AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR Bașvuru No. 59688/10 Rabia ÇARIKÇI / TÜRKİYE Președintele Egidijus Kūris, judecătorul Ivana Jelić, Darian Pavli și directorul adjunct al Departamentului de Afaceri Yazı Hasan Bakcı'nin participării la procesul de judecată al Curții Europene pentru Drepturile Omului (İkinci Bölüm), încheiat la 8 septembrie 2020 în forma de comisie de judecată, la Yukarya belirti 17 septembrie 2010 după o întâlnire cu guvernul, a fost adoptată o decizie de natură legală, după ce a fost adoptată o decizie de natură legală, în conformitate cu condițiile prevăzute de lege, în vederea constituirii propriei comisii de judecată.
Curtea Bursa, la data de 7 martie 1977, a înregistrat în numele Direcției Generale a Biroului Arsa o clădire în numele unei cooperative. 9.În timpul înregistrării în numele cooperativei, în numele cooperativei a fost înregistrată în mod corespunzător o clădire socială, care a fost adăugată în conformitate cu următoarele parți: cei care au achiziționat terenurile vândute de către Arsa Ofisiere, au respectat planul de construcții locale de doi ani, dar au studiat situația economică în mod corespunzător.
Reclamantul, la data de 9 ianuarie 2008, a introdus o acțiune de despăgubire în fața Curții Bursa Asliye. Reclamantul a susținut că, din cauza vânzării terenului kamulazate unei societăți private, acesta nu a fost utilizat în mod corespunzător scopului de kamulaj prevăzut de către instanță prin hotărârea de kamulaj și, în consecință, ar putea beneficia de dispozițiile articolului 23 din Regulamentul de Kamulaj nr. 2942.
Dacă mai multe bunuri imobile au fost confiscate împreună pentru același scop, situația acestor bunuri imobile este considerată a constitui un întreg și dispozițiile de mai sus vor fi aplicate în consecință. (...) 18.Părțile relevante ale Regulamentului Oficiului Arsa din data de 15 mai 1969 sunt următoarele: art. 1: Pentru a preveni creșterile excesive ale prețurilor terenurilor, cumpărarea și vânzarea de terenuri, furnizarea de terenuri și de terenuri pentru zonele și comunele în care se află zonele și zonele de turism, industria și turismul; 11 Planul de vânzare a terenurilor și a terenurilor în care se află zonele și comunele în care se află zonele și zonele de turism; Planul de vânzare a terenurilor și a terenurilor în care se află zonele și zonele de turism; Planul de vânzare a terenurilor și a terenurilor în care se află zonele și zonele de turism; Planul de vânzare a terenurilor și zonelor în care se află zonele și zonele de turism; Planul de vânzare a terenurilor și zonelor în care se află zonele și zonele de turism; Planul de vânzare a terenurilor și zonelor în care se află alte structuri; Planul de vânzare a terenurilor și zonelor în care se află zonele și zonele în care se află zonele și zonele; Planul de vânzare a terenurilor în care se află zonele și zonele în care se află zonele; Planul de vânzare a construcarea: Planul de vânzare a terenurilor în care se află zonelor în care se află zonele și zonele în care se află zonele încondează; Planul de vânzare în care se află zonele încondează zonele în care se află zonele încondează zonele în care se află zonele și zonele în care se află; planul încondează zonele în care se află zonele încondează zonele în care se află zonele încondează zonele în care se află zonele încondează zonele în care se află.
Arzurile vândute de Hotărârea Generală Arsa Office nu pot fi vândute, cedeate sau executate către terți, decât dacă au fost reparate construcții conforme cu condițiile de vânzare. Acestea specifice sunt înregistrate în registrele de imobilism local, în conformitate cu planul local de imobilism. Arzurile vândute de Hotărârea Generală Arsa Office, dacă nu au fost construite în conformitate cu condițiile de vânzare în termenul specificat sau dacă construcțiile realizate nu sunt conforme cu condițiile de vânzare, pot fi retrase de la sediul de vânzare. ȘIKÂYETLER 19.
Guvernul susține că, în special, plângerile reclamantului nu sunt conforme cu dispozițiile Convenției în ceea ce privește termenul și, pe de altă parte, interesul nu a epuizat căile de atac existente în dreptul intern. Guvernul declară în acest context, în art. 23 din Legea nr. 2942, că, în cazul în care nu se efectuează nicio acțiune în conformitate cu scopul planificat al camouflage-ului în termen de cinci ani de la data încheierii contractului de camouflage, proprietarul sau moștenitorii vechiului bunuri nu pot obține înapoi aceste plăți în termen de un an de la data încheierii contractului în cauză. Guvernul, în ceea ce privește dreptul de a realiza aceste plăți, susține că proprietarul bunurilor reclamantului (deținătorul de terenuri) a obținut în 1976 o proprietate în cauză, prin urmare, că nu a beneficiat de această plată în conformitate cu Legea nr. 23 din octombrie 1982 privind acordarea de licență de construcție a clădirii.
