AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM ÇAKMAK VE DİĞERLERİ / TÜRKİYE (Bașvuru no. 33436/10) KARAR STRAZBURG 13 octombrie 2020 Această hotărâre poate fi modificată sau modificată în anumite forme.În cazul Çakmak și Alții/Turcia, președintele Valeriu Grițco, judecătorul Arnfinn Bårdsen, Peeter Roosma, și directorul Departamentului de Istorie, Hasan Bakırcı, cu participarea Comitetului de Istorie a Societății Europene de Istorie (İșkimeci Bölümü), Meysu Çakırcı (Karay), au fost înregistrate în istoria lor înregistrate în Parlamentul Turciei, iar în cazul celorlalte trei persoane, înregistrate în istoria lor înregistrate în Parlamentul Turciei, au fost identificate în istoria lor înregistrate în Parlamentul Turciei, în istoria lor înregistrate în Parlamentul Turciei (İșkimeci, Istanbul, 22 mai 1974); în cazul celorlalte persoane, înregistrate în istoria lor înregistrate în Parlamentul Turciei, în istoria lor înregistrate în Parlamentul Turcie (İșkimeci, Istanbul, 22 mai 2004; înregistrate în istoria Turcia, 22 mai 2004; înregistrate în istoria Turcia, 3 mai 2004; înregistrate în istoria Turcia, 3 mai 2004; înregistrate în istoria Turcia, 3 mai recent, înregistrate în istoria Turcia, înregistrate înregistrate în Parlamentul Turcia, înregistrate în Parlamentul Turcia, înregistrat în Parlamentul Turcia, înregistrat în anul 2004).
În absența unui avocat, reclamantul a făcut declarații în calitate de confesie a infracțiunilor în legătură cu participarea sa la activitățile poliției, organizației teroriste. Potrivit formularelor din declarațiile reclamantului, reclamantul nu a cerut avocat. În absența unui avocat, reclamantul al treilea a participat, de asemenea, la procesul de arătare a declarațiilor de confesiune a infracțiunii și a recunoscut în mod public că a băut un cocktail de molotov. Declarațiile ulterioare ale reclamantului au fost luate în prezența avocaților săi și aceste declarații nu au calitatea de confesiune a infracțiunilor. În ciuda cererii unui avocat și a constituirii aceleiași organizații, reclamantul al treilea a susținut că funcționarii poliției au primit acuzațiile de avocatură, în ciuda faptului că poliția a respins conținutul declarației. 6.
La 22 aprilie 2008, Curtea a Istanbulului a găsit vinovat pe al treilea reclamant, de a ajuta și a distruge PKK, și a condamnat la următoarele sentințe: (i) șase ani și trei luni de închisoare pentru infracțiunea de a fi membru al unei organizații armate ilegale; (ii) trei ani și nouă luni de închisoare pentru deținerea de substanțe periculoase; și (iii) un an și opt luni de închisoare și o amenzi contravaloare pentru deteriorarea.
Cu toate acestea, instanța de judecată, printre altele, a decis să examineze fără întârziere și fără a se gândi la acceptabilitatea declarațiilor depuse de reclamanți de către poliție sau la condițiile în care au fost depuse declarațiile de către reclamanți, să-i condamne pe reclamanți, dacă este cazul.11 În istoria instanței de judecată din 2 iulie 2014, instanța de judecată a decis public că acuzația de poliție este în cauză.12 Fiecare persoană are dreptul să depună o plângere în justiție în temeiul unei hotărâri judecătorești în justiție, în conformitate cu art. 1 din Regulamentul Judiciar din 21 decembrie 2014 (H.R.R.C. § 63, § 1 și § 6), în temeiul următoarelor dispoziții.
14.în privința dreptului la legitimitate; guvernul, pe baza hotărârii în cauza Hasan Uzun împotriva Turciei (nr. 10755/13, §§ 68-71, 30 aprilie 2013), a introdus prima opoziție și a susținut că reclamanții nu au depus o cerere de drept la Curtea Anarak. guvernul, pe baza argumentelor sale, a susținut că nu au putut depune o cerere de drept direct după ce au depus cererea respectivă, a decis că nu au acces la cererile reclamantelor la Curte și a decis că nu au putut face o cerere de drept în cazul în care nu a fost făcută o cerere de drept în cazul în care nu au fost încă depuse cereri de drept și că nu au fost încă depuse în cazul în care nu au fost încă depuse cereri de drepturi în cazul în care nu au fost încă depuse.
