CURTUL EUROPEAN DE DREPTURI UMANE CONSIDERAT DE CURTUL EUROPEAN DE DREPTURI UMANE DECIZIE Recursul nr. 70606/17 Mario TASIO împotriva Greciei și alte 6 recursuri (vezi tabelul anexat) Curtea Europeană a Drepturilor Omului (Camera I), întrunindu-se la 26 mai 2020 într-o comisie formată din: Krtof Wojtyczek, președintele Covietiei, Lino-Alexander Smirnov, Aryanto Harge, Renata Degenerati, președintele Covietiei, și domnul P. P. Smirnov, președintele Covietiei, au depus următoarele plângeri, în vederea respectării drepturilor și a utilizării lor, în vederea procedurii de urmărire a drepturilor și a informațiilor, în care au fost prezentate mai multe observații și date, și în care au fost prezentate următoarele plângeri, în vederea utilizării de către Guvernul Covietiei, de către președintele Covietiei, Aryanto Harge, domnul P. Smirnov, și domnul P. P. Smirnov, președintele Covietiei, și în vederea Covietiei.
La 23 octombrie 2018 (reclamații nr. 77698/17, 77704/17 și 8216/18), la 5 noiembrie 2018 (reclamație nr. 70606/17) și la 21 noiembrie 2018 (reclamații nr. 80149/17, 80349/17 și 80351/17), o parte din plângerile invocate la articolele 3 și 13 din Convenție au fost comunicate Guvernului, iar plângerile au fost declarate inadmisbile în ceea ce privește celelalte. A. Condițiile Tratatului Cauzele de fapt ale cauzei, așa cum au fost examinate de către părți implicate, pot fi examinate în mod rezonabil ca fiind încalcătoare de drept. Apelații au fost ținuți în închisoarea din Simulu, la Thessaloniki, fie printr-o decizie judecătorească, fie ca fiind încalcători de drept, fie ca fiind încalcători de drept, care nu au fost deja înregistrate în practica Curții a statului membru în cauză (art. 13 din Convenție, § 26), fie printr-o decizie judecată judecătorească, fie printr-o decizie judecată judecătorească, fie printr-o decizie judecată judecată în cauză, fie ca fiind încalcătorecătorească, fie ca fiind încalcătorecăi de drept, fie printr-o decizie judecată, fie printr-o hotărâreală judecată judecătorească, fie printr-o hotărârea Curții de judecată, fie printrucăcând că nu au fost încheiate în mod efectiv în favoarea Curții naționale a Curții de judecată, fie prin hotărârea nr.
Citând art. 3 din Convenție, reclamanții se plâng de condițiile în care au fost ținuți în închisoarea de la Diaspora. Această dispoziție este următoarea: "Nimeni nu poate fi supus torturii, pedepsei sau tratamentului inuman sau umilitor".Argumentele părților Guvernul solicită Curții să respingă această parte a recursurilor pentru lipsa de acces la mijloacele de comunicare naționale pe motiv că reclamanții au fost eliberați sau au fost mutați în alte locuri de detenție înainte de a depune recursurile sau în ziua ultimelor lor apeluri.Consideră că, înainte de a se adresa Curții, aceștia pretind că vor solicita o recursare pe baza unei cereri de apelație din partea Curții de Apel, pe baza articolului 105/1817 din Legea nr. 8217/17, iar aceste apeluri sunt depuse în condițiile în care au depus recursurile.
În ceea ce privește închisoarea din Trikala, Guvernul arată că reclamantul care a depus recursul nr. 80149/17 nu se plânge de condițiile în care a fost ținut în acest magazin. În ceea ce privește reclamantul care a depus recursul nr. 70606/17, Guvernul afirmă că a fost achitat de Consiliul Judiciar din Salonica și a fost eliberat pe 20 septembrie 2017, data la care a depus recursul la Curtea de Apel din Tbilisi.
În special, reclamanții care au depus recursurile cu numerele 80349/17 și 80351/17 solicită Curții să nu le respingă plângerile pe motivul că nu au epuizat mijloacele naționale de judecată, explicând că concedierea lor a avut loc cu doar o lună și câteva zile înainte ca Curtea să pronunțe hotărârea.Acultatorul care a depus recursul nr. 70606/17 afirmă că și-a depus recursul în fața Curții în dimineața zilei de 20 septembrie 2017 în timp ce era încarcerat și susține că nu a putut prevedea imediat achitarea și eliberarea sa în aceeași zi.Acultatorii susțin că a fost deja eliberat avocatul lui T în cazul în care a depus o plângere de executare a unei sentințe de executare a unei sentințe de executare a unei sentințe de executare a unei sentințe de executare a unei sentințe de executare a unei sentințe de executare a unei sentințe de executare a unei sentințe de executare a unei sentințe de executare a unei sentințe de executare a unei sentințe de executare a unei sentințe de executare a unei sentințe de executare a unei sentințe de executare a unei sentințe de executare a unei sentințe de executare a unei sentințe de executare a unei sentințe de executare a unei sentințe de executare a unei sentințe de executare a unei sentințe de executare a unei sentințe de executare a unei sentințe de executare a unei sentințe de executare a unei sentințe de executare a unei sentințe de executare a unei sentințe de executare a unei sentințe de executare a unei sentințe de executare a unei sentințe de executare a unei sentințe de executare a unei sentințe de executare a unei sentințe de executare a unei sentințe de executare a unei sentințe de executare a unei sentințe de executare a unei sentințe de executare a unei sentințe de executare a unei sentințe de executare a unei sentințe
Curtea reamintește jurisprudența sa potrivit căreia, în ceea ce privește epuizarea mijloacelor naționale de apărare, situația poate fi diferită între o persoană care a fost reținută în condiții pe care o consideră contrare articolului 3 din Convenție și care se adresează Curții după eliberarea sa și o persoană care face apel în timp ce este deținută în mod continuu în condițiile pe care le denunță (Hadjivaziliadis împotriva Greciei (dec., nr. 51618/12, § 30, 26 noiembrie 2013)).