În final, guvernul a adăugat că, luând în considerare competența acordată statelor contractante de către Protocolul nr. 1 din decembrie 1976 în această privință, autoritățile au ajuns la concluzia că nu a existat un echilibru echitabil între interesele în cauză în cazul în care s-a întâmplat, și, prin urmare, că plângerile reclamantului nu au fost în mod clar bazate pe orice motiv independent.
23 noiembrie 1983, § 48, A Serisi no. 70 ve Malhous/Czech Republic (k.k.), no. 33071/96, AİHM 2000 XII) și un reclamant, pot fi reamintiți că, în cazul în care se va realiza, un reclamant, poate avea dreptul de a garanta dreptul de proprietate, inclusiv valorile legate de proprietatea, inclusiv cel puțin elemente pe care acesta poate pretinde că le deține (de exemplu, Pressos Compania Naviera S.A. și alții/Belgia , 20 noiembrie 1995, A Serisi no. 332 ve Ouzo kay kayus și alții/Yunanistan , no. 49144/99, § 24 din 18 aprilie 2002); 24. prin urmare, acest reclamant poate fi reamintiți că dreptul de proprietate este garantat (talc Külpecký/Slovak [Bülke], no. 449/98, nr. 64123, nr. 35, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 25, nr. 1/8), nu se poate considera că nu se poate realiza în cazul în care sefulsează proprietatea, în cazul în care sefulsează, sau în cazul în care sefulseful seful seful seful seful seful seful seful seful seful seful seful seful seful seful seful seful seful seful seful seful seful seful seful seful seful seful seful seful seful seful seful seful seful seful seful seful seful seful seful seful seful seful seful seful seful seful seful
În acest caz, Curtea constată că procedura de confiscare a fost efectuată în mod adecvat și că nu a fost contestată de părțile care pot fi considerate ca fiind deprivate de proprietate în sensul articolului 1 din Protocolul nr. 1.Curtea observă că, în cazul în care procedura de confiscare a fost efectuată în conformitate cu regulile aplicabile la acest subiect, Curtea observă că, la sfârșitul unei judecăți echitabile, a fost plătită o despăgubire adecvată pentru persoana în cauză (§6 de mai sus).Curtea subliniază că, în această cauză, cererea de recurs, nu este o chestiune de îndoială cu privire la legalitatea procedurii de confiscare a proprietății.Curtea subliniază că nu a fost inițiată nicio procedură de confiscare a proprietății în temeiul normelor aplicabile la acest subiect și că nu a fost efectuată în conformitate cu normele aplicabile, adică că a fost plătită o despăgubire adecvată pentru persoana în cauză (§6 de mai sus).Curtea subliniază că, în primul caz, cererea de recurs, nu a fost pusă în aplicare de către persoana în cauză, ci nu a fost efectuată de către persoana în cauză.Curtea în cauză nu a fost iniționată în temeiul normelorilor de confiscare a proprietății.Curtea nu a fost iniționată în temeiul normelorilor de confiscare a procedurii pentru persoana în cauză (art. 30 din Regulamentul de procedură de procedură de procedură) (Articul 398 din decembrie 2002 (Domul 79/79), iar în cazul în care nu a fost inițiată o procedură de recursă de recurs a unei alte persoane în temeiul normelor care să fie în cauză, nu a fost efectuată în temeiul normelorilor de jurisdicție (art. 7 din lege) (art. 7 din lege) (art. 7 din legea) (art. 7 din legea) (art. 7 din legea) (art. 7 din legea) (art. 7 din legea) (d) (d) (
În acest caz, Curtea a concluzionat că, în cauzele anterioare privind bunurile imobile confiscate pe baza unui contract de confiscare și apoi nefolosite, s-a constatat încălcarea articolului 1 din Protocolul nr. 1 la Convenție.Curtea a concluzionat că, în cazul în care bunurile confiscate nu au fost alocate utilizării prevăzute de lege în termenul stabilit de lege, dreptul intern stabilește că proprietatea a fost confiscată (§17 de mai sus).Curtea a concluzionat că, în cazurile anterioare privind bunurile imobile confiscate pe baza unui contract de confiscare și care nu au fost utilizate ulterior, s-a constatat încălcarea articolului 1 din Protocolul nr. 1 la Convenție.Curtea a constatat că, în cazul în care un motiv pentru confiscarea unui bunurilor confiscate nu a fost alocat utilizării prevăzute de lege în termenul