AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR Bașvuru No. 40120/11 Mehmet Kemal SEVGİSUNAR / Türkiye Bașkan Egidijus Kūris, Hâkimler Ivana Jelić, Darian Pavli, și Asistentul Directorului Departamentului de Afaceri Yazı Hasan Bakırcı'nın participării la comitetul din 8 septembrie 2020 al Curții Europene a Oamenilor (Curtea A doua), 29 decembrie 2010 a fost decisă ancheta privind situația în care a fost executată o persoană care a fost acuzată de infracțiuni în legătură cu istoria sa, care a avut loc în urma unei întâlniri cu observatorii guvernamentali, cu o organizație de drepturile omului, care a avut loc în urma unei anchete în legătură cu situația în care a fost executată o persoană care nu a avut parte la o investigație, iar în urma acesteia au fost emise următoarele decizii: 1.
În 2003, după unirea Ministerului Culturii cu Ministerul Turismului pentru a crea un singur minister, a fost numit expert într-o bibliotecă care solicită o reziliere a deciziei. Bașvuran a depus o cerere în instanța İdare pentru a solicita aplicarea acestei decizii. Curtea İdare a decis, la 17 iunie 2005, respingerea cererii pe motiv că hotărârea nu era ilegală, deoarece problema era litigiul.
Pe 27 februarie 2007, Curtea a pronunțat o hotărâre în cazul în care a constatat că în dosarul de probă se conține informații referitoare la investigații penale efectuate în trecut. Hotărârile Curții, inclusiv cele privind disciplinele penale și investigațiile penale - inclusiv cele privind probă, au prezentat un număr mare de modalități prin care se poate obține o astfel de probă.
Guvernul a subliniat, în discuțiile sale cu privire la temeiul principal, că decizia de a nu include o cerere de aderență la o organizație ilegală nu se află în dosarul principal al reclamantului; de asemenea, a listat diferitele funcții publice pe care interesul le-a exercitat începând cu anul 1985. Din documentele prezentate de guvern, se înțelege că reclamantul a lucrat ca profesor la Ordu State University între ianuarie 2010 și martie 2016; din mai 2017 încoace și până în prezent la Kastamonu State University. ȘİKÂYETLER 8.
Guvernul susține, în primul rând, că căile de atac interne nu au fost epuizate și că, în urma cererii sale, reclamantul nu a apelat la o soluționare a hotărârii Danish Courts of Appeal în același mod în care a fost soluționată în temeiul articolului 7 din Regulamentul de procedură judiciară nr. 2577, în care se solicită anularea hotărârii de soluționare a dosarelor funcționarilor publici. De asemenea, guvernul susține că, la 15 aprilie 2011, a intrat în vigoare o nouă ordonanță care include o dispoziție privind păstrarea dosarelor de identitate și că reclamantul nu a intentat nici un proces împotriva acesteia.
În cele din urmă, guvernul susține că, contrar afirmațiilor sale că cariera sa a fost împiedicată, acesta a abuzat de dreptul de a depune cerere, deoarece a lucrat la trei universități publice diferite. 12. guvernul susține că, în principal, în cazul Denisov/Ucraina ([BD], nr. 76639/11, 25 septembrie 2018), a fost introdusă o lege care prevedea că martorii de la începutul procesului de apărare au fost acuzați de existența unui conflict, deoarece nu a existat nicio dovadă că informațiile privind litigiul din dosarul său ar fi afectat cariera sa, iar în cazul în care nu a existat nicio dovadă că informațiile privind litigiul din dosarul său ar fi afectat cariera sa, nu a existat nicio încalcare a dreptului la viață privată, iar în cazul în care nu a existat nicio încalcare a dreptului la viață privată, reclamantul nu a preferat să fie informat în mod negativ (de exemplu, pentru a nu fi eliminat din funcție, pentru a nu fi obligat să exercite funcții de serviciu public sau pentru a nu fi obligat să exercite o funcție de conducere a unei funcții publice); 13. instanța susține că, în cazul în care nu există nicio încalcare, este necesar să se stabilească o încalcare, în cazul în care nu există o încalcare, o încalcare nu există.