În plus, Curtea observă că, după cum reiese clar din hotărârile deja pronunțate ale Curții, ea acceptă extinderea competenței Curții, în termen de timp, la situațiile care implică o închidere care a început înainte de 23 septembrie 2012 și continuă la data specificată.17 În această cauză, Curtea observă că, în conformitate cu hotărârea Curții, Curtea, care a decis că Curtea a expirat la data de 2 septembrie 2014, nu a intrat încă în posesia Curții a Curții, în cazul în care nu a fost încă învinsă (Türkiye Erdoğan/Türkiye Belkürk No. 7-11, 18.07.2018, § 18), Curtea a anulat încă o parte din hotărârea Curții.
În ceea ce privește condamnarea celui de-al treilea reclamant pentru apartenența la o organizație înarmată ilegală și deținerea de substanțe periculoase, hotărâtă prin hotărârea Curții din 25 aprilie 2011, Curtea a ajuns la concluzia că nu există nicio condiție excepțională care ar putea obliga reclamantul să utilizeze o cale de drept care nu era disponibilă la momentul cererii sale, adică să depună o cerere individuală la Curtea Constituțională. Guvernul a decis că reclamantul nu a utilizat căile de drept intern disponibile, pe baza faptului că a făcut-o în mod necesar. Prin urmare, în ceea ce privește faptul că cererea reclamantului nu este o organizație înarmată ilegală și că nu are în mod evident nicio sursă de protecție împotriva armelor periculoase, Guvernul a decis că nu are nicio problemă cu o organizație înarmată ilegală și că nu are nicio problemă cu o organizație înarmată periculoasă. 19.
În orice caz, în lumina puterii probelor rămase în privința procesului reclamantului, în special în ceea ce privește procesul lui, justitia sentințelor penale în ansamblu a fost prejudiciată de lipsa unui avocat în timpul depunerii poliției și de faptul că aceste declarații au fost folosite ulterior de instanța care a procedat la judecată pentru a-l condamna.
În cazul în care reclamantul nu a renunțat la dreptul la asistență juridică; (ii) nu s-au găsit motive imperioase pentru a limita dreptul la asistență juridică; și (iii) dacă judecățile în ansamblu au fost asigurate sau nu.Curtea, aplicând aceste criterii, a adoptat în cazul în care, în cazul în care, în prezent, în cazul în care o instanță a deschis un proces împotriva Turciei, un solicitant, după acordarea permisiunii de acces la avocat, nu a acceptat declarațiile unui criminal sau al unei poliții și a refuzat în mod constant că a fost prezentat în următoarea instanță reprezentat de un avocat, a emis o hotărâre feragată în care se arată că nu există niciun element de validitate (de exemplu, Akdağ v Turcia , nr. 75460/10, §§ 48-61, 17 septembrie 2019, referitor la Hotărârea de la București, nr. 25253/183 și de la Cea de-a treia Ediție, nr. 113-128, de la Cea de-a treia Ediție, nr. 27/08, de la Cea de-a Treime, de la Cea de-a Treime, de la Cea de a treia Ediție, de la Cea de-a Treime, de la Cea de-a Treime, de la Cea de-Vință, de la Cea de Vâlci, de la Călci, de la Călci, de la Călci, de la Călci, de la Călci, de Călci, de Călci, de Călci, de Călci, de Călci, de Călci, de Călci, de Călci, de Călci, de Călci, de Călci, de Călci, de Călci, de Călci, de Călci, de Călci, de Călci, de Călci, de Călci, de Călci, de Călci, de Călci, de Călci, de Călci, de Călci, de Călci, de Călci, de Călci, de Călci, de Călci, de
În cazul în care, prin defectele de procedură în cauză, judecătorul nu este de acord cu caracterul corect al sentințelor penale ca întreg, Curtea notează că instanța de judecată nu a încercat să pună la îndoială circumstanțele din jurul cererii reclamantului și că nu a examinat sau nu a examinat declarațiile reclamantului, care au fost date poliției, care au condamnat la o recunoaștere a infracțiunii sau la o sentință de nouă ani și douăsprezece luni de închisoare (de exemplu, Yunus Aktaș și alții împotriva Turciei , nr. 24744/03, § 51, din 20 octombrie 2009, și Ekinci împotriva Turciei, nr. 25148/07, § 70, din 12 mai 2020).
