23345/10 Ebru DINÇER/ Türkiye Bașkan , Valeriu Grițco, Hâkimler , Arnfinn Bårdsen, Peeter Roosma, și în prezența Directorului Adjunct al Departamentului de Afaceri, Hasan Bakırcı, și a Administrației Judete, pe 11 februarie 2020, a convenit în cadrul unei reuniuni a Curții Europene a Drepturilor Omului (Afacerea II), la data de 31 iulie 2009, în care a constatat că cererile de mai sus nu au fost depuse, iar cererea de despăgubire a fost depusă de către Guvern, după ce a fost depusă pe 25 septembrie 2019, a fost depusă o declarație de justiție, a fost depusă în legătură cu cererea de despăgubire a drepturilor omului, a fost depusărtare, a fost depusă următoarele declarații: 1.
În urma eșecului încercărilor de soluționare amiabilă, guvernul a anunțat Curții printr-o scrisoare din 25 septembrie 2019 că propune să depună o declarație unilaterală în vederea soluționării problemei susținute de reclamant. De asemenea, guvernul a cerut Curții să decidă în mod clar în conformitate cu art. 37 din Convenție să elimine cererea de înregistrare a reclamantului. Declarația este următoarea: Republica Turciei, în lumina prezentului proces, recunoaște că, în lumina obiectivului intern al Curții, drepturile reclamantului au fost încălcate în condițiile limitate de articolele 6 §§ 1 și 3 din Convenție. De asemenea, guvernul a subliniat că, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în cazul în care, în cazul în care, în cazul în cazul în care, în cazul în cazul în care, în cazul în cazul în care, în cazul în cazul în care, în cazul în cazul în care, în cazul în cazul în care, în cazul în cazul în care, în cazul în cazul în care, în cazul în cazul în care, în cazul în cazul în care, în cazul în cazul în care, în cazul în cazul în care, în cazul în cazul în cazul în care, în cazul în cazul în care, în cazul în cazul în cazul în care, în cazul în cazul în cazul în care, în
În cazul în care suma respectivă nu este plătită în termen de trei luni, Guvernul, în cazul în care suma respectivă nu este plătită în termen de trei luni, va fi obligat să plătească suma menționată mai sus, dobânda pe care o poate obține printr-o reducere de trei puncte la rata dobânzii marginale a Băncii Centrale Europene pentru perioada respectivă, iar plata va avea drept rezultat o soluționare a oricărei situații finale a litigiului.
Prin urmare, Curtea va examina cu atenție declarația în cauză în lumina unor litigii care decurg din cauza sa, în special din hotărârea Tahsin Acar (vezi: Tahsin Acar/Turcia, nr. 26307/95, §§ 75-77, AİHM 2003-VI; de asemenea, WAZA Spółka z o.o./Polonia (k.k.), nr. 11602/02 , 26 iunie 2007; și Sulwińska/Polonia (k.k.), nr. 28953/03, 18 septembrie 2007).
Curtea a examinat, în cauzele de mai sus, dacă caracterul sistematic al restricției prevăzute în dreptul de acces la avocat al reclamantelor este, în sine, suficient pentru a decide asupra încălcării articolului 6 §§ 1 și 3 ((c)) din Convenție, a decis că utilizarea de către instanța de judecată a declarațiilor formulate de reclamant în fața poliției, fără a examina acceptabilitatea acestora, și apoi a decis că această deficiență constituie un motiv de neîndeplinire a dreptului la avocat.
Cu toate acestea, după intrarea în vigoare a Legii nr. 7145 din 31 iulie 2018, reclamanții au câștigat dreptul la o cale de atac în cazul în care Curtea a decis să retragă o parte din litigiu pe baza unei declarații amiabile sau de soluționare a litigiului și a unui motiv pentru care a fost inițiată o procedură penală, iar după aceea aceste două condiții au devenit condiții pentru reînnoirea proceselor penale, în cazul în care Curtea a decis că există încălcări ale Convenției sau ale Protocolurilor.
