KİKİNCİ BÖLÜM KAYITTAN DÜȘME KARARI Bașvuru no. 34392/10 Ali Haydar SAYGILI / Türkiye Bașkan , Valeriu Grițco, Hâkimler , Arnfinn Bårdsen, Peeter Roosma, și în participarea Asistentului Directorului Departamentului de Afaceri Yazı Hasan Bakırcı, în 11 februarie 2020 Curtea Europeană a Drepturilor Omului (İkinci Bölüm), întrunită în cadrul Comitetului la data de 1 iunie 2010, a declarat că reclamantul nu a primit mai sus o plângere, a declarat că nu a primit mai mult decât o plângere de către Guvern, a declarat că nu a primit mai mult decât o plângere de către Guvern, după ce a primit o plângere de către Guvern, după ce a primit o plângere de către Guvern, la data de 25 septembrie 2019 după ce a primit o plângere de către Guvern, a declarat că nu are dreptul să se abțină de la o plângere, a fost trimisă după ce a primit o plângere de către Guvernul său, după ce a primit următoarele plângeri: 1.
6.Declarația în cauză este următoarea: Republica Turcie, în cazul în care există cincizeci de cauze, recunoaște că drepturile reclamantului au fost încălcate în vederea soluționării problemei invocate de reclamant, în temeiul articolelor 6 §§ 1 și 3 din Convenție. Guvernul, de asemenea, a decis, la 15 iulie 2003, să elimine orice prejudiciu, în afară de soluționarea tuturor prejudiciilor, pe baza unei hotărâri privind dreptul la despăgubire, sau a unei hotărâri privind o despăgubire limitată a dreptului la despăgubire, în conformitate cu art. 37 din Convenție. Guvernul, de asemenea, a decis, la 15 iulie 2003, să elimine orice prejudiciu, în afară de soluționarea tuturor prejudiciilor, pe baza unei hotărâri privind dreptul la despăgubire, în temeiul articolului 37 din Convenție. Cu toate acestea, Guvernul, în temeiul articolului 750 din Convenție, recunoaște că, în scopul soluționării drepturilor reclamantului, în temeiul articolelor 6 §§ 1 și 3 din Convenție, au fost încălcate toate prejudiciile. Humanarea tuturor prejudiciilor, în temeiul articolului 714 din Convenție, poate fi soluționată în temeiul articolului 7 din Convenție.
În cazul în care suma respectivă nu este plătită în termen de trei luni, Guvernul, în cazul în care suma respectivă nu este plătită în termen de trei luni, va fi obligat să plătească suma menționată mai sus, dobânda pe care o poate obține printr-o reducere de trei puncte la rata dobânzii marginale a Băncii Centrale Europene pentru perioada respectivă, iar plata va avea drept rezultat o soluționare a situației finale a litigiului.
Prin urmare, Curtea va examina cu atenție declarația în cauză în lumina litigiilor care decurg din aceste aspecte, în special din hotărârea Tahsin Acar (vezi Hotărârea Tahsin Acar/Turcia) [BD], nr. 26307/95, §§ 75-77, AİHM 2003-VI; de asemenea, în cazul WAZA Spółka z o.o./Polonia (k.k.), nr. 11602/02, 26 iunie 2007; și Sulwińska/Polonia (k.k.), nr. 28953/03, 18 septembrie 2007).11 Curtea a decis, în primul rând, că Saygılı Gömeș / Turcia (no. 57916/00, 4 mai 2006) a fost încheiată în urma unei decizii de litigii cu privire la Omazmazmazmaz Özümleri Sözleșmesi, în care se subliniază că toate concluziile au fost luate în considerare în hotărârea în cauză.
În concluzie, indiferent de efectul pe care frazele obținute sub presiune îl au asupra valorii probatorii și asupra rezultatului judecăților penale, utilizarea lor ca probe este considerată abuzivă de judecător (a se vedea Sergey Ivanov/Rusya , no. 14416/06, §§ 90-1, 15 mai 2018).13 În consecință, Curtea a emis o notă de aplicare a plângerilor cu privire la obstrucționarea sistematică a unui avocat în unele procese, inclusiv în cazurile împotriva Turciei, și utilizarea unor fraze în absența unui avocat pentru a-i ajuta pe alții (a se vedea Mehmet Bayram Ömeret, Mehmet Dumanet, Günçe ve Türkiye, 38/0740 , No. 38/0740 , No. 38/0740 , No. 13/0730 , No. 13/0730 , No. 13/0730 , No. 13/0730 , No. 13/0830 , No. 13/0830 , No. 13/0830 , No. 13/0830 , No. 13/0830 , No. 13/0830 , No. 13/0830 , No. 13/0830 , No. 13/0830 , No. 13/0830 , No.13/08, No.10), No.
Curtea a examinat, în cauzele de mai sus, dacă caracterul sistematic al restricției prevăzute în dreptul de acces la avocat al reclamantelor este, în sine, suficient pentru a decide cu privire la încălcarea articolului 6 §§ 1 și 3 ((c)) din Convenție, a decis că utilizarea de către instanța de judecată a declarațiilor formulate de reclamant în fața poliției, fără a examina acceptabilitatea acestora, și apoi a decis că această deficiență constituie o problemă de drept. În plus, în toate cauzele de mai sus, Curtea a observat că, în cazul în care se aplică restricțiile prevăzute în articolele 6 §§ 1 și 3 (c) din Convenție, se aplică o procedură de restricție suficientă pentru a se stabili prejudiciul echitabil acordat de reclamant.
Cu toate acestea, după intrarea în vigoare a Legii nr. 7145 din 31 iulie 2018, reclamanții nu mai au dreptul să obțină o soluție sau o soluție pe baza unei declarații de părți, după ce Curtea a decis să elimine din dosar cazul, și nu mai au dreptul să obțină o soluție sau o soluție pe baza unei declarații de părți, deoarece aceste două condiții nu mai sunt condiții pentru reluarea proceselor penale, deoarece aceste două condiții nu mai pot fi definite ca condiții pentru reluarea proceselor penale, în special în cazul în care Curtea a decis că există o încălcare a Convenției sau a Protocolului.
În acest context, Curtea consideră că, în lumina principiilor și a practicii, reînnoirea procedurilor de drept intern în cazul în care reclamantul solicită, este un mod adecvat de a asigura o soluție eficientă a pretenției de încălcare a articolului 6 din Convenție. Prin urmare, Curtea consideră că calea de drept menționată mai sus poate oferi despăgubiri în ceea ce privește plângerile reclamantului în temeiul articolului 6 din Convenție. În contextul rolului secundar al Curții în protecția drepturilor și libertăților garantate de Convenție și de Protocol, Curtea consideră că orice dispoziție a Convenției trebuie să fie în primul rând o continuare a unei sentințe clare a unei sentințe clare a autorităților naționale.
În cele din urmă, Curtea subliniază că, în cazul în care Guvernul nu respectă condițiile specificate în textul declarației unilaterale, cererea poate fi reînregistrată în temeiul articolului 37 § 2 din Convenție (Josipović/Sırbistan (k.k.), nr. 18369/07 , 4 martie 2008).22 În lumina circumstanțelor de mai sus, s-a considerat oportun să se retragă dosarul.Pe aceste motive, Curtea, în unanimitate, a dictat condițiile declarației și normele privind îndeplinirea obligațiilor specifice prevăzute la 6 §§ 1 și 3 din Convenția Guvernului; Bașvurun a decis să se retragă dosarul în conformitate cu art. 37 § 1 (c) din Convenție; Bașvurun a decis să se retragă dosarul.
Bașvuru no. 34392/10
Ali Haydar SAYGILI / Türkiye
Bașkan
,
Valeriu Grițco,
Hâkimler
,
Arnfinn Bårdsen,
Peeter Roosma,
ve
Bölüm Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Hasan Bakırcı’nın katılımıyla 11 Șubat 2020 tarihinde Komite olarak toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm), 1 Haziran 2010 tarihinde yapılan yukarıda anılan bașvuruyu dikkate alarak, bașvurunun kayıttan düșürülmesi talebiyle davalı Hükümet tarafından 25 Eylül 2019 Çarșamba tarihinde gönderilen deklarasyonu ve bașvuranın bu deklarasyona cevabını göz önüne alarak, gerçekleștirilen müzakerelerin sonucunda așağıdaki kararı vermiștir:
1.
Bașvuran Ali Haydar Saygılı, 1973 doğumlu bir Türk vatandașı olup İstanbul’da ikamet etmektedir. Mahkeme önünde, İstanbul Barosuna kayıtlı avukatlar olan bay M. Kırdök ve bayan M. Kırdök tarafından temsil edilmiștir.
2.
Türk Hükümeti (“Hükümet”) kendi görevlisi tarafından temsil edilmiștir.
3.
Bașvuran, Sözleșme’nin 6 §§ 1 ve 3 (c) maddesi uyarınca, 3842 sayılı Kanuna göre yargılama öncesi așamada avukata erișim hakkına getirilen sistematik kısıtlamadan dolayı aleyhindeki ceza yargılamalarının adil olmadığı iddiasıyla ve avukat yokluğunda baskı altında alınan ifadelerinin, daha sonra, yargılamayı yapan mahkeme tarafından kullanılması ile ilgili olarak șikâyette bulunmuștur.
4.
Bașvuru, Hükümet’e bildirilmiștir.
5.
Hükümet, 25 Eylül 2019 tarihli bir yazıyla, bașvuruda ileri sürülen sorunun çözülmesi amacıyla tek taraflı bir deklarasyon sunmayı önerdiğini bildirmiștir. Hükümet ayrıca, Mahkeme’den, Sözleșme’nin 37. maddesi uyarınca bașvurunun kayıttan düșürülmesine karar verilmesini talep etmiștir.
6.
Söz konusu deklarasyon, așağıdaki gibidir:
“Türkiye Cumhuriyeti, mevcut davada, Mahkemenin yerleșik içtihadı ıșığında, Sözleșmenin 6 §§ 1 ve 3 maddesi kapsamında bașvuranın haklarının ihlal edildiğini kabul etmektedir.
Hükümet, ayrıca, 15 Temmuz 2003 tarihinde 4928 sayılı Kanun’un, avukata erișim hakkına getirilen sistematik sınırlamaya ilișkin hükmü yürürlükten kaldırdığını hatırlatmaktadır.
Bununla beraber, Hükümet, 31 Temmuz 2018 tarihli, 7145 sayılı Kanun’la değiștirildiği üzere, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 311 § 1 (f) maddesinin, halihazırda, AİHM’nin dostane çözüm veya tek taraflı deklarasyon sonrası bir bașvuruyu kayıttan düșürmeye karar verdiği davalarda ceza yargılamalarının yenilenmesi gerektirdiğini vurgulamaktadır. Hükümet, yukarıda belirtilen hukuk yolunun, Sözleșme’nin 6. maddesi kapsamında bașvuranın șikâyetleri bakımından tazmin sağlayabildiğini düșünmektedir.
Dolayısıyla, AİHM önünde derdest olan, yukarıda anılan davanın çözüme kavușturulması amacıyla Hükümet, bașvurana yansıtılabilecek tüm vergiler hariç olmak üzere, masraf ve giderlerin yanı sıra tüm maddi ve manevi zararları karșılığında 750 avro (yedi yüz elli avro) ödemeyi teklif etmektedir.
Bu meblağ, ödeme tarihinde geçerli olan döviz kuru üzerinden Türk lirasına çevrilecek ve Mahkeme tarafından Avrupa İnsan Hakları Sözleșmesi’nin 37 § 1 maddesi uyarınca kabul edilen kararın tebliğ tarihini müteakip üç ay içerisinde ödenecektir. Söz konusu meblağın belirtilen üç ay içerisinde ödenmemesi durumunda, Hükümet, bahsi geçen sürenin sona erdiği tarihten itibaren ödeme gününe kadar geçen sürede, yukarıda bahsedilen miktara, Avrupa Merkez Bankasının söz konusu dönem için geçerli olan marjinal faiz oranına üç puan eklenmek suretiyle elde edilecek oran üzerinden basit faiz ödemeyi taahhüt etmektedir. Bu ödeme, davanın nihai çözüme kavușturulması anlamına gelecektir.”
7.
Mahkeme, 30 Kasım 2019 tarihinde, bașvurandan, kendisinin tek taraflı deklarasyon șartlarından memnun olmadığını belirten bir yazı almıștır.
8.
Mahkeme, Sözleșmenin 37. maddesinde, koșulların söz konusu maddenin 1. fıkrasının (a), (b) veya (c) bentlerinde belirtilen sonuçlardan birine yol açması hâlinde, Mahkemenin yargılamaların herhangi bir așamasında bașvuruyu kayıttan düșürebileceğinin öngörüldüğünü hatırlatmaktadır. Sözleșme’nin 37
§
1
(c) maddesi, özellikle așağıdaki durumda Mahkemenin davayı kayıttan düșürmesine imkân vermektedir:
“Mahkeme’nin saptadığı herhangi bir bașka gerekçeden ötürü, bașvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden görülmezse.”
9.
Mahkeme ayrıca, bazı durumlarda, bașvuran davasının incelenmeye devam edilmesini istese bile, bașvuruyu, davalı Devletin tek taraflı deklarasyonuna istinaden, 37 § 1(c) maddesi uyarınca kayıttan düșürebileceğini hatırlatmaktadır.
10.
Bu nedenle, Mahkeme, söz konusu deklarasyonu, bașta
Tahsin Acar
kararı olmak üzere, içtihatlarından doğan ilkeler ıșığında dikkatli bir șekilde inceleyecektir (bk.
Tahsin Acar/Türkiye
(ilk itirazlara ilișkin karar) [BD], no. 26307/95, §§ 75-77, AİHM 2003-VI; ayrıca bk.
WAZA Spółka z o.o./Polonya
(k.k.), no. 11602/02, 26 Haziran 2007; ve
Sulwińska/Polonya
(k.k.), no. 28953/03, 18 Eylül 2007).
11.
Mahkeme, ilk olarak,
Saygılı / Türkiye
(no. 57916/00, 4 Mayıs 2006) davasında bașvuran hakkında Sözleșme’nin 3. maddesinin esas açısından ihlal edildiğine karar verdiğini vurgulamak ister.
12.
Bu bağlamda, Mahkeme, ceza yargılamalarında ilgili olayların tespitinde, ișkence (kıyaslayın,
Örs ve Diğerleri/Türkiye
, no. 46213/99, § 60, 20 Haziran 2006;
Harutyunyan/Ermenistan
, no. 36594/03, §§ 63, 64 ve 66, AİHM 2007
‑
III, ve
Levința/Moldova
, no. 17332/03, §§ 101 ve 104-05, 16 Aralık 2008) veya Sözleșme’nin 3. maddesinde ihlal teșkil eden diğer bir kötü muamele (kıyaslayın,
Söylemez/Türkiye
, no.
46661/99, §§ 107 ve 122-24, 21 Eylül 2006, ve
Göçmen/Türkiye
, no. 72000/01, §§ 73-74, 17 Ekim 2006) sonucu elde edilen ifadelerin delil olarak kabul edilmesinin yargılamaları bir bütün olarak haksız kıldığını vurgulamaktadır (bkz.