Dacă Curtea decide că a fost încălcată această Convenție sau protocoalele acesteia și dacă dreptul intern al Parții în cauză nu poate elimina decât o parte din consecințele încălcării, Curtea va dispune, dacă este necesar, acordarea unei despăgubiri echitabile părții afectate.Însuficiență, cheltuieli și cheltuieli 31.Însuficiență, Curtea i-a dispus să plătească în mod corespunzător 5.000 de euro în despăgubiri și cheltuieli și 1.200 de euro în cheltuieli.32Governul, după ce a fost invitat să depună aceste sume, poate, de asemenea, să susțină cererea Curții, în cazul în care nu a fost invitat.În cazul în care nu a fost invitat la recurs, Curtea poate să susțină cererea de despăgubiri sau orice altă cerere în legătură cu această sumă, în cazul în care nu a fost respinsă, în special, printr-o cerere de despăgubire sau o cerere de despăgubire adecvată, în conformitate cu articolele 6 §§1 și 3 (c) din Convenție.33Curtea nu poate, de asemenea, să respingă cererea de despăgubire sau de despăgubire în cazul în care nu a fost depusăgubirea unei sume corespunzătoare.
În ceea ce privește a treia cerere, a constatat că s-a încălcat art. 6 §§ 1 și 3 (c) din Convenție; că constatarea İhlal, în sine, constituie o despăgubire echitabilă suficientă pentru prejudiciul moral suferit de a treia cerere; a decis respingerea restului cererii de despăgubire echitabilă a cererii a treia.
(Bașvuru no. 33436/10)
KARAR
13 Ekim 2020
İșbu karar, kesin olup bazı șekli değișikliklere tabi tutulabilir.
Çakmak ve Diğerleri/Türkiye davasında,
Bașkan
Valeriu
Grițco,
Hâkimler
Arnfinn Bårdsen,
Peeter Roosma,
ve
Bölüm Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Hasan Bakırcı’nın katılımıyla Komite hâlinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
Meysu Çakmak (Altay), Aydın Nas ve Yalçın Kılıç (“bașvuranlar”) adlı üç Türk vatandașının, İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına ilișkin Sözleșme’nin (“Sözleșme”) 34. maddesi uyarınca, ekteki tabloda belirtildiği üzere, 10 Mayıs 2010 tarihinde Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine Mahkemeye yapmıș oldukları bașvuruyu (no.
33436/10);
Bașvurunun Türk Hükümetine (“Hükümet”) bildirilmesi kararını;
Tarafların beyanlarını göz önüne alarak,
22 Eylül 2020 tarihinde yapılan kapalı müzakerelerin ardından,
Aynı tarihte kabul edilen așağıdaki kararı vermiștir:
1.
Bașvuranlar, sırasıyla 1974, 1984 ve 1979 tarihlerinde doğmușlardır. Bașvuranlar, İstanbul Barosuna kayıtlı Avukat M. Erbil tarafından temsil edilmișlerdir.
2.
Hükümet, kendi görevlisi tarafından temsil edilmiștir.
3.
Hükümet, bașvurunun bir Komite tarafından incelenmesine itiraz etmemiștir.
4.
Bașvuranlar, Çakmak (Altay) (“ilk bașvuran”), Nas (“ikinci bașvuran”) ve Kılıç (“üçüncü bașvuran”), Ocak 2004 tarihinde, yasa dıșı silahlı bir örgüt olan PKK’ya (Kürdistan İșçi Partisi), üye olma șüphesiyle yakalanmıșlardır.
5.
