AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR Bașvuru No. 11383/08 S.S. HASATKENT KONUT YAPI KOOPERATİFİ / TÜRKİYE KARARI Președintele Valeriu Grițco, judecătorii Egidijus Kūris, Darian Pavli și directorul Adjunct al Departamentului de Justiție Hasan Bakırcı, au fost condamnați la moarte, la 2 iulie 2019, de către alte două părți implicate în istoria reală a Tribunalului European al Drepturilor Omului (Comitetul pentru drepturile Omului), de mai sus, 29 februarie 2008, după ce a fost anunțată o nouă decizie a Tribunalului, judecătorii din Ankara au anunțat că au achitat acțiunile lor, după ce au fost anunțate câteva acțiuni de către judecători de către judecători de la următoarele părți implicate în istoria reală a proiectului: 1.
În rapoartele sale din 9 iunie și 25 decembrie 2003, biliarșii au constatat că proprietățile erau evaluate la 14.141 TRY. 7. Această sumă a fost depusă în judecată de către reclamante pe 27 ianuarie 2004. 8. Curtea de la Asliye, pe 19 februarie 2004, a declarat că reclamanții erau drepți. Curtea a decis ca arhivele să fie înregistrate în numele reclamantelor.
În cazul în care nu s-a dovedit că au fost acordate compensări, iar reclamanții au fost chemați să își exercite drepturile de avans pe suma specificată în anul de vânzare, iar în cazul în care aceștia au acceptat suma respectivă, au fost obligați să investească suma respectivă în contul judecătoresc în termenul care le-a fost acordat și să preia proprietatea terenurilor în litigiu în acest fel. 14.
În conformitate cu art. 733 din Codul civil turc, vânzarea, dreptul de vânzare și conținutul vânzării, care a fost făcut, sunt anunțați de cumpărător sau de vânzător celorlalți părți la vânzare prin intermediul unui notar. În cazul în care celelalte părți vor să utilizeze dreptul de vânzare, acestea trebuie să facă acest lucru în termen de trei luni de la data la care contractul de vânzare și conținutul au fost anunțați de proprietarul dreptului, dar în termen de doi ani de la data la care noul proprietar a fost sesilă proprietatea. 17.
Guvernul a susținut că, înainte de a se adresa Curții, reclamantul ar fi trebuit să depună în fața instanțelor naționale o acțiune de îmbogățire fără motiv împotriva beneficiarilor dreptului de avans din cauza deprecierii prețului de vânzare plătit înapoi prin influența inflației. Guvernul a continuat să depună în fața Curții o acțiune de îmbogățire fără motiv în ceea ce privește această acțiune și eficacitatea acesteia, prin intermediul Hotărârii din 26 februarie 2008 a Tribunalului de Justiție. În plus, guvernul a susținut că valoarea de vânzare a bunurilor de vânzare ale cârligului (46.500 TRY) și valoarea reală a bunurilor de vânzare a cârligului (14.14 TRY) au fost determinate de către cârligul principal printr-o diferență semnificativă între valoarea reală a bunurilor de vânzare ale cârligului (14.1 TRY) și valoarea reală a bunurilor de vânzare ale cârligului (14.1 TRY) și valoarea reală a bunurilor de vânzare ale cârligului (12.1 TRY) care a fost determinată de către cârligul principal printr-o acțiune în favoarea dreptului de vânzare a bunurilor de vânzare ale cârligului.
Curtea reamintește că, în temeiul articolului 35 alineatul (1) din Convenție, nu poate fi recurs decât după consumarea căilor de atac interne care ar trebui să fie legate de încălcările care au fost considerate infracțiuni, existente și adecvate.Curtea reamintește, de asemenea, că această cale de atac intern este eficientă și adecvată în teorie și practică la momentul în care au avut loc evenimentele, adică accesibilă, că poate să se convingă de posibilitatea de a soluționa plângerile reclamantului și de a oferi perspective rezonabile, că nu a fost consumată.Conditia respectivă, atunci când este îndeplinită, nu este considerată a fi încălcată de către Guvern, în cazul în care aceste căi de atac ale Guvernului au fost de fapt utilizate sau, din orice motiv, au fost încălcate, că nu au fost utilizate în mod eficient sau adecvat în cazul în care au avut loc evenimentele, adică că nu au fost utilizate în mod adecvat sau în mod eficient în cazul în care au fost achiziționate anumite condiții speciale (art. nr. 46.YY, § 84, § 204, Salih, § 204, 8500, din Curtea Aradul Arad, nr. 204, din data de 24.Y, 2018), nu a fost găsită nicio dovadă că această cale de atac intern a fost utilizată sau, în orice caz, a fost încălcată.