(nr. 53709/11, §§ 59-60, 13 iunie 2013), Curtea a considerat că trebuia să examineze dacă dispozițiile unui act legislativ sau de reglementare la care se putea invoca în scopul unei acțiuni în temeiul articolului 105 din Legea inițială a Codului Civil erau coordonate în termeni suficient de clari și dacă acestea păstrează drepturi de protecție judiciară (număr 53709/11, §§ 59-60, 13 iunie 2013), Curtea a reamintit, de asemenea, că obligația reclamantului de a epuisa mijloacele naționale de atac este evaluată în mod continuu în conformitate cu principiul de continuitate a acțiunii în fața Curții Naționale de Justiție din Bavaria (număr 3359/92, Franța, nr. 3459/92, Martie 2014, nr. 346/92, Marți 2014, nr. 346/92, Marți 2014, nr. 366/92, Marți, nr. 612/92, Marți, nr. 612/92, Marți, nr. 612/93, Marți, nr. 612/93, Marți, nr. 612/93, Marți, nr. 612/93, Marți, nr. 612/93, Marți, nr. 612/93, Marți, nr. 612/93, Marți, nr. 612/93, Marți, nr. 612/93, Marți, nr. 612/93, Marți, nr. 612/93, Marți, nr. 612/93, Marți, nr. 612/93, Marți, nr. 61264, Marți, nr. 612/12, Marți, nr. 61263, Marți, nr. 61264, Marți, nr. 61263, 912/12, nr. 6123, 9123, 9123, 9123, 9123, 9123, 9123, 9123, 9123, 9123, 9123, 9123, 9123, 9123, 9123, 9123, 9123, 9123, 9123, 9123, 9123, 9123, 9123, 9123, 9123, 9123, 9123, 9123, 9123, 9123, 9123, 9123, 9123, 9123, 9123, 9123, 9123,
În ceea ce privește primul motiv, Curtea observă că unii reclamanți au fost eliberați înainte de a-și depune o plângere la Curte. Reclamanții care au depus plângerea cu numărul 77698/17 au fost eliberați la 24 octombrie 2017. El a depus plângere la Curte la 1 noiembrie 2017. Reclamanții care au depus plângerile cu numărul 80349/17 și 80351/17 au fost eliberați la 29 septembrie 2017. Ei au depus plângere la Curte la 10 noiembrie și la 8 noiembrie 2017, respectiv. Apelați la Curte după eliberarea lor, aceștia au avut ca scop, printr-o acțiune de despăgubire, nu să împiedice continuarea detenției lor în condiții inumane și să susțină o înțelegere a faptului că au suferit o încălcare a Convenției, ci să susțină că, în mod deosebit, au încălcat o parte din art. 3 din Convenție.
În al doilea rând, Curtea observă că reclamantul care a depus recursul cu numărul 70606/17 a fost eliberat în mod voluntar în custodia Curții din Salonic la 20 septembrie 2017 și că a depus o plângere în fața Curții în aceeași zi.Alegerea reclamantului că avocatul său nu a depus o plângere înainte de 20 septembrie 2017 din cauza sarcinii sale de muncă nu poate fi tradusă într-o situație neprevăzută care iese dincolo de controlul său.Curtea ia în considerare, de asemenea, faptul că avocatul în cauză a depus în mod voluntar o plângere în custodia Curții din Salonica și că, în consecință, apelanții ar fi trebuit să prevadă consecințele depunerii unei plângeri în custodia Curții în data de 15 septembrie 2017 în care a fost depusășită plângerea clientului său, în timp ce apelantul a declarat că nu ar fi putut depune o plângere în cazul unei plângeri în care a fost depusă o plângere în fața Curții din Salonica, în temeiul articolului 105/1817 din Legea nr. 670/2017 sau în cazul unei plângeri în care a fost depusă o plângere în fața Curții din Salonica.
În ceea ce privește reclamantul care a depus recursul cu numărul 80149/17, acesta a fost transferat la închisoarea Trikalon la 20 octombrie 2017 și a depus o plângere în fața Curții la 8 noiembrie 2017. Totuși, Curtea observă că închisoarea Kassandra este o închisoare rurală, care este diferită de penitenciarele de tip general, cum ar fi cea a Transitorilor. Mai mult, reclamanții care au depus recursurile cu numărul 77704/17 și 8216/18 nu au depus nicio plângere în Orin cu privire la condițiile de detenție pe care le-au suferit în închisoarea respectivă, pe care nu le-au furnizat nicio altă dovadă în acest sens.
În ceea ce privește reclamanții care au depus recursurile cu numerele 77704/17, 80149/17 și 8216/18, Curtea observă că aceștia susțin, fără a furniza alte elemente de probă, că condițiile de detenție din închisorile din Kassandra și Trikala sunt în esență aceleași ca cele care predomină în interiorul închisorii din Transat. Cu toate acestea, aceștia nu furnizează niciun element specific care să justifice faptul că consideră că detenția lor în închisoarea din Transat și, ulterior, în închisorile din Kassandra și Trikala nu a fost o "situatie continuă". Având în vedere că datele la care acești reclamanți au fost reținuți în închisoarea din Kassandra și Trikala sunt în esență aceleași ca cele care au fost reținuți în închisoarea din Transat, aceștia nu au prezentat nicio dovadă specifică care să justifice faptul că consideră că reținerea lor în închisoarea din Transat și, ulterior, în închisoarea din Transat și din Trikala nu a fost o "situatie continuă". Având în vedere că datele la care acești reclamanți au fost reținuți în fața Curții de Apel au fost în mod consecvență aceș, aceștiași reclamanți au prezentat în fața lor în fața Curții din Transat, în fața Curtea din Transat și în fața Curtea din Transat, iar acuza nr. 771470/17 și 8014/17 nu au fost o situație de infracțiune de infracțiune, iar acuzație de drept de infracțiune, în care au fost reținuită în față, iar acuzațiunea de a unei infracțiuni în care au fost executată în închisoare în închisoarea din Transat în cadrul Curții din Transatului din Transat, care se afla în fața din Transat în fața din Transat, în fața lui.