În acest context, Curtea consideră, de asemenea, că, în cazul în care reclamantul solicită, în lumina principiului și a practicii, reînnoirea hotărârilor de drept intern este un mod adecvat de a asigura o soluție eficientă a pretenției de încălcare a articolului 6 din Convenție.Curtea consideră, prin urmare, că drumul de drept menționat mai sus poate fi recuperat în ceea ce privește plângerile reclamantului în temeiul articolului 6 din Convenție.Curtea consideră că, în ceea ce privește protecția drepturilor și libertăților garantate de Convenție și de Protocol, în ceea ce privește al doilea punct de vedere al protecției drepturilor și libertăților garantate de Convenție și de Protocol, Curtea consideră că, în plus față de faptul că este necesar, în primul rând, că orice hotărâre existentă în Convenție trebuie să fie reînnoită de către o autoritate existentă, în primul rând, în temeiul articolului 116 din Protocol.16 În ceea ce privește orice alte hotărâri, Curtea consideră că, în cazul în care nu există o declarație sau o declarație de utilizare a dreptului uman în cauză, nu există nicio posibilitate de a proteja drepturile omului uman în temeiul articolului 1 din Convenție și în temeiul articolului 118, precum și în cazul în care nu există o declarație sau o altă măsură de utilizare a dreptului uman în temeiul articolului 1 din Convenție (art. 1 din Convenție, art. 118, secțiunea 44 din Legea nr. 1 din Tratatul respectiv).
În cele din urmă, Curtea subliniază că, în cazul în care o declarație unilaterală a Guvernului nu respectă condițiile specificate în textul declarației sale, cererea poate fi reînregistrată în temeiul articolului 37 § 2 din Convenție (vezi Josipović/Sırbistan (k.k.), nr. 18369/07, 4 martie 2008).19 În lumina specificelor de mai sus, este oportun să se retragă cauza.Pe aceste temei, Curtea, în unanimitate, în temeiul articolelor 6 §§ 1 și 3 din Convenție, a decis că, în scopul de a reînregistra cererea, trebuie să se adopte modalitățile prevăzute în aceeași declarație, în conformitate cu condițiile și cu condițiile menționate în textul declarației, să se adopte principiul respectării angajamentelor prevăzute în același text, să se adopte principiul respectării dispozițiilor articolului 37 § 1 din Convenție, să se adopte o decizie de reîncetare a procedurii de încetare a procedurii.
Bașvuru no. 23345/10
Ebru DİNÇER/ Türkiye
Bașkan
,
Valeriu Grițco,
Hâkimler
,
Arnfinn Bårdsen,
Peeter Roosma,
ve
Bölüm Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Hasan Bakırcı’nın katılımıyla 11 Șubat 2020 tarihinde Komite olarak toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm), 31 Temmuz 2009 tarihinde yapılan yukarıda anılan bașvuruyu dikkate alarak, bașvurunun kayıttan düșürülmesi talebiyle davalı Hükümet tarafından 25 Eylül 2019 tarihinde gönderilen deklarasyonu ve bașvuranın bu deklarasyona cevabını göz önüne alarak, gerçekleștirilen müzakerelerin sonucunda așağıdaki kararı vermiștir:
1.
Bașvuran Ebru Dinçer 1976 doğumlu bir Türk vatandașı olup İstanbul’da ikamet etmektedir. Mahkeme önünde, İstanbul Barosuna kayıtlı avukatlar olan S. Ballıkaya Çelik ve Murat Çelik tarafından temsil edilmiștir.
2.
Türk Hükümeti (“Hükümet”) kendi görevlisi tarafından temsil edilmiștir.
3.
Bașvuran, Sözleșme’nin 6. maddesi uyarınca, 3842 sayılı Kanun’a göre yargılama öncesi așamada avukata erișim hakkının sistematik bir șekilde kısıtlanması nedeniyle ceza yargılamalarının adil olmadığı ve daha sonra avukat yokluğunda alınan ifadelerin yargılamayı yürüten mahkeme tarafından kullanılması ile ilgili olarak șikâyette bulunmuștur.
4.
Bașvuru, Hükümet’e bildirilmiștir.
5.