stabilit de lege, dreptul intern stabilește că proprietatea a fost confiscată (§17 de mai sus).Curtea a constatat că un motiv pentru confiscare a fost alocat utilizării prevăzute de lege în data în care a fost acordată proprietatea confiscată și nu a fost alocat utilizării prevăzute de lege (§19) Curtea a concluzionat că, în cazul în care un motiv nu este valabil, că proprietatea confiscată nu a fost confisolată pe baza unui contract de confiscare a fost confiscutată pe baza unui contract de confiscare a fost confiscutată, în mod legal, în cazul în care s-așadar, în cazul în care proprietatea neființinută nu a fost confiscutată pe baza unui contract de confiscare a fost confiscutată, nu a fost confiscutată pe baza unui contract de confiscare a fost confiscutată (paragraful), în cazul în care nu a fost declarat că nu a fost confiscută în mod legal, în mod legal, în mod legal, în cazul în cazul în cazul în care proprietatea nu a fost confiscutată pe baza unui contractului a fost confiscutat, în cauză, în cauză, în cazul în cauză, în cazul în cauză, în cazul în care
În plus, Curtea, în special în cazul în care nicio entitate care se află în dosar nu poate ajunge la un rezultat în cazul în care dispozițiile legale în cauză ale autorităților naționale nu au fost încă respectate, în cazul în care au fost puse în aplicare o practică care a dus la o practică în mod evident eronată sau cu consecințe cheie, are competență limitată în ceea ce privește încălcarea legii (în cazul Beyeler/Italia [BD], nr. 33202/96, § 108, AHM 2000-I).Curtea a decis că, în condițiile specifice ale cauzei în cauză, nu există nici un efect general sau de natură juridică, nici o restricție de utilizare a proprietății sau de a obține o proprietate în întregime sau de a obține o proprietate în întregime, în cazul în care nu este posibilă aplicarea dispozițiilor legale în cauză ale autorităților naționale în cauză în cazul în care au fost puse în aplicare o practică care a dus la consecințe clare sau care a avut consecințe cheie (art. 38.B, secțiunea 10 din Protocolul nr. 38 din Regulamentul nr. 384/2004, cu excepția cazului în care nu există o cauză de natură civilă, în sensul articolului 1 din Regulamentul (CE) nr. 3844/2004, Curtea a decis că nu există o cauză de natură civilă în întregime sau de utilizare a unei proprietăți în întregime sau de natură în întregime, în sensul articolului 1 din Regulamentul (CE) nr. 384 din Regulamentul (CE) nr. 384/2004, în sensul (art. 1 din Regulamentul (CE) nr. 384/2004, în sensul (CE) nr. 1 din Regulamentul (CE) nr. 384/2004, în sensul (CE), în sensul (CE) nr. 1 din Regulamentul (CE) nr. 1 din Regulamentul (CE), în sensul (CE), în sensul (CE), în sensul (CE), în sensul (CE), în sensul (CE), în sensul (CE) nr.
Curtea a concluzionat că vânzarea terenului expropriat unei societăți private după ce a trecut de douăzeci și șapte de ani de la procedurile de expropriere nu are, în sine, calitatea de a provoca o contestare a acestei constatări, deoarece dreptul la expropriere nu este absolut și autoritățile competente pot stabili în mod legitim limitele utilizării acestui drept.Curtea a concluzionat, de asemenea, că, în condițiile cauzei, Curtea nu a dovedit că reclamantul are o creanță suficient de stabilită care trebuie plătită.Curtea a concluzionat, în aceste condiții, că reclamantul nu deține o creanță în sensul primei sentințe a Protocolului nr. 1 din decembrie 2020.Așadar, această garanție este valabilă în mod normal.Cererea, în conformitate cu Convenția de la București, a fost respinsă în conformitate cu Convenția de la București nr. 35.
Bașvuru No. 59688/10
Rabia ÇARIKÇI / TÜRKİYE
Bașkan
Egidijus Kūris,
Hâkimler
Ivana Jelić,
Darian Pavli
ve
Bölüm Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Hasan Bakırcı’nın katılımıyla olușturulan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm), 8 Eylül 2020 tarihinde Komite halinde toplanarak,
Yukarıda belirtilen 17 Eylül 2010 tarihli bașvuruyu ve
Davalı Hükümet tarafından sunulan görüșler ile bunlara cevaben bașvuran tarafından sunulan görüșleri dikkate alarak,
Gerçekleștirilen müzakerelerin ardından așağıdaki kararı vermiștir:
1.
