AVRUPA İNSAN BÖLÜM HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR Bașvuru no. 10498/11 Arif ÖZLİSELİ/Türkiye Bașkan , Paul Lemmens, Hâkimler , Jon Fridrik Kjølbro, Ivana Jelić, și Deputatul Directorului Departamentului de Jurnalistică Hasan Bakırcı în prezența Comitetului de date din 22 ianuarie 2019 Curtea Europeană a Drepturilor Omului (Curtea a II-a), Yukarıta, a decis în mod regulat în cursul unei ședințe de judecată din 22 noiembrie 2010 privind aplicarea articolului 22 din 22 noiembrie 2010, că procesul de litigiu privind o declarație de fapt a fost inițiat în următoarele condiții: 1.
În conformitate cu această nouă lege, Curtea Supremă a Armelor a fost abolită în urma articolelor 145 și 157 din Constituție, iar în continuare a fost adăugat următorul paragraf la art. 142 din Constituție. ... În afara instanțelor de disciplină nu se desfășoară instanțe militare. Cu toate acestea, în caz de război, instanțele militare pot să se desfășoare în instanțe militare pentru acțiuni privind infracțiuni pe care le comit în legătură cu funcțiile lor. 8. Curtea Supremă a Armelor a fost desfășurată în 27 martie 2018 și publicată în Gazeta Oficială a Republicii. 7103 Saymakșehir Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Șener Ș
HUKUKİ DEĞERLENDİRME 11. Bașvuran, în temeiul articolului 6 din Conventie, a depus o plângere cu privire la corectitudinea sentințelor din fața Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții Supreme a Curții a Curții Supreme
Cu toate acestea, regula în cauză se bazează pe presupunerea că există o cale de atac efectivă în cazul în care a fost depusă în legătură cu încălcarea acuzată (de exemplu, Hotărârea Radk Gümer și alții/Hürriyet [B], nr. 37685/17, 11 martie 2007); Hotărârea Bacău/Bacău/Bacău/Bacău, nr. 5202 (Türkiye, 15 mai 2008); Hotărârea Bacău/Bacău, nr. 1270/Bacău, nr. 128/Türkiye, 14 mai 2008); Hotărârea Bacău/Bacău, nr. 128/Türkiye, nr. 128/Türkiye, 14 mai 2008); Hotărârea Bacău/Bacău, nr. 128/Türkiye, nr. 128/Türkiye, 14 mai 2008); Hotărârea Bacău/Bacău/Bacău, nr. 128/Türkiye, nr. 128/Türkiye, 14 mai 2008); Hotărârea Curții, nr. 128/Türkiye, nr. 128/Türkiye, 14 mai 2006 (Türkiye, 27 mai 2006), poate fi depusăcută în condiții de consum justificare în cazul în care a fost depusăcută în cauză.
În consecință, în scopul de a asigura despăgubiri pentru plângerile similare la nivel local și de a reduce numărul de cereri pendente în fața Curții, data de 16 aprilie 2017 a fost abrogată. În urma acestei decizii, la 21 aprilie 2018, 7103 de judecători din cadrul unei instanțe civile au fost reținuți de către un judecător de instanță pentru toate cererile care au fost depuse de către Curtea.
În consecință, Curtea din Ankara va face o nouă evaluare a litigiilor și reclamantul va putea depune o nouă cerere de despăgubire împotriva deciziei Curții din Ankara. (a se vedea art. 18) Dacă reclamantul consideră că recursul său a fost respins, Curtea din Ankara nu poate să recurgă la recursul său, deoarece recursul său a fost respins, Curtea din Ankara trebuie să indice că recursul său a fost respins. (a se vedea art. 18) Dacă reclamantul consideră că recursul său a fost respins, Curtea din Ankara nu poate să recurgă la recursul său, Curtea din Ankara nu poate să recurgă la recursul său, deoarece recursul său a fost respins.
Bașvuru no. 10498/11
Arif ÖZLİSELİ/Türkiye
Bașkan
,
Paul Lemmens,
Hâkimler
,
Jon Fridrik Kjølbro,
Ivana Jelić,
ve
Bölüm Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Hasan Bakırcı’nın katılımıyla 22 Ocak 2019 tarihinde Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
Yukarıda anılan 22 Kasım 2010 tarihli bașvuruyu göz önüne alarak,
Gerçekleștirdiği müzakerelerin sonucunda așağıdaki kararı vermiștir:
1.
Bașvuran Arif Özliseli, 1966 doğumlu bir Türk vatandașı olup, İstanbul’da ikamet etmektedir. Mahkeme önünde Ankara Barosuna bağlı Avukat M.
Liman tarafından temsil edilmiștir.
2.
