AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KABUL EDİLEBİLİRİK HAKKINDA KARAR Bașvuru No. 71767/11 Ali ÇİFTÇİ ve İmam ÇİFTÇİ / TÜRKİYE Președintele Valeriu Grițco, judecătorii Egidijus Kūris, Darian Pavli, și participarea directorului adjunct al Departamentului de Afaceri, Hasan Bakırcı, într-o ședință a Comitetului European pentru Drepturile Omului (Divisiunea İkin), care a fost adunat la 24 septembrie 2019, 17 octombrie 2011 în cadrul unei ședințe a Comitetului European pentru Drepturile Omului (Divisiunea İkin), în care au fost aduse două declarații de pe cont propriu, în care se menționează că au fost ținute în arest până la 25 octombrie 2011, în condiții libere de către cele două părți.
Guvernul, Curtea, nu au putut să precizeze datele exacte între data la care au rămas în închisoare și data la care au fost reținuți, dar au prezentat în mod neorganizat următoarele informații cu privire la condițiile de reținere a reclamanților. De asemenea, guvernul a declarat că, în timpul pedepsei, persoanele au fost reținute aici în mod voluntar, cu posibilitatea de a participa la diverse activități socio-culturale, dar nu au folosit niciodată posibilitățile de a accesa toaletele și dușele.
În coșuri există 5 ferestre, fiecare cu dimensiuni de 70 x 100 cm. b) Ali Çiftçi 10. Această unitate de penitenciar, a fost plasată pe Koğușul B-10 organizat în mod similar cu koğușul descris mai sus. 11. Această unitate de penitenciar, are o suprafață de 66 m2 și o suprafață de locuit de 59,28 m2. În total, 125,28 m2 au fost accesate pe fiecare persoană, din care 66 m2 și o suprafață de locuit de 59,28 m2. În timpul perioadei de penitenciar, 23 de persoane au avut aceeași capacitate de a acorda sancțiuni. Astfel, în cazul persoanelor care au fost reținute, numărul de persoane reținute a fost de 5,44 m2. 12.
Comisia Europeană pentru Tortură și Prohibiție a Pedepsirii Omenirii sau a Pedepsirii Omenirii (CPT), Șanlıurfa E Tipi Cezaevini, a vizitat-o în iunie 2013, după perioada în care reclamantul a fost reținut în această închisoare. Partea 15/32 din raportul Comisiei din 27 noiembrie 2013 (CPT/Inf (2015) 6) era la fel ca în părțile relevante: 57. (...) Majoritatea prizonierilor din penitenciarele E Tipi din Diyarbakır, Gaziantep și Șanlıurfa și birourile generale ale acestora au fost nevoite să rezolve o situație gravă care a dus la reparații.
În plus, trebuie luate măsuri pentru a se asigura că toate căile de muncă din aceste instituții sunt în condiții satisfăcătoare. (...) ȘIKÂYETLER 17. reclamanții, invocând art. 3 din Convenție, se plâng de condițiile de detenție din Șanlıurfa E Type Cezaevine. HUKUKİ DEĞERLENDİRME 18.
Guvernul invită Curtea să hotărască inadmisibilitatea cererii, pe motiv că nu au fost utilizate căile de atac interne, pe motiv că reclamanții nu au depus nicio cerere în fața autorităților judiciare. Guvernul definește, de asemenea, condițiile de detenție în care se află reclamanții (paragrafele 7-12 de mai sus) și subliniază că spațiul individual care aparține fiecărui prizonier din koğușurile în cauză nu este niciodată sub incidența criteriilor stabilite de Curte. Guvernul a stabilit, de asemenea, un prag de limitare a numarului de ferestre disponibile și deschise în orice moment, în absența koğușurilor, și a stabilit că, de asemenea, diferența dintre numărul de ferestre disponibile și cele deschise în orice moment, precum și diferența dintre cele deschise în fiecare zi în interiorul curții penale, nu este suficientă pentru a determina dacă o astfel de capcană de detenție este suficientă. Guvernul consideră că nu este suficientă o capcană de detenție excesivă sau excesivă, ci o capcană de detenție excesivă sau excesivă. Guvernul a decis că nu este necesar să se stabilească o tarifară pentru o astfel de penală.