Cu toate acestea, articolele 21, 25 și 32 din Codul Penal elen garantează în aceste domenii drepturi subiective care pot fi invocate în fața instanțelor (decisiunea de mai sus Hajivașialiadis, § 34).În cazul cererii de despăgubiri pe baza articolului 340 din Legea de introducere a pedepsei penale din Klagenfurt, acestea au fost depuse în contextul unei infracțiuni împotriva dreptului intern, care a fost supusă unor infracțiuni interne, în special prin aplicarea articolelor 45-48 din Convenția privind drepturile omului, precum și prin alte mijloace, în conformitate cu art. 1 din Convenția privind drepturile omului (§§ 133, § 35), precum și prin aplicarea art. 45-48 din Convenția privind drepturile omului (§ 45-13, § 35), precum și prin aplicarea articolelor 45-48 din Convenția privind drepturile omului intern (§ 35-13, § 35-13, § 35-13, § 35-13, § 35-13).
Plasați în domeniul articolului 13 din Convenție, reclamanții se plâng că nu dispuneau în dreptul intern de niciun mijloc juridic eficient de a-și contesta condițiile de detenție. Reclamantul care a depus recursul nr. 70606/17 invocă, de asemenea, art. 5 § 4 din Convenție. Curtea amintește că are competența de a caracteriza juridic persoanele implicate de fapte. Consideră că este necesar să se examineze afirmațiile reclamantelor numai în temeiul articolului 13 din Convenție, care spune următoarele: Pentru persoanele cărora drepturile recunoscute în prezenta Convenție și libertatea lor de a se pronunța au fost încălcate, în timp ce persoanele implicate au dreptul de a se pronunța în mod efectiv și de a exercita drepturile de a se pronunța în favoarea autorităților naționale, dacă au încălcat principiul publicității.
Guvernul susține că reclamanții nu au un motiv de apărare în lumina articolului 3 din Convenție și că, prin urmare, nu pot invoca art. 13.Aleg că sesizarea Consiliului Penitenciar, prevăzută la art. 6 din Codul Penal, și sesizarea în fața procurorului supraveghetor al penitenciarului, prevăzută la art. 572 din Codul de procedură penală (CCP), reprezintă mijloace judiciare eficiente pe care reclamanții ar fi trebuit să le folosească pentru a obține o îmbunătățire a condițiilor de detenție ale statului lor, acestea fiind considerate drept infracțiuni.
(nr. 34704/08, 10 decembrie 2011), care a vizat sesizarea Consiliului Penitenciarului, prevăzută de art. 6 din Codul Penal, și recursul în fața procurorului supraveghetor al penitenciarului, prevăzut de art. 572 din CPC, și hotărârile Samatas și alții împotriva Greciei (nr. 11463/09, 28 februarie 2012), Lica împotriva Greciei (nr. 74279/10, 17 iulie 2012), Papaconstantinou împotriva Greciei (nr. 50765/11, 13 noiembrie 2014), și Adiele și alții împotriva Greciei (nr. 29769/13, 25 februarie 2016).
Προσφυγή αριθ. 70606/17
Μάριος ΤΑΣΙΟΣ κατά της Ελλάδας
και 6 άλλες προσφυγές
(βλέπε συνημμένο πίνακα)
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (πρώτο τμήμα), συνεδριάζοντας στις 26 Μαΐου 2020 σε επιτροπή αποτελούμενη από τους:
Krzysztof Wojtyczek,
πρόεδρο,
Λίνο-Αλέξανδρο Σισιλιάνο,
Armen Harutyunyan,
δικαστές
,
και Renata Degener,
αναπληρώτρια γραμματέα τμήματος
,
Λαμβάνοντας υπόψη τις πιο πάνω προσφυγές οι οποίες κατατέθηκαν τις ημερομηνίες που αναφέρονται στον συνημμένο πίνακα,
Λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις οι οποίες υποβλήθηκαν από την εναγόμενη κυβέρνηση και εκείνες οι οποίες υποβλήθηκαν από τους προσφεύγοντες,
Αφού διασκέφθηκε, εκδίδει την ακόλουθη απόφαση:
Τα στοιχεία των προσφευγόντων αναγράφονται στο παράρτημα.
Η ελληνική κυβέρνηση («η Κυβέρνηση») εκπροσωπήθηκε από τους εντεταλμένους του αντιπροσώπου της κυρία Α. Δημητρακοπούλου και κύριο Κ. Γεωργιάδη, παρέδρους του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, και τις κυρίες Ζ. Χατζηπαύλου, Ι. Κοτσώνη και Α. Μαγριππή, δικαστικές αντιπροσώπους του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους.
Οι κυβερνήσεις της Αλβανίας, της Βουλγαρίας και της Σερβίας δεν έκαναν χρήση του δικαιώματός τους να παρέμβουν στην διαδικασία.
Στις 23 Οκτωβρίου 2018 (προσφυγές αριθ. 77698/17, 77704/17 και 8216/18), στις 5 Νοεμβρίου 2018 (προσφυγή αριθ. 70606/17) και στις 21 Νοεμβρίου 2018 (προσφυγές αριθ. 80149/17, 80349/17 και 80351/17), ένα μέρος των αιτιάσεων που έλκονται από τα άρθρα 3 και 13 της Σύμβασης κοινοποιήθηκαν στην Κυβέρνηση οι δε προσφυγές κηρύχθηκαν απαράδεκτες κατά τα λοιπά.
