AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA HUKUM Bașvuru no. 25504/11 Haydar ACER / Türkiye Bașkan Paul Lemmens, Hâkimler Jon Fridrik Kjølbro, Ivana Jelić și Judul Departamentului de Afaceri Juridice Hasan Bakırcı's în participarea lui Hasan Bakırcı's la 22 ianuarie 2019 la o ședință a Comitetului Suprem al Curții Europene a Drepturilor Omului (İKİNCİ BÖLÜM KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR), desfășurată la Yukarı, la 13 decembrie 2010, a fost anunțată în mod oficial o decizie în legătură cu cererea de judecată a lui Temmuz, după ce a fost anunțată următoarea decizie: OLAYAR 1.
În urma referendumului din aprilie 2017, a fost adoptat Legea nr. 6771. În conformitate cu această nouă lege, articolele 145 și 157 din Constituție au fost anulate, iar Curtea Supremă a Justiției a fost suspendată. În plus, la art. 142 din Constituție a fost adăugat următorul paragraf: ... Curțile militare, în afara instanțelor de disciplină, nu au curățat Republica. Cu toate acestea, în caz de război, Curtea Supremă a Justiției poate să judece în instanțele militare pentru infracțiuni comise de soldați în legătură cu funcțiile lor.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME 11. Bașvuran, în temeiul articolului 6 din Convenție, a contestat corectitudinea proceselor în fața Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Curții a Cur
Cu toate acestea, regula în cauză se bazează pe faptul că există o cale de atac efectivă existentă în cazul în care o cauză a fost intentată în legătură cu consumul de energie (a se vedea Hotărârea Radom Gümer și alții/Hürriyet [B], nr. 37685/17, 11/17, 20 Martie 2001; Hotărârea Bacău/Bacău/Bacău, nr. 5202 (Türkiye, 15 mai 2018), § 128/102, 14 mai 2018), Hotărârea Bacău/Bacău, nr. 128/102, 14 mai 2018), cu condițiile în care consumul de energie a fost justificat în mod justificat (Hürriyet, 14 mai 2018, p. 47).
În consecință, în scopul de a asigura despăgubiri pentru plângerile similare la nivel local și de a reduce numărul de cereri pendente în fața Curții, pe 16 aprilie 2017, Curtea a fost desființată. În urma acestui fapt, pe 21 mai 2018, Curtea a acordat drept de judecată din nou unei instanțe civile pentru toate cererile depuse în fața Curții de Apel, în special pentru că, potrivit Legii nr. 7103, nu există nicio posibilitate de a se pronunța în fața unei noi instanțe civile.
În consecință, Curtea din Ankara va face o nouă evaluare a litigiilor și reclamantul va putea depune o nouă cerere de despăgubire împotriva deciziei Curții din Ankara. (a se vedea art. 18) Dacă reclamantul consideră că decizia judecătorească a fost luată în mod individual, atunci, după cum se menționează la art. 34, nu poate depune o nouă cerere de despăgubire a judecătorii din Ankara. (a se vedea art. 18, § 1 din Legea judecătorească din 2019, § 14 din Legea judecătorească din Ankara, art. 17 din Legea judecătorească din Ankara, art. 18 din Legea judecătorească din Ankara, art. 14 din Legea judecătorească din Ankara, art. 17 din Legea judecătorească din Ankara, art. 18 din Legea judecătorească din Ankara, art. 14 din Legea judecătorească din Ankara, art. 18 din Legea judecătorească din Ankara, art. 18 din Legea judecătorească din Ankara, art. 18 din Legea judecătorească din Ankara, art. 18 din Legea judecătorească din Ankara, art. 18 din Legea judecătorească din Ankara, art. 18 din Legea judecătorească din Ankara, art. 18 din Legea judecătorească din Ankara, art. 18 din Legea judecătorească din Ankara, art. 18 din Legea judecătorească din Ankara, art. 18 din Legea judecătorească din Ankara, art. 18 din Legea judecătorească din Ankara, art. 18 din Legea judecătorească din Ankara, art. 18 din Legea judecătorească din Ankara, art. 18 din Legea judecătorească din Istanbul, art. 18 din Legea judecătorească din Istanbul, art. 14 din Legea de Apri din Istanbul, art. 18 din Legea de Apri din Istanbul, art. 18 din I din Legea din Istanbul, art. 19 din Legea de la Legea din Istanbul, art. 14 din I din I a Legea din Istanbul, art. 19 din I din Legea din I a Legea din Istanbul, art. 19 din I a Legea din I a Legea din Istanbul, art. 19 din I a Legea din I a
Bașvuru no. 25504/11
Haydar ACER / Türkiye
Bașkan
Paul Lemmens,
Hâkimler
Jon Fridrik Kjølbro,
Ivana Jelić
ve
Bölüm Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Hasan Bakırcı’nın katılımıyla 22 Ocak 2019 tarihinde Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
Yukarıda anılan 13 Aralık 2010 tarihli bașvuruyu göz önüne alarak,
Gerçekleștirdiği müzakerelerin sonucunda așağıdaki kararı vermiștir:
1.