Bașvuranlar, avukat yokluğunda, polise, terör örgütünün faaliyetlerinde yer aldıklarına ilișkin olarak suçlarını itiraf eder nitelikte ifadeler vermișlerdir. Bașvuranların ifadelerinin yer aldığı formlara göre bașvuranlar, avukat talep etmemișlerdir. Üçüncü bașvuran ayrıca, avukat yokluğunda, suçunu itiraf eder nitelikte ifadeler verdiği bir yer gösterme ișlemine katılmıș ve bir bankaya molotof kokteyli attığını açık bir șekilde itiraf etmiștir. Bașvuranların daha sonraki ifadeleri, avukatlarının huzurunda alınmıștır ve bu ifadeler, suçlarını itiraf eder nitelikte değildir. Üçüncü bașvuran, bir avukat talep etmesine rağmen, polis memurlarının, ifadesini avukat yokluğunda aldığını ileri sürerek, polise verdiği ifadelerinin içeriğini inkâr etmiștir.
6.
İstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Savcısı, 6 Șubat 2004 tarihinde, mülga Ceza Kanunu’nun 168. maddesi uyarınca, ikinci ve üçüncü bașvuranı yasa dıșı silahlı bir terör örgütünün üyesi olmakla ve birinci bașvuranı ise, söz konusu mülga Ceza Kanunu’nun 169. maddesi uyarınca, yasa dıșı bir örgüte yardım ve yataklık etmekle suçlayarak, bașvuranlar dâhil olmak üzere dokuz kiși aleyhinde bir iddianame sunmuștur. Üçüncü bașvuran ayrıca, aynı Kanun’un 264. maddesi uyarınca, molotof kokteyli atmak ile suçlanmıștır.
7.
22 Nisan 2008 tarihinde, İstanbul Ağır Ceza Mahkemesi, üçüncü bașvuranı, suçlu bulmuș ve șu cezalara mahkûm etmiștir: (i) yasa dıșı silahlı bir örgüte üye olma suçundan altı yıl üç ay hapis cezası; (ii) tehlikeli madde bulundurmaktan üç yıl dokuz ay hapis cezası; ve (iii) mala zarar vermekten bir yıl sekiz ay hapis cezası ve para cezası. Yargılamayı yürüten mahkeme ayrıca, birinci ve ikinci bașvuranı, PKK’ya yardım ve yataklık etmekten suçlu bulmuș ve söz konusu bașvuranları, üç yıl dokuz ay hapis cezasına mahkûm etmiștir.
8.
Yargıtay, 25 Nisan 2011 tarihinde, üçüncü bașvuranın, yasa dıșı silahlı bir örgüte üye olmasına ve tehlikeli madde bulundurmasına ilișkin mahkûmiyetini onamıș fakat üçüncü bașvuranın, mala zarar vermeye ilișkin mahkûmiyetini ve birinci ve ikinci bașvuranın mahkûmiyetlerini, davayı, İstanbul Ağır Ceza Mahkemesine geri göndererek bozmuștur.
9.
İstanbul Ağır Ceza Mahkemesi, 14 Ağustos 2012 tarihinde, birinci ve ikinci bașvuranı, yasa dıșı silahlı bir örgütün üyesi olmaktan suçlu bulmuș ve her birini, üç yıl dokuz ay hapis cezasına mahkûm etmiștir. Yargılamayı yürüten mahkeme ayrıca, üçüncü bașvuranı, mala zarar vermekten suçlu bulmuș ve bir yıl sekiz ay hapis cezasına mahkûm etmiștir.
10.
Yargılamayı yürüten mahkeme tarafından verilen iki gerekçeli karara göre, avukatlarının yokluğunda, polise suçlarını itiraf eder nitelikte ifadeler veren sanıkların tümü, ya Cumhuriyet Savcısı önünde ya da sorgu hâkimi önünde söz konusu ifadeleri reddetmișlerdir. Ancak, yargılamayı yürüten mahkeme, diğer hususların yanı sıra, bașvuranların polise verdikleri ifadeleri incelemeye tabi tutmaksızın ve kabul edilebilirliklerini ya da bașvuranların feragatlerini çevreleyen koșulları incelemeksizin, bașvuranları mahkûm etme hususunda, söz konusu ifadelere dayanmıștır.