Α. Οι συνθήκες της υποθήκης
Τα πραγματικά περιστατικά της υπόθεσης, όπως αυτά εξετέθησαν από τους διαδίκους, μπορούν να συνοψιστούν ως ακολούθως.
Οι προσφεύγοντες κρατήθηκαν στην φυλακή των Διαβατών της Θεσσαλονίκης είτε μετά από μία καταδικαστική απόφαση είτε ως κατηγορούμενοι.
Κατά τις ημερομηνίες της κατάθεσης των προσφυγών, όλοι είχαν ήδη αφεθεί ελεύθεροι ή μεταχθεί σε άλλες φυλακές. Τα στοιχεία σχετικά με τα πραγματικά περιστατικά παρατίθενται στο παράρτημα.
Β. Το εφαρμοστέο εθνικό δίκαιο και η πρακτική
Το εφαρμοστέο εθνικό δίκαιο και η πρακτική περιγράφονται στην απόφαση (decision)
Χατζηβασιλειάδης κατά Ελλάδας
(déc.), αριθ. 51618/12, §§ 17-21, 26 Νοεμβρίου 2013.
Επικαλούμενοι το άρθρο 3 της Σύμβασης, οι προσφεύγοντες παραπονούνται για τις συνθήκες υπό τις οποίες κρατήθηκαν στην φυλακή των Διαβατών.
Επικαλούμενοι το άρθρου 13 της Σύμβασης, οι προσφεύγοντες παραπονούνται διότι δεν διέθεταν στο εθνικό δίκαιο κάποιο αποτελεσματικό ένδικο μέσο για να καταγγείλουν τις συνθήκες κράτησής τους.
Λαμβανομένης υπόψη της ομοιότητας των προσφυγών, το Δικαστήριο εκτιμά προσήκον να τις εξετάσει από κοινού σε μία μόνον απόφαση.
Α. Επί της επικαλούμενης παραβίασης του άρθρου 3 της Σύμβασης
Επικαλούμενοι το άρθρο 3 της Σύμβασης, οι προσφεύγοντες παραπονούνται για τις συνθήκες υπό τις οποίες κρατήθηκαν στην φυλακή των Διαβατών. Η διάταξη αυτή έχει ως εξής:
«Ουδείς επιτρέπεται να υποβληθή εις βασάνους ούτε εις ποινάς ή μεταχείρισιν απανθρώπους ή εξευτελιστικάς.»
Τα επιχειρήματα των διαδίκων
Η Κυβέρνηση καλεί το Δικαστήριο να απορρίψει αυτό το τμήμα των προσφυγών λόγω μη εξάντλησης των εθνικών ενδίκων μέσων για τον λόγο ότι οι προσφεύγοντες είχαν αφεθεί ελεύθεροι ή είχαν μεταχθεί σε άλλα καταστήματα πριν καταθέσουν τις προσφυγές τους ή την ημέρα κατάθεσης των τελευταίων. Εκτιμά ότι, προτού προσφύγουν στο Δικαστήριο, αυτοί όφειλαν να ασκήσουν μία αποζημιωτική αγωγή στην βάση του άρθρου 105 του εισαγωγικού νόμου του Αστικού Κώδικα.
Η Κυβέρνηση αναφέρει ότι τις ημερομηνίες της κατάθεσης των προσφυγών ενώπιον του Δικαστηρίου, οι προσφεύγοντες οι οποίοι κατέθεσαν τις προσφυγές με αριθμούς 77704/17 και 8215/18 μετήχθησαν στην φυλακή της Κασσάνδρας και ο προσφεύγων της προσφυγής αριθ. 80149/17 στην φυλακή των Τρικάλων. Ως εκ τούτου, τις ημερομηνίες κατά τις οποίες επιλήφθηκε το Δικαστήριο, αυτοί φέρονται να μην κρατούνται πλέον υπό τις συνθήκες που οι ίδιοι καταγγέλλουν στις προσφυγές τους και η συνέχεια της κράτησής τους φέρεται έτσι να διακόπηκε.
Η Κυβέρνηση εκθέτει ότι οι υλικές συνθήκες και οι συνθήκες ζωής και εργασίας στην αγροτική φυλακή της Κασσάνδρας είναι διαφορετικές από εκείνες οι οποίες επικρατούν στις γενικές φυλακές. Όσον αφορά την φυλακή των Τρικάλων, σημειώνει ότι ο προσφεύγων που κατέθεσε την προσφυγή αριθ. 80149/17 δεν παραπονείται για τις συνθήκες υπό τις οποίες αυτός κρατήθηκε στο κατάστημα αυτό.
Όσον αφορά τον προσφεύγοντα που κατέθεσε την προσφυγή αριθ. 70606/17, η Κυβέρνηση δηλώνει ότι αθωώθηκε από το δικαστικό συμβούλιο του Εφετείου Θεσσαλονίκης και αφέθηκε ελεύθερος στις 20 Σεπτεμβρίου 2017, ημερομηνία κατά την οποία αυτός κατέθεσε την προσφυγή του ενώπιον του Δικαστηρίου. Προσθέτει ότι ο δικηγόρος του προσφεύγοντος ενώπιον του Δικαστηρίου τον εκπροσωπούσε επίσης ενώπιον του Εφετείου Θεσσαλονίκης και ότι γνώριζε συνεπώς ότι η δικάσιμος ενώπιον του δικαστηρίου αυτού είχε οριστεί για τις 20 Σεπτεμβρίου 2017 και ότι ήταν πιθανόν να αφεθεί ο πελάτης του ελεύθερος την ημερομηνία αυτή.