Bașvuran Haydar Acer, 1986 doğumlu bir Türk vatandașı olup, Ankara’da ikamet etmektedir. Bașvuran, Mahkeme önünde Ankara Barosuna bağlı Avukat C.
Çalıș tarafından temsil edilmiștir.
2.
Türk Hükümeti (“Hükümet”) ise kendi yetkilisi tarafından temsil edilmiștir.
A.
Davanın Koșulları
3.
Davanın konusu, taraflarca ifade edildiği șekliyle așağıdaki gibi özetlenebilir:
4.
Bașvuran, askeri okuldan atıldıktan sonra, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi nezdinde tazminat davası açmıștır. 21 Nisan 2010 tarihinde mahkeme bașvuranın davasını reddetmiștir. Daha sonra, 27 Temmuz 2010 tarihinde bașvuranın karar düzeltme talebi reddedilmiștir.
5.
Yargılamalar esnasında, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Cumhuriyet Bașsavcısı, davanın esasına yönelik yazılı mütalaasını sunmuștur. Söz konusu mütalaa bașvurana bildirilmemiștir.
B.
İlgili iç hukuk ve uygulama
6.
Söz konusu zamanda yürürlükte olan iç hukuka ilișkin açıklamalar
Tanıșma
/
Türkiye
(no. 32219/05, §§ 29-47, 17 Kasım 2015) ve
Yavuz/Türkiye
((k.k.), no. 29870/96, 25 Mayıs 2000) davalarında bulunmaktadır.
7.
16 Nisan 2017 tarihinde yapılan referandumun ardından 6771 sayılı Kanun kabul edilmiștir. Bu yeni kanuna göre, Anayasa’nın 145 ve 157. maddeleri yürürlükten kaldırılmıș ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi ilga edilmiștir. Ek olarak Anayasa’nın 142. maddesine așağıdaki paragraf eklenmiștir:
“... Disiplin mahkemeleri dıșında askerî mahkemeler kurulamaz. Ancak savaș halinde, asker kișilerin görevleriyle ilgili olarak ișledikleri suçlara ait davalara bakmakla görevli askerî mahkemeler kurulabilir.”
8.
21 Mart 2018 tarihinde 7103 sayılı Kanun çıkarılmıș ve 27 Mart 2018 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanmıștır. 7103 Sayılı Kanun’un 23. maddesi, İdari Yargılama Usulü Kanunu’nda (no. 2577) değișiklik yapmıștır. Bu değișikliğe göre, Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin bağımsız ve tarafsız olmadığına ilișkin iddialara yönelik bașvuruları an itibariyle Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi önünde derdest olan bütün bașvuranlar, iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle Mahkemenin kabul edilemezlik kararının bildirilmesinin ardından üç ay içerisinde Ankara İdare Mahkemesi önünde tekrar yargılanmayı talep edebilirler.
9.
Bașvuran, Sözleșme’nin 6. maddesine dayanarak, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi önünde adil bir yargılanmaya tabi tutulmadığını ve bu mahkemenin bağımsız ve tarafsız bir mahkeme olarak değerlendirilemeyeceğini belirtmiștir. Bașvuran ayrıca, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi nezdinde sürdürülen yargılamalar sırasında Cumhuriyet Bașsavcısının mütalaasının kendisine tebliğ edilmediğini kaydetmiștir.
10.
Bașvuran ayrıca, davalı tarafından sunulan tıbbi raporun ve Tetkik Hâkiminin davanın esasına yönelik mütalaasının kendisine iletilmemesinden dolayı yargılamaların adilliğinin ihlal edildiğini ve bu nedenle Askeri Yüksek İdare Mahkemesi nezdinde savunmasını tam olarak sunamadığından șikâyetçi olmuștur.
11.
Bașvuran, Sözleșme’nin 6. maddesi kapsamında, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi önündeki yargılamaların adilliği konusunda șikâyette bulunmuștur.
12.
Mahkeme, 7103 sayılı Kanun’un 21 Mart 2018 tarihinde çıkarıldığını ve 27 Mart 2018 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlandığını kaydetmektedir. 7103 Sayılı Kanun’un 23. maddesi, İdari Yargılama Usulü Kanunu’nda (no. 2577) değișiklik yapmıștır. Bu değișikliğe göre Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin bağımsız ve tarafsız olmadığına ilișkin iddialara yönelik bașvuruları an itibariyle Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi önünde derdest olan bütün bașvuranların, iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle, Mahkeme’nin kabul edilemezlik kararının bildirilmesinin ardından üç ay içerisinde Ankara İdare Mahkemesi önünde tekrar yargılanmayı talep edebilirler.
13.
