AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KABUL EDİLEBİLİRİK HAKKINDA KARAR Bașvuru no: 449/12 Aysel AKTAȘ ve Salih AKTAȘ / Türkiye Bașkan , Valeriu Grițco, Hâkimler , Arnfinn Bårdsen, Peeter Roosma, și Directorul Adjunct al Departamentului de Afaceri Literare Hasan Bakırcı, cu participarea Comitetului din data de 7 iulie 2020 al Curții Europene a Drepturilor Omului (Divisiunea a doua), organizat la data de 1 decembrie 2011 în cadrul evenimentului de la care a fost înregistrată înregistrarea de la data de 14 decembrie 2006 a celor care au pierdut vieți, a avut loc în următoarele zile: 24 decembrie 2006 în istoria istoriei istoriei, mai multe întâlniri cu Aysel AKTAȘ și Salih AKTAȘ / Türkiye Bașkan, iar în istoria istoriei, mai multe întâlniri cu Aysel AKTAȘ au avut loc în aceeași perioadă, iar în istoria istoria istoriei, mai multe întâlniri cu Aysel AKTAȘ au avut loc în aceeași perioadă, iar în istoria anilor, mai multe întâlniri cu Aysel AKTAȘ au avut loc în aceeași perioadă, iar în istoria anului 2006 s-a trecut, mai multe întâlniri cu Aysel AKTAȘ au avut loc în aceeași perioadă, iar în istoria anului 2006 s-a trecut, mai multe întâlniri cu Aysel AKTAȘ au avut loc în următoarele următoarele zile: 24 decembrie, 24 aprilie, 24 aprilie, 24 aprilie, 24 aprilie, 24 aprilie, 24 aprilie, 24 aprilie, 24 aprilie, 24 aprilie, 24 aprilie, 24 aprilie, 24 aprilie, 24 aprilie, 24 aprilie, 24 aprilie, 24 aprilie, 24 aprilie, 24 aprilie, 24 aprilie, 24 aprilie, 24 aprilie, 24 aprilie, 24 aprilie, 24 aprilie, 24 aprilie, 24 aprilie, 24 aprilie, 24 aprilie, 24 aprilie, 24 aprilie, 24 aprilie, 24 aprilie, 24 apri
În timpul primei autopsii, o rană de glonț a fost identificată în jurul zonei nazale. Cauza morții a fost stabilită ca fiind o rană de glonț din plastic auto-opside datată 5 ianuarie 2007. O acuzație permanentă de percheziție a fost emisă de către Parchetul Republicii Diyarbakır la 19 ianuarie 2007. Reclamanții au declarat că au fost arestați la 29 martie 2007. Hotărârea Emniyetului Diyarbakır la 10 iunie 2008 a dat o listă cu numele ofițerilor trimisi la Diyarbakır și cu armele de foc aflate în mâinile lor.
La o dată nesemnată, reclamanții au intentat o acțiune în justiție în instanțele departamentale. Pe 29 noiembrie 2012, Tribunalul Diyarbakır İdare a condamnat, de asemenea, la plata a 108.834,82 de lire turce ca despăgubiri materiale și morale. Pe data la care a fost depusă cererea, acuzațiile administrative erau încă în discuție la Consiliul de Justiție. Alegătorii au fost acuzați, în conformitate cu art. 2 al Convenției, de uciderea intenționată și directă a forțelor de securitate în legătură cu articolele 14 și 17 din Convenție, precum și de uciderea intenționată și directă a forțelor de securitate în legătură cu Kürtürk, pentru că acestea au fost responsabile de această crimă.