Gäfgen/Almanya
[BD], no. 22978/05, §
166, AİHM 2010). Bu bulgu, ifadelerin ispat değerine ve kullanımlarının davalının mahkumiyetinde belirleyici olup olmadığına bakılmaksızın uygulanmıștır (bk. agy., § 166). Sonuç olarak, baskı altında alınan ifadelerin ispat değerine ve ceza yargılamalarının sonucu üzerindeki etkisine bakılmaksızın, delil olarak kullanılmaları, yargılamayı haksız kılmaktadır (bk.
Sergey Ivanov/Rusya
, no. 14416/06, §§ 90-1, 15 Mayıs 2018).
13.
Ek olarak Mahkeme, Türkiye’ye karșı açılan davalar dahil olmak üzere bazı davalarında avukat yardımının sistematik olarak engellenmesi ve bașvuranları mahkum etmek için avukat yokluğunda alınan ifadelerin kullanılması hakkındaki șikâyetlere ilișkin uygulamasını not etmiștir (bk.,
Mehmet Duman/Türkiye
, no. 38740/09, 23 Ekim 2018;
Ömer Güner/Türkiye,
no. 28338/07, 4 Eylül 2018;
Girișen/Türkiye
, no. 53567/07, 13 Mart 2018;
Canșad ve Diğerleri/Türkiye
, no. 7851/05, 13 Mart 2018;
İzzet Çelik/Türkiye
, no. 15185/05, 23 Ocak 2018; ve
Bayram Koç/Türkiye
, no. 38907/09, 5 Eylül 2017).
14.
Mahkeme, yukarıdaki davalarda, bașvuranların avukata erișim haklarına konulan kısıtlamanın sistematik niteliğinin, kendi bașına, Sözleșmenin 6 §§ 1 ve 3(c) maddesinin ihlaline karar vermek için yeterli olup olmadığını incelemeksizin, bașvuranın polise verdiği ifadelerin kabul edilebilirliği incelenmeden yargılamayı yürüten mahkeme tarafından kullanılmasının ve daha sonra Yargıtay’ın bu eksikliği giderememesinin, o maddenin bir ihlalini teșkil ettiğine karar vermiștir. Ayrıca yukarıdaki tüm davalarda Mahkeme, Sözleșme’nin 6 §§ 1 ve 3 (c) maddesinin ihlal edildiğine karar verilmesinin, bașvuranlar tarafından yașanan manevi zarar için yeterli adil tazmin teșkil ettiği kanaatindedir.
15.
Mahkeme, ayrıca, Hükümetin, tek taraflı deklarasyonlarında Sözleșme’nin 6 §§ 1 ve 3 maddesinde bir ihlal olduğunu açık bir șekilde kabul ettiğini gözlemlemektedir.
16.
Bu noktada, avukat hakkına yönelik sistematik kısıtlama konusunun kaynaklandığı yasal hükümlerin, 4928 sayılı 15 Temmuz 2003 tarihli Kanun ile kaldırıldığını (daha fazlası için bk.
Salduz/Türkiye
[BD], no. 36391/02, §§ 27
‑
31) ve avukata erișim hakkına yönelik hiçbir sistematik kısıtlamanın öngörülmediği yeni Ceza Muhakemeleri Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 1 Haziran 2005 tarihinde yürürlüğe girdiğini belirtmek önemlidir.
17.
Bununla beraber Mahkeme, 31 Temmuz 2018 tarihine kadar Ceza Muhakemeleri Kanununun 311 § 1 maddesinin (f) bendinin bașvuranlara Mahkemenin sadece Sözleșme veya Protokollerine ilișkin ihlal bulunduğuna hükmettiği kararlarına ilișkin ceza yargılamalarının yenilenmesi imkanını getiren hukuk yolunu sağladığını kaydetmektedir. Ancak, 31 Temmuz 2018 tarihinde 7145 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra bașvuranlar, artık Mahkemenin dostane çözüm veya tek taraflı deklarasyon temelinde davayı kayıttan düșürmeye karar vermesinin ardından da ceza yargılamalarının yenilenmesine yönelik bașvuruda bulunmaya hak kazanmıștır. Bunun sebebi ise bu iki koșulun artık ceza yargılamalarının yeniden açılmasının șartları olarak Ceza Muhakemeleri Kanunu’nun 311 § 1 (f) maddesinde ayrıntılı olarak listelenmesidir. Dolayısıyla, Mahkeme bașvuranların dostane çözüm veya tek taraflı deklarasyon temelinde bir bașvuruyu kayıttan düșüren bir kararın veya hükmün ardından iç hukukta yargılamaların yenilenmesini talep edebileceği bir hukuk yolu öngörülmesinden dolayı memnundur (bk., kıyaslayınız,
Igranov ve Diğerleri/Rusya, no.
42399/13 ve diğer 8 bașvuru, § 26, 20 Mart 2018, daha fazla referans ile birlikte ve karșılaștırınız
Sroka/Polonya
(k.k), no.
42801/07, 6
Mart 2012).
18.
Bu bağlamda Mahkeme, içtihadı ve uygulaması ıșığında bașvuranın talepte bulunması durumunda iç hukuk yargılamalarının yenilenmesinin Sözleșme’nin 6. maddesinin ihlal edildiği iddiasına yönelik etkili bir çözüm sağlamak için en uygun yol olduğunu belirtmektedir. Dolayısıyla, Mahkeme yukarıda belirtilen hukuk yolunun bașvuranın Sözleșme’nin 6. maddesi kapsamındaki șikâyetleri bakımından tazmin sağlayabildiğini düșünmektedir. Mahkeme, Sözleșme ve Protokolleri tarafından güvence altına alınan hakların ve özgürlüklerin korunmasındaki ikincil rolü dikkate alındığında Sözleșme’nin herhangi bir ihlalinin öncelikle ulusal makamlar tarafından telafi edilmesi gerektiğini kaydetmektedir.
19.
Mahkeme, teklif edilen ve benzer davalarda hükmedilen miktarlarla tutarlı olan tazminat miktarının yanı sıra, Hükümet deklarasyonu içerisinde bulunulan ikrarların mahiyeti göz önünde bulundurulduğunda, bașvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir gerekçe bulunmadığı kanaatindedir (37. maddenin 1. fıkrasının (c) bendi). Bu karar, bașvuranın zararının telafisi için mevcut olan herhangi bir bașka bașvuru yolunu kullanma imkânına halel getirmemektedir (bk.
Jeronovičs/Letonya
[BD], no. 44898/10, § 116
‑
118, 5 Temmuz 2016).
20.
İlâveten, yukarıdaki mülahazalar ıșığında ve bașvurudaki sorularla ilgili açık ve kapsamlı içtihatlar dikkate alındığında, Mahkeme, Sözleșme ve Protokolleri ile tanımlanan insan haklarına saygının, bașvurunun incelenmesine devam edilmesini gerekli kılmadığı kanısındadır (37
§
1 maddesinin son cümlesi).
21.
Mahkeme, son olarak, Hükümetin tek taraflı deklarasyon metninde belirtilen șartlara uymaması halinde, bașvurunun, Sözleșme’nin 37 § 2 maddesi uyarınca tekrar kayda alınabileceğini vurgulamaktadır (
Josipović/Sırbistan
(k.k.), no.
18369/07
, 4 Mart 2008).
22.
Yukarıdaki hususlar ıșığında, davanın kayıttan düșürülmesi uygun bulunmuștur.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Davalı Hükümetin Sözleșme’nin 6 §§ 1 ve 3 kapsamındaki deklarasyon koșullarını ve belirtilen taahhütlerin yerine getirilmesine ilișkin kuralları
dikkate alarak
;
Bașvurunun, Sözleșme’nin 37 § 1 (c) maddesi uyarınca kayıttan düșürülmesine
karar vermiștir.
İșbu karar İngilizce olarak tanzim edilmiș olup; 19 Mart 2020 tarihinde yazılı olarak bildirilmiștir.
Hasan Bakırcı
Valeriu Grițco
Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Bașkan