În plus, în timpul exercițiului anterior de funcție de director adjunct, Uzman a fost respins de la orice funcție activă pentru că a fost încadrat în funcția de cadros și a suferit consecințe negative, inclusiv drepturile de pensie. În Evaluarea Curții 14. Curtea a observat că, după o anchetă privind evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea situației în legătură cu evaluarea în legătură cu evaluarea situația în legătură cu evaluarea în legătură cu evaluarea în legătură cu evaluarea în legătură cu situația în legătură cu situația în legătură cu evaluarea în legătură
În plus, Curtea a luat în considerare diferitele obiecții formulate de Guvern în legătură cu afirmația că păstrarea în dosar a documentelor referitoare la investigațiile penale efectuate în trecut are consecințe negative în cariera profesională a reclamantului. În plus, Curtea a considerat că, în cazul în care, în orice caz, afirmația reclamantului este în mod evident lipsită de temei în fiecare caz, din motivele menționate mai jos, nu este necesar să se pronunțe asupra fiecărui dintre obiecțiile respective. 17.
În acest caz, reclamantul susține că a fost încălcată clauza 13 din Conventie, în temeiul aceluiași eveniment și al altor circumstanțe. Prin urmare, reclamantul susține că este o plângere în sensul articolului 13 din Conventie, în sensul că această plângere este în mod public și defensibilă. Prin urmare, această plângere este respinsă de către directorul grupului de producători ai convenției, Sözleșme Mühendisleri, Sözleșme Oyrası 35.
Bașvuru No. 40120/11
Mehmet Kemal SEVGİSUNAR / Türkiye
Bașkan
Egidijus Kūris,
Hâkimler
Ivana Jelić,
Darian Pavli,
ve
Bölüm Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Hasan Bakırcı’nın katılımıyla 8 Eylül 2020 tarihinde komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
29 Aralık 2010 tarihinde yapılan bașvuruyu ve davalı Hükümet tarafından sunulan görüșler ile bașvuran tarafından cevaben sunulan görüșleri göz önünde bulundurarak,
Gerçekleștirilen müzakerelerin ardından așağıdaki kararı vermiștir:
1.
Bașvuran Mehmet Kemal Sevgisunar, Türk vatandașı olup, 1964 doğumludur ve Ankara’da ikamet etmektedir. Bașvuran, Mahkeme önünde Ankara Barosuna bağlı Avukat Y. İçöz tarafından temsil edilmiștir.
2.
Türk Hükümeti (“Hükümet”) ise kendi görevlisi tarafından temsil edilmiștir.
Davanın Koșulları
3.
Davanın kendine özgü koșulları, taraflarca ifade edildiği șekliyle, așağıdaki gibi özetlenebilir:
4.
12 Mayıs 1983 tarihinde, yasadıșı bir örgüte üye olma ve Atatürk’e hakaret etme nedeniyle bașvuran hakkında sorușturma yürütülmüș ve kovușturmaya yer olmadığına dair karar verilmiștir. Bașvuran hakkında hırsızlık suçundan açılan ceza yargılaması 10 Kasım 1994 tarihinde ilgilinin beraatıyla sonuçlanmıștır.
5.
Devlet memuru olan bașvuran, Kasım 2002 - Șubat 2003 arasında eski Kültür Bakanlığında Müdür Yardımcısı olarak görev yapmıștır. 2003 senesinde, Kültür Bakanlığı ile Turizm Bakanlığının tek bir bakanlık olușturmak üzere birleștirilmesi sonrasında bașvuran bir kütüphaneye uzman olarak atanmıștır. Bașvuran bu atama kararının iptali istemiyle İdare Mahkemesine bașvurmuștur. İdare Mahkemesi 17 Haziran 2005 tarihli kararla, ihtilaf konusu kararın kanunsuz olmadığı kanaatiyle talebinin reddine karar vermiștir. Bu karara varırken, iki bakanlığın birleștirilmesi ve hizmetlerin yeniden yapılandırılması sonrasında, mevcut on altı müdür yardımcılığı görevinin üçe indirildiği; bu göreve en iyi adayın seçilmesi için öğrenim durumu, deneyim, özlük dosyası ve en son görev yaptığı unvan gözetildiği tespitinde bulunmuștur. İdare Mahkemesi, kararında, bașvuranın özlük dosyasına atıf yapmıștır. Bahse konu özlük dosyasında, ilgilinin affa uğramıș bir disiplin cezası bulunduğu; geçmiște hırsızlık suçundan beraat ettiği, yasa dıșı bir örgüte üye olma ve Atatürk’e hakaret etme nedeniyle yakalandığı ve sonunda kovușturmaya yer olmadığına dair karar verildiği belirtilmekteydi. Danıștay 26 Mayıs 2006 tarihinde, İdare Mahkemesinin kararını onamıștır.
