AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR Bașvuru No. 13912/07 Mehmet AKYÜZ și alții / TÜRKİYE Președinte Valeriu Grițco, judecătorii Ivana Jelić, Darian Pavli, și directorul adjunct al Departamentului de Afaceri Juridice Hasan Bakırcı cu participarea lui AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM 26 noiembrie 2019 Comitetul format în urma unei decizii a Tribunalului European pentru Afaceri Juridice (İkinci Bölüm), Yukarida Hakkın 23 martie 2007 Tarihvuru, conform căruia, de-a lungul anilor, au existat întâlniri cu guvernul Turciei și întâlniri cu cerătorii pe Internet, iar apoi au fost luate de către Șirketi Șirketi Șirketi Șirketi Șirketi Șirketi Șirketi Șirketi Șirketi Șirketi Șirketi Șirketi Șirketi Șirketi Șirketi Șirketi Șirketi Șirketi Șirketi Șirketi Șirketi Șirketi Șirketi Șirketi Șirketi Șirketi Șirketi Șirketi Șirketi Șirketi Șirketi Șirketiștii Șirketiștii de la Ankara, după care au fost luate următoarele locuri: 1.
În conformitate cu art. 20 din Legea asigurărilor sociale nr. 506 din anul 1963, care a fost înființată în cadrul Legii nr. 506 din anul 1963 și care are ca scop îndeplinirea aceleiași sarcini cu alte instituții principale care lucrează în acest domeniu, cum ar fi Societatea de asigurări sociale și Fondul de pensii, Ankara Anekli Türk Șirketi Memur ve Emmetli Öz Șirketi Etiymiș Șirketi Anonim și Anonim Șirketi Anonim și-a înregistrat acțiunile în cadrul Fondului de asigurări sociale (sağlık söz konusu ve öğümliklik Șirketi).
Ankara Anonim Türk Sigorta Șirketi Genel Kurulu, la 14 noiembrie 2001, a stabilit că în fondul de fond se aflau 105 de membri activi și 180 de emekliși, iar deficitul bugetar tehnic a crescut la 7.536.874.462.160 Türk Lirasına (TRL[1] - la data evenimentelor, aproximativ 5.753.340 de euro (EUR)). Ankara Anonim Türk Sigorta Șirketi Genel Kurulu, de asemenea, a decis, începând cu data de 31 decembrie 2001, limitarea pensiilor și a ajutoarelor sociale, reducerea la limita a diferențelor de despăgubire, inclusiv a despăgubirilor, inclusiv a despăgubirilor sociale, până la limitarea la limita a diferențelor de despăgubire, 506 de reduceri în calcularea estimărilor prevăzute de Kanun.
În conformitate cu hotărârea instanței din 21 septembrie 2005, care a anulat decizia instanței de a accepta o cerere similară, în date diferite, instanța a respins cererile reclamantelor. 13. instanța a respins cererile de probă formulate de reclamanți în date diferite. 14. informații detaliate sunt prezentate în tabelul din urmă a hotărârii. 15.
Pe de altă parte, reclamanții, invocând art. 6 alineatul (1) din Convenție, se plâng de durata judecății. Pe de altă parte, reclamanții susțin că, așteptând concluzia procesului timp de aproape patru ani și că, în acest timp, au găsit că, în cazul în care au fost retrase, au aflat că au fost în situație de neîncredere.
În ceea ce privește reducerea sumei pensiei de pensionare Nitekim, Curtea a constatat că, în cazul în care, în urma procedurii de reducere aplicate pensiilor de pensionare ale pensionarilor și a reclamanților în cauză, reclamanții au pierdut o parte din suma care le era datorată, persoanele care au fost supuse oricărei discriminări sau prejudicii în ceea ce privește beneficiarii de salarii în conformitate cu acest sistem continuă să beneficieze de regimul bugetar general, există motive pentru care nu există nicio justificare. În plus, în cazul în care, în urma procedurii de reducere a sumei pensiilor de pensionare Nitekim, nu au fost aplicate doar servicii de pensionare, nu au fost aplicate nicio primă în sensul legii.