În special, Curtea a amintit că regula de șase luni are ca scop să asigure o lungă perioadă de executare a cazurilor care au generat probleme în procesul de judecată și în procesul de judecată, precum și să asigure că aceste cauze nu sunt supuse niciunei restricții și nici unei perioade de timp prelungite. Această regulă, precum și alte reguli relevante, nu a fost încă luate în considerare în cursul unei perioade de timp prelungite și nu a fost încălcată de către orice curățenie și nici de către orice alt curățenie (Türkçe Bayramıș, 2002), (Türkçe Bayramıș, 2002), (Türkçe Bayramıș, 2002), (Türkçe Bayramıș, 2002), (Türkçe Bayramıș, 2002), (Türkçe Bayramıș, 2002), (Türkçe Bayramıș, 2002), (Türkçe Bayramıș, 2002), (Türkçe Bayramıș, 2002), (Türkçe Bayramıș, 2002), (Türkçe Bayramıș, 2002), (Türkçebayramıș, 2002), No.
În cazuri excepționale, în cazul în care în cauzele privind privarea de dreptul la viață, dacă nu există nicio cale de atac sau dacă se consideră că aceste căi de atac nu sunt eficiente, șase luni încep de la data decesului pe care reclamantul îl plânge în mod special.Cercanții au aplicat mai întâi o cale de atac, dar la o etapă ulterioară au ajuns la cunoștința sau trebuie să existe circumstanțe care fac ca calea de atac să fie inutilă.În acest caz, șase luni pot fi considerate ca fiind o perioadă de șase luni, în care reclamantul a fost conștient de aceste circumstanțe sau a fost interesat de momentul în care a început investigația (a se vedea T.K.V. / Turcenii (nr. 31/T.K.V. / Turcenii), iar Curtea a început să evalueze anumite fapte (a se vedea § 109/14), iar în cazul în care Curtea a început să analizeze anumite circumstanțe (a se vedea § 109/14), atunci când a început să se stabilească că o anumită perioadă de șase luni a fost suficientă pentru a începe o anchetă (a se vedea § 109/14), iar alte circumstanțe pot fi considerate ca fiind în cauză de șase (a se vedea § 109/14), iar Curtea a început să se stabilească că o perioadă de șase luni, în care să fie necesară pentru a începe o anchetă (a se afleze în cazul în care a început să se afle în cauză o cauză, iar alte circumstanțe nu au fost în cauză în cauză).
Deși Tribunalul a cerut o listă de funcționari din funcția respectivă în timpul mandatului de director al Diyarbakır Emniyetului, deși a cerut o listă de funcționari din funcția respectivă în 30 decembrie 2009, Guvernul a decis să trimită o listă de motive pentru moartea acestuia în cadrul unei anchete publice, de la 23 decembrie 2010, la o nouă anchetă, până la data la care se poate începe o anchetă în legătură cu moartea acestuia, de asemenea, a anunțat că o altă anchetă a fost inițiată în legătură cu moartea acestuia, de către Hotărârea Diyarbakır Emniyetului, în cazul în care o listă de motive pentru moartea acestuia nu a fost încă publicată (la § 13 din Torb.
Curtea nu vede nicio situație care să impună separarea reclamantului de constatările din deciziile menționate mai sus. Curtea, prin urmare, a constatat că, în ciuda faptului că ancheta penală a fost declarată ineficientă, reclamantul care a așteptat mai mult de cinci ani după moartea fiului său nu respectă limita de șase luni. Curtea a decis că, în lumina specificelor de mai sus, aceste cereri au fost făcute în afara mandatului principal și, în conformitate cu articolele 35 §§ 1 și 4 din Convenție, trebuia să fie acceptate ca voturi în întregime.
Bașvuru no: 449/12
Aysel AKTAȘ ve Salih AKTAȘ / Türkiye
Bașkan
,
Valeriu Grițco,
Hâkimler
,
Arnfinn Bårdsen,
Peeter Roosma,
ve
Bölüm Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Hasan Bakırcı’nın katılımıyla 7 Temmuz 2020 tarihinde Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
1 Aralık 2011 tarihinde yapılan yukarıda anılan bașvuruyu göz önüne alarak,
Taraflarca sunulan görüșleri dikkate alarak,
Gerçekleștirilen müzakerelerin sonucunda așağıdaki kararı vermiștir:
Bașvuranlar Aysel Aktaș ve Salih Aktaș sırasıyla 1963 ve 1964 doğumlu birer Türk vatandașı olup Diyarbakır’da ikamet etmektedirler.