6.
Bașvuran, özlük dosyasında, geçmiște hakkında yürütülen ceza sorușturmaları ile ilgili bilgiler bulunduğunu öğrenmesi üzerine söz konusu belgelerin özlük dosyasından çıkarılması amacıyla İdare Mahkemesinde dava açmıștır. Bașvuran, söz konusu bilgilerin atamalarına engel olduğu, sendikal rakipleri tarafından aleyhinde kullandığı ve zarara maruz kaldığını ileri sürmüștür. İdare Mahkemesi 27 Șubat 2007 tarihinde, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu gereğince her memur için özlük dosyası düzenlendiği tespitinde bulunarak davanın reddine karar vermiștir. İdare Mahkemesi, disiplin cezaları ve ceza sorușturmaları -beraat kararıyla sonuçlanmıș olsalar dahi- dahil olmak üzere bu dosyada yer alabilecek çok sayıda husustan bahsetmiștir. İhtilaf konusu hususların dosyadan çıkarılmamasında kanuna aykırılık bulunmadığı sonucuna varmıștır. İdare Mahkemesi, bașvuranın, söz konusu bilgilerin aleyhinde kullandığı yönündeki iddiası ile ilgili olarak, Devlet Memurları Sicil Yönetmeliği’nin hükümlerine atıfta bulunmuștur; söz konusu hükümler uyarınca,
bilgilerin gizliliği ile ilgili olanlar gibi, bu hükümlerde belirtilen ilkelere aykırı hareket edilmesi kanuna aykırı hareket eden kișinin sorumluluğunu gerektiren bir husustur. Danıștay 13 Temmuz 2010 tarihinde, bașvuran tarafından bu karara karșı yapılan itirazı reddetmiș ve ilk derece mahkemesinin kararını, usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle onamıștır.
7.
Hükümet, esasa ilișkin görüșlerinde, yasadıșı bir örgüte üye olma konusunda verilen kovușturmaya yer olmadığına dair kararın bașvuranın özlük dosyasında bulunmadığını belirtmiș; ayrıca, ilgilinin 1985 yılından bu yana bulunduğu farklı kamu görevlerini de sıralamıștır.
Hükümet tarafından sunulan belgelerden, bașvuranın Ocak 2010 - Mart 2016 arasında Ordu Devlet Üniversitesinde; Mayıs 2017’den bu yana Kastamonu Devlet Üniversitesinde öğretim üyesi olarak görev yaptığı anlașılmaktadır.
8.
Bașvuran, Sözleșme’nin 8 ve 13. maddelerine dayanarak, geçmiște hakkında yürütülen ceza sorușturmaları ile ilgili belgelerin özlük dosyasında bulundurulması nedeniyle, hakkı olduğunu iddia ettiği mesleki terfi ve atamalardan yararlanamadığından șikâyet etmektedir. Söz konusu bilgilerin gizli tutulmadığını ve bu nedenle toplumda küçük düșürüldüğünü ifade etmektedir. Bașvuran özel hayatının ve etkili bașvuru hakkının ihlal edildiğini iddia etmektedir.
Sözleșme’nin 8. maddesi bağlamındaki șikâyet hakkında
9.
Bașvuran, Sözleșme’nin 8. maddesiyle güvence altına alındığı șekliyle özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğini iddia etmektedir.
Tarafların İddiaları
10.
Hükümet, kabul edilemezliğe ilișkin birçok itiraz ileri sürmektedir. Öncelikle, iç hukuk yollarının tüketilmediğini iddia etmekte ve bașvuranı, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 7. maddesi gereğince mümkün olduğu üzere, kamu görevlilerinin dosyalarına ilișkin düzenleyici hükmün iptal edilmesi talebinde bulunmamakla itham etmektedir. Ayrıca 15 Nisan 2011 tarihinde, özlük dosyalarının muhafazasına ilișkin bir hüküm içeren yeni bir düzenlemenin yürürlüğe girdiğini ve bașvuranın buna karșı da dava açmadığı ileri sürmektedir. Hükümet ayrıca, bașvuranın, Danıștayın kararına karșı karar düzeltme yoluna bașvurmadığını ifade etmektedir.