În ceea ce privește plângerile privind art. 6 alineatul (1) din Convenție, având în vedere criteriile care decurg din intervențiile Curții în materie (adică, printre altele, Hotărârea Comingersoll SA/Portugal [BD], nr. 35382/97, § 19, AİHM 2000-IV, și Frydlender/Franța [BD], nr. 30979/96, § 43, AİHM 2000-VII), Curtea a decis că nu poate fi stabilită valoarea rezonabilității judecătorilor în cauză pentru o perioadă rezonabilă; că funcțiile judecătorilor sunt necesare pentru a se asigura că aceștia au constituit în mod natural (în Hotărârea Çelebi/Türkiye, nr. 54182/28 septembrie 2004); că interpretarea hotărârilor judecătorilor naționali de către Curtea Națională a București a fost respinsă în temeiul hotărârii Curții Naționale de Justiție și că nu au fost acceptate încă modificări ale sistemului judecătoresc (în Hotărârea P.N.A.R.A. de la București, nr. 34, 20 mai 2009); că alte elemente nu au fost încă stabilite în mod natural (în Hotărârea Valeriu Valcea/Türkiye, nr. 349/09/2010, 28 septembrie 2014); că nu au fost acceptate modificări ale sistemului judecătoresc de judecată de la Știri de la Știri de la Ștină, nr.
Yazı İșleri Müdür Yardımcısı Bașkan EK No. Adı SOYADI Doğum Tarihi Uyruğu İkamet yeri 1 Mehmet AKYÜZ 06.01.1949 Türk İSTANBUL 2 Nurhayat AKYÜZ 02.07.1952 Türk İSTANBUL 3 Nurten ÇOBAN 14.03.1955 Türk ADANA 4 Duran Reșit EKERBİÇER 01.08.1942 Türk ADANA 5 Abdurrahman GÜRLEYEN 20.12.1950 Türk İSTANBUL 6 Hasan Tufan KARABAY 25.02.1940 Türk İSTANBUL 7 Sevim İkamet yeri 1 Mehmet AKYÜZ 06.01.1949 Türk İSTANBUL 2 Nurhayat AKYÜZ 02.07.1952 Türk İSTANBUL 3 Nurhayat AKYÜZ 01.04.1953 Türk İSTANBUL 9 UĞURSTAN SERVES 16.04.1959 Türk İSTANBUL 9 UĞURSTAN SERVES 01.04.1959 Türk İSTANBUL 9 UĞURSTAN SERVES 01.04.1959 Türk İSTAN ADANA 4 Duran Reșit EKERBİÇER 01.04.1952 Türk İSTAN ADANA 5 Duran Reșit EKERBİÇER 01.04.1952 Türk İSTAN SERVES 01.04.1956 Türk ADANA 6 Duran Reșit Türk İȘİNERBİNER 26 Martie 2006 TIRTEMBER 2006 TIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRTIRT
Hasan Tufan KARABAY 698,61 (534) 398,83 (305) 17.07.2002 28.03.2006 10.10.2006 4 ani, 2 luni, 25 zile Nurten ÇOBAN 680 (519) 337 (257) 29.04.2003 28.03.2006 10.10.2006 3 ani, 5 luni, 13 zile 1.
Bașvuru No. 13912/07
Mehmet AKYÜZ ve diğerleri / TÜRKİYE
Bașkan
Valeriu Grițco,
Hâkimler
Ivana Jelić,
Darian Pavli,
ve
Bölüm Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Hasan Bakırcı’nın katılımıyla 26 Kasım 2019 tarihinde Komite olarak toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
Yukarıda belirtilen 23 Mart 2007 tarihli bașvuruyu,
Davalı Hükümet tarafından sunulan görüșler ve bașvuranlar tarafından bu görüșlere cevaben sunulan görüșler dikkate alınarak, gerçekleștirilen müzakerelerin ardından așağıdaki kararı vermiștir:
1.