Hükümet, dostane çözüm sağlanmasına yönelik girișimlerden sonuç alınamaması üzerine, 25 Eylül 2019 tarihli bir yazıyla, bașvuruda ileri sürülen sorunun çözülmesi amacıyla tek taraflı bir deklarasyon sunmayı önerdiğini Mahkemeye bildirmiștir. Hükümet ayrıca, Mahkemeden, Sözleșme’nin 37. maddesi uyarınca bașvurunun kayıttan düșürülmesine karar vermesini talep etmiștir. Söz konusu deklarasyon, așağıdaki gibidir:
“Türkiye Cumhuriyeti, mevcut davada, Mahkemenin yerleșik içtihadı ıșığında, Sözleșmenin 6 §§ 1 ve 3 maddesi kapsamında bașvuranın haklarının ihlal edildiğini kabul etmektedir.
Hükümet, ayrıca, 15 Temmuz 2003 tarihinde 4928 sayılı Kanun’un, avukata erișim hakkına getirilen sistematik sınırlamaya ilișkin hükmü yürürlükten kaldırdığını hatırlatmaktadır.
Bununla beraber, Hükümet, 31 Temmuz 2018 tarihli, 7145 sayılı Kanun’la değiștirildiği üzere, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 311 § 1 (f) maddesinin, halihazırda, AİHM’nin dostane çözüm veya tek taraflı deklarasyon sonrası bir bașvuruyu kayıttan düșürmeye karar verdiği davalarda ceza yargılamalarının yenilenmesi gerektirdiğini vurgulamaktadır. Hükümet, yukarıda belirtilen hukuk yolunun, Sözleșme’nin 6. maddesi kapsamında bașvuranın șikâyetleri bakımından tazmin sağlayabildiğini düșünmektedir.
Dolayısıyla, AİHM önünde derdest olan, yukarıda anılan davanın çözüme kavușturulması amacıyla Hükümet, bașvurana yansıtılabilecek tüm vergiler hariç olmak üzere, masraf ve giderlerin yanı sıra tüm maddi ve manevi zararları karșılığında 500 avro (beș yüz avro) ödemeyi teklif etmektedir.
Bu meblağ, ödeme tarihinde geçerli olan döviz kuru üzerinden Türk lirasına çevrilecek ve Mahkeme tarafından Avrupa İnsan Hakları Sözleșmesi’nin 37 § 1 maddesi uyarınca kabul edilen kararın tebliğ tarihini müteakip üç ay içerisinde ödenecektir. Söz konusu meblağın belirtilen üç ay içerisinde ödenmemesi durumunda, Hükümet, bahsi geçen sürenin sona erdiği tarihten itibaren ödeme gününe kadar geçen sürede, yukarıda bahsedilen miktara, Avrupa Merkez Bankasının söz konusu dönem için geçerli olan marjinal faiz oranına üç puan eklenmek suretiyle elde edilecek oran üzerinden basit faiz ödemeyi taahhüt etmektedir. Bu ödeme, davanın nihai çözüme kavușturulması anlamına gelecektir.”
6.
Mahkeme, 30 Ekim 2019 tarihinde, bașvurandan, kendisinin tek taraflı deklarasyon șartlarından memnun olmadığını belirten bir yazı almıștır.
7.
Mahkeme, Sözleșmenin 37. maddesinde, koșulların söz konusu maddenin 1. fıkrasının (a), (b) veya (c) bentlerinde belirtilen sonuçlardan birine yol açması hâlinde, Mahkemenin yargılamaların herhangi bir așamasında bașvuruyu kayıttan düșürebileceğinin öngörüldüğünü hatırlatmaktadır. Sözleșme’nin 37 § 1 (c) maddesi, özellikle așağıdaki durumda Mahkemenin davayı kayıttan düșürmesine imkân vermektedir:
“Mahkeme’nin saptadığı herhangi bir bașka gerekçeden ötürü, bașvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden görülmezse.”
8.
Mahkeme ayrıca, bazı durumlarda, bașvuran davasının incelenmeye devam edilmesini istese bile, bașvuruyu, davalı Devletin tek taraflı deklarasyonuna istinaden, 37 § 1(c) maddesi uyarınca kayıttan düșürebileceğini hatırlatmaktadır.
9.