Bașvuranlar Mahkeme önünde Diyarbakır Barosuna bağlı Avukat R. Yalçındağ Baydemir ve R. Bataray Saman tarafından temsil edilmiștir.
Türk Hükümeti (“Hükümet”), kendi görevlisi tarafından temsil edilmiștir.
Davanın koșulları
Dava konusu olaylar, taraflarca ileri sürüldüğü șekliyle, așağıdaki gibi özetlenebilir:
Bașvuranların, söz konusu dönemde üniversite öğrencisi olan oğulları İlyas Aktaș, aynı zamanda bir gazetede muhabir olarak çalıșmaktaydı.
Silahlı bir çatıșmada 24 Mart 2006 tarihinde 14 terör örgütü üyesinin hayatını kaybetmesinin ardından, 28-31 Mart 2006 tarihleri arasında Diyarbakır’da çok sayıda gösteri düzenlenmiștir.
Bașvuranların oğlunun 30 Mart 2006 tarihinde polis karakolu çevresindeki olayları izlerken güvenlik güçleri tarafından vurulduğu iddia edilmiștir. İlyas Aktaș 14 Nisan 2006 tarihinde Ankara’da bir hastanede hayatını kaybetmiștir.
İlk otopsi sırasında, burun bölgesi çevresinde bir kurșun yarası tespit edilmiștir. Ölüm nedeni, 5 Ocak 2007 tarihli ek otopside plastik mermi yaralanması olarak belirlenmiștir.
Diyarbakır Cumhuriyet Savcılığı tarafından 19 Ocak 2007 tarihinde daimi arama emri çıkarılmıștır.
Bașvuranlar 29 Mart 2007 tarihinde savcılığa beyanda bulunmuștur.
Diyarbakır Emniyet Müdürlüğü, 10 Haziran 2008 tarihinde Diyarbakır iline gönderilen görevlilerin isimlerinin ve ellerinde bulunan ateșli silahların listesini vermiștir.
Diyarbakır Cumhuriyet Savcılığı, 30 Aralık 2009 tarihinde Diyarbakır Emniyet Müdürlüğünden bașvuranların oğlunun vurulduğu polis karakolunun yakınında bulunan polis memurlarının bir listesini vermesini talep etmiștir. Savcılık ayrıca, herhangi bir memurun model 10 gaz tabancasına sahip olup olmadığına dair bilgi talep etmiștir. Emniyet Müdürlüğü, 23 Șubat 2010 tarihinde daha önce 10 Haziran 2008 tarihinde sunulmuș olan aynı isim listesini göndermiș ve ilgili zamanda hiçbir memurun söz konusu silahı kullanmadığını belirtmiștir.
Ekim 2010 ve Temmuz 2011 arasında savcılık, 11 polis memurunun ifadesini almıștır. Polis memurlarının her biri bașvuranların oğullarının vurulması ile herhangi bir ilgilerinin olduğunu reddetmiștir. Daha sonra, Mahkemeye mevcut bașvurunun sunulmasının ardından, 11 Aralık 2012 tarihinde savcılık, bu görevliler hakkında kovușturma yapmamay karar vermiștir.
Belirtilmeyen bir tarihte, bașvuranlar, idare mahkemelerinde tazminat davası açmıștır. Diyarbakır İdare Mahkemesi, 29 Kasım 2012 tarihinde, bașvuranlara maddi ve manevi tazminat olarak toplam 108.834,82 Türk lirası ödenmesine hükmetmiștir. Somut bașvurunun yapıldığı tarihte, idari yargılamalar halen Danıștay nezdinde derdest durumda bulunmaktaydı.