Türk Hükümeti (“Hükümet”), kendi görevlisi tarafından temsil edilmiștir.
A.
Davanın Koșulları
3.
Davanın konusu, taraflarca ifade edildiği șekliyle așağıdaki gibi özetlenebilir:
4.
Orduda bir yetkili olan bașvuran, ateșli silahlar ruhsatının iptal edilmesinin ardından Askeri Yüksek İdare Mahkemesi nezdinde dava açmıștır. Askeri Yüksek İdare Mahkemesi, 25 Mart 2010 tarihinde bașvuranın davasını reddetmiștir. 10 Haziran 2010 tarihinde bașvuranın karar düzeltme talebi reddedilmiștir. Nihai karar, bașvurana 22 Haziran 2010 tarihinde tebliğ edilmiștir.
5.
Yargılamalar esnasında, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Cumhuriyet Bașsavcısı, davanın esasına yönelik yazılı mütalaasını sunmuștur. Söz konusu mütalaa bașvurana bildirilmemiștir.
B.
İlgili iç hukuk ve uygulama
6.
Söz konusu zamanda yürürlükte olan iç hukuka ilișkin açıklamalar
Tanıșma
/
Türkiye
(no. 32219/05, §§ 29-47, 17 Kasım 2015), ve
Yavuz/Türkiye
((k.k.), no. 29870/96, 25 Mayıs 2000) davalarında bulunmaktadır.
7.
16 Nisan 2017 tarihinde yapılan referandumun ardından 6771 sayılı Kanun kabul edilmiștir. Bu yeni kanuna göre, Anayasa’nın 145 ve 157. maddeleri ile Askeri Yüksek İdare Mahkemesi kaldırılmıștır. Ek olarak Anayasa’nın 142. maddesine așağıdaki paragraf eklenmiștir.
“... Disiplin mahkemeleri dıșında askerî mahkemeler kurulamaz. Ancak savaș halinde, asker kișilerin görevleriyle ilgili olarak ișledikleri suçlara ait davalara bakmakla görevli askerî mahkemeler kurulabilir.”
8.
7103 sayılı Kanun 21 Mart 2018 tarihinde çıkarılmıș ve 27 Mart 2018 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanmıștır. 7103 Sayılı Kanun’un 23. maddesi, İdari Yargılama Usulü Kanunu’nda (no. 2577) değișiklik yapmıștır. Bu değișikliğe göre, Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin bağımsız ve tarafsız olmadığına ilișkin iddialara yönelik bașvuruları an itibariyle Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi önünde derdest olan bütün bașvuranlar, iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle Mahkemenin kabul edilemezlik kararının bildirilmesinin ardından üç ay içerisinde Ankara İdare Mahkemesi önünde tekrar yargılanmayı talep edebilirler.
9.
Bașvuran, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi önünde adil bir yargılanmaya tabi tutulmadığını ve bu mahkemenin bağımsız ve tarafsız bir mahkeme olarak değerlendirilemeyeceğini belirtmiștir. Bașvuran, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi nezdinde sürdürülen yargılamalar sırasında Cumhuriyet Savcısının mütalaasının kendisine tebliğ edilmediğini kaydetmiștir.
10.
Bașvuran, Sözleșme’nin 6. maddesi uyarınca düzeltme talebinin ilk derece mahkemesi olarak davanın esaslarını inceleyen Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin aynı dairesi tarafından incelendiği hususunda șikâyetçi olmuștur.
11.
Bașvuran, Sözleșme’nin 6. maddesi kapsamında, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi önündeki yargılamaların adilliği konusunda șikâyette bulunmuștur.
12.
Mahkeme, 7103 sayılı Kanun’un 21 Mart 2018 tarihinde çıkarıldığını ve 27 Mart 2018 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlandığını kaydetmektedir. 7103 Sayılı Kanun’un 23. maddesi, İdari Yargılama Usulü Kanunu’nda (no. 2577) değișiklik yapmıștır. Bu değișikliğe göre Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin bağımsız ve tarafsız olmadığına ilișkin iddialara yönelik bașvuruları an itibariyle Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi önünde derdest olan bütün bașvuranların, iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle, Mahkeme’nin kabul edilemezlik kararının bildirilmesinin ardından üç ay içerisinde Ankara İdare Mahkemesi önünde tekrar yargılanmayı talep edebilirler.
13.