Bu nedenle, Mahkeme, söz konusu deklarasyonu, bașta
Tahsin Acar
kararı olmak üzere, içtihatlarından doğan ilkeler ıșığında dikkatli bir șekilde inceleyecektir (bk.
Tahsin Acar/Türkiye
(ilk itirazlara ilișkin karar) [BD], no. 26307/95, §§ 75-77, AİHM 2003-VI; ayrıca bk.
WAZA Spółka z o.o./Polonya
(k.k.), no.
11602/02
, 26 Haziran 2007; ve
Sulwińska/Polonya
(k.k.), no. 28953/03, 18 Eylül 2007).
10.
Mahkeme, Türkiye’ye karșı açılan davalar dahil olmak üzere, bazı davalarında, avukat yardımın sistematik olarak engellenmesi ve bașvuranları mahkum etmek için avukat yokluğunda alınan ifadelerin kullanılması hakkındaki șikâyetlere ilișkin uygulamasını ortaya koymuștur (bk.,
Mehmet Duman/Türkiye
, no. 38740/09, 23 Ekim 2018;
Ömer Güner/Türkiye,
no. 28338/07, 4 Eylül 2018;
Girișen/Türkiye
, no.
53567/07
, 13 Mart 2018;
Canșad ve Diğerleri/Türkiye
, no.
7851/05
, 13 Mart 2018;
İzzet Çelik/Türkiye
, no. 15185/05, 23 Ocak 2018; ve
Bayram Koç/Türkiye
, no. 38907/09, 5 Eylül 2017).
11.
Mahkeme, yukarıdaki davalarda, bașvuranların avukata erișim haklarına konulan kısıtlamanın sistematik niteliğinin, kendi bașına, Sözleșmenin 6 §§ 1 ve 3(c) maddesinin ihlaline karar vermek için yeterli olup olmadığını incelemeksizin, bașvuranın polise verdiği ifadelerin kabul edilebilirliği incelenmeden yargılamayı yürüten mahkeme tarafından kullanılmasının ve daha sonra Yargıtay’ın bu eksikliği giderememesinin, o maddenin bir ihlalini teșkil ettiğine karar vermiștir. Ayrıca yukarıdaki tüm davalarda Mahkeme, Sözleșme’nin 6 §§ 1 ve 3 (c) maddesinin ihlal edildiğine karar verilmesinin, bașvuranlar tarafından yașanan manevi zarar için yeterli adil tazmin teșkil ettiği kanaatindedir.
12.
Mahkeme, ayrıca, Hükümetin, tek taraflı deklarasyonlarında Sözleșme’nin 6 §§ 1 ve 3 maddesinde bir ihlal olduğunu açık bir șekilde kabul ettiğini gözlemlemektedir.
13.
Bu noktada, avukat hakkına yönelik sistematik kısıtlama konusunun kaynaklandığı yasal hükümlerin, 4928 sayılı 15 Temmuz 2003 tarihli Kanun ile kaldırıldığını (daha fazlası için bk.
Salduz/Türkiye
[BD], no. 36391/02, §§ 27
‑
31, AİHM 2008) ve avukata erișim hakkına yönelik hiçbir sistematik kısıtlamanın öngörülmediği yeni Ceza Muhakemeleri Kanunu’nu (5271 sayılı Kanun) 1 Haziran 2005 tarihinde yürürlüğe girdiğini belirtmek önemlidir.
14.
Bununla beraber Mahkeme, 31 Temmuz 2018 tarihine kadar, Ceza Muhakemeleri Kanunu’nun 311 § 1 maddesinin (f) bendinin bașvuranlara Mahkemenin sadece Sözleșme veya Protokollerine ilișkin ihlal bulunduğuna hükmettiği kararlarına ilișkin ceza yargılamalarının yenilenmesi imkânını getiren hukuk yolunu sağladığını kaydetmektedir. Ancak, 31 Temmuz 2018 tarihinde 7145 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra bașvuranlar, artık Mahkemenin dostane çözüm veya tek taraflı deklarasyon temelinde davayı kayıttan düșürmeye karar vermesinin ardından da ceza yargılamalarının yenilenmesine yönelik bașvuruda bulunmaya hak kazanmıștır. Bunun sebebi ise bu iki koșulun artık ceza yargılamalarının yeniden açılmasının șartları olarak Ceza Muhakemeleri Kanunu’nun 311 § 1 (f) maddesinde ayrıntılı olarak listelenmesidir. Dolayısıyla, Mahkeme bașvuranların dostane çözüm veya tek taraflı deklarasyon temelinde bir bașvuruyu kayıttan düșüren bir kararın veya hükmün ardından iç hukukta yargılamaların yenilenmesini talep edebileceği bir hukuk yolu öngörülmesinden dolayı memnundur (bk., kıyaslayınız,
Igranov ve Diğerleri/Rusya, no.