11.
Yargıtay, 2 Temmuz 2014 tarihinde, yargılamayı yürüten mahkemenin kararını onamıștır.
12.
Söz konusu zamanda yürürlükte olan ilgili iç hukuk ve ayrıca, Anayasa Mahkemesinin avukat hakkından feragate ilișkin içtihadı,
Rușen Bayar/Türkiye
(no. 25253/08, §§ 41-6, 19 Șubat 2019) kararında bulunabilir.
13.
Bașvuranlar, polis tarafından gözaltında oldukları süre boyunca kendilerine avukat sağlanmadığından dolayı adil yargılanmadıkları hususunda șikâyette bulunmușlardır. Sözleșme’nin 6 §§ 1 ve 3 (c) maddesinin ilgili kısmı așağıdaki gibidir:
“1.
Herkes davasının, ... cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamaların esası konusunda karar verecek olan... bir mahkeme tarafından ...adil ve kamuya açık olarak makul bir süre içinde görülmesini isteme hakkına sahiptir...
3.
Bir suç ile itham edilen herkes așağıdaki asgari haklara sahiptir:
...
(c)
Kendisini bizzat savunmak veya seçeceği bir müdafinin yardımından yararlanmak; eğer avukat tutmak için gerekli maddî olanaklardan yoksun ise ve adaletin yerine gelmesi için gerekli görüldüğünde, resen atanacak bir avukatın yardımından ücretsiz olarak yararlanabilmek;
Kabul Edilebilirlik Hakkında
14.
Hükümet, Mahkemenin,
Hasan Uzun/Türkiye
((k.k.), no.
10755/13, §§ 68-71, 30 Nisan 2013) davasındaki kararına dayanarak, ilk itirazını yapmıș ve bașvuranların Anayasa Mahkemesi nezdinde bașvuruda bulunmadıklarını ileri sürmüștür. Hükümet, söz konusu hukuk yolunun, bașvuranlar Mahkemeye bașvurularını yaptıkları sırada erișilebilir olmadığını kabul etmiș ve yeni bir iç hukuk yolunun, bașvuru yapılmasının ardından bașvuranlara erișilebilir kılınması hâlinde, bu hukuk yolunun, bașvurunun Mahkeme nezdinde derdest olduğu durumlarda bile tüketilmesi gerektiğini ileri sürmüștür.
15.
Bașvuranlar, Hükümetin, iç hukuk yollarının tüketilmediğine ilișkin argümanı hakkında bir itirazda bulunmamıșlardır.
16.
Mahkeme, 23 Eylül 2012 tarihinden sonra kesinleșen tüm kararlar bakımından, Anayasa Mahkemesini, Sözleșme ile korunan hak ve özgürlüklerin ihlallerine yönelik, ilke olarak, doğrudan ve hızlı bir tazmin sağlayabilen erișilebilir ve etkili bir hukuk yolu olarak kabul ettiğini yinelemektedir (bk. yukarıda anılan
Hasan Uzun/Türkiye
§§ 68-71). İlâveten Mahkeme, Anayasa Mahkemesinin hâlihazırda verilen kararlarından açıkça anlașıldığı üzere, Anayasa Mahkemesinin zaman bakımından yetkisinin, 23 Eylül 2012 tarihinden önce bașlayan ve belirtilen tarih itibarıyla devam etmekte olan bir ihlali içeren durumları da kapsayacak șekilde genișletilmesini kabul ettiğini belirtmektedir.
17.
Somut davada Mahkeme, birinci ve ikinci bașvuran aleyhindeki ceza yargılamalarının ve üçüncü bașvuranın, kamu malına zarar vermesinden dolayı mahkûmiyetine ilișkin ceza yargılamalarının, Yargıtayın, yargılamayı yürüten mahkemenin kararını onamasıyla 2 Temmuz 2014 tarihinde sonlandığını gözlemlemektedir. Dolayısıyla, bașvurunun bu kısmı, Anayasa Mahkemesinin zaman bakımından yetkisi kapsamına girmiștir (bk.
Eroğlu/Türkiye
(k.k.) no 3114/07, §§ 7-11, 6 Șubat 2018). Bununla birlikte, elinde bulunan belgelere göre, bașvuranlardan hiçbiri Anayasa Mahkemesine bașvuruda bulunmamıștır.
18.
Yargıtayın 25 Nisan 2011 tarihli kararı ile kesinleșen, üçüncü bașvuranın yasa dıșı silahlı bir örgüte üye olma ve tehlikeli madde bulundurmaktan mahkûm edilmesi hususunda Mahkeme, üçüncü bașvuranın, Mahkemeye bașvuruda bulunduğu sırada mevcut olmayan bir hukuk yolu tüketmesini, diğer bir deyișle Anayasa Mahkemesine bireysel bașvuruda bulunmasını gerektirebilecek herhangi bir istisnai koșul bulunmadığı kanısına varmıștır. Hükümet, üçüncü bașvuranın, bașvurusunu yaptığı esnada mevcut iç hukuk yollarını tüketmediğini ileri sürmemiștir. Dolayısıyla Mahkeme, üçüncü bașvuranın yasa dıșı silahlı bir örgüte üye olma ve tehlikeli madde bulundurmaktan mahkûm edilmesine ilișkin olarak Hükümetin ilk itirazını reddetmektedir.
19.
Yukarıdaki hususlar ıșığında, Mahkeme, birinci ve ikinci bașvuranların bașvurularının ve kamu malına zarar vermekten mahkûm edilmesine ilișkin olduğu kadarıyla üçüncü bașvuranın bașvurusunun, iç hukuk yollarının tüketilmemesinden dolayı, Sözleșme’nin 35 §§ 1 ve 4 maddeleri uyarınca reddedilmesi gerektiği sonucuna varmaktadır.
20.
Mahkeme ayrıca, silahlı yasa dıșı bir örgüte üye olma ve tehlikeli madde bulundurmaktan mahkûm edilmesi ile ilgili olduğu ölçüde üçüncü bașvuranın bașvurusunun, açıkça dayanaktan yoksun olmadığını ve Sözleșme’nin 35. maddesinde yer alan bașka herhangi bir kabul edilemezlik gerekçesiyle de bağdașmadığını kaydetmektedir. Dolayısıyla, bașvurunun kabul edilebilir olduğu beyan edilmelidir.
Esas Hakkında
21.
Üçüncü bașvuran (“bașvuran”), polise ifade verirken avukat yardımından faydalanmadığını ve bu ifadelerin daha sonra yargılamayı yürüten mahkeme tarafından, kendisini mahkûm etmek için kullanıldığını iddia etmiștir.
22.
Hükümet, bașvuranın, polis tarafından gözaltında tutulduğu sırada imzaladığı belgeler ıșığında, avukat hakkından geçerli bir șekilde feragat ettiğini ileri sürmüștür. Her halükârda, özellikle bașvuranın mahkûmiyetine ilișkin olarak kalan delillerin gücü ıșığında, ceza yargılamalarının bir bütün olarak adilliğine, polise verdiği ifade sırasında bir avukatın bulunmaması nedeniyle zarar gelmemiștir.
23.
Mahkeme, bașvuranın, Cumhuriyet Savcısına ve sorgu hâkimine ifade verirken bir avukat tarafından temsil edildiği hususunda taraflar arasında bir ihtilaf bulunmadığı dikkate alındığında, çeșitli olaylara ilișkin olarak 10 Ocak 2004 tarihinde polise ifade verirken avukata erișim hakkından geçerli bir șekilde feragat edip etmediğini incelemeye davet edilmektedir.
24.
Mahkeme, aynı tarihte gerçekleștirilen yer gösterme ișlemine ilișkin olarak, taraflar tarafından ibraz edilen belgelerden hiçbirinin, bașvuranın, olaylara dâhil olduğunu itiraf ettiği sorușturma adımlarından önce, temel haklarından haberdar edildiğini belirtmediğini gözlemlemektedir.
25.
Mahkeme,
Simeonovi/Bulgaristan
([BD], no.
21980/04, §§
122-144, 12 Mayıs 2017) davasında geliștirilen üç așamalı test ıșığında, avukat hakkından feragatin geçerliliğine ilișkin șikâyetleri değerlendirdiğini yinelemektedir. Söz konusu test, așağıdaki adımları içermektedir: (i)
bașvuranın, avukat yardımı hakkından feragat edip etmediği; (ii) avukata erișim hakkını kısıtlamaya yönelik “zorlayıcı nedenler” bulunup bulunmadığı; ve; (iii) yargılamaların bir bütün olarak adilliğinin sağlanıp sağlanmadığı. Mahkeme, bu kriterleri uygulayarak, hâlihazırda, Türkiye aleyhine açılan davalarda, bir bașvuranın, avukata erișim izni verildikten sonra ne suçunu ne de polise verdiği ifadeleri kabul ettiği ve bir avukat tarafından temsil edildiği sonraki yargılamalar boyunca itirafını sürekli olarak reddettiği durumlarda, feragatin geçerli olmadığına karar vermiștir (bk.
Akdağ/Türkiye
, no. 75460/10, §§ 48-61, 17 Eylül 2019, ve
Rușen Bayar /Türkiye
, no. 25253/08, §§ 113-123, 19
Șubat 2019 ve burada anılan diğer kararlar). Mahkeme, ayrıca, bir bașvuranın, yerel mahkemeler önünde açıkça avukat yardımı talebinde bulunduğunu ileri sürdüğünü gösteren unsurları dikkate almıștır (karșılaștırınız
Kaytan/Türkiye
, no. 27422/05, § 31, 15 Eylül 2015, ve
Gür/Türkiye
(k.k.), no. 39182/08, 14 Ocak 2014).
26.
Mahkeme, söz konusu iki durumun, somut davada da mevcut olduğunu gözlemlemektedir. Dolayısıyla, Mahkeme, herhangi bir makul șüphenin ötesinde, bașvuranın Sözleșme’nin 6. maddesi kapsamındaki haklarından kesin surette, bilerek ve bilinçli bir șekilde feragat ettiğini tespit edemez.
27.
Söz konusu usuli eksiklik, ceza yargılamalarının bir bütün olarak adilliğine karșı incelendiğinde, Mahkeme, yargılamayı yürüten mahkemenin, bașvuranın feragatini çevreleyen koșulları sorgulamaya çalıșmadığını ve bașvuranın polise verdiği, suçunu itiraf eder nitelikteki ifadelerini incelemeye tabi tutmadığını veya bașvuranı dokuz yıl on iki ay hapis cezasına mahkûm etmeden önce bu ifadelerin kabul edilebilirliklerini incelemediğini kaydetmektedir (bk.
Yunus Aktaș ve Diğerleri/Türkiye
, no. 24744/03, § 51, 20 Ekim 2009, ve
Ekinci/Türkiye
no. 25148/07, § 70, 12 Mayıs 2020). Benzer șekilde, Yargıtay da bu hususları düzeltmemiștir.
28.
Yukarıda belirtilen usulü güvencelerinin bulunmamasının, aynı hukuki soruna ilișkin olarak ve bașvuranların ifadelerinin, yerel mahkemeler tarafından bașvuranları mahkûm etmek için kullanıldığı hâllerde, ceza yargılamalarının bir bütün olarak adilliğini ihlal ettiği tespit edilmiștir. Somut bașvuruda da bu durum söz konusudur (bk. Bozkaya/Türkiye, no. 46661/09, §§ 49-54, 5 Eylül 2017; Türk/Türkiye, no. 22744/07, §§ 53-9, 5 Eylül 2017; yukarıda anılan Rușen Bayar, §§ 126-136; ve yukarıda anılan
Canlı
, §§
43-49; yukarıda anılan
Ekinci,
§§ 75-81; ve yukarıda anılan
Akdağ
,
§§
64-71).
29.
Dolayısıyla Mahkeme, Sözleșme’nin 6 §§ 1 ve 3 (c) maddesinin ihlal edildiği sonucuna varmaktadır.
II.
30.
Sözleșme’nin 41. maddesi așağıdaki gibidir:
“Eğer Mahkeme bu Sözleșme veