AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR Bașvuru no. 15365/09 Șahabettin BAȘARAN / Türkiye Bașkan , Julia Laffranque, Hâkimler , Ivana Jelić, Arnfinn Bårdsen, și Adjunctul Directorului Yazı İșleri Hasan Bakırcı'nın participării la 12 noiembrie 2019 la un proces de judecată organizat de Comitetul pentru Drepturi, în legătură cu Organizația Judecăților Europene pentru Drepturile Omului (İkinci Bölüm), la 16 februarie 2009, a avut loc în fața unei organizatii sus-menționate, a avut loc în fața unei organizații guvernamentale, a avut loc în fața unei organizații armate, a avut loc în fața unei organizații armate, a avut loc în fața unei organizații armate, a avut loc în fața unei organizații armate, a avut loc în fața unei organizații armate, a avut loc în fața unei organizații armate, a avut loc în fața unei organizații armate, a avut loc în fața unei organizații armate, a avut loc în fața unei organizații armate, a avut loc în fața unei organizații armate, a avut loc în fața unei organizații, a unei organizații, a avut loc în fața unei organizații, a unei organizații, a avut loc în fața unei organizații, a unei organizații, a avut loc în fața unei organizații, a unei organizații, a avut loc în fața unei persoane, a unei persoane, a avut loc în fața unei persoane, a unei persoane, a unei persoane, a cărei, a cărei, a unei persoane, a cărei, a cărei, a unei persoane, a cărei, a unei persoane, a cărei, a cărei, a unei persoane, a cărei, a unei persoane, a cărei, a cărei, a unei, a unei, a unei, a, a, a unei, a, a, a, a, a, a, a, a, a, a, a, a, a, a, a, a, a, a, a, a, a, a, a, a, a, a,
Potrivit informațiilor din dosar, la o dată neclară, M.V., Ș.K., R.K. și M.S.F. au fost judecate în fața Tribunalului pentru pedepse grave din Diyarbakır 6. În acest dosar se includ declarațiile obținute de la acuzați, inclusiv declarațiile din dosarul din Diyarbakır 4.
Curtea de judecată din Istanbul a declarat vinovat pe același zi și, în temeiul articolului 146 din Codul penal turc, a condamnat la închisoare pe viață pe persoana care a încercat să încalce ordinea constituțională. Curtea de judecată din Istanbul a decis că persoanele care au cerut audierea în fața instanței de judecată, printre altele, au refuzat declarațiile poliției la o etapă ulterioară a procesului, iar aceste cereri au fost respinse printr-o pronunțare a unei sentințe de că nu este necesar să fie audiate. Curtea de judecată din Istanbul a declarat vinovat pe același zi pe persoana care a încercat să încalce ordinea constituțională și a condamnat la închisoare pe viață pe persoana care a cerut audierea în fața instanței de judecată. Curtea de judecată din Istanbul a decis că persoanele care au cerut audierea în fața instanței de judecată au refuzat declarațiile poliției la o etapă ulterioară a procesului. Curtea de judecată din Istanbul a decis că persoana care a încercat să încalce ordinea constituțională a fost condamnată la închisoare pe viață. Curtea de judecată din Istanbul a decis că nu este necesar să audieze persoanele care au cerut audierea în fața instanței de judecată, deoarece acestea au refuzat declarațiile poliției la o dată ulterioară în procesul procesului.
Pedepsoarea, pe baza articolelor 6 §§ 1 și 3 din Convenție, susține că instanța care a judecat-o a susținut că a fost încălcat dreptul la un proces echitabil pe motiv că nu a ascultat personal martorii care au depus mărturie împotriva sa.art. 6 din Convenție are următoarele părți relevante: că acțiunea lui Herkes, (...) care va decide pe baza acuzațiilor care i-au fost adresate în domeniul penal, (...) are dreptul la un proces echitabil de către instanța care trebuie să judece. (...) Fiecare persoană acuzată de o infracțiune are următoarele drepturi: (d) să judece sau să interogheze în mod deschis martorii acuzați, să solicite ca mărturia de apărare să fie invitată în aceleași condiții sau în orice alt mod ca și martorii acuzați; ... că acțiunea apărării nu poate fi acceptată în mod specific și că acțiunea poate fi evaluată în mod corespunzător pe baza informațiilor pe care le-a primit de la guvernul Belgiei.