Η Κυβέρνηση υποστηρίζει επίσης ότι, προσφεύγοντας ενώπιον του Δικαστηρίου, οι προσφεύγοντες δεν στόχευαν στον τερματισμό σε απάνθρωπες ή ταπεινωτικές συνθήκες κράτησης αλλά στην είσπραξη μιας αποζημίωσης για ηθική βλάβη.
Οι προσφεύγοντες αντικρούουν την θέση της Κυβέρνησης και ισχυρίζονται ότι η αποζημιωτική αγωγή στην βάση του άρθρου 105 του εισαγωγικού νόμου του Αστικού Κώδικα στερούνταν οποιασδήποτε αποτελεσματικότητας.
Ειδικότερα, οι προσφεύγοντες οι οποίοι κατέθεσαν τις προσφυγές με τους αριθμούς 80349/17 και 80351/17 καλούν το Δικαστήριο να μην απορρίψει τις αιτιάσεις τους λόγω μη εξάντλησης των εθνικών ενδίκων μέσων, εξηγώντας ότι η απόλυσή τους έλαβε χώρα μόλις ένα μήνα και μερικές ημέρες προτού επιληφθεί το Δικαστήριο.
Ο προσφεύγων ο οποίος κατέθεσε την προσφυγή αριθ. 70606/17 αναφέρει ότι κατέθεσε την προσφυγή του ενώπιον του Δικαστηρίου το πρωί της 20 Σεπτεμβρίου 2017 ενώ κρατούνταν ακόμη και βεβαιώνει ότι δεν μπορούσε να προβλέψει την αθώωσή του και την απόλυσή του την ίδια ημέρα. Εξηγεί ότι είχε ήδη εξουσιοδοτήσει τον δικηγόρο του να καταθέσει μία προσφυγή ενώπιον του Δικαστηρίου προηγουμένως, αλλά ότι αυτός, εξαιτίας του φόρτου εργασίας του, δεν το έπραξε αμέσως.
Οι προσφεύγοντες οι οποίοι κατέθεσαν τις προσφυγές με τους αριθμούς 77704/17, 80149/17 και 8216/18 ισχυρίζονται ότι οι συνθήκες μέσα στις φυλακές της Κασσάνδρας και Τρικάλων είναι κατ’ουσίαν οι ίδιες με εκείνες οι οποίες επικρατούν στην φυλακή των Διαβατών και υποστηρίζουν κατά συνέπεια ότι η συνολική διάρκεια της κράτησής τους μπορεί να θεωρηθεί ως μία «συνεχής κατάσταση», δεδομένου ότι οι εν λόγω φυλακές παρουσίαζαν τα ίδια προβλήματα υπερπλήρωσης, θέρμανσης, αερισμού και ζεστού νερού. Αυτοί αμφισβητούν εξάλλου την αποτελεσματικότητα της αποζημιωτικής αγωγής στην βάση του άρθρου 105 του εισαγωγικού νόμου του Αστικού Κώδικα για τους ισχυρισμούς τους περί παραβίασης του άρθρου 3 της Σύμβασης.
Η εκτίμηση του Δικαστηρίου
Το Δικαστήριο υπενθυμίζει την νομολογία του σύμφωνα με την οποία, προκειμένου περί της εξάντλησης των εθνικών ενδίκων μέσων, η κατάσταση μπορεί να είναι διαφορετική μεταξύ ενός προσώπου το οποίο κρατήθηκε υπό συνθήκες που αυτό εκτιμά αντίθετες προς το άρθρο 3 της Σύμβασης και προσφεύγει ενώπιον του Δικαστηρίου μετά την απόλυσή του και ενός ατόμου το οποίο προσφεύγει ενώ αυτό κρατείται πάντοτε υπό τις συνθήκες που καταγγέλλει (
Χατζηβασιλειάδης κατά Ελλάδας
(déc.), αριθ. 51618/12, § 30, 26 Νοεμβρίου 2013).
Πράγματι, προκειμένου να είναι αποτελεσματικό ένα σύστημα προστασίας των δικαιωμάτων των κρατουμένων που προστατεύονται από το άρθρο 3, τα προληπτικά και τα αποζημιωτικά ένδικα μέσα οφείλουν να συνυπάρχουν κατά τρόπο συμπληρωματικό. Η ιδιαίτερη σημασία της διάταξης αυτής επιβάλλει στα Κράτη να θεσπίσουν, πέρα από ένα απλό αποζημιωτικό ένδικο μέσο, έναν αποτελεσματικό μηχανισμό ο οποίος να επιτρέπει να τερματιστεί ταχέως οποιαδήποτε μεταχείριση αντίθετη προς το άρθρο 3 της Σύμβασης. Ελλείψει ενός τέτοιου μηχανισμού, η προοπτική μιας πιθανής αποζημίωσης θα κινδύνευε να νομιμοποιήσει ταλαιπωρίες ασύμβατες προς άρθρο αυτό και να εξασθενίσει σοβαρά την υποχρέωση των Κρατών μα καθιερώνουν τους κανόνες τους σε συμφωνία με τις απαιτήσεις της Σύμβασης (
Ananyev και λοιποί κατά Ρωσίας
, αριθ. 42525/07 και 60800/08, § 98, 10 Ιανουαρίου 2012, και πιο πάνω αναφερόμενη απόφαση (décision)
Χατζηβασιλειάδης
, § 29).
Στην απόφασή του
A.F. κατά Ελλάδας
(αριθ. 53709/11, §§ 59-60, 13 Ιουνίου 2013), το Δικαστήριο εκτίμησε ότι έπρεπε να εξετάσει κατά πόσον οι διατάξεις ενός νομοθετικού ή κανονιστικού κειμένου των οποίων μπορούσε να γίνει επίκληση για τους σκοπούς μιας αγωγής στην βάση άρθρου 105 του εισαγωγικού νόμου του Αστικού Κώδικα ήταν συντεταγμένες με όρους επαρκώς σαφείς και αν αυτές διαφύλασσαν δικαιώματα «δικαστικής προστασίας» (ομοίως, § 60).