Bașvuran tarafların isim listesi ekte yer almaktadır. Bașvuranlar, Mahkeme önünde İstanbul Barosuna bağlı Avukatlar F. Ozan ve B. Ozan tarafından temsil edilmișlerdir.
2.
Türk Hükümeti (“Hükümet”) ise kendi görevlisi tarafından temsil edilmiștir.
Davanın Koșulları
3.
Davanın kendine özgü koșulları, taraflarca ifade edildiği șekliyle, așağıdaki gibi özetlenebilir:
4.
Bașvuranlar, uzun yıllar boyunca
Ankara Anonim Türk Sigorta Șirketi
’nde çalıșmıșlardır.
İnternet sitesindeki mevcut bilgilere göre (https://www.ankarasigorta.com.tr/Default.aspx?id=2),
Ankara Anonim Türk Sigorta Șirketi
1936 yılında Bakanlar Kurulu kararıyla kurulmuștur; Șirketin hissedarları çoğunlukla bankalar ve bir sigorta șirketidir; Türkiye İș Bankası, Etibank, Adapazarı Türk Ticaret Bankası ve Anadolu Anonim Türk Sigorta Șirketi. Bașvuranlar, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun (“506 sayılı Kanun”) 20. maddesi uyarınca, 1963 yılında 506 sayılı Kanun kapsamında kurulan ve Sosyal Sigortalar Kurumu ve Emekli Sandığı gibi bu alanda çalıșan diğer bașlıca kurumlarla aynı görevi yerine getirmeyi amaçlayan
Ankara Anonim Türk Sigorta Șirketi
Memur ve Hizmetlileri Sağlık ve Emeklilik Sandığına (“sağlık ve emeklilik sandığı”) bağlıdırlar.
5.
Bașvuranlar, hizmet yılları boyunca, Sandık Tadil Sözleșmesi Yönetmeliği’nin 4. maddesinin III. Bölümü uyarınca, “506 sayılı Kanun’un 78. maddesinde belirtilen üst sınırın iki katı oranında” prim ödemișlerdir. Bașvuranlar, bu nedenle, Sandık Tadil Yönetmeliği’nin 58 b) maddesi uyarınca, bu ek prim ödemeleri karșılığında - 506 sayılı Kanun’un 61. maddesine dayanarak hesaplanan - “ek emekli aylığı” alma hakkına sahip olmușlardır.
6.
1990 yılında, Etibank’ın șirket hisselerindeki payı
% 85’e çıkmıștır ve 14 Nisan 1993 tarihinde, Bakanlar Kurulu’nun kararıyla,
Ankara Anonim Türk Sigorta Șirketi
söz konusu bankaya bağlanmıștır. Özelleștirme kapsamında, 26 Eylül 1997 tarihinde, Etibank’ın hisselerinin devredilmesine karar verilmiștir. Bu hisseler, 20 Nisan 2000 tarihinde, Polis Bakım ve Yardım Sandığı ve Özelleștirme İdaresi tarafından satın alınmıștır. Bugün,
Ankara Anonim Türk Sigorta Șirketi’nin
yüz elli çalıșanı vardır, ayrıca yedi bölge müdürlüğü ile bin șubesi bulunmaktadır.
7.
Ankara Anonim Türk Sigorta Șirketi
Genel Kurulu, 14 Kasım 2001 tarihinde, sandığın 105 aktif üyesinin ve 180 emeklisinin bulunduğunu ve teknik bütçe açığının, 7.536.874.462.160 Türk Lirasına (TRL
[1]
-
olayların meydana geldiği tarihte yaklașık olarak 5.753.340
avro (EUR)) yükseldiğini tespit etmiștir.
Ankara Anonim Türk Sigorta Șirketi
Genel Kurulu, 31 Aralık 2001 tarihinden itibaren, emeklilik aylığı ve sosyal yardımların, 506 sayılı Kanun ile öngörülen sınırlamalar dâhilinde ödenmesine karar vermiștir.