Mahkeme Sözleșme’nin 35 § 1 maddesi kapsamındaki iç hukuk yollarının tüketilmesi kuralının amacının, Sözleșme’ye Taraf Devletlere, gerçekleștirdikleri ileri sürülen ihlalleri, bu hususta Mahkemeye bașvuruda bulunulmadan önce önleme veya düzeltme fırsatı vermek olduğunu yinelemektedir. Dolayısıyla, bu kural, bașvuranların öncelikle ulusal hukuk sisteminin sağladığı hukuk yollarından faydalanmalarını gerektirmekte, böylece Devletleri gerçekleștirmiș oldukları eylemlerle ilgili olarak Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi önünde hesap vermenin önüne geçmektedir. Ancak, söz konusu kural, ileri sürülen ihlal ile ilgili olarak bașvurulabilecek etkin bir iç hukuk yolunun mevcut olduğu varsayımına dayanmaktadır (bk.
Radomilja ve Diğerleri/Hırvatistan
[BD], no. 37685/10, § 117, 20 Mart 2018;
Latak/Polonya
(k.k.), no. 52070/08, § 75, 12 Ekim 2010 ve
İçyer/Türkiye
(k.k.), no. 18888/02, 12 Ocak 2006).
14.
İç hukuk yollarının tüketilip tüketilmediğine ilișkin değerlendirme, normal șartlarda, Mahkemeye bașvurunun yapıldığı tarih esas alınarak gerçekleștirilmektedir. Ancak, Mahkemenin birçok kararında belirtildiği üzere bu kural, her davanın kendine özgü koșullarıyla haklı kılınabilecek istisnalara tabidir (bk.,
Baumann/Fransa
, no. 33592/96, § 47, 22 Mayıs 2001 ve yukarıda anılan,
İçyer
).
15.
Mahkeme,
Tanıșma/Türkiye
kararında, (no. 32219/05, 17 Kasım 2015) söz konusu yasal problemi incelediğini ve bu davada Sözleșme’nin 6 § 1. maddesi kapsamında Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin bağımsız ve tarafsız olarak değerlendirilemeyeceğine karar verdiğini yineler. Sonuç olarak, yerel düzeyde benzer șikâyetlere ilișkin telafi sağlamak ve Mahkeme önünde bekleyen bașvuru sayısını azaltmak amacıyla, 16 Nisan 2017 tarihinde Askeri Yüksek İdare Mahkemesi kaldırılmıștır. Bunun ardından, 21 Mart 2018 tarihinde, 7103 sayılı Kanun ile Mahkeme önünde derdest olan bütün bașvurular için sivil bir idare mahkemesi önünde tekrar yargılanma hakkı sunulmuștur.
16.
Mahkeme
Baysal/Türkiye
((k.k.), no. 29698/11, 22 Mayıs 2018) davasındaki kararında, bașvuranın yeni açılan iç hukuk yolunu tüketmediği gerekçesiyle yeni yapılan bir bașvuruyu kabul edilemez bulmuștur. Bu kararı verirken Mahkeme özellikle, bu yeni hukuk yolunun muhtemel surette (
a priori
) erișilebilir olduğunu ve yargılamanın adilliğine ilișkin șikâyetler için makul bir tazmin imkânı sunabildiğini değerlendirmiștir.
17.
Somut davada, Mahkeme
Baysal
(yukarıda anılan) davasında verdiği kararı yinelemektedir ve bașvuranın Mahkeme önünde derdest olan bașvurusunun iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle kabul edilemezlik kararının bildirilmesinin ardından üç ay içerisinde Ankara İdare Mahkemesi önünde tekrar yargılanmayı talep edebilme imkânı olduğunu gözlemlemektedir. Sonuç olarak, Ankara İdare Mahkemesi davalara ilișkin yeni bir değerlendirme yapacaktır ve bașvuran, Ankara İdare Mahkemesinin kararına karșı Danıștay’a temyiz bașvurusunda bulunabilecektir. Bașvuran, sonrasında Danıștay’ın kararına karșı Anayasa Mahkemesine bireysel bașvuruda bulunabilmektedir. Eğer bașvuran, hala kendisini iddia edilen ihlalin mağduru olarak görürse, Sözleșme’nin 34. maddesi uyarınca, Mahkemeye yeni bir bașvuru yapabilme imkânına sahiptir.
18.
Ek olarak Mahkeme, yeniden yapılacak bu değerlendirmelerin bașvuranın diğer șikayetlerine ilișkin de bir telafi sağlayacağını belirtmektedir (bk., yukarıda anılan,
Baysal
, § 17).
19.
Dolayısıyla, Mahkeme somut bașvurunun, Sözleșme’nin 35 §§ 1 ve 4 maddesi kapsamında, iç hukuk yollarının tüketilmemiș olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerektiğini belirtir.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Bașvurunun kabul edilemez olduğuna
karar vermiștir.
İșbu karar, İngilizce dilinde tanzim edilmiș olup, 14 Șubat 2019 tarihinde yazılı olarak bildirilmiștir.
Hasan Bakırcı
Paul Lemmens
Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Bașkan