Υπενθυμίζει ακόμη ότι η υποχρέωση για τον προσφεύγοντα να εξαντλήσει τα εθνικά ένδικα μέσα εκτιμάται κατ’αρχήν την ημρρομηνία της κατάθεσης της προσφυγής ενώπιον του Δικαστηρίου (
Baumann κατά Γαλλίας
, αριθ. 33592/96, § 47, 22 Μαΐου 2001, και
Κουταλίδης κατά Ελλάδας
, αριθ. 18785/13, § 61, 27 Νοεμβρίου 2014).
Υπενθυμίζει επίσης ότι η μεταγωγή ενός κρατουμένου από έναν τόπο κράτησης σε έναν άλλο διακόπτει κατ’αρχήν την συνέχεια της κράτησης όσον αφορά τις συνθήκες της τελευταίας και ότι η προθεσμία των έξι μηνών η οποία προβλέπεται από το άρθρο 35 § 1 της Σύμβασης αρχίζει να τρέχει από την ημερομηνία της μεταγωγής στον νέο τόπο κράτησης (
Novinskiy κατά Ρωσίας
(déc.), αριθ. 11982/02, § 96, 6 Δεκεμβρίου 2007,
Maltabar και Maltabar κατά Ρωσίας
, αριθ. 6954/02, § 83, 29 Ιανουαρίου 2009, και
Κανάκης κατά Ελλάδας (αριθ. 2)
, αριθ. 40146/11, § 92, 12 Δεκεμβρίου 2013). Θεωρεί εν τούτοις ότι υφίσταται συνεχής κατάσταση, εφόσον οι συνθήκες κράτησης είναι ουσιωδώς οι ίδιες σε αυτόν τον νέο τόπο με εκείνες του παλαιού (
Bouros και λοιποί κατά Ελλάδας
, αριθ. 51653/12 και 4 άλλες, §§ 64-70, 12 Μαρτίου 2015, και
Niazai και λοιποί κατά Ελλάδας
, αριθ. 36673/13, § 34, 29 Οκτωβρίου 2015).
Κατά πρώτο λόγο, το Δικαστήριο παρατηρεί ότι ορισμένοι προσφεύγοντες αφέθησαν ελεύθεροι πριν να προσφύγουν ενώπιον του Δικαστηρίου. Ο προσφεύγων ο οποίος κατέθεσε την προσφυγή με τον αριθμό 77698/17 αφέθηκε ελεύθερος στις 24 Οκτωβρίου 2017. Αυτός προσέφυγε στο Δικαστήριο την 1
η
Νοεμβρίου 2017. Οι προσφεύγοντες οι οποίοι κατέθεσαν τις προσφυγές με τους αριθμούς 80349/17 και 80351/17 αφέθησαν ελεύθεροι στις 29 Σεπτεμβρίου 2017. Αυτοί προσέφυγε στο Δικαστήριο στις 10 Νοεμβρίου και στις 8 Νοεμβρίου 2017 αντίστοιχα. Προσφεύγοντας ενώπιον του Δικαστηρίου μετά την απόλυσή τους, αυτοί στόχευαν κατά πάσα βεβαιότητα όχι στο να εμποδίσουν την συνέχιση της κράτησής τους υπό απάνθρωπες και ταπεινωτικές συνθήκες, αλλά στο να επιτύχουν εκ των υστέρων μία εκ μέρους του Δικαστηρίου διαπίστωση παραβίασης του άρθρου 3 της Σύμβασης και, αναλόγως, μία αποζημίωση για την ηθική βλάβη την οποία αυτοί εκτιμούσαν ότι υπέστησαν.
Κατά δεύτερο λόγο, το Δικαστήριο σημειώνει ότι ο προσφεύγων ο οποίος κατέθεσε την προσφυγή με τον αριθμό 70606/17 αφέθηκε ελεύθερος στις 20 Σεπτεμβρίου 2017 και ότι προσέφυγε στο Δικαστήριο την ίδια ημέρα. Ο ισχυρισμός του προσφεύγοντος ότι ο δικηγόρος του δεν είχε καταθέσει την προσφυγή πριν τις 20 Σεπτεμβρίου 2017 εξαιτίας του φόρτου εργασίας του δεν μπορεί να μεταφραστεί σε μία απρόβλεπτη κατάσταση που εκφεύγει του ελέγχου του. Το Δικαστήριο λαμβάνει επίσης υπόψη το γεγονός ότι ο εν λόγω δικηγόρος παρέστη αυτοπροσώπως στην δικάσιμο ενώπιον του Εφετείου Θεσσαλονίκης και ότι, ως εκ τούτου, θα έπρεπε να προβλέψει τις συνέπειες μιας κατάθεσης προσφυγής στο Δικαστήριο την ημέρα απόλυσης του πελάτη της.
Παρατηρεί ότι η κατάθεση της προσφυγής δεν θα είχε μπορέσει σε κάθε περίπτωση να εμποδίσει την διατήρηση του προσφεύγοντος υπό κράτηση κάτω από απάνθρωπες και ταπεινωτικές συνθήκες. Ο ενδιαφερόμενος θα έπρεπε συνεπώς να ασκήσει μία αποζημιωτική αγωγή στην βάση άρθρου 105 του εισαγωγικού νόμου του Αστικού Κώδικα.
Κατά τρίτο λόγο, το Δικαστήριο παρατηρεί ότι ορισμένοι προσφεύγοντες κατέθεσαν την προσφυγή τους ενώπιον του Δικαστηρίου αφού είχαν μεταχθεί σε άλλες φυλακές. Σημειώνει επίσης ότι οι προσφεύγοντες οι οποίοι κατέθεσαν τις προσφυγές με τους αριθμούς 77704/17 και 8216/18 μετήχθησαν στην φυλακή της Κασσάνδρας στις 6 Οκτωβρίου 2017 και στις 15 Ιανουαρίου 2018 αντίστοιχα. Αυτοί κρατούνταν επομένως εκεί τις ημερομηνίες κατάθεσης των προσφυγών στο Δικαστήριο, ήτοι την 1
η
Νοεμβρίου 2017 και στις 7 Φεβρουαρίου 2018. Όσον αφορά τον προσφεύγοντα ο οποίος κατέθεσε την προσφυγή με τον αριθμό 80149/17, αυτός μετήχθη στην φυλακή Τρικάλων στις 20 Οκτωβρίου 2017 και προσέφυγε ενώπιον του Δικαστηρίου στις 8 Νοεμβρίου 2017.
Όμως το Δικαστήριο σημειώνει ότι η φυλακή της Κασσάνδρας είναι μία αγροτική φυλακή, η οποία διακρίνεται από τα σωφρονιστικά καταστήματα γενικού τύπου όπως εκείνο των Διαβατών. Συν τοις άλλοις, οι προσφεύγοντες οι οποίοι κατέθεσαν τις προσφυγές με τους αριθμούς 77704/17 και 8216/18 δεν παραπονούνται μέσα σε αυτές για τις συνθήκες κράτησης που υπέστησαν μέσα στην εν λόγω φυλακή, σχετικά με την οποία δεν παρέχουν εξάλλου κανένα στοιχείο μέσα στις παρατηρήσεις τους.
Όσον αφορά την φυλακή των Τρικάλων, το Δικαστήριο παρατηρεί ότι ο προσφεύγων ο οποίος κατέθεσε την προσφυγή με τον αριθμό 80149/17 δεν παραπονείται ούτε αυτός μέσα στην προισφυγή για τις συνθήκες υπό τις οποίες κρατήθηκε μέσα στο ίδρυμα αυτό και ότι οι παρατηρήσεις του δεν παρέχουν ιδιαίτερες διευκρινίσεις επί του θέματος αυτού.
Όσον αφορά τους προσφεύγοντες οι οποίοι κατέθεσαν τις προσφυγές με τους αριθμούς 77704/17, 80149/17 και 8216/18, το Δικαστήριο σημειώνει ότι αυτοί ισχυρίζονται, χωρίς να παράσχουν περισσότερα στοιχεία, ότι οι συνθήκες κράτησης στις φυλακές της Κασσάνδρας και των Τρικάλων είναι ουσιωδώς οι ίδιες με εκείνες που επικρατούν μέσα στην φυλακή των Διαβατών. Αυτοί δεν παρέχουν εν τούτοις κανένα ειδικό στοιχείο ικανό να δικαιολογήσει το γεγονός ότι θεωρούν την κράτησή τους στην φυλακή των Διαβατών και, στην συνέχεια, στις φυλακές της Κασσάνδρας και των Τρικάλων ως μία «συνεχή κατάσταση».
Δεδομένου ότι οι ημερομηνίες στις οποίες αυτοί προσέφυγαν ενώπιον του Δικαστηρίου οι προσφεύγοντες οι οποίοι κατέθεσαν τις προσφυγές με τους αριθμούς 77704/17, 80149/17 και 8216/18 κρατούνταν στην φυλακή της Κασσάνδρας ενώ ο προσφεύγων ο οποίος κατέθεσε την προσφυγή με τον αριθμό 80149/17 κρατούνταν στην φυλακή των Τρικάλων, αυτοί στόχευαν κατά πάσα βεβαιότητα όχι στο να εμποδίσουν την συνέχιση της κράτησής τους υπό απάνθρωπες και ταπεινωτικές συνθήκες, αλλά στο να επιτύχουν εκ των υστέρων μία εκ μέρους του Δικαστηρίου διαπίστωση παραβίασης του άρθρου 3 της Σύμβασης και, αναλόγως, μία αποζημίωση για την ηθική βλάβη την οποία αυτοί εκτιμούσαν ότι υπέστησαν.
Το Δικαστήριο σημειώνει ότι, όταν ήταν υπό κράτηση στην φυλακή των Διαβατών, οι προσφεύγοντες υπέκειντο στις διατάξεις του σωφρονιστικού κώδικα. Οι κύριες αιτιάσεις τις οποίες αυτοί διατυπώνουν ενώπιον του Δικαστηρίου όσον αφορά τις συνθήκες κράτησής τους την εποχή εκείνη αναφέρονται ιδίως σε προβλήματα υπερπλήρωσης, υγιεινής και ανεπαρκούς διατροφής. Ωστόσο τα άρθρα 21, 25 και 32 του ελληνικού σωφρονιστικού κώδικα εγγυώνται στους τομείς αυτούς υποκειμενικά δικαιώματα των οποίων μπορεί να γίνει επίκληση ενώπιον των δικαστηρίων (πιο πάνω απόφαση (décision)
Χατζηβασιλειάδης
, § 34). Η αποζημιωτική αγωγή στην βάση άρθρου 105 του εισαγωγικού νόμου του Αστικού Κώδικα σε συνδυασμό με τα πιο πάνω αναφερόμενα άρθρα του σωφρονιστικού κώδικα, καθώς επίσης και με το άρθρο 3 της Σύμβασης, το οποίο έχει άμεση εφαρμογή στην εθνική έννομη τάξη, συνιστούσε συνεπώς ένα ένδικο μέσο το οποίο οι προσφεύγοντες όφειλαν να είχαν ασκήσει.
Έπεται ότι οι αιτιάσεις αυτές πρέπει να απορριφθούν λόγω μη εξάντλησης των εθνικών ενδίκων μέσων, κατ’εφαρμογήν του άρθρου 35 §§ 1 και 4 της Σύμβασης (
Παπαδάκης και λοιποί κατά Ελλάδας
[GC], αριθ. 34083/13, §§ 45-48, 25 Φεβρουαρίου 2016).
Β. Επί της επικαλούμενης παραβίασης του άρθρου 13 της Σύμβασης
Τοποθετούμενοι στο πεδίο του άρθρου 13 της Σύμβασης, οι προσφεύγοντες παραπονούνται διότι δεν διέθεταν στο εθνικό δίκαιο κάποιο αποτελεσματικό ένδικο μέσο για να καταγγείλουν τις συνθήκες κράτησής τους. Ο προσφεύγων ο οποίος κατέθεσε την προσφυγή με τον αριθμό 70606/17 επικαλείται επίσης το άρθρο 5 § 4 της Σύμβασης. Το Δικαστήριο υπενθυμίζει ότι έχει την εξουσία του νομικού χαρακτηρισμού των επιδίκων πραγματικών περιστατικών. Εκτιμά ότι συντρέχει λόγος να εξεταστούν οι ισχυρισμοί των προσφευγόντων μόνον υπό το πρίσμα του άρθρου 13 της Σύμβασης, το οποίο έχει ως εξής:
«Παν πρόσωπον του οποίου τα αναγνωριζόμενα εν τη παρούση Συμβάσει δικαιώματα και ελευθερίαι παρεβιάσθησαν, έχει το δικαίωμα πραγματικής προσφυγής ενώπιον εθνικής αρχής, έστω και αν η παραβίασις διεπράχθη υπό προσώπων ενεργούντων εν τη εκτελέσει των δημοσίων καθηκόντων των.»
Η Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι οι προσφεύγοντες δεν έχουν «υπερασπίσιμη αιτίαση» υπό το πρίσμα του άρθρου 3 της Σύμβασης και ότι δεν μπορούν επομένως να επικαλεστούν το άρθρο 13. Ισχυρίζεται ότι η αναφορά προς το συμβούλιο της φυλακής, η οποία προβλέπεται από το άρθρο 6 του σωφρονιστικού κώδικα, και η προσφυή ενώπιον του εισαγγελέα επόπτη της φυλακής, η οποία προβλέπεται από το άρθρο 572 του κώδικα ποινικής δικονομίας («ΚΠΔ»), συνιστούν αποτελεσματικά ένδικα μέσα τα οποία οι προσφεύγοντες όφειλαν να είχαν ασκήσει προκειμένου να επιτύχουν την βελτίωση των συνθηκών κράτησής τους, τις οποίες θεωρούσαν κακές. Ισχυρίζεται εξάλλου ότι ο Συνήγορος του Πολίτη συνιστά από το 2014 τον «εθνικό μηχανισμό πρόληψης» που αναφέρεται στο πλαίσιο του Προαιρετικού Πρωτοκόλλου συνδεόμενου στην Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών κατά των βασανιστηρίων και άλλων τρόπων σκληρής, απάνθρωπης ή ταπεινωτικής μεταχείρισης ή τιμωρίας και ότι, βάσει αυτών, αυτός μπορεί να μεταβεί σε όλους τους τόπους στέρησης της ελευθερίας. Όμως οι προσφεύγοντες δεν έκαναν χρήση αυτών των ενδίκων μέσων.
Οι προσφεύγοντες αμφισβητούν την αποτελεσματικότητα των εν λόγω ενδίκων μέσων για την καταγγελία των συνθηκών κράτησης. Επικαλούνται διάφορες αποφάσεις που έχουν εκδοθεί από το Δικαστήριο επί του ζητήματος αυτού, μεταξύ των οποίων την απόφαση
Νησιώτης κατά Ελλάδας
(αριθ. 34704/08, 10 Δεκεμβρίου 2011), η οποία αφορούσε την αναφορά προς το συμβούλιο της φυλακής, η οποία προβλέπεται από το άρθρο 6 του σωφρονιστικού κώδικα, και την προσφυή ενώπιον του εισαγγελέα επόπτη της φυλακής, η οποία προβλέπεται από το άρθρο 572 ΚΠΔ, και τις αποφάσεις
Σαματάς και λοιποί κατά Ελλάδας
(αριθ. 11463/09, 28 Φεβρουαρίου 2012),
Lica κατά Ελλάδας
(αριθ. 74279/10, 17 Ιουλίου 2012),
Παπακωνσταντίνου κατά Ελλάδας
(αριθ. 50765/11, 13 Νοεμβρίου 2014), και
Adiele και λοιποί κατά Ελλάδας
(αριθ. 29769/13, 25 Φεβρουαρίου 2016).
Ενόψει των σκέψεων οι οποίες διατυπώθηκαν ως προς την μη άσκηση εκ μέρους των προσφευγόντων της αποζημιωτικής αγωγής στην βάση άρθρου 105 του εισαγωγικού νόμου του Αστικού Κώδικα (πιο πάνω παράγραφοι 27, 29 και 34-36), το Δικαστήριο κρίνει ότι η αιτίαση η οποία έλκεται από το άρθρο 13 πρέπει να απορριφθεί ως προδήλως αβάσιμη κατ’εφαρμογήν του άρθρου 35 §§ 3 α) και 4 της Σύμβασης.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο, ομόφωνα,
Κηρύσσει
την προσφυγή απαράδεκτη.
Συντάχθηκε στην γαλλική γλώσσα και στην συνέχεια κοινοποιήθηκε στις 18 Ιουνίου 2020.
(υπογραφή)
(υπογραφή)
Renata Degener
Krzysztof Wojtyczek
Αναπληρώτρια Γραμματέας
Πρόεδρος