8.
Bakanlar Kurulu’nun 20 Aralık 2001 tarihli kararıyla, șirketin sağlık ve emeklilik sandığı, 506 sayılı Kanun’un ek 36. maddesi uyarınca, Sosyal Güvenlik Kurumu’na devredilmiștir.
9.
Sosyal Güvenlik Kurumu, 1 Șubat 2002 tarihinden itibaren, bașvuranların emekli maașlarını “intibak ișlemi” ile düșürmüștür.
10.
Bașvuranlar, farklı tarihlerde, emekli aylıklarına intibak düzenlemesinin iptali ve hesaplama yönteminin yeniden belirlenmesi talebiyle, Sosyal Sigortalar Kurumu, Ankara Anonim Türk Sigorta Șirketi, Özelleștirme İdaresi ve Polis Bakım ve Yardım Sandığı olmak üzere dört kurulușa karșı, İstanbul İș Mahkemesi önünde dava açmıștır.
Bașvuranlar ayrıca, o zamana kadar ödenen emekli maașlarındaki farkın ve maruz kaldıkları zararların, ilk hesaplama yöntemine karșılık gelen seviyeye göre tazmin edilmesini talep etmișlerdir. Yargılama sırasında, bașvuranlar taleplerini intibak sorunu ile sınırlandırmıșlardır.
11.
İstanbul İș Mahkemesi, bașvuranların talebi üzerine, farklı tarihlerde, İstanbul 4. İș Mahkemesi önünde derdest olan benzer davaların birinin sonuçlanmasının beklenmesine karar vermiștir.
12.
İstanbul İș Mahkemesi, Yargıtay Hukuk Daireleri Genel Kurulu’nun, İstanbul 4. İș Mahkemesinin benzer bir talebi kabul eden kararını bozan 21 Eylül 2005 tarihli kararına uyarak, farklı tarihlerde, bașvuranların taleplerini reddetmiștir.
13.
Yargıtay, farklı tarihlerde, bașvuranlar tarafından yapılan temyiz bașvurularını reddetmiștir.
14.
Ayrıntılı bilgiler, karar ekindeki tabloda yer almaktadır.
İlgili İç Hukuk Kuralları ve Uygulaması
15.
Somut olayla ilgili iç hukuk kuralları ve uygulaması, Mahkemenin
Yavaș ve diğerleri/Türkiye
(no. 36366/06, §§
23-11, 5 Mart 2019) kararında detaylı olarak açıklanmaktadır.
16.
Bașvuranlar, emekli aylıklarının miktarının, sandıklarının genel emekli aylığı rejimine tabi olması sonrasında, emekliye ayrıldıkları tarihte düzenlenen miktara göre azaltılmasının, Sözleșme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesi tarafından güvence altına alınan mülkiyete saygı haklarını ihlal ettiğini ileri sürmektedirler. Diğer taraftan, bașvuranlar, Sözleșme’nin 6. maddesinin 1. fıkrasını ileri sürerek, yargılamanın süresinden șikâyet etmektedirler. Bașvuranlar, yaklașık dört yıl boyunca davanın sonuçlanmasını beklediklerini ve bu zaman zarfında, emekli ayrılıklarının yarı yarıya düșürülmesiyle kendilerini güvensiz bir durum içerisinde bulduklarını ileri sürmektedirler. Bașvuranlar, Sözleșme’nin 6. maddesinin 1. fıkrasını ileri sürerek, bir taraftan, davalarına bakan hâkimlerin, Adalet Bakanı’nın bașkanlık yaptığı Hâkim ve Savcılar Yüksek Kurulu tarafından atanması dolayısıyla bağımsızlıktan yoksun olmaları sebebiyle, diğer taraftan, Yargıtay tarafından ulusal hükümlerin yorumlanması ve uygulanması sebebiyle, adil yargılanma hakkından faydalanamadıklarını iddia etmektedirler.
17.
Mahkeme, daha önce
Yavaș ve diğerleri/Türkiye
davasında (no. 36366/06, §§ 32-59, 5 Mart 2019), bașvuranlar tarafından ileri sürülen șikâyetlere benzer șikâyetler hakkında karar verdiğini hatırlatmaktadır. Mahkeme söz konusu davada, Sözleșme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1. Maddesinin ve Sözleșme’nin 6. Maddesinin 1. fıkrasının ihlal edilmediği sonucuna varmıștır. Mahkeme, bașvuranların șikâyetlerini yukarıda belirtilen
Yavaș ve diğerleri/Türkiye
davası ıșığında inceledikten sonra, mevcut davada farklı bir sonuca ulașmasını sağlayabilecek herhangi bir olgu, iddia veya özel bir koșul bulunmadığını tespit etmektedir.
18.
Nitekim emekli aylığı miktarının düșürülmesiyle ilgili olarak Mahkeme, somut olayda, söz konusu devrin ve bașvuranların emekli aylıklarına uygulanan intibak ișleminin ardından, bașvuranların kendilerine ödenmesi gereken miktarın bir kısmını kaybetmiș olmalarında, ilgililerin, bu sisteme göre maașlarını alan kișilere nazaran herhangi bir ayrımcılığa veya olumsuzluğa maruz kalmaksızın, genel rejimden faydalanmaya devam ettiklerinin de doğru olduğu kanaatine varmaktadır. Ayrıca, intibak ișleminin, geriye dönük bir etkisi olmamıș ve sigorta șirketine hizmetin süresi, kanun anlamında prim ödeme süreleriyle eș tutulmuștur. Bu sebeple, bașvuranlar, hizmet yılları süresince yapılan ödemeler bağlamında almaları gereken emekli aylığından mahrum bırakılmamıș (aksi yönde bir karar için bk.
Béláné Nagy /Macaristan
[BD], no. 53080/13, §§
125 ve 126, AİHM 2016), sadece bütçe açığının așırı artması sebebiyle devredilen emekli sandığı tarafından üstlenilen -daha önce sahip oldukları bir avantaj olan- ek ödemenin (ek primler) bir kısmını kaybetmișlerdir (
gerekli değișikliklerin uygulanması koșuluyla
(
mutatis mutandis
), bk.
Frimu ve diğerleri/Romanya
(k.k.), no. 45312/11, 45581/11, 45583/11, 45587/11 ve 45588/11, 7 Șubat 2012).
19.
Mahkeme, Sözleșme’nin 6. maddesinin 1. fıkrasına ilișkin șikâyetlerle ilgili olarak, konu hakkındaki Mahkeme içtihatlarından doğan kriterleri göz önünde bulundurarak (diğer kararlar arasında bk.
Comingersoll S.A./Portekiz
[BD], no. 35382/97, § 19, AİHM 2000-IV, ve
Frydlender/Fransa
[BD], no. 30979/96, § 43, AİHM
2000-VII), söz konusu sürenin, makul süre ilkesinin ihlali olarak değerlendirilemeyeceğini; hâkimlerin görevleri süresince anayasal güvencelere sahip olduklarını (
Çelebi /Türkiye
((k.k.), no. 54182/00, 28
Eylül 2004); Mahkemenin ulusal hükümlerin Yargıtay tarafından yorumlanması ve uygulanmasına ilișkin olarak içtihatlarından doğan ilkelerinin,
Nejdet Șahin ve Perihan Șahin/Türkiye
([BD], no.
13279/05, §§
49
‑
58, 20 Ekim 2011) ve
Albu ve diğerleri/Romanya
(no.
34796/09 diğer 63 bașvuru, § 34, 10
Mayıs 2012) kararlarında özetlendiğini; olası içtihadi değișikliklerin, yetkili mahkemelerin olușturduğu her yargı sisteminin doğal olarak ayrılmaz bir parçası olduğunu; bu türden değișikliklerin aynı mahkeme bünyesinde de görülebileceğini ve bu durumun, tek bașına Sözleșme’ye aykırı bir unsur olarak değerlendirilemeyeceğini (
Santos Pinto/Portekiz
, no.