Bașvuranlar, Sözleșme’nin 14 ve 17. maddeleri ile bağlantılı olarak Sözleșme’nin 2. maddesi uyarınca, güvenlik güçlerinin oğullarını Kürt asıllı olduğu için kasıtlı ve hedefe yönelik bir șiddet eylemiyle öldürdüğünden șikâyetçi olmușlardır. Aynı bașlık altında, Hükümetin oğullarının hayatını korumaya yönelik pozitif yükümlülüğünü ihlâl ettiğini iddia etmișlerdir.
Bașvuranlar ayrıca, Sözleșme’nin 2 ve 13. maddeleri kapsamında, ulusal makamların, oğullarının öldürülmesi hususunda etkili bir sorușturma yürütmediğini ileri sürmüștür.
Bașvuranlar, Sözleșme’nin 3. maddesine dayanarak, oğullarının öldürülmesi sonucunda kendilerinin maruz kaldıkları muameleden ve buna bağlı olarak yetkililerin oğullarının katilini tespit etmemesinden șikâyetçi olmușlardır.
Bașvuranlar, oğullarının güvenlik güçleri tarafından öldürüldüğünden ve yetkililerin oğullarının hayatını koruma ve ayrıca öldürülmesini sorușturma yükümlülüklerini yerine getirmediklerinden șikâyetçi olmușlardır.
Ayrıca, oğullarının kaybetmenin yanı sıra faillerin kimliğinin tespit edilmemesi nedeniyle büyük acı çektiklerini iddia etmișlerdir. Bașvuranlar, Sözleșme’nin 2, 3, 13, 14 ve 17. maddelerine dayanmıșlardır.
Hükümet ilk itirazlarını belirtmiș ve söz konusu bașvurunun kabul edilemez olduğunu ileri sürmüștür. Özellikle, bașvuranların yargılamaların etkili olmadığını daha erken bir așamada fark etmiș olmaları gerektiğinden bașvurunun altı aylık süre sınırı dıșında yapıldığını belirtmișlerdir. Alternatif olarak, bașvuranların dayandıkları Sözleșme maddelerinde ihlâl olmadığını iddia etmișlerdir.
Bașvuru, așağıda belirtilen sebepler dolayısıyla verilen süre dıșında yapılmıș olması nedeniyle kabul edilemez olduğundan Hükümetin ilk itirazlarının geri kalanını incelemeye gerek görmemektedir.
Mahkeme ilk olarak, altı ay kuralının amacının hukukun güvenliğini artırmak ve Sözleșme kapsamında ortaya çıkan sorunları dile getiren davaların makul bir süre içinde ele alınmasını sağlamak olduğunu hatırlatmaktadır. Bu kural ayrıca, yetkilileri ve diğer ilgili kișileri uzun bir süre boyunca herhangi bir belirsizlik altında kalmaktan korumalıdır (bk.
Torlak ve Diğerleri/Türkiye
(k.k.), no. 48176/11, 13669/12, 62981/12, § 40, 29 Mayıs 2018;
Bulut ve Yavuz/Türkiye
(k.k.), no. 73065/01, 28 Mayıs 2002; ve
Bayram ve Yıldırım/Türkiye
(k.k.), no. 38587/97, AİHM 2002-III).
Kural olarak, altı aylık süre, iç hukuk yollarının tüketilmesi sürecinde nihai karar tarihinden itibaren ișlemeye bașlamaktadır. Yașama hakkından mahrum bırakma ile ilgili davalarda, herhangi bir hukuk yolu bulunmuyorsa veya hukuk yollarının etkisiz olduğu değerlendirilirse, altı aylık süre ilke olarak bașvuran tarafından șikâyet edilen eylemin tarihinden itibaren bașlar. Bașvuranların ilk önce bir iç hukuk yoluna bașvurdukları ve ancak daha sonraki bir așamada bu hukuk yolunu etkisiz hale getiren koșulların farkına vardıkları veya varmıș olmaları gerektiği istisnai durumlarda özel hususlar geçerli olabilir. Böyle bir durumda, altı aylık süre, bașvuru sahibinin bu koșulların farkına vardığı veya farkına varması gerektiği zamandan itibaren hesaplanabilir (bk.