În ceea ce privește criteriile privind informațiile exprimate de Guvern cu privire la condițiile de detenție, reclamanții susțin că, având în vedere supraaglomerația penitenciarului și condițiile de temperatură extreme din zonă, sistemul climatic este necesar.21 Curtea consideră că nu este necesar să se pronunțe asupra problemei consumării căilor de drept intern, deoarece consideră că cererea nu poate fi acceptată din motivele menționate mai jos.22 În ceea ce privește criteriile privind supraaglomerația mediului penitenciar, Curtea a decis că Ananyev și alții/Rusia (§§ 42525/07 și 60800/08, §§ 139-159, 10 ianuarie 2012), Murši/Hirvatistan ([BD], No 7334/13, §§ 141, 2016) și Ceimul și Reședința de la Ceimul și alții/România (§§ 9614 și 966 din România) nu au dreptul să se pronunțe în mod separat.23 Decembrie 2017 Curtea a decis că Ananyev și alții vor fi judecați în mod comun în cadrul unei instanțe separate.
În cazul în care persoana are spațiu personal, Curtea a ajuns la concluzia că această hotărâre a fost încălcată, în cazul în care a fost însoțită de alte deficiențe în condițiile de viață materiale, cum ar fi lipsa spațiului personal, în special a spațiului de mers pe jos, a accesului la aer liber și la lumina naturală, a ventilației clădirilor, a încălzirii, a protecției confidențialității în utilizarea toaletei, a respectării normelor medicale și a normelor igienice fundamentale, în cazul în care a fost însoțită de alte deficiențe în condițiile de viață materiale, în cazul în care a fost însoțită de alte deficiențe în condițiile de viață, precum respectarea normelor medicale și a normelor igienice de bază, a ajuns la concluzia că această hotărâre a fost încălcată (de exemplu, în cazul în care se menționează mai sus că Mursić, §§ 103-111 și altele, nu a menționat spațiul de întâlnire în hotărârea sa).
În cele din urmă, deși nu este plăcut ca în fiecare dintre spațiile de locuit ale reclamantelor să fie doar o toaletă, Curtea precizează că, deși există multe ferestre cu dimensiuni de 70 x 100 cm, care pot fi deschise și curțile de mers cu picioarele cu restricții, care sunt accesibile în timpul zilei. pe de altă parte, tutunarii din penitenciar au avut acces la dușuri, probabil pentru a ajuta la o mai bună gestionare a temperaturii în timpul verii, fără a fi supuși niciunei restricții în ceea ce privește timpul de lucru. în cele din urmă, deși nu este plăcut ca în fiecare dintre spațiile de locuit ale reclamantelor să existe doar o toaletă, Curtea a declarat că tutunarii puteau accesa toaletele fără nici o restricție.
Bașvuru No. 71767/11
Ali ÇİFTÇİ ve İmam ÇİFTÇİ / TÜRKİYE
Bașkan
Valeriu Grițco,
Hâkimler
Egidijus Kūris,
Darian Pavli,
ve
Bölüm Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Hasan Bakırcı’nın katılımıyla, 24 Eylül 2019 tarihinde Komite olarak toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm), 17 Ekim 2011 tarihinde yapılan yukarıda belirtilen bașvuruyu ve davalı Hükümet tarafından sunulan görüșler ile bu görüșlere cevaben bașvuranlar tarafından sunulan görüșleri dikkate alarak, gerçekleștirdiği müzakereler sonucunda așağıdaki kararı vermiștir:
1.
Bașvuranlar Ali Çiftçi ve İmam Çiftçi, Türk vatandașları olup, sırasıyla 1955 ve 1974 doğumludurlar ve Șanlıurfa’da tutuklu bulunmaktadırlar. Bașvuranlar, Mahkeme önünde Șanlıurfa Barosuna bağlı Avukat M. Kırboğa tarafından temsil edilmișlerdir.
2.
Türk Hükümeti (“Hükümet”) ise kendi görevlisi tarafından temsil edilmiștir.
3.
Davanın kendine özgü koșulları, taraflarca ifade edildiği șekliyle, așağıdaki gibi özetlenebilir.
1.
Șanlıurfa E Tipi Cezaevinde tutulma koșulları
4.
Her iki bașvuran da 19 Ocak 2011 tarihinden 25 Ekim 2011 tarihine kadar Șanlıurfa E Tipi Cezaevinde tutulmuș olup, 25 Ekim 2011 tarihinde serbest bırakılmıșlardır.
5.
Bașvuranlara göre, cezaevinde barındırma kapasitesinin iki katı kadar kiși tutulmaktadır. Cezaevi idaresi, cezaevinde tutulan kiși sayısının așırı olması sebebiyle, yatakhanelere ranzalar ve yer yatakları eklemiștir. Bu durum, tuvalet ve dușlara erișim için bekleme sıraları olușmasına sebep olmuștur. Sıcaklık yüksek olduğunda havalandırma yetersiz kalmıștır.
6.
Hükümet, Mahkemeye, bașvuranların kaldığı yașam alanları arasındaki kesin nakil tarihlerini belirtmeksizin, düzenli bir șekilde olmasa da bașvuranların tutulma koșulları hakkında așağıdaki bilgileri ibraz etmiștir. Hükümet ayrıca, bașvuranların, gönüllü olarak çeșitli sosyo-kültürel faaliyetlere katılma imkânlarının olduğunu, ancak bu imkânları asla kullanmadıklarını belirtmiștir. Hükümet tarafından bu faaliyetler șu șekilde belirtilmiștir: bilgisayar dersi, çeșitli mesleki stajlar, halk oyunları kursu, müzik enstrümanları kursları, İngilizce kursları vb.
a) İmam Çiftçi
7.
Bu bașvuran, üst katta yatakhanelerin bulunduğu iki katlı cezaevinin, B-13 koğușunda tutulmuștur. Zemin katta bir mutfak, yemek yemeye ayrılan bir salon ve bir tuvalet ve bir dușa kabini içeren sıhhi alanların bulunduğu bölüm yer almaktadır.
8.
Bu koğușun alanı, yatakhane 40,15 m
2
ve yașam alanı 33 m
2
olmak üzere toplam 73,15 m
2
’dir.
Bașvuranın bulunduğu dönem boyunca bu koğușta, 22 yatak ve burada tutulan 22 kiși bulunmaktaydı. Dolayısıyla kiși bașına düșen bireysel alan 3,32 m
2
’dir.
9.
Yürüyüș avlusunun alanı, 47,45 m
2
’dir. Yürüyüș alanına her gün, yaz aylarında 6.30’dan 18.30’a kadar, kıș aylarında 7.00’dan 16.30’a kadar erișilebilmektedir. Koğușlarda, her biri 70 x 100 cm boyutunda olan 5 adet pencere bulunmaktadır.
b) Ali Çiftçi
10.
Bu bașvuran, cezaevinin, yukarıda tanımlanan koğuș ile benzer șekilde düzenlenen B-10 koğușunda tutulmuștur.
11.
Bu ünitenin alanı, yatakhane 66 m
2
ve yașam alanı 59,28 m
2
olmak üzere toplam 125,28 m
2
’dir.
Bașvuranın bulunduğu dönem boyunca bu ünitede, 23 yatak ve aynı sayıda tutulan kiși vardı. Dolayısıyla kiși bașına düșen bireysel alan 5,44 m
2
’dir.
12.
Yürüyüș avlusunun alanı, 47,58 m
2
’dir. Yürüyüș avlusuna erișim, yukarıda belirtildiği șekildedir. Bu koğușun da her biri 70 x 100 cm boyutunda olan 5 adet penceresi bulunmaktadır.
2.
Süreç
13.
Ceza İnfaz Kurumları Müdürlüğü, 27 Ocak 2010 tarihinde, talepleri üzerine, Șanlıurfa E Tipi Cezaevinin barındırma kapasitesinin 696 olduğunu ve söz konusu tarihte cezaevinde tutulan kiși sayısının 1026 kiși olduğunu bașvuranların temsilcisine bildirmiștir.
14.
Bașvuranlar, adli makamlar önünde herhangi bir bașvuruda bulunmamıșlardır.
15.
Mahkeme, Bakanlar Komitesinin Üye Devletlere, 30 Eylül 1999 tarihli, Cezaevinin Așırı Kalabalıklașması ve Cezaevi Mevcudu Enflasyonu Hakkındaki R (99) 22 sayılı Tavsiye kararına ve Bakanlar Komitesinin Üye Devletlere, 11 Ocak 2006 tarihli, Avrupa Cezaevi Kuralları Hakkında Rec (2006) 2 sayılı tavsiye kararına atıfta bulunmaktadır.
16.
Avrupa İșkencenin ve İnsanlık Dıșı veya Onur Kırıcı Ceza veya Muamelenin Önlenmesi Komitesi (“CPT”), Șanlıurfa E Tipi Cezaevini, bașvuranın bu cezaevinde tutulduğu dönemden sonra 2013 yılının Haziran ayında ziyaret etmiștir. Komitenin 27 Kasım 2013 tarihli raporunun (CPT/Inf (2015) 6 | Bölüm 15/32) ilgili kısımları așağıdaki gibidir:
“ 57.
(...) Diyarbakır, Gaziantep ve Șanlıurfa’daki E Tipi cezaevlerinin koğușlarının çoğu ve genel olarak kurumlar onarım gerektiren kötü bir durumdaydı. Hijyen seviyesi sıhhi alanlar da dâhil olmak üzere beklenenin altındaydı. Dahası, burada tutulan kișilerin çoğu çok sıkıșık çoklu kullanılan alanlarda yașamaktaydı (30’dan fazla kiși ile) ve özel hayatın gizliliğinden mahrumlardı. Yürüyüș avlusunun kapısı hava karardıktan sonra kapanınca bu sorun daha da artmaktaydı.
Durum, özellikle birçok koğușunda tutulan kiși sayısından daha az yatak bulunan Gaziantep ve Șanlıurfa E Tipi Cezaevlerinde problemliydi. Sonuç olarak bu cezaevlerinde tutulan kișiler, yataklarını paylașarak veya yer yatağı sererek (bazıları yalnızca battaniye üzerinde) uyuyorlardı. Masa ve sandalye gibi diğer mobilyaların sayısı da yetersizdi ve tutulan kișilerin birçoğu yemeklerini yerde oturarak yemek zorunda kalıyorlardı. (...).
58.
(...) Komite, Türk makamlarına, Gaziantep ve Șanlıurfa E Tipi Cezaevlerinde așırı kalabalık sorununu çözmek için kararlı adımlar atmasını tavsiye etmektedir; amaç koğușların tutulan her kișiye en az 4 m
2
yașam alanı sunmasını sağlamak olmalıdır. Ayrıca bu kurumlarda tüm koğușların tatmin edici koșullarda olmasını sağlamak için adımlar atılması gerekmektedir. (...).”
17.
Bașvuranlar, Sözleșme’nin 3. maddesini ileri sürerek, Șanlıurfa E Tipi Cezaevindeki tutulma koșullarından șikâyet etmektedirler.
18.
Bașvuranlar, șu hususlarla ilgili olarak, Șanlıurfa E Tipi Cezaevindeki tutulma koșullarından șikâyet etmektedirler: așırı kalabalık, bölgedeki hava sıcaklığının zaman zaman așırı artmasına rağmen yetersiz havalandırma ve bekleme sıralarının olușmasına sebep olan yetersiz tuvalet sayısı. Bașvuranlar, Sözleșme’nin 3. maddesini ileri sürmektedirler, bu hüküm așağıdaki gibidir:
“Hiç kimse ișkenceye veya insanlık dıșı ya da așağılayıcı muamele veya cezaya tabi tutulamaz.”
19.
Hükümet, Mahkemeyi, bașvuranların adli makamlar önünde herhangi bir bașvuruda bulunmamıș olmaları gerekçesiyle, iç hukuk yollarının tüketilmemesi nedeniyle bașvurunun kabul edilemez olduğuna karar vermeye davet etmektedir. Hükümet ayrıca, bașvuranların içinde bulunduğu tutulma koșullarını tanımlamakta (yukarıdaki 7-12. paragraflar) ve söz konusu koğușlarda tutulanların her birine düșen bireysel alanın, hiçbir zaman Mahkeme tarafından belirlenen kriterlerin altında olmadığını belirtmektedir. Hükümet, koğușlarda bulunan ve her zaman açılabilen pencerelerin sayısının ve boyutunun altını çizmekte ve ayrıca yürüyüș avlusuna açılan kapının gün içinde açık olmasıyla birlikte, havalandırmanın yeterli olduğunu düșünmektedir. Hükümet, her koğușta bir dușa kabin ve tuvalet bulunduğunu eklemektedir.
20.
Bașvuranlar, kendileriyle aynı koğușta kalan Salih Çelik’in (Mahkeme önünde yapılan bașvuru no: 62349/11) tazminat talebinin bahse konu cezaevindeki așırı kalabalığın, idarenin bir hatasından veya ihmalinden değil imkânların yetersizliğinden kaynaklandığı gerekçesiyle reddedildiği, Șanlıurfa İdare Mahkemesi’nin 16 Eylül 2010 tarihli kararına atıfta bulunmușlardır. 29 Mayıs 2011 tarihinde kesinleșen bu kararda, ayrıca, cezaevinin așırı kalabalık olmasının, insanlık dıșı veya onur kırıcı muamele olarak nitelendirilemeyeceği, zira burada tutulan herkesin aynı durumda bulunduğu belirtilmiștir.
Bașvuranlar, tutulma koșulları hakkında Hükümet tarafından ibraz edilen bilgilere itiraz etmemektedirler. Bașvuranlar, cezaevinin așırı kalabalık olması ve bölgedeki așırı sıcaklık koșulları göz önüne alındığında, klima sisteminin gerekli olduğunu belirtmektedirler.
21.
Mahkeme, iç hukuk yollarının tüketilmesi konusu üzerinde durmanın gerekli olmadığını, zira așağıda belirtilen sebeplerle bașvurunun kabul edilemez olduğu kanaatindedir.
22.
Mahkeme, cezaevi ortamının așırı kalabalık olması konusundaki kriterleriyle ilgili olarak,
Ananyev ve diğerleri/Rusya
(No. 42525/07 ve 60800/08, §§
139-159, 10 Ocak 2012),
Muršić/Hırvatistan
([BD], No. 7334/13, §§ 96-141, 20 Ekim 2016) ve
Rezmiveș ve diğerleri/Romanya
(No. 61467/12 ve diğer 3 bașvuru, §§ 71-80, 25 Nisan 2017).
23.
Mahkeme, ilke olarak, ortak kullanılan bir koğușta her bir bireye ayrılan kișisel alanın 3 m
2
’den az olmasının Sözleșme’nin 3. maddesinin ihlali tespitini haklı kılacak derecede ciddi olduğuna hükmettiğini kaydetmektedir.
Cezaevinde tutulanların 3 veya 4 m
2
arasında bir kișisel alana sahip olduğu durumlarda, Mahkeme, Sözleșme’nin 3. maddesi bağlamında karar vermek amacıyla bașvuranın fiziki tutulma koșullarının diğer yönlerinin yeterliliğini veya yetersizliğini incelemiștir. Mahkeme, kișisel alan yetersizliğine, özellikle yürüyüș avlusuna, açık havaya ve doğal ıșığa erișim, binaların havalandırılması, ısıtma, tuvalet kullanımında mahremiyetin korunması imkânı, sıhhi normlara ve temel hijyen kurallarına riayet edilmesi gibi maddi koșullardaki bașka eksikliklerin eșlik etmesi halinde, bu hükmün ihlal edildiği sonucuna varmıștır (bk. yukarıda anılan
Muršić
, §§
103-111 ve bu kararda yer alan atıflar).
24.
Mevcut bașvuruda Mahkeme, olayların meydana geldiği dönemde, Șanlıurfa E Tipi Cezaevinde, resmi barındırma kapasitesinin çok üzerindeki bir sayıda kiși tutulduğunu gözlemlemektedir. Bununla birlikte Mahkeme, bașvuranların sahip olduğu kișisel alanın, sırasıyla 3,32 m
2
ve 5,44 m
2
olduğunu kaydetmektedir.
Mahkeme, Hükümetin belirttiği yașam alanlarının, sıhhi alanları kapsayıp kapsamadığını açıkça belirtmediğini gözlemlemektedir. Bu sebeple, ortalama kișisel alanın 3 m
2
’den fazla olduğu ve bașvuranların bu konuda görüș bildirmedikleri dikkate alındığında, Mahkeme, bunun üzerinde daha fazla durmamıștır.
25.
Mahkeme ayrıca, bașvuranların bulunduğu ortak yașam alanlarında, açık tutulabilen 70 x 100 cm boyutunda birçok pencerenin bulunduğunu ve gün içinde kısıtlama getirilmeksizin yürüyüș avlularının erișilebilir olduğunu kaydetmektedir. Diğer taraftan, cezaevinde tutulanların, muhtemelen yaz aylarında sıcağın daha iyi yönetilmesine yardımcı olabilecek șekilde, ne su ne de saatler açısından herhangi bir kısıtlamaya tabi tutulmaksızın, dușlara erișimleri sağlanmıștır. Son olarak, bașvuranların kaldığı yașam alanlarının her birinde sadece bir tuvalet bulunması hoș olmasa da Mahkeme, tutulanların herhangi bir kısıtlama olmadan tuvaletlere erișebildiklerini kaydetmektedir.
26.
Mahkeme ayrıca, bașvuranların sosyo-kültürel faaliyetlere katılma imkânlarının bulunduğunu ancak onların bu faaliyetlere katılmayı tercih etmediklerini kaydetmektedir.
27.
Yukarıda belirtilenler göz önüne alındığında, Mahkeme, bașvuranların tutulma koșullarının, Sözleșme’nin 3. maddesi kapsamına girmesi için gerekli görülen asgari ağırlık eșiğini așmadığı sonucuna ulașmıștır. Sonuç olarak, bașvuru açıkça dayanaktan yoksun olup, Sözleșme’nin 35. maddesinin 3. fıkrasının a) bendi ve 4. fıkrası uyarınca reddedilmelidir.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Bașvurunun kabul edilemez olduğuna
karar vermiștir.
İșbu karar, Fransızca dilinde tanzim edilmiș olup, 17 Ekim 2019 tarihinde yazılı olarak bildirilmiștir.
Hasan Bakırcı
Valeriu Grițco
Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Bașkan