Bașvuran Rabia Çarıkçı, Türk vatandașı olup 1960 doğumludur ve Bursa’da ikamet etmektedir. Bașvuran, Mahkeme önünde Bursa Barosuna bağlı Avukat A. Hasdemir tarafından temsil edilmiștir.
Türk Hükümeti (“Hükümet”) kendi görevlisi tarafından temsil edilmiștir.
Davanın Koșulları
2.
Davanın kendine özgü koșulları, taraflarca ifade edildiği șekliyle, așağıdaki gibi özetlenebilir:
3.
18 Ağustos 1975 tarihinde Bursa’da yeni bir imar planı kabul edilmiștir.
4.
İmar ve İskân Bakanlığı, 22 Ekim 1975 tarihinde, bir konut alanı olușturulması amacıyla, gerekli kamulaștırma ișlemlerinin yapılmasına karar vermiștir.
5.
Bașvuranın
murisi
(
de cujus
) Nazif Mandıralı, 384 no.lu parselde yer alan 20.000 m
2’
lik bir arazinin sahibidir ve bu arazi, kanunla öngörülen usul kurallarına uygun șekilde kamulaștırılmıștır.
6.
Bursa Asliye Hukuk Mahkemesi, kamulaștırma bedelinin idare tarafından bankaya yatırıldığını tespit ettikten sonra 25 Ekim 1976 tarihinde bu kamulaștırma ișlemini onaylamıștır.
7.
Tașınmaz, 7 Mart 1977 tarihinde tapu kütüğüne Arsa Ofisi Genel Müdürlüğü adına tescil edilmiștir.
8.
Tașınmaz, 21 Șubat 1980 tarihinde bir yapı kooperatifine satılmıștır.
9.
Mülkiyetin kooperatif adına tescili sırasında, tapu belgesine İmar Kanunu’na uygun șekilde șerhler eklenmiștir. Bu șerhler așağıdaki gibidir:
“ Arsa Ofisi tarafından satılan arazileri satın alanlar, inșaat çalıșmalarını yerel imar planına riayet ederek iki yıl içerisinde kamulaștırma ile hedeflenen amaca uygun șekilde gerçekleștirmelidirler. Bu araziler, ancak inșaat çalıșmalarının yerel imar planına uygun șekilde gerçekleștirilmiș olması durumunda satılabilir, devredilebilir veya kiraya verilebilirler.
”
10.
384 no.lu parsel birçok parsele bölünmüștür. İmar planına göre, parsellerin çoğu bir ekonomik faaliyet bölgesi, sosyal konut alanı, yollar, yeșil alanlar, oyun alanları ve eğlence alanlarının olușturulması için tahsis edilirken, parsellerin küçük bir kısmı bir ticaret bölgesi ve bir konut bölgesi olușturulması için tahsis edilmiștir.
11.
Bu parsellerin bir kısmı, 25 Șubat 2003 tarihinde, Bursa Nilüfer Belediyesine devredilmiștir.
12.
Belediye, 29 Aralık 2003 tarihinde bu parselleri özel bir șirkete satmıștır.
13.
Bașvuran, 9 Ocak 2008 tarihinde, Bursa Asliye Hukuk Mahkemesi önünde tazminat davası açmıștır. Bașvuran, kamulaștırılan arazinin özel bir șirkete satılmıș olması sebebiyle, idare tarafından kamulaștırma kararıyla öngörülen kamu yararı amacına uygun șekilde kullanılmadığını ve sonuç olarak, 2942 sayılı Kamulaștırma Kanunu’nun 23. maddesinin hükümlerinden faydalanabileceğini ileri sürmüștür.
14.
Bursa Asliye Hukuk Mahkemesi, 31 Aralık 2008 tarihli kararıyla, mülkiyet hakkı talebinde bulunmak için Kamulaștırma Kanunu tarafından öngörülen sürenin dolduğu gerekçesiyle, bașvuranın taleplerini reddetmiștir.
15.
Yargıtay, 17 Eylül 2009 tarihinde, bașvuran tarafından itiraz edilen 31 Aralık 2008 tarihli kararı onamıștır. Yargıtay, söz konusu kararın usul kurallarına ve yasal hükümlere uygun olduğu kanaatine varmıștır.