Han/Türkiye
(k.k.), no. 31248/09, 15 Ocak 2013). Bu bağlamda, bașvuranların yakınlarının ölümüyle ilgili bazı davalarda Mahkeme, bașvuranın bir iç hukuk yolunun etkinliğinden șüphe duymaya bașlayabileceği veya bașlamıș olması gerektiği süreyi incelemiștir. Mahkeme, altı aylık sürenin ne zaman ișlemeye bașladığını değerlendirmek amacıyla bir sorușturmanın ne zaman etkisiz hale geldiğini tespit etmek için belirli bir süre belirtmekten kaçınmıș olsa da, Mahkeme tarafından böyle bir sürenin belirlenmesi, her bir davanın koșullarına ve bașvuranlar tarafından gösterilen özen ve ilgi ile söz konusu sorușturmanın yeterliliği gibi diğer faktörlere bağlı olmuștur (bk.
Acar/Türkiye
(k.k.), no. 33614/10, § 26, 10 Aralık 2013).
Mevcut bașvuruda, bașvuranların oğlu 30 Mart 2006 tarihinde vurulmuș ve 14 Nisan 2006 tarihinde hayatını kaybetmiștir. Ölüm nedeninin plastik mermi yaralanması olduğu 5 Ocak 2007 tarihli bir otopsi raporuyla tespit edilmiștir ve Diyarbakır Cumhuriyet Savcılığı 19 Ocak 2007 tarihinde failler için daimi arama emrini çıkarmıștır. Bașvuranlar, bu arama emri hakkında bilgilendirilmediklerini iddia etmemektedirler.
Mahkeme, 30 Aralık 2009 tarihinde savcının Diyarbakır Emniyet Müdürlüğünden, söz konusu zamanda görevde bulunan memurların listesini talep etmiș olmasına rağmen, Hükümetin 23 Șubat 2010 tarihli cevabındaki beyanına göre, Diyarbakır Emniyet Müdürlüğünün aynı listeyi bir kez daha gönderdiğini kaydetmektedir (bk. yukarıda § 13).
Mahkeme, Diyarbakır Cumhuriyet Savcılığının Ocak 2007’de daimi arama emri çıkardığı dikkate alındığında, bașvuranların oğlunun öldürülmesine ilișkin yürütülen sorușturmanın etkinliğinin sorușturmanın ilk așamalarında sorgulanabilir hale geldiği ve sorușturmada yeni bir adım atılana kadar uzun gecikmeler olduğu kanaatindedir. Bașvuranlar, davalarını Mahkemeye götürmek için neden 1 Aralık 2011 tarihine kadar beklediklerine dair geçerli bir açıklama sunmamıșlardır. (bk. yukarıda anılan
Torlak ve Diğerleri
, § 42).
Mahkeme,
Torlak ve Diğerleri
(yukarıda anılan) davasında Diyarbakır’da Mart 2006’da meydana gelen aynı olaylardan kaynaklanan benzer șikayetleri incelemiș olduğunu ve bu bașvuruların altı aylık süre sınırlamasına uyulmaması nedeniyle kabul edilemez olduğunu beyan ettiğini yinelemektedir. Mevcut bașvuruyu da inceleyen Mahkeme, yukarıda belirtilen kararlarda yer alan tespitlerinden ayrılmasını gerektirecek herhangi bir durum görmemektedir. Mahkeme, bu nedenle, ceza sorușturmasının etkisiz olduğunun görülmesine rağmen oğullarının ölümünden sonra beș yıldan fazla bir süre bekleyen bașvuranların, altı aylık süre sınırına uymadıklarını tespit etmiștir.
Mahkeme, yukarıdaki hususlar ıșığında, bașvurunun süresi dıșında yapılmıș olduğu ve Sözleșme’nin 35 §§ 1 ve 4 maddesi uyarınca bir bütün olarak kabul edileme bulunması gerektiği sonucuna varmıștır.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Bașvurunun kabul edilemez olduğuna
karar vermiștir
.
Hasan Bakırcı
Valeriu Grițco
Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Bașkan