În urma unei examinări judiciare, Curtea observă că valoarea terenurilor în cauză a fost stabilită la 14.141 lei. Pe motiv că alți părți interesate au acceptat plata sumei de plată specificate în actul de vânzare în timpul litigiului în fața instanțelor naționale, reclamantului i s-a acordat plata a 46.500 lei. Reclamantul a fost nevoit să plătească cererea de plată a actelor în cauză, deoarece acțiunile sale au fost aproape de pierderea de valoare materială suferită din cauza perioadei de timp care a trecut între data de 8 august 2000 și data la care a început să fie aplicată actul de vânzare.
Pe aceste temelii, Curtea a decis, în unanimitate, că cererea nu este admisibilă.Această hotărâre a fost transpusă în limba franceză și notificată în scris la data de 5 septembrie 2019.Hasan Bakırcı Valeriu Grițco, director adjunct al biroului de publicitate Bașkan
Bașvuru No. 11383/08
Bașkan
Valeriu Grițco,
Hâkimler
Egidijus Kūris,
Darian Pavli
ve
Bölüm Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Hasan Bakırcı’nın katılımıyla, 2 Temmuz 2019 tarihinde Komite olarak toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölümü), yukarıda belirtilen 29 Șubat 2008 tarihli bașvuruyu, davalı Hükümet tarafından sunulan görüșleri ve bașvuran tarafından bu görüșlere cevaben sunulan görüșleri dikkate alarak gerçekleștirdiği müzakerelerin ardından așağıdaki kararı vermiștir:
1.
Bașvuran S.S. Hasatkent Konut Yapı Kooperatifi, merkezi Ankara’da bulunan Türk Hukukuna tabi, sınırlı sorumlu bir kooperatif șirkettir. Bașvuran, Mahkeme önünde Ankara Barosuna bağlı Avukat H. Eryandı tarafından temsil edilmiștir. Türk Hükümeti (“Hükümet”) ise kendi görevlisi tarafından temsil edilmiștir.
2.
Davanın kendine özgü koșulları, taraflarca ifade edildiği șekliyle, așağıdaki gibi özetlenebilir.
3.
Bașvuran, 8 Ağustos 2000 tarihinde, 46.500 yeni Türk lirası (TRY) karșılığında, bölünmemiș paylı mülkiyet olan iki arazinin hisselerinden satın almıștır.
4.
Diğer paydașlarından ikisi, 7 Eylül 2000 tarihinde, ön alım haklarını ileri sürerek, Polatlı Asliye Hukuk Mahkemesi (“Mahkeme”) önünde tapu iptal davası açmıșlardır.
5.
Polatlı Asliye Hukuk Mahkemesi, arazilerin gerçek değerinin belirlenmesi için bilirkiși incelemesi yapılmasına karar vermiștir.
6.
Bilirkișiler, 9 Haziran ve 25 Aralık 2003 tarihli raporlarında, mülklerin değerinin 14.141 TRY olduğu kanaatine varmıșlardır.
7.
Bu miktar, 27 Ocak 2004 tarihinde, davacılar tarafından mahkeme veznesine yatırılmıștır.
8.
Asliye Hukuk Mahkemesi, 19 Șubat 2004 tarihinde, davacıları haklı bulmuștur. Arazilerin, tapu siciline davacılar adına kaydedilmesine karar vermiștir. Mahkeme ayrıca, 14.141 TRY’lik tutarın, karar kesinleștiğinde, bașvurana geri ödenmesine karar vermiștir.
9.
Bașvuran, bu karara karșı temyiz bașvurusunda bulunmuștur.
10.
Yargıtay, 30 Aralık 2004 tarihinde, usuli gerekçelerle 19 Șubat 2004 tarihli kararı bozmuștur.
11.
Asliye Hukuk Mahkemesi ardından, Yargıtay kararına uygun șekilde karar vermiștir. Asliye Hukuk Mahkemesi, üçüncü bir bilirkiși incelemesi yapılmasına karar vererek, bedelde muvazaa yapıldığı ve arazilerin bașvuran tarafından satın alındığı bedelin, aslında satıș senedinde belirtilen bedel olmadığı kanaatine varmıștır. Asliye Hukuk Mahkemesi, yeniden arazilerin davacılar adına tesciline ve 14.141 TRY’lik tutarın, karar kesinleștiğinde, bașvurana geri ödenmesine karar vermiștir.
12.
Bașvuran, bu karara karșı temyiz bașvurusunda bulunmuștur.
13.
Yargıtay, 6 Haziran 2006 tarihinde, itiraz edilen kararı bozmuștur. Yargıtay, bedelde muvazaa yapıldığının kanıtlanmadığı ve davacılara, satıș senedinde belirtilen miktar üzerinden ön alım haklarını kullanmak isteyip istemediklerinin sorulması gerektiği ve davacıların, bu miktarı kabul etmesi halinde, kendilerine verilen süre içerisinde bu miktarı mahkeme veznesine yatırmaları ve ihtilaf konusu arazilerin mülkiyetini bu șekilde almaları gerektiği kanaatine varmıștır.
14.
Dava, ilk derece mahkemesine geri gönderilmiștir. Asliye Hukuk Mahkemesi, 17 Ekim 2006 tarihli durușmada, Yargıtay kararına uyarak, davacılara, mahkeme veznesine 46.500 TRY tutarını yatırmaları için süre vermiștir. Davacılar bu hususu yerine getirmișlerdir. Ulusal mahkemeler, 13 Aralık 2007 tarihinde kesinleșen bir kararla, davacıların talebini kabul etmiștir. Dolayısıyla bașvuran tarafından edinilen hisselerin mülkiyeti, davacılara devredilmiștir. Bunun karșılığında, bașvurana, söz konusu hisselerin iktisabı için ödediği tapu giderleri ve 46.500 TRY tutarı, 10 Ocak 2008 tarihinde ödenmiștir.
15.
Türk Medeni Kanunu’nun 732. maddesi, paylı mülkiyette bir paydașın tașınmaz üzerindeki payını tamamen veya kısmen üçüncü kișiye satması halinde, diğer paydașların ön alım hakkına sahip olduğunu öngörmektedir.
16.
Türk Medeni Kanunu’nun 733. maddesi gereğince, yapılan satıș, satıș sözleșmesinden doğan ön alım hakkı ve satıș içeriği, alıcı veya satıcı tarafından diğer paydașlara noter aracılığıyla bildirilir. Diğer paydașların ön alım hakkını kullanmak istemesi durumunda, bunu, satıș sözleșmesinin ve içeriğinin hak sahibine bildirildiği tarihten itibaren üç ay içerisinde, ancak mülkün yeni sahibinin tapu siciline tescil edilmesinin ardından en geç iki yıl içerisinde bildirmeleri gerekmektedir.
17.
Türk Medeni Kanunu’nun 734. maddesi uyarınca, ön alım hakkı sahibi, adına payın tesciline karar verilmeden önce, satıș bedeli ile alıcıya düșen tapu giderlerini, hâkim tarafından belirlenen süre içinde hâkimin belirleyeceği yere nakden yatırmakla yükümlüdür.
18.
Türk Borçlar Kanunu’nun 77. maddesi așağıdaki gibidir:
“ Haklı bir sebep olmaksızın, bir bașkasının mal varlığından veya emeğinden zenginleșen, bu zenginleșmeyi geri vermekle yükümlüdür. Bu yükümlülük, özellikle zenginleșmenin geçerli olmayan veya gerçekleșmemiș ya da sona ermiș bir sebebe dayanması durumunda doğmuș olur.
”
19.
Bașvuran Sözleșme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesini ileri sürerek, enflasyonun ve davanın așırı uzun sürmesinin etkisiyle, faydalandığı satıș fiyatının, geri ödenirken değer kaybına uğradığından șikâyet etmektedir. Bașvuran, söz konusu sürenin, kendisini zarara uğratarak, davacıların sebepsiz zenginleșmesine yol açtığı kanaatindedir.
20.
Bașvuran, davanın koșullarının Sözleșme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesini ihlal ettiğini ileri sürmektedir.
21.
Hükümet, bu iddiaya itiraz etmektedir. Hükümet, özellikle iç hukuk yollarının tüketilmediğine dair itirazda bulunmaktadır. Hükümet, bașvuranın, Mahkemeye bașvurmadan önce, satıș fiyatının geri ödenirken enflasyonun etkisiyle değer kaybına uğraması sebebiyle, ulusal mahkemeler önünde, ön alım hakkından faydalananlar hakkında, sebepsiz zenginleșme davası açmıș olması gerektiğini ileri sürmektedir. Hükümet, Mahkemeye, bu hukuk yolu ve etkinliğine ilișkin olarak, Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 26 Șubat 2008 tarihli kararını ibraz etmektedir. Ayrıca Hükümet, mülklerin satıș senedinde belirtilen değeri (46.500 TRY) ile bilirkișiler tarafından belirlenen gerçek değeri (14.141 TRY) arasında oldukça önemli bir fark bulunduğu hususunun altını çizmekte ve dolayısıyla ön alım hakkından faydalananların, satıș senedinde belirtilen miktarı ödemeyi kabul etmiș olması sebebiyle, bașvuranın Sözleșme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesi anlamında zarara uğramadığını belirtmektedir.
22.
Bașvuran, Hükümetin, sebepsiz zenginleșme davasına ilișkin iddiasına yanıt vermemektedir. Bașvuran, Hükümet tarafından ileri sürülmemiș bir hukuk yolu olan, anayasa Mahkemesine bașvurma imkânının bulunmadığını ileri sürmekle yetinmektedir. Bașvuran, șikâyetlerini yinelemekte ve ulusal mahkemeler önünde görülen dava süresince ortaya çıkan maddi değer kaybı sebebiyle, 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesi anlamında mülkiyet hakkına yönelik orantısız bir müdahaleye maruz kaldığını iddia etmektedir.
23.
Mahkeme, Sözleșme’nin 35. maddesinin 1. fıkrası uyarınca, yalnızca, suç sayılan, mevcut ve uygun ihlallerle ilgili olması gereken iç hukuk yollarının tüketilmesi sonrasında kendisine bașvurulabileceğini hatırlatmaktadır. Mahkeme ayrıca, söz konusu iç hukuk yolunun, olayların meydana geldiği dönemde teoride ve uygulamada etkin ve uygun olduğu, yani erișilebilir olduğu, bașvuranın șikâyetlerini telafi etme imkânı sunabileceği ve makul bașarı perspektifleri sunduğu konusunda kendisini ikna etmenin, iç hukuk yollarının tüketilmediğine dair itirazda bulunan Hükümete düștüğünü hatırlatmaktadır. Söz konusu koșul yerine getirildiğinde, Hükümet tarafından ileri sürülen bu hukuk yolunun aslında kullanıldığını veya herhangi bir sebepten dolayı, bu hukuk yolunun, davaya ilișkin olaylar dikkate alındığında yeterli ya da etkin olmadığını veyahut da bazı özel koșulların kendisini bu yolu kullanmaktan muaf tuttuğunu kanıtlama görevi, bașvurana düșmektedir (
Molla Sali/Yunanistan
[BD], No. 20452/14, §
89, 19 Aralık 2018).
24.
Mahkeme, öncelikle, somut olayda bașvuranın 46.500 TRY karșılığında bölünmemiș paylı mülkiyet olan iki arazinin hisselerinden satın aldığını tespit etmektedir.
Mahkeme, adli bilirkiși incelemesinin ardından söz konusu arazilerin değerinin 14.141 TRY olarak belirlendiğini gözlemlemektedir. Diğer paydașların, ulusal mahkemeler önünde görülen dava sırasında satıș senedinde belirtilen miktarı ödemeyi kabul etmiș olmaları sebebiyle, bașvurana 46.500 TRY ödenmesine karar verilmiștir. Bașvuran, hisseleri edindiği 8 Ağustos 2000 tarihi ile ön alım hakkının uygulanabildiği tarih arasında geçen süre sebebiyle, maruz kaldığı maddi değer kaybından yakınmaktadır.
25.
Mahkeme ardından, iç hukuk yollarının tüketilmediğine dair itirazda bulunan Hükümetin, Mahkemeye, ön alım hakkından faydalanan paydașlara karșı sebepsiz zenginleșme davasının, erișilebilir bir hukuk yolu olduğunu ve bu hukuk yolunun, bașvurana makul bașarı perspektifleri sunabileceğini gösteren bir Yargıtay kararı ibraz ettiğini gözlemlemektedir (yukarıdaki 21. paragraf).
26.
Mahkeme son olarak, bir avukat tarafından temsil edilen bașvuranın, bu hukuk yolunun uygun veya etkin olmadığını ve davanın koșullarında bu hukuk yolunu tüketme yükümlülüğünden muaf olduğunu kanıtlamadığını kaydetmektedir. Bașvuran, davalı Hükümetin bu konuda ileri sürdüğü iddialara cevap vermemiș ve davanın koșullarında Anayasa Mahkemesine bireysel bașvuruda bulunmanın mümkün olmadığını ileri sürmekle yetinmiștir ki bu iddia, Hükümetin ileri sürdüğü itirazla tamamen ilgisizdir.
27.
Dolayısıyla, Mahkeme, Sözleșme’nin 35. maddesinin 1 ve 4. fıkraları uyarınca, bașvuranın șikâyetlerinin, iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle, kabul edilemez olduğuna karar vermektedir.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Bașvurunun kabul edilemez olduğuna
karar vermiștir.
İșbu karar, Fransızca dilinde tanzim edilmiș olup, 5 Eylül 2019 tarihinde yazılı olarak bildirilmiștir.
Hasan Bakırcı
Valeriu Grițco
Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Bașkan