11.
Hükümet öte yandan, bașvurunun vaktinden sonra yapıldığını iddia etmektedir. Bu bağlamda, mevcut bașvurunun yalnızca bașvuranın özlük dosyasındaki verilerin muhafazası ile ilgili olup, uzman olarak atanması ile ilgili olmadığını; zira bu bağlamda bașvuran tarafından yapılan bașvurunun 20 Eylül 2006 tarihinde, yani Mahkemeye bașvurulması için gereken altı aylık süre dolmasının ardından neticelendiğini ileri sürmektedir. Hükümet aynı zamanda, Mahkemeyi bașvuranın iptal edilmesini istediği bilgilerin özlük dosyasında muhafaza edilmesi nedeniyle özel hayatının ne ölçüde ihlal edilmiș olacağına dair herhangi bir unsur sunmadığının altını çizerek mevcut bașvuruyu
(ratione materiae)
konu bakımından
bağdașmama nedeniyle reddetmeye davet etmektedir. Hükümet öte yandan bașvuranın özlük dosyasındaki belgeler nedeniyle mağdur olduğunu veya özel hayatına herhangi bir müdahalede bulunulduğunu kanıtlamadığını ifade etmektedir. Hükümet son olarak, kariyerine engel olunduğu yönündeki beyanlarının aksine üç farklı devlet üniversitesinde çalıștığı için bașvuranın bașvuru hakkını kötüye kullandığını iddia etmektedir.
12.
Hükümet, esasa ilișkin olarak,
Denisov/Ukrayna
([BD], no. 76639/11, 25 Eylül 2018) davasında belirtilen ilkelere atıfta bulunarak, bașvuranın özlük dosyasında bulunan ihtilaf konusu bilgilerin kariyerine zarar vereceğini hiçbir șekilde kanıtlamamıș olması nedeniyle, özel hayatına saygı hakkı kapsamında müdahale olmadığını iddia etmektedir. Bașvuran hakkında hiçbir negatif tedbir (örneğin, görevden uzaklaștırma, görevden ihraç ya da maașının azaltılması gibi) veya disiplin cezası uygulanmamıștır. Ayrıca, özlük dosyasındaki değerlendirmeler üçüncü șahıslar tarafından erișilebilir olmamakla beraber gizlidir. Hükümet öte yandan, kamu görevlileri hakkında özlük dosyası tutulmasının kanunla öngörüldüğünü; bașvuranın kamu hizmetine girmeden önce bu durumdan haberdar edildiğini ve bu bağlamda gönüllü bir tercih yaptığını ileri sürmektedir. Hükümet, Mahkemenin mevcut davada bir müdahalenin söz konusu olduğu tespitine varması gerekmesi halinde, bunun kamu görevlilerinin, kamu görevlisi olarak ișe almak için aranan kriterleri tașıdıklarının takibinin yapılmasına yönelik meșru bir amaç izlediği ve orantılı olduğu değerlendirmesinde bulunması gerektiğini iddia etmektedir.
13.
Bașvuran, kaldırılmasını talep ettiği belgelerin bazı görevliler tarafından kötüye kullandığını ve bu durumun üst düzey görevlere atanmasına ve kariyerinde ilerlemesine engel olduğunu iddia etmektedir. Bu duruma örnek olarak, bilhassa, 1988 yılında kamu görevinde - kendisine bursiyer olarak yurt dıșında eğitim görme imkanı sağlayabilecek olan - bir sınavda bașarılı olduğunu ancak buna engel olunduğunu belirtmektedir. Ayrıca, öncesinde Müdür Yardımcısı görevini yürütmekte iken, Uzman kadrosuna atandığı için her türlü aktif görevden uzaklaștırıldığını ve emeklilik hakları da dahil olmak üzere olumsuz sonuçlara maruz kaldığını ileri sürmektedir.
Mahkemenin Değerlendirmesi
14.