În cele din urmă, a fost pronunțat un ordin de arestare în privința lui Sanık İ.Y., care nu a apărut în instanță. Potrivit instanței, dreptul la un proces echitabil nu a fost încălcat în urma evaluării întregului caz. Reclamantul a revendicat cererile autorității. Reclamantul a solicitat nu numai dreptul la audiere și la o invitație la proces, ci și dreptul la audiere a martorilor.
Cu toate acestea, niciunul dintre aceste documente nu conține o cerere de audiere personală a lui Ș.K. și M.V., sau a oricărui alt martor, de către instanța care a judecat, pe baza unei observații publice a Curții, conform căreia instanța a constatat că nu a fost formulată în mod public o hotărâre în legătură cu o acuzație împotriva lui Ș.K. și M.V. Bucharest.
Bașvuru no. 15365/09
Șahabettin BAȘARAN / Türkiye
Bașkan
,
Julia Laffranque,
Hâkimler
,
Ivana Jelić,
Arnfinn Bårdsen,
ve
Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Hasan Bakırcı’nın katılımıyla 12 Kasım 2019 tarihinde Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
16 Șubat 2009 tarihinde yapılan yukarıda anılan bașvuruyu göz önüne alarak,
Davalı Hükümet tarafından ibraz edilen görüșleri ve bu görüșlere cevaben bașvuranlar tarafından ibraz edilen görüșleri göz önüne alarak,
Gerçekleștirilen müzakerelerin sonucunda așağıdaki kararı vermiștir:
Bașvuran Șahabettin Bașaran, 1971 doğumlu bir Türk vatandașı olup Diyarbakır’da ikamet etmektedir.
Türk Hükümeti (“Hükümet”) kendi görevlisi tarafından temsil edilmiștir.
Bașvuran, 13 Aralık 2004 tarihinde yakalanmıș ve yasa dıșı silahlı bir örgüt olan Hizbullah’a karșı düzenlenen operasyonlarla bağlantılı olarak tutuklanmıștır.
Ceza Muhakemesi Kanununun 250. maddesi uyarınca atanan İstanbul ve Diyarbakır Ağır Ceza Mahkemelerinde görevli savcılar, farklı tarihlerde, söz konusu mahkemelere bașvuran ve diğer sanıklar Ș.K. ile İ.Y. aleyhine iddianameler sunarak sanıkları o tarihte yürürlükte olan Ceza Kanununun 168. maddesi uyarınca yasa dıșı silahlı örgüt üyeliğiyle ve aynı Kanunun 146. maddesi uyarınca Devletin anayasal düzenine zarar vermekle suçlamıștır.
Bu iddianameler göz önünde bulundurularak, Diyarbakır 4. Ağır Ceza Mahkemesi önünde dava dosyaları tek bir davada birleștirilmiștir.
Dosyadaki bilgilere göre, belirsiz bir tarihte M.V., Ș.K., R.K. ve M.S.F. aleyhine Diyarbakır 6. Ağır Ceza Mahkemesi önünde bașka bir dava açılmıștır. Bu davada sanıklardan alınan ifadeler, Diyarbakır 4. Ağır Ceza Mahkemesinde görülen davaya dâhil edilmiștir.
Ș.K. 28 Mart 2006 tarihinde yargılamayı yürüten mahkeme huzuruna çıkmıș ve bașvuran ile avukatının yanında tanık olarak ifade vermiștir. Aynı durușmada yargılamayı yürüten mahkeme bașvuranın polis memurlarına ve yargılamayı yürüten mahkemeye verdiği önceki ifadeleri okumuștur. Yine aynı durușmada bașvuranın avukatı bașvuranın aleyhine olan delilleri kabul etmediklerini belirtmiștir.
M.V., Ș.K., R.K., ve M.S.F tarafından Diyarbakır 6. Ağır Ceza Mahkemesi önünde görülen davada verilen ifadeler, 20 Mart 2007 tarihli durușmada okunmuștur. Bașvuranın avukatı bu ifadelerin içeriğine itiraz etmiștir. Bu durușmanın tutanağından anlașıldığı üzere, bașvuran üç sayfalık bir yazı sunarak bazı kișilerin yargılamayı yürüten mahkeme önünde tanık olarak dinlenmesini istemiștir. Ancak bu yazı taraflarca sunulan materyallerin arasında yer almamaktadır. Dolayısıyla, Mahkeme önündeki dava dosyasında, bașvuranın dinlenmesini istediği tanıkların kim olduklarına veya bu tanıkların ifadelerinin, bașvuranın bakıș açısıyla, suçlamanın konusu ile nasıl bağlantılı olduğuna dair bir bilgi bulunmamaktadır.
Yerel mahkeme, bașvuranın, yargılamayı yürüten mahkeme önünde dinlenmesini talep ettiği kișilerin, dava sürecinde daha sonraki bir așamada polise verdikleri ifadelerini reddetmeleri sebebiyle, dinlenmelerinin gerekli olmadığına kanaat getirerek bu talepleri reddetmiștir.
İstanbul Ağır Ceza Mahkemesi aynı gün bașvuranın suçlu olduğuna kanaat getirmiș ve Türk Ceza Kanununun 146. maddesi uyarınca Devletin anayasal düzenini bozmaya teșebbüs etmekten mahkûm ederek bașvuranı ömür boyu hapis cezasına çarptırmıștır. Yargılamayı yürüten mahkeme, bașvuranı mahkûm ederken, diğerleri arasında, Diyarbakır 6. Ağır Ceza Mahkemesi önünde aleyhlerine görülen ceza davası sırasında Ș.K. ile M.V.’nin ilk ifadelerine dayanmıștır.
Bașvuranın avukatı, 23 Haziran 2008 tarihinde, mahkûmiyetin adil olmadığını belirterek bu karara iki sayfalık bir temyiz dilekçesi sunmuștur.
Yargıtay 16 Ekim 2008 tarihinde ilk derece mahkemesinin kararını onamıștır.
Bașvuran, 15 Nisan 2019 tarihli bir yazıyla Mahkemeye, yargılamaların yeniden bașlatılmasına yönelik bașvurusunun yargılamayı yürüten mahkeme tarafından kabul edildiğini bildirmiștir. Söz konusu mahkeme aynı zamanda serbest bırakılmasına karar vermiștir.
Bașvuran, Sözleșme’nin 6 §§ 1 ve 3 (d) maddesi uyarınca ifadelerinin mahkûmiyetinin karar verilmesinde önemli rolü olduğu iddia edilen diğer sanıklar Ș.K. ve İ.Y. ile tanıklardan M.S.F, R.K. ve M.V.’ye soru yöneltemediğinden șikâyetçi olmuștur.
Bașvuran, Sözleșme’nin 6 §§ 1 ve 3 maddesine dayanarak, yargılamayı yürüten mahkemenin, kendisi aleyhine tanıklık eden tanıkları bizzat dinlememiș olduğu gerekçesiyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini iddia etmiștir. Sözleșme’nin 6. maddesinin ilgili kısımları așağıdaki gibidir:
“Herkes davasının, (...) cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamaların esası konusunda karar verecek olan, (...) mahkeme tarafından, (...) adil yargılanma hakkına sahiptir.
3.
Bir suç ile itham edilen herkes așağıdaki asgari haklara sahiptir:
(d) İddia tanıklarını sorguya çekmek veya çektirmek, savunma tanıklarının da iddia tanıklarıyla aynı koșullar altında davet edilmelerinin ve dinlenmelerinin sağlanmasını istemek;...”
Bașvuranın șikâyetinin kabul edilebilirliği hususunda Hükümet, dava dosyasında bașvuranın yargılama sürecinde M.V., M.S.F. ve Ș.K.’nin dinlenmesini usulüne uygun olarak talep ettiğine yönelik herhangi bir bilgi veya belgenin olmadığını ileri sürmüștür. Dolayısıyla, Hükümet Mahkeme’nin bașvurunun açıkça temelden yoksun olduğu gerekçesiyle kabul edilemez olarak değerlendirmesini talep etmiștir.
Esası hususunda ise Hükümet bașvuranın iddialarını kanıtlama fırsatına sahip olduğunu ve iddialarının yerel mahkeme tarafından göz önünde bulundurulduğunu ileri sürmüștür. Sanık Ș.K. ile tanık M.S.F. yargılanmak üzere tutukluyken bașvuranın huzurunda dinlenmiștir ve bașvuranın ifadelerine itiraz etme imkânı olmuștur. Son olarak, mahkemeye çıkmamıș olan sanık İ.Y. hakkında yakalama kararı çıkarılmıștır. Hükümete göre, dava bir bütün olarak değerlendirildiğinde adil yargılanma hakkı ihlal edilmemiștir.
Bașvuran, Hükümetin iddialarına itiraz etmiștir.
Tanıkların davet edilmesi ve dinlenmesi hakkına ilișkin olarak genel ilkeler Büyük Daire’nin
Al Khawaja ve Tahery/Birleșik Krallık
([BD], no. 26766/05 ve 22228/06, AİHM 2011) ve
Schatschaschwili/Almanya
([BD], no. 9154/10, § 100, AİHM 2015) kararlarında bulunabilir.
Mahkeme, ilk olarak yargılamayı yürüten mahkemenin, Diyarbakır 6. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından yargılanan Ș.K. ve M.V.’nin polise verdikleri ifadelere dayanarak bașvuranı suçlu bulduğunu gözlemlemektedir.
Mahkeme, bașvuranın, yazılı beyanlarında belirttiği kișilerin dinlenmesini, yargılamayı yürüten mahkemeden sadece 20 Mart 2007 tarihinde görülen son durușmada talep ettiğini kaydetmektedir. Ancak, bu belge taraflarca sunulan belgeler arasında yer almamaktadır ve Mahkeme, bașvuranın davada dinlenmesini talep ettiğini iddia ettiği tanıkların isimleri veya suçlamanın konusu ile ne șekilde bağlantılı olduğuna dair bașvuranın görüșü hakkında bilgi sahibi değildir.
Ayrıca bașvuran, șikâyetinin kabul edilebilirliği hususunda Hükümetin beyanlarına itiraz ederken, 23 Haziran 2008 tarihli temyizinin bir kopyası ve 6 Șubat 2007 ve 20 Mart 2007 tarihli durușmaların tutanaklarının kopyalarını sunmuștur. Ancak, bu belgelerden hiçbiri, bașvuranın Mahkeme önünde șikâyetine konu olan Ș.K. ve M.V. ya da diğer herhangi bir tanığın yargılamayı yürüten mahkeme nezdinden bizzat dinlenmesine yönelik bir talep içermemektedir. Bu itibarla, Mahkeme bașvuranın yargılamayı yürüten mahkemenin Ș.K. ve M.V.’nin bizzat dinlememesi konusunda ulusal mahkemeler nezdinde șikâyette bulunmadığını gözlemler.
Yukarıda anılan hususlar ıșığında ve elinde bulunan belgeleri göz önünde bulundurarak Mahkeme, bașvuranın, Ș.K. ve M.V.’nin yargılamayı yürüten mahkeme önünde bizzat dinlenmemiș olmasına yönelik șikâyetine dayanak olușturamadığı sonucuna varmıștır.
Dolayısıyla, bașvuru açıkça dayanaktan yoksun olup, Sözleșme’nin 35 §§ 3 (a) ve 4 maddeleri uyarınca reddedilmesi gerekmektedir.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Bașvurunun kabul edilemez olduğuna
karar vermiștir.
İșbu karar, İngilizce dilinde tanzim edilmiș olup, 5 Aralık 2019 tarihinde yazılı olarak bildirilmiștir.
Hasan Bakırcı
Julia Laffranque
Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Bașkan