42399/13
ve diğer 8 bașvuru, § 26, 20 Mart 2018, bu kapsamda anılan diğer kararlar, ve karșılaștırınız
Sroka/Polonya
(k.k), no.
42801/07
, 6
Mart 2012).
15.
Bu bağlamda Mahkeme, ek olarak, içtihadı ve uygulaması ıșığında bașvuranın talepte bulunması durumunda iç hukuk yargılamalarının yenilenmesinin Sözleșme’nin 6. maddesinin ihlal edildiği iddiasına yönelik etkili bir çözüm sağlamak için en uygun yol olduğunu belirtmektedir. Dolayısıyla, Mahkeme yukarıda belirtilen hukuk yolunun bașvuranın Sözleșme’nin 6. maddesi kapsamındaki șikâyetleri bakımından tazmin sağlayabildiğini düșünmektedir. Mahkeme, Sözleșme ve Protokolleri tarafından güvence altına alınan hakların ve özgürlüklerin korunmasındaki ikincil rolü dikkate alındığında Sözleșme’nin herhangi bir ihlalinin öncelikle ulusal makamlar tarafından telafi edilmesi gerektiğini kaydetmektedir.
16.
Teklif edilen ve benzer davalarda hükmedilen miktarlarla tutarlı olan tazminat miktarının yanı sıra Hükümet deklarasyonu içerisinde bulunulan ikrarların mahiyeti göz önünde bulundurulduğunda Mahkeme, bașvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir gerekçe bulunmadığı kanaatindedir (37. maddenin 1. fıkrasının (c) bendi). Bu karar, bașvuranın zararının telafisi için mevcut olan herhangi bir bașka bașvuru yolunu kullanma imkânına halel getirmemektedir (bk.
Jeronovičs/Letonya
[BD], no. 44898/10, § 116
‑
118, 5 Temmuz 2016).
17.
İlâveten, yukarıdaki mülahazalar ıșığında ve bilhassa konuyla ilgili açık ve kapsamlı içtihatlar dikkate alındığında, Mahkeme, Sözleșme ve Protokolleri ile tanımlanan insan haklarına saygının, bașvurunun incelenmesine devam edilmesini gerekli kılmadığı kanısındadır (37
§
1 maddesinin son cümlesi).
18.
Mahkeme, son olarak, Hükümetin tek taraflı deklarasyon metninde belirtilen șartlara uymaması halinde bașvurunun Sözleșme’nin 37 § 2 maddesi uyarınca tekrar kayda alınabileceğini vurgulamaktadır (bk.
Josipović/Sırbistan
(k.k.), no. 18369/07, 4 Mart 2008).
19.
Yukarıdaki hususlar ıșığında, davanın kayıttan düșürülmesi uygun bulunmuștur.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Sözleșme’nin 6 §§ 1 ve 3 maddesi kapsamında davalı Hükümetin sunduğu deklarasyon metninde yer alan koșulların ve yine aynı metin içerisinde sunulan taahhütlerin yerine getirilmesi amacıyla öngörülen yöntemlerin dikkate alınmasına,
Bașvurunun, Sözleșme’nin 37 § 1 (c) maddesi uyarınca kayıttan düșürülmesine
karar vermiștir.
İșbu karar İngilizce olarak tanzim edilmiș olup; 19 Mart 2020 tarihinde yazılı olarak bildirilmiștir.
Hasan Bakırcı
Valeriu Grițco
Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Bașkan