16.
Yargıtay, 1 Mart 2010 tarihinde, ilgili tarafından yapılan karar düzeltme talebinin reddine karar vermiștir.
İlgili İç Hukuk Kuralları ve Uygulaması
17.
2942 sayılı Kamulaștırma Kanunu’nun 23. maddesinin somut olay ile ilgili kısımları așağıdaki șekildedir:
“Kamulaștırma bedelinin kesinleșmesi tarihinden itibaren beș yıl içinde, kamulaștırmayı yapan idarece veya (...) devir veya tahsis yapılan idarece; kamulaștırma ve devir amacına uygun hiç bir ișlem veya tesisat yapılmaz veya kamu yararına yönelik bir ihtiyaca tahsis edilmeyerek tașınmaz mal olduğu gibi bırakılırsa, mal sahibi veya mirasçıları kamulaștırma bedelini aldıkları günden itibaren ișleyecek kanuni faiziyle birlikte ödeyerek, tașınmaz malını geri alabilir (...)
Doğmasından itibaren bir yıl içinde kullanılmayan geri alma hakkı düșer.
Aynı amacın gerçekleșmesi için birden fazla tașınmaz mal birlikte kamulaștırıldığı takdirde bu tașınmaz malların durumunun bir bütün olușturduğu kabul edilerek yukarıdaki fıkralar buna göre uygulanır. (...)
”
18.
15 Mayıs 1969 tarihli Arsa Ofisi Kanunu’nun somut olayla ilgili kısımları așağıdaki gibidir:
Madde 1:
“Arsaların așırı fiyat artıșlarını önlemek amacı ile tanzim alıș ve satıșları yapmak, konut, sanayi ve turizm bölgeleri ve kamu tesisleri için arazi ve arsa sağlamak üzere; İmar ve İskân Bakanlığına bağlı, kamu tüzel kișiliğini haiz ve döner sermayeli «Arsa Ofisi Genel Müdürlüğü» kurulmuștur.
”
Madde 2:
“Bu Genel Müdürlük; konut, sanayi ve turizm bölgeleri ve çeșitli kamu hizmet ve tesisleri için anlașma, devir, satın alma yolu ile ve benzeri șekillerde arazi ve arsa sağlamaya, arsa stoku ve tanzim satıșları yapmaya, sağladığı arazi ve arsaları Bakanlıkça tespit edilecek esaslara göre planlayarak, olduğu gibi veya alt yapı tesislerini kısmen veya tamamen ikmal ederek veya ettirerek ihtiyaç sahiplerine satmaya, kiralamaya, mübadeleye, irtifak hakkı tesis etmeye yetkilidir.
”
Madde 9:
“İmar ve İskân Bakanlığı; konut, sanayi ve turizm ihtiyaçları ile diğer kamu tesisleri için planlanmıș sahalar içinde kalan özel ve tüzel kișilere ait arazi ve arsaları ve varsa bunlar içerisinde veya üzerinde bulunan bina veya sair tesisleri (...) kamulaștırmaya yetkilidir.
”
Madde 11:
“Arsa Ofisi Genel Müdürlüğü tarafından satılan arsalar üzerine, satıș șartlarına uygun inșaat ikmal edilmedikçe üçüncü șahıslara satılamaz, bağıșlanamaz veya haczedilemez. Bu hususlar yerel imar planına göre tapu kayıtlarına ișlenir. Arsa Ofisi Genel Müdürlüğünce satılan arsalar üzerine, belirtilen süre içerisinde satıș șartlarına uygun yapı yapılmadığı veya yapılan yapı satıș șartlarına aykırı olduğu takdirde, bedeli iade edilmek suretiyle ofisçe geri alınabilir.
”
19.
Bașvuran, 25 Ekim 1976 tarihinde kamulaștırılan arazinin, idare tarafından 29 Aralık 2003 tarihinde özel bir șirkete satılmıș olması sebebiyle, kamu yararı için kullanılmadığını iddia etmektedir. Bașvuran, ihtilaf konusu arazinin ilk bașta kamulaștırmaya gerekçe gösterilenden bașka bir kullanıma tahsis edilmesinin, ulusal mevzuat gereğince kendisine tebliğ edilmiș olması gerektiğini ve bu sebeple, kendisine göre, tașınmazın iadesinin talep edilmesi için öngörülen sürenin, tebliğ tarihinden itibaren ișlemesi gerektiğini belirtmektedir. Bașvuran, ulusal mahkemelerin tazminat talebini reddetmesinin, 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesi anlamında mülkiyete saygı hakkının ihlalini teșkil ettiği kanaatindedir.