Mahkeme, bașvuranın hem öncesinde Müdür Yardımcısı iken Uzman kadrosuna atanmasından hem de geçmiște hakkında yürütülen ceza sorușturmaları ile ilgili verilerin özlük dosyasında muhafaza edilmesinden șikayetçi olduğunu gözlemlemektedir.
15.
Bașvuranın Uzman olarak atanması ile ilgili olarak, Mahkeme, bașvuranın idare mahkemeleri önünde iptal davası açtığını ve söz konusu davanın Danıștay tarafından 26 Mayıs 2006 tarihinde onanan bir kararla idare mahkemesi tarafından reddedildiğini gözlemlemektedir. Mevcut bașvuru 29 Aralık 2010 tarihinde yapıldığından, bașvuranın bu atama ile ilgili șikayeti her halükarda vaktinden sonra sunulmuș olup, Sözleșme’nin 35. maddesinin 1 ve 4. fıkraları uyarında reddedilmelidir.
16.
Mahkeme, geçmiște hakkında yürütülen ceza sorușturmaları ile ilgili belgelerin özlük dosyasında tutulmasının bașvuranın mesleki kariyerindeki olumsuz sonuçları iddiası ile ilgili olarak, Hükümet tarafından ileri sürülen farklı itirazları dikkate almaktadır. Mahkeme ayrıca, somut olayda, bașvuranın iddiasının her halükarda așağıda belirtilen nedenlerden ötürü açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle, söz konusu itirazların her biri hakkında karar vermenin gerekli olmadığı kanısındadır.
17.
Mahkeme, bir kișinin “özel hayatı” ile ilgili verilerin saklanmasının Sözleșme’nin 8. maddesinin 1. fıkrasının uygulama alanına girdiğini hatırlatmaktadır (
Rotaru/Romanya
[BD], no. 28341/95, § 43, AİHM 2000
‑
V). Ancak mevcut davanın koșullarında, Mahkeme, bașvuranın mesleki kariyerinin özlük dosyasındaki bilgiler nedeniyle zarar gördüğünü; bunun, özel hayatına doğrudan sonuçlarına maruz kalabileceğini ve ulusal makamların, bu dosyada yer alan verilerin gizliliğini koruma yükümlülüklerini ihlal ettiklerini gösterebilecek hiçbir kanıt sunmadığını gözlemlemektedir. Mahkeme ayrıca, bașvuranın kamu hizmetindeki kariyerine engel olmadan devam etmiș göründüğünü gözlemlemektedir. Mahkeme, yukarıda belirtilen hususları göz önünde bulundurarak, bașvurunun bu kısmının, Sözleșme’nin 35. maddesinin 3. fıkrasının a) bendi ve 4. fıkrası uyarınca, açıkça dayanaktan yoksun olduğu gerekçesiyle kabul edilemez olarak açıklanması gerektiği sonucuna varmaktadır.
Sözleșme’nin 13. maddesi bağlamındaki șikâyet hakkında
18.
Bașvuran, aynı olay ve olgulara dayanarak, Sözleșme’nin 13. maddesinin ihlal edildiğini iddia etmektedir.
19.
Mahkeme, Sözleșme’nin 13. maddesinin yalnızca, bir bașvuranın Sözleșme ile korunan bir hakkın ihlal edildiğine ilișkin “savunulabilir bir șikâyet” dile getirdiğinde uygulandığını hatırlatmaktadır. Bir șikâyet, açıkça dayanaktan yoksun olmaması ve esastan bir inceleme gerektirmemesi halinde savunulabilir olarak değerlendirilebilir. Ancak somut olayda bu türden bir durum söz konusu değildir. Bu nedenle bașvuran, Sözleșme’nin 13. maddesi anlamında savunulabilir bir șikâyeti olduğu iddiasında bulunamaz. Dolayısıyla bu șikâyet açıkça dayanaktan yoksun olup, Sözleșme’nin 35. maddesinin 3. fıkrasının a) bendi ve 4. fıkrası uyarınca reddedilmelidir.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Bașvurunun kabul edilemez olduğuna karar vermiștir.
İșbu karar, Fransızca dilinde tanzim edilmiș olup, 1 Mart 2018 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiștir.
Hasan Bakırcı
Egidijus Kūris
Bölüm Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Bașkan