Mahkeme Sözleșme’nin 35 § 1 maddesi kapsamındaki iç hukuk yollarının tüketilmesi kuralının amacının, Sözleșme’ye Taraf Devletlere, gerçekleștirdikleri ileri sürülen ihlalleri, bu hususta Mahkemeye bașvuruda bulunulmadan önce önleme veya düzeltme fırsatı vermek olduğunu yinelemektedir. Dolayısıyla, bu kural, bașvuranların öncelikle ulusal hukuk sisteminin sağladığı hukuk yollarından faydalanmalarını gerektirmekte, böylece Devletleri gerçekleștirmiș oldukları eylemlerle ilgili olarak Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi önünde hesap vermenin önüne geçmektedir. Ancak, söz konusu kural, iddia edilen ihlal ile ilgili olarak bașvurulabilecek etkin bir iç hukuk yolunun mevcut olduğu varsayımına dayanmaktadır (bk.
Radomilja ve Diğerleri/Hırvatistan
[BD], no. 37685/10, § 117, 20 Mart 2018;
Latak/Polonya
(k.k.), no. 52070/08, § 75, 12 Ekim 2010 ve
İçyer/Türkiye
(k.k.), no. 18888/02, 12 Ocak 2006).
14.
İç hukuk yollarının tüketilip tüketilmediğine ilișkin değerlendirme, normal șartlarda, Mahkemeye bașvurunun yapıldığı tarih esas alınarak gerçekleștirilmektedir. Ancak, Mahkemenin birçok kararında belirtildiği üzere bu kural, her davanın kendine özgü koșullarıyla haklı kılınabilecek istisnalara tabidir (bk.,
Baumann/Fransa
, no. 33592/96, § 47, 22 Mayıs 2001 ve yukarıda anılan,
İçyer
).
15.
Mahkeme,
Tanıșma/Türkiye
kararında, (no. 32219/05, 17 Kasım 2015) söz konusu yasal sorunu incelediğini ve bu davada Sözleșme’nin 6 § 1 maddesi kapsamında Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin bağımsız ve tarafsız olarak değerlendirilemeyeceğine karar verdiğini yineler. Sonuç olarak, yerel düzeyde benzer șikâyetlere ilișkin telafi sağlamak ve Mahkeme önünde bekleyen bașvuru sayısını azaltmak amacıyla, 16 Nisan 2017 tarihinde Askeri Yüksek İdare Mahkemesi kaldırılmıștır. Bunun ardından, 21 Mart 2018 tarihinde, 7103 Sayılı Kanun ile Mahkeme önünde derdest olan bütün bașvurular için sivil bir idare mahkemesinde tekrardan yargılanma hakkı sunulmuștur.
16.
Mahkeme
Baysal/Türkiye
((k.k.), no. 29698/11, 22 Mayıs 2018) davasındaki kararında, bașvuranın yeni tanınan iç hukuk yolunu tüketmediği gerekçesiyle yeni bir bașvuruyu kabul edilemez bulmuștur. Bu kararı verirken Mahkeme özellikle, bu yeni hukuk yolunun muhtemel surette (a priori) erișilebilir olduğunu ve yargılamanın adilliğine ilișkin șikâyetler için makul bir tazmin imkânı sunabildiğini değerlendirmiștir.
17.
Somut davada, Mahkeme
Baysal
(yukarıda anılan) davasında verdiği kararı yinelemekte ve bașvuranın Mahkeme önünde derdest olan bașvurusunun iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle kabul edilemezlik kararının bildirilmesinin ardından üç ay içerisinde Ankara İdare Mahkemesi önünde tekrar yargılanmayı talep edebilme imkânı olduğunu gözlemlemektedir. Sonuç olarak, Ankara İdare Mahkemesi davalara ilișkin yeni bir değerlendirme yapacaktır ve bașvuran, Ankara İdare Mahkemesinin kararına karșı Danıștay’a temyiz bașvurusunda bulunabilecektir. Bașvuran, sonrasında Danıștay’ın kararına karșı Anayasa Mahkemesine bireysel bașvuruda bulunabilmektedir. Eğer bașvuran, hala kendisini iddia edilen ihlalin mağduru olarak görürse, Sözleșme’nin 34. maddesi uyarınca, Mahkemeye yeni bir bașvuru yapabilme imkânına sahiptir.
18.
Ek olarak Mahkeme, yeniden yapılacak bu değerlendirmelerin bașvuranın diğer șikâyetlerine ilișkin de bir telafi sağlayacağını belirtmektedir (bk., yukarıda anılan,
Baysal
, § 17).
19.
Dolayısıyla, somut bașvurunun, Sözleșme’nin 35 §§ 1 ve 4 maddesi kapsamında, iç hukuk yollarının tüketilmemiș olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmelidir.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Bașvurunun kabul edilemez olduğuna
karar vermiștir.
İșbu karar, İngilizce dilinde tanzim edilmiș olup, 14 Șubat 2019 tarihinde yazılı olarak bildirilmiștir.
Hasan Bakırcı
Paul Lemmens
Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Bașkan