39005/04, § 41, 20 Mayıs 2008) tespit etmektedir.
20.
Sonuç olarak, bașvuru açıkça dayanaktan yoksun olup, Sözleșme’nin 35. maddesinin 3 ve 4. fıkraları uyarınca reddedilmelidir.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Bașvurunun kabul edilemez olduğuna
karar vermiștir.
İșbu karar, Fransızca dilinde tanzim edilmiș olup, 19 Aralık 2019 tarihinde yazılı olarak bildirilmiștir.
Hasan Bakırcı
Valeriu Grițco
Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Bașkan
EK
No.
Adı SOYADI
Doğum Tarihi
Uyruğu
İkamet yeri
1
Mehmet AKYÜZ
06.01.1949
Türk
2
Nurhayat AKYÜZ
02.07.1952
Türk
3
Nurten ÇOBAN
14.03.1955
Türk
ADANA
4
Duran Reșit EKERBİÇER
01.08.1942
Türk
ADANA
5
Abdurrahman GÜRLEYEN
20.12.1950
Türk
6
Hasan Tufan KARABAY
25.02.1940
Türk
7
Sevim SERBEST
18.10.1954
Türk
8
Nazım TÖRÜSEL
15.04.1953
Türk
9
Mualla UĞURLU
16.04.1959
Türk
10
Yeter YALIN
22.04.1958
Türk
Bașvuranların isimleri
İntibak öncesi TRL olarak emekli aylığı (ve olayların meydana geldiği dönemdeki EUR değeri)
İntibak sonrası TRL olarak emekli aylığı (ve olayların meydana geldiği dönemdeki EUR değeri)
Talebin Sunulduğu Tarih
İș Mahkemesinin Karar Tarihi
Yargıtay’ın Karar Tarihi
Yargılamanın Süresi
(İki yargı derecesi için)
Mehmet AKYÜZ
622,15 (475)
332,95 (253)
03.07.2002
01.02.2006
26.12.2006
4 yıl, 5 ay, 25 gün
Nurhayat AKYÜZ
487,44 (372)
290,14 (221)
03.07.2002
01.02.2006
16.10.2006
4 yıl, 3 ay, 15 gün
Mualla UĞURLU
441,84 (337)
308,43 (235)
03.07.2002
01.02.2006
21.11.2006
4 yıl, 4 ay, 20 gün
Abdurrahman GÜRLEYEN
596,20 (455)
324,33 (247)
03.07.2002
01.02.2006
21.11.2006
4 yıl, 4 ay, 20 gün
Sevim SERBEST
550,32 (420)
311,08 (237)
03.07.2002
01.02.2006
16.10.2006
4 yıl, 3 ay, 15 gün
Yeter YALIN
456,93 (349)
284,47 (217)
03.07.2002
01.02.2006
14.11.2006
4 yıl, 4 ay, 13 gün
Nazım TÖRÜSEL
417,25 (318)
260,84 (200)
17.07.2002
28.03.2006
10.10.2006
4 yıl, 2 ay, 25 gün
Duran Reșit EKERBİÇER
423,77 (324)
201 (153)
29.04.2003
28.03.2006
10.10.2006
3 yıl, 5 ay, 13 gün
Hasan Tufan KARABAY
698,61 (534)
398,83 (305)
17.07.2002
28.03.2006
10.10.2006
4 yıl, 2 ay, 25 gün
Nurten ÇOBAN
680 (519)
337 (257)
29.04.2003
28.03.2006
10.10.2006
3 yıl, 5 ay, 13 gün
1.
Eski Türk Lirası’nın (TRL) yerine geçen Türk Lirası (TRY), 1 Ocak 2005 tarihinde yürürlüğe girmiștir. 1 TRY, 1 milyon TRL’ye tekabül etmektedir.