20.
Hükümet, bu iddiaya itiraz etmektedir. Hükümet, özellikle bașvuranın șikâyetlerinin Sözleșme hükümlerine zaman yönünden uygun olmadığını ve diğer taraftan, ilgilinin iç hukukta mevcut olan bașvuru yollarını tüketmediğini ileri sürmektedir. Hükümet bu bağlamda, 2942 sayılı Kanun’un 23. maddesinde, kamulaștırma bedelinin kesinleșmesi tarihinden itibaren beș yıl içinde, öngörülen kamulaștırma amacına uygun hiç bir ișlem yapılmaması durumunda, eski mal sahibinin veya mirasçılarının söz konusu sürenin dolduğu tarihten itibaren bir yıl içinde geri alma talebinde bulunabileceklerinin öngörüldüğünü açıklamaktadır. Hükümet, somut olayda bașvuranın murisinin (
de cujus
) arazisinin 1976 yılında kamulaștırıldığını belirtmekte ve dolayısıyla Kamulaștırma Kanunu’nun 23. maddesine dayandırılan davanın, en geç 1982 yılında açılmıș olması gerektiği kanaatine varmaktadır. Hâlbuki bașvuran bu davayı, yasal süre sona erdikten sonra, yani 2008 yılında açmıș ve talepleri, ulusal mahkemeler tarafından makul olarak reddedilmiștir. Hükümet, bașvuranın murisine (
de cujus
) ait olan bu arazinin yasal hükümler uyarınca kamulaștırıldığını hatırlatarak, bașvuranın, her hâlükârda, Sözleșme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1.maddesi anlamında “bir mülke” sahip olmadığı ve söz konusu arazinin mülkiyet hakkından etkin șekilde yararlanmasına ilișkin olarak “meșru bir beklentisi” bulunduğunu da ileri süremeyeceği kanaatine varmaktadır. Bu bağlamda Hükümet, bașvuranların mülkünün kamulaștırılması ișleminin, kamu yararına ilișkin bir beyan gereğince gerçekleștirildiğini ve bașvuranın murisine (
de cujus
), haklarına riayet edilerek tazminat ödendiğini açıklamaktadır. Hükümet, idarenin araziyi amacına uygun șekilde kullandığını ve kamulaștırma ișleminin ardından yirmi yedi yıldan uzun süre geçtikten sonra arazinin özel bir șirkete satılmıș olmasının bu tespiti değiștirmediğini eklemektedir. Hükümet son olarak, 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesinin Sözleșmeci Devletlere bu konuda tanıdığı takdir yetkisi dikkate alındığında, yetkili makamların somut olayda söz konusu menfaatler arasında adil bir denge kurduğu ve dolayısıyla bașvuranın șikâyetlerinin her hâlükârda açıkça dayanaktan yoksun olduğu kanaatine varmaktadır.
21.
Bașvuran Hükümetin iddialarını kabul etmediğini belirtmekle yetinmektedir. Bașvuran, 1976 yılında kamulaștırılan arazinin özel bir șirkete satıldığını, kamulaștırma amacına riayet edilmediğini ve sonuç olarak, kamulaștırılan tașınmazın kendisine iade edilmesi gerektiğini veya murisi (
de cujus
) tarafından elde edilen kamulaștırma bedelinden bağımsız olarak, kendisine maruz kaldığı zarara uygun bir tazminat ödenmesi gerektiğini yinelemektedir. Bașvuran bu sebeple, davanın koșullarında Sözleșme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğini ileri sürmektedir.
22.
Mahkeme, Hükümet tarafından ileri sürülen kabul edilemezlik itirazlarının tamamı hakkında karar vermesinin gerekli olmadığı kanaatine varmaktadır, zira așağıda belirtilen gerekçelerle, șikâyetlerin kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekmektedir.
23.
Mahkeme, içtihatlarına göre, 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesi anlamındaki “mülklerin”, ya “var olan mülkler” (
Van der Mussele/Belçika
, 23 Kasım 1983, § 48, A Serisi no. 70 ve
Malhous/Çek Cumhuriyeti
(k.k.), no. 33071/96, AİHM 2000 XII) ya da bir bașvuranın, gerçekleșeceğine dair en azından “meșru bir beklentiye” sahip olduğunu iddia edebileceği alacaklar da dâhil olmak üzere “mal varlığı ile ilgili değerler” (örneğin bk.
