahkemenin birçok kararında belirttiği üzere bu kural, her davanın kendine özgü koșullarıyla haklı kılınabilecek istisnalara tabidir (bk.,
Baumann/Fransa
, no. 33592/96, § 47, 22 Mayıs 2001 ve yukarıda anılan,
İçyer
).
15.
Mahkeme
Tanıșma/Türkiye
kararında, (no. 32219/05, 17 Kasım 2015) söz konusu yasal problemi incelediğini belirtmiștir ve Sözleșme’nin 6 § 1 maddesi kapsamında Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin bağımsız ve tarafsız olarak değerlendirilemeyeceğine karar vermiștir. Sonuç olarak, yerel düzeyde benzer șikâyetlere ilișkin telafi sağlamak ve Mahkeme önünde bekleyen bașvuru sayısını azaltmak amacıyla 16 Nisan 2017 tarihinde Askeri Yüksek İdare Mahkemesi kaldırılmıștır. Bunun ardından, 21 Mart 2018 tarihinde, 7103 sayılı Kanun ile Mahkeme önünde bekleyen bütün bașvurular için sivil bir idare mahkeme önünde tekrardan yargılanma hakkı sunulmuștur.
16.
Mahkeme yukarıda anılan
Baysal/Türkiye
((k.k.), no. 29698/11, 22 Mayıs 2018) davasındaki kararında, bașvuranın iç hukuk yollarını, yani yeni hukuk yolunu tüketmediği gerekçesiyle, yeni yapılan bir bașvuruyu kabul edilemez bulmuștur. Bu kararı verirken Mahkeme özellikle, bu yeni hukuk yolunun
muhtemel surette
(
a priori
) erișilebilir olduğunu ve yargılamanın adilliğine ilișkin șikâyetler için makul bir tazmin imkânı sunabildiğini değerlendirmiștir.
17.
Somut davada, Mahkeme,
Baysal
kararında (yukarıda anılan) da aynı sonuca varmıștır ve bașvuranın iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle Mahkemenin kabul edilemezlik kararının bildirilmesinin ardından üç ay içerisinde Ankara İdare Mahkemesi önünde tekrar yargılanmayı talep edebileceğini gözlemlemiștir. Sonuç olarak, Ankara İdare Mahkemesi davalara ilișkin yeni bir değerlendirme yapacaktır ve bașvuran, Ankara İdare Mahkemesinin kararına karșı Danıștaya temyiz bașvurusunda bulunabilecektir. Bașvuran, sonrasında Danıștayın kararına karșı Anayasa Mahkemesine bireysel bașvuruda bulunabilmektedir. Eğer bașvuran, hala kendisini iddia edilen ihlalin mağduru olarak görürse, Sözleșme’nin 34. maddesi uyarınca, Mahkemeye yeni bir bașvuru yapabilme imkânına sahiptir.
18.
Ek olarak Mahkeme, yeniden yapılacak bu değerlendirmelerin bașvuranın diğer șikâyetlerine ilișkin de bir telafi sağlayacağını belirtmiștir (bk., yukarıda anılan,
Baysal
, § 17).
19.
Dolayısıyla, somut bașvurunun, Sözleșme’nin 35 §§ 1 ve 4 maddesi kapsamında, iç hukuk yollarının tüketilmemiș olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmelidir.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Bașvurunun kabul edilemez olduğuna
karar vermiștir.
İșbu karar, İngilizce dilinde tanzim edilmiș olup, 7 Mart 2019 tarihinde yazılı olarak bildirilmiștir.
Hasan Bakırcı
Julia Laffranque
Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Bașkan