AVRUPA İNSAN HAKLARI KAYITTAN MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KAYITTAN DÜȘÜRÜLME KARARI Bașvuru no. 31174/09 Münire DEMİREL / Türkiye Bașkan , Valeriu Grițco, Hâkimler , Arnfinn Bårdsen, Peeter Roosma, și Directorul Adjunct al Direcției de Jurnaluri din cadrul Departamentului Hasan Bakırcı'nın participării la 22 septembrie 2020 Comitetul European pentru Drepturile Omului (İkİNCİ Bölüm), întrunit ca Comitet istoric din absența celor de mai sus, datat 21 mai 2009, a decis să dea sentința în caz de neîndeplinire a pedepsei, în cazul în care persoanele în cauză au fost înregistrate în justiție în urma unei cereri de informații de rău nume 6 aprilie 2020 Guvernul a emis o declarație de neîndeplinire a drepturilor omului cu caracter personal și a utilizat aceste declarații pentru a face următoarele fapte: HÜRÜSİN İKİKİSİKİSİKİSİKİSİKİKİSİKİKİSİKİKİKİSİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİKİK
În urma eșecului încercărilor de soluționare amiabilă, guvernul a anunțat printr-o scrisoare din data de 6 aprilie 2020 că propune să depună Curții o declarație unilaterală în vederea soluționării problemei susținute de reclamant. Guvernul a cerut, de asemenea, de la Curte, în conformitate cu art. 37 din Convenție, retragerea reclamantului din înregistrare. Declarația este următoarea: Republica Turciei, în lumina actualei versiuni, în vederea soluționării obiectivelor Curții, recunoaște că a fost soluționată cererea în temeiul articolelor 6 § 1 și 2 din Convenție. Guvernul, pe lângă soluționarea penală a problemei susținute de reclamant, a mai cerut, în conformitate cu data de 15 noiembrie 2003, o soluționare a tuturor prejudiciilor care pot apărea în sistemul judiciar.
În cazul în care suma respectivă nu este plătită în termenul celor trei luni menționate, Guvernul se angajează să reducă suma menționată mai sus, cu o simplă dobândă pe baza unei rate de dobândă obținute printr-un plus de trei puncte la rata dobânzii marginale a Băncii Centrale Europene valabilă pentru perioada în cauză, prin reducerea cu trei puncte a ratei dobânzii necesare pentru perioada în cauză. Această plată va constitui o soluție definitivă a litigiului din fața Curții Europene a Drepturilor Omului.
art. 37 din Convenție prevede că, în cazul în care circumstanțele respective duc la una dintre consecințele prevăzute la paragrafele (a), (b) sau (c) ale paragrafului 1 al articolului 1 din Convenție, Curtea poate decide în orice etapă a procedurilor de judecată să retragă reclamantul din dosar, în cazul în care: în orice alt motiv pe care îl consideră justificat, reclamantul continuă să facă o cerere de cenzură.În plus, în anumite cazuri, Curtea poate decide în continuare să nu mai facă o cerere de cenzură, în vederea încheierii unei cereri de cenzură, în temeiul declarației de cenzură a reclamantului, în temeiul declarației de cenzură a reclamantului, în temeiul declarației de cenzură a reclamantului, în special în temeiul articolului 37 din Convenție (Hazelul Poloniei), în temeiul articolului 37 din Convenție (Hazelul Poloniei), în temeiul articolului 26 din Convenție (Hazelul Poloniei), în temeiul articolului 37 din Convenție (Hazelul Poloniei), în temeiul articolului 26 din Convenție (Hazelul Poloniei), în temeiul articolului 26 din Convenție (Hazelul Poloniei), în temeiul articolului 26 din Convenție (Hazelul Poloniei), în temeiul articolului 26 din Convenție, în temeiul articolului (Hazelul Poloniei), în temeiul articolului 26 din Convenției).
Curtea nu a respectat practica sa în ceea ce privește reclamațiile privind încălcarea dreptului la un proces echitabil din cauza utilizării declarațiilor obținute din declarațiile clientului în absența avocatului și sub presiune pentru a condamna reclamanții în anumite cazuri, inclusiv în cazurile deschise împotriva Turciei (de exemplu, în ceea ce privește utilizarea declarațiilor presupuse obținute din declarațiile clientului, inclusiv din declarațiile clientului, Kormev/Bulgaristan , no. 39014/12, §§ 89-90 - 90, 5 octombrie 2017; Kaçiu ve Kotorri / Arnavutluk , no. 33192/07 și 33194/07, § 128, 25 iunie 2013; și Huseyn ve Diğerleri / Azerbaycan , no. 354855/05 și 3 alte declarații, §§ 202-213, 26 iunie 2011; b. în ceea ce privește utilizarea declarațiilor presupuse obținute din declarațiile clientului, Günmer Ömer Temur / Turkey , no. 374-08, §§ 281, 27 octombrie 2018).
Curtea dorește, de asemenea, să atragă atenția asupra faptului că, la 31 iulie 2018, Parlamentul Național Turc a adoptat Legea nr. 7145.art. 4, 17, 18 și 19 din această nouă lege prevăd dreptul de a solicita reînnoirea judecăților sau anchetelor judecătorești locale în urma unei decizii a Curții de înregistrare a cauzei pe baza unei soluții amiabile sau a unei declarații unilaterale.Conform procesului intern și practicii Curții, reînnoirea judecăților judecătorești este în mod adecvat și în măsura în care este necesară pentru a asigura o soluție eficientă a cauzei.În acest context, în vederea definirii drepturilor și libertăților securizate de Convenție și de Protocol, Curtea consideră că orice decizie luată în legătură cu o astfel de decizie este în conformitate cu principiile Convenției și Protocolului, iar orice decizie luată în legătură cu o astfel de decizie este în conformitate cu principiile prioritare și cu principiile convenției în vederea menținerii unei soluții similare în cazul în care a fost inițiată o acțiune judiciară (în conformitate cu art. 37 din Convenție, în afară de hotărârea Curții, în cazul în care există o justificare în favoarea Curții, în mod explicit, în conformitate cu art. 37 din Convenție).
Curtea subliniază că această hotărâre nu a împiedicat posibilitatea ca reclamantul să folosească orice altă cale de atac disponibilă pentru despăgubirea prejudiciului (vezi Jeronovičs/Letonia [BD], nr. 44898/10, § 116-118, 5 iulie 2016). În cele din urmă, Curtea subliniază că, în cazul în care Guvernul nu respectă condițiile specificate în textul declarației unilaterale, cererea poate fi reînregistrată în temeiul articolului 37 § 2 din Conventie (Josipović/Sırbistan (k.k.), nr. 18369/07, 4 martie 2008). Prin urmare, prezența unei soluții adecvate a cauzei a fost necesară.
Bașvuru no. 31174/09
Münire DEMİREL / Türkiye
Bașkan
,
Valeriu Grițco,
Hâkimler
,
Arnfinn Bårdsen,
Peeter Roosma,
ve
Bölüm Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Hasan Bakırcı’nın katılımıyla 22
Eylül 2020 tarihinde Komite olarak toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm), 21 Mayıs 2009 tarihinde yapılan yukarıda anılan bașvuruyu dikkate alarak, bașvurunun kayıttan düșürülmesi talebiyle davalı Hükümet tarafından 6 Nisan 2020 tarihinde gönderilen deklarasyonu ve bașvuranın bu deklarasyona cevabını göz önüne alarak, gerçekleștirilen müzakerelerin sonucunda așağıdaki kararı vermiștir:
Bașvuran Münire Demirel, 1967 doğumlu bir Türk vatandașı olup İstanbul’da ikamet etmektedir. Mahkeme önünde, İstanbul Barosuna kayıtlı avukatlar olan Hanbayat Yeșil ve M. A. Kırdök tarafından temsil edilmiștir.
Türk Hükümeti (“Hükümet”) kendi görevlisi tarafından temsil edilmiștir.
Bașvuran, Sözleșme’nin 6 §§ 1 ve 2 maddesi kapsamında G.Ç. ve S.K. isimli kișilerden, polis sorgusu ve teșhis ișlemi sırasında, avukat yokluğunda ve kötü muamele ile alındığı iddia edilen ifadelerin, bașvuranın mahkûm edilmesi için kullanılması nedeniyle hakkındaki ceza yargılamalarının adil olmadığından șikâyet etmiștir.
Bașvuru, Hükümete tebliğ edilmiștir.
Hükümet, dostane çözüm sağlanmasına yönelik girișimlerden sonuç alınamaması üzerine, 6 Nisan 2020 tarihli bir yazıyla, bașvuruda ileri sürülen sorunun çözülmesi amacıyla tek taraflı bir deklarasyon sunmayı önerdiğini Mahkemeye bildirmiștir. Hükümet ayrıca, Mahkemeden Sözleșme’nin 37. maddesi uyarınca, bașvuruyu kayıttan düșürmesi hususunda talepte bulunmuștur.
Söz konusu deklarasyon, așağıdaki gibidir:
“Türkiye Cumhuriyeti, mevcut davada, Mahkemenin yerleșik içtihadı ıșığında, Sözleșmenin 6 §§ 1 ve 2 maddesi kapsamında bașvuranın haklarının ihlal edildiğini kabul etmektedir.
Hükümet, ayrıca, 15 Temmuz 2003 tarihinde 4928 sayılı Kanun’un, avukata erișim hakkına getirilen sistematik sınırlamaya ilișkin hükmü yürürlükten kaldırdığını hatırlatmaktadır.
Bununla beraber, Hükümet, 31 Temmuz 2018, 7145 sayılı Kanun’la değiștirildiği üzere, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 311 § 1 (f) maddesinin, halihazırda, AİHM’nin dostane çözüm veya tek taraflı deklarasyon sonrası bir bașvuruyu kayıttan düșürmeye karar verdiği davalarda ceza yargılamalarının yenilenmesi gerektirdiğini vurgulamaktadır. Hükümet, yukarıda belirtilen hukuk yolunun, Sözleșme’nin 6. maddesi kapsamında bașvuranın șikâyetleri bakımından tazmin sağlayabildiğini düșünmektedir.
Dolayısıyla, AİHM önünde derdest olan, yukarıda anılan davanın çözüme kavușturulması amacıyla Hükümet, bașvuran Münire Demirel’e yansıtılabilecek tüm vergiler hariç olmak üzere, masraf ve giderlerin yanı sıra tüm maddi ve manevi zararları karșılığında 2.250 avro (iki bin iki yüz elli avro) ödemeyi teklif etmektedir.
Bu meblağ, ödeme tarihinde geçerli olan döviz kuru üzerinden Türk lirasına çevrilecek ve Mahkeme tarafından Avrupa İnsan Hakları Sözleșmesi’nin 37 § 1 maddesi uyarınca kabul edilen kararın tebliğ tarihini müteakip üç ay içerisinde ödenecektir. Söz konusu meblağın belirtilen üç ay içerisinde ödenmemesi durumunda, Hükümet, bahsi geçen sürenin sona erdiği tarihten itibaren ödeme gününe kadar geçen sürede, yukarıda bahsedilen miktara, Avrupa Merkez Bankasının söz konusu dönem için geçerli olan marjinal faiz oranına üç puan eklenmek suretiyle elde edilecek oran üzerinden basit faiz ödemeyi taahhüt etmektedir. Bu ödeme ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi önünde derdest olan davanın, nihai çözümünü teșkil edecektir.”
1 Haziran 2020 tarihli yazı ile bașvuran ve avukatı, Mahkeme’nin kayıttan düșürme kararının ardından yerel mahkemelerin yaklașımının adil yargılanma hakkı ile uyumlu olmayan uygulamalara sebebiyet verdiğini göz önünde bulundurarak, Hükümetin tek taraflı deklarasyonunu reddetmiștir. Bașvuranın avukatı Mahkeme’nin kayıttan düșürme kararının gerekçeden yoksun olduğunu ve gerçek bir bașarı șansı sunmadığını iddia ederek bu uygulamanın parçası olmak istemediklerini ifade etmiștir.
Mahkeme, Sözleșme’nin 37. maddesinde, koșulların söz konusu maddenin 1. fıkrasının (a), (b) veya (c) bentlerinde belirtilen sonuçlardan birine yol açması hâlinde, Mahkemenin yargılamaların herhangi bir așamasında bașvuruyu kayıttan düșürmeye karar verebileceğinin öngörüldüğünü hatırlatmaktadır. Sözleșmenin 37. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi, așağıdaki durumda Mahkemenin davayı kayıttan düșürmesine imkân vermektedir:
“Mahkeme’nin saptadığı herhangi bir bașka gerekçeden ötürü, bașvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden görülmezse.”
Mahkeme ayrıca, bazı durumlarda, bașvuran davasının incelenmeye devam edilmesini istese bile, bașvuruyu, davalı Devletin tek taraflı deklarasyonuna istinaden, 37 § 1 (c) maddesi uyarınca kayıttan düșürebileceğini hatırlatmaktadır.
Bu nedenle Mahkeme söz konusu deklarasyonu, bașta
Tahsin Acar
kararı olmak üzere, içtihatlarından doğan ilkeler ıșığında dikkatli bir șekilde incelemiștir (
Tahsin Acar/Türkiye
(ilk itirazlara ilișkin karar) [BD], no. 26307/95, §§ 75-77, AİHM 2003-VI;
WAZA Sp. z o.o./Polonya
(k.k.), no. 11602/02, 26 Haziran 2007; ve
Sulwińska/Polonya
(k.k.), no. 28953/03, 18 Eylül 2007).
Mahkeme Türkiye’ye karșı açılan davalar dahil olmak üzere, bazı davalarında bașvuranları mahkum etmek için avukat yokluğunda ve baskı altında müșterek sanıktan alınan ifadelerin kullanılması nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilișkin șikâyetlere yönelik uygulamasını not etmiștir (bk., müșterek davalılar dahil olmak üzere üçüncü taraflardan baskı altında alındığı iddia edilen ifadelerin kullanılmasına ilișkin olarak,
Kormev /
Bulgaristan
, no.
39014/12, §§ 89
‑
90, 5 Ekim 2017;
Kaçiu ve Kotorri /
Arnavutluk
, no.
33192/07 ve 33194/07, § 128, 25 Haziran 2013; ve
Huseyn ve Diğerleri /
Azerbaycan
, no. 35485/05 ve 3 diğer bașvuru, §§ 202-213, 26 Temmuz 2011; bk. müșterek sanıktan avukat yokluğunda alınan ifadenin kullanılmasına ilișkin olarak,
Ömer Güner / Türkiye
, no. 28338/07, §§ 37-41, 4 Eylül 2018).
Mahkeme ayrıca, 31 Temmuz 2018 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisinin 7145 sayılı Kanunu kabul ettiğine dikkat çekmek istemektedir. Bu yeni Kanunun 4, 17, 18 ve 19. maddeleri, dostane çözüm veya tek taraflı deklarasyon temelinde Mahkemenin davayı kayıttan düșürme kararının akabinde yerel mahkeme yargılamalarının ya da sorușturmalarının yenilenmesi talebinde bulunma hakkını öngörmektedir. Mahkemenin içtihadına ve uygulamasına göre, iç hukuk yargılamalarının yenilenmesi, öne sürülen ihlale etkili bir çözüm sağlamak için en uygun yoldur. Bu bağlamda, Mahkemenin Sözleșme ve Protokolleri tarafından güvence altına alınan hakların ve özgürlüklerin korunmasındaki tali rolü dikkate alındığında, Sözleșmenin herhangi bir ihlalinin giderilmesinin öncelikli olarak ulusal makamların görevi olduğu hatırlatılmaktadır.
Teklif edilen ve benzer davalarda hükmedilen miktarlarla tutarlı olan tazminat miktarının yanı sıra, Hükümet deklarasyonu içerisinde bulunulan ikrarların mahiyeti göz önünde bulundurulduğunda Mahkeme, bașvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir gerekçe bulunmadığı kanaatindedir (37. maddenin 1. fıkrasının (c) bendi).
İlâveten, yukarıdaki mülahazalar ıșığında ve bilhassa konuyla ilgili açık ve kapsamlı içtihatlar dikkate alındığında, Mahkeme, Sözleșme ve Protokolleri ile tanımlanan insan haklarına saygının, bașvurunun incelenmesine devam edilmesini gerekli kılmadığı kanısındadır (37
§
1 maddesinin son cümlesi). Mahkeme, bu kararın, bașvuranın zararının telafisi için mevcut olan herhangi bir bașka bașvuru yolunu kullanma imkânına halel getirmediğini vurgulamaktadır (bkz.
Jeronovičs / Letonya
[BD], no. 44898/10, § 116-118, 5 Temmuz 2016).
Mahkeme, son olarak, Hükümetin tek taraflı deklarasyon metninde belirtilen șartlara uymaması halinde, bașvurunun, Sözleșme’nin 37 § 2 maddesi uyarınca tekrar kayda alınabileceğini vurgulamaktadır (
Josipović/Sırbistan
(k.k.), no. 18369/07, 4 Mart 2008).
Bu nedenle, davanın kayıttan düșürülmesi uygun bulunmuștur.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Davalı Hükümetin Sözleșme’nin 6 §§ 1 ve 2 kapsamındaki deklarasyon koșullarını ve belirtilen taahhütlerin yerine getirilmesine ilișkin kuralları
dikkate alarak
;
Bașvurunun, Sözleșme’nin 37
§
1
(c) maddi uyarınca kayıttan düșürülmesine
karar vermiștir.
İșbu karar İngilizce olarak tanzim edilmiș olup; 15 Ekim 2020 tarihinde yazılı olarak bildirilmiștir.
Hasan Bakırcı
Valeriu Grițco
Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Bașkan