Pressos Compania Naviera S.A. ve diğerleri/Belçika
, 20 Kasım 1995, A Serisi no. 332 ve
Ouzounis ve diğerleri/Yunanistan
, no.
49144/99, § 24, 18 Nisan 2002) olabileceğini hatırlatmaktadır.
24.
Buna karșın, bu hüküm mülk edinme hakkını güvence altına almamaktadır (
Kopecký/Slovakya
[BD], no. 44912/98, § 35, AİHM 2004
‑
IX).
25.
Nitekim kaybedilmesinin ardından uzun süre geçmiș bir mülkiyet hakkın veya koșulun gerçekleșmemesinin ardından hükümsüz hale gelen șartlı bir alacağın yeniden canlanmasını görme umudu, 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesi anlamında “mülk” olarak değerlendirilemez (
Karaman/Türkiye
, no.
6489/03, § 25, 15 Ocak 2008).
26.
Mahkeme son olarak, bir bașvuranın 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesinin korunmasını ileri sürebileceği mal varlığına ilișkin bir menfaate sahip olup olmadığı konusunda bir çelișki bulunması halinde, ilgilinin hukuki durumunu belirlemesi gerektiğini hatırlatmaktadır (
Beyeler/İtalya
[BD], no. 33202/96, AİHM 2000
‑
I).
27.
Mahkeme somut olayda, söz konusu kamulaștırma ișleminin usulüne uygun șekilde yapıldığına ve 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesi anlamında bir mülkiyetten yoksun bırakma olarak değerlendirilebileceğine taraflarca itiraz edilmediğini tespit etmektedir. Nitekim Mahkeme, kamulaștırma ișleminin hukuka uygunluğu hakkında șüpheli bir durum bulunmadığını kaydetmektedir. Mahkeme, ihtilaf konusu arazinin konu hakkında uygulanabilir kurallara riayet edilerek kamulaștırıldığını ve bu uygulanabilir kurallara uygun șekilde, adli bir yargılama sonucunda bașvuranın murisine (
de cujus
) uygun bir tazminat ödendiğini gözlemlemektedir (yukarıdaki 6. paragraf). Mahkeme, ilk șikâyetin, arazinin kamulaștırılma amacının gerçekleștirilmesiyle ilgili olduğunu vurgulamaktadır.
28.
Bu bağlamda, bașvuran, kamulaștırılan mülkün artık kamu yararı beyanında öngörülen kullanıma tahsis edilmediği gerekçesiyle, kendisine iade edilmesi veya bunun yapılmaması durumunda, kendisine arazinin değerine uygun bir tazminat ödenmesi için 2008 yılında, yani kamulaștırma ișleminin gerçekleșmesinin üzerinden otuz bir yıl geçmesinin ardından ulusal mahkemelere bașvurmuștur.
29.
Dolayısıyla bu șekilde açılan davanın konusu “var olan bir mülkle” ilgili değildir ve bașvuran, hukuk davasını bașlattığı sırada malik sıfatını tașımamaktadır (
Gratzinger ve Gratzingerova/Çek Cumhuriyeti
(k.k.) [BD], no. 39794/98, § 71, AİHM 2002 VII).
30.
Bu nedenle burada sorulması gereken soru, bașvuranın cari ve kendisine ödenmesi gereken herhangi bir alacağın gerçekleștiğine dair en azından “meșru bir beklentiye” sahip olup olmadığıdır.
31.
Mahkeme bu noktada, kamulaștırılan mülklerin kanunla belirlenen süre içerisinde öngörülen kullanıma tahsis edilmemesi durumunda, iç hukukun bu mülklerin iadesini öngördüğünü tespit etmektedir (yukarıdaki 17. paragraf).
32.
Mahkeme, kamu yararı gerekçesiyle kamulaștırılan ve daha sonra kullanılmayan tașınmaz mülklerle ilgili daha önce görülen davalarda, Sözleșme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1.maddesinin ihlal edildiği sonucuna varmıștır. Mahkeme, bir mülkün kamulaștırılmasına ilișkin kararın verildiği tarihten mülkiyetten yoksun bırakmaya yol açan kamu yararı gözetilen bir projenin somut olarak gerçekleștirildiği tarihe kadar kayda değer bir süre geçmesi durumunda, kamulaștırmanın, mülkü kamulaștırılan kișiyi, söz konusu mülkün sağladığı artı değerden yoksun bırakma etkisi doğurabileceğini hatırlatmaktadır; bu özel yoksun bırakmanın kendisinin bir kamu yararı gerekçesine dayanmaması durumunda, ilgili, Sözleșme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1.maddesinin gereklerine uygun olmayan ek bir yüke maruz kalabilir (
Motais de Narbonne/France
, no.
48161/99, §
19, 2 Temmuz 2002,
Beneficio Cappella Paolini/San Marino
, no. 40786/98, § 33, 13 Ekim 2004 ve
Keçecioğlu ve diğerleri/Türkiye
, no. 37546/02, § 29, 8 Nisan 2008).
33.
Hâlbuki Mahkeme somut olayda, bașvuranın ulusal mahkemelere, Kamulaștırma Kanunu’nun 23. maddesinde öngörülen yasal süre dıșında bașvurduğunu gözlemlemektedir.
34.
Mahkeme, bu noktada, iç hukuku yorumlamanın ve uygulamanın, öncelikle ulusal makamların ve özellikle ulusal mahkemelerin görevi olduğunu hatırlatmaktadır (
Slivenko/Letonya
[BD], no. 48321/99, § 105, AİHM 2003-X ve
Jahn ve diğerleri/Almanya
[BD], no. 46720/99, 72203/01 ve 72552/01, § 86, AİHM 2005-VI). Mahkeme, özellikle dosyada yer alan hiçbir unsurun, ulusal makamların söz konusu yasal hükümleri açıkça yanlıș veya keyfi sonuçlar doğuran bir uygulama yaptıkları sonucuna varmaya imkân vermemesi durumunda, iç hukuka riayet edilip edilmediği konusunda kısıtlı bir yetkiye sahiptir (
Beyeler/İtalya
[BD], no.
33202/96, § 108, AİHM 2000-I). Mahkeme, mevcut davanın özel koșullarında, ulusal makamların vardığı sonucun, hukuki dayanaktan tamamen yoksun veya olayların meydana geldiği dönemde yürürlükte olan iç hukukun uygulanabilir hükümlerine aykırı olduğunu düșündürecek nitelikte hiçbir unsurun bulunmadığı kanaatindedir.
35.
Bu sebeple, yukarıda belirtilenler bakımından, Mahkeme, kamulaștırma ișleminin üzerinden otuz bir yıldan uzun bir süre geçmesinin ardından ulusal mahkemelere bașvuruda bulunan bașvuranın, ihtilaf konusu mülkün kendisine iade edilmesini veya kamulaștırma ișleminden elde edilen dıșında bir tazminat ödenmesini meșru olarak umut edemeyeceği kanaatine varmaktadır.
36.
Ayrıca kamulaștırılan arazi, idare tarafından gerçekten, 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesi anlamında kamu yararı kullanımına tahsis edilmiștir (yukarıdaki 10. madde).
37.
Bu bağlamda Mahkeme, toplumun genel çıkarının üstün bir yer tuttuğu șehir planlama ve çevre koruma politikalarının, devlete, münhasıran medeni haklar söz konusu olduğu duruma göre daha büyük bir takdir payı bıraktığını hatırlatır. (
Depalle/Fransa
[BD], no. 34044/02, § 84, AİHM 2010).
38.
Mahkeme, kamulaștırılan arazinin, kamulaștırma ișleminin üzerinden yirmi yedi geçmesinin ardından özel bir șirkete satılmasının, tek bașına, bu tespitin sorgulanmasına sebep olabilecek nitelikte olmadığı, zira iade hakkının mutlak olmadığı ve yetkili makamların, bu hakkın kullanımının sınırlarını meșru olarak belirleyebileceği kanaatine varmaktadır.
39.
Mahkeme ayrıca, davanın koșullarında, bașvuranın kendisine ödenmesi gerektiği yeterince tespit edilen bir alacağı bulunduğunu kanıtlamadığı kanaatindedir.
40.
Mahkeme, bu koșullarda, bașvuranın 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesinin ilk cümlesi anlamında bir “mülke” sahip olmadığı kanaatine varmaktadır. Dolayısıyla, bu hükmün güvenceleri somut olaya uygulanamamaktadır. Sonuç olarak, bu talep, Sözleșme’nin 35. maddesinin 3. fıkrasının (a) bendi anlamında Sözleșme hükümleriyle
kiși yönünden
(
ratione personae
) bağdașmamaktadır ve Sözleșme’nin 35. maddesinin 4. fıkrası uyarınca reddedilmelidir.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Bașvurunun kabul edilemez olduğuna
karar vermiștir.
İșbu karar, Fransızca dilinde tanzim edilmiș olup, 1 Ekim 2020 tarihinde yazılı olarak bildirilmiștir.
Hasan Bakırcı
Egidijus Kūris
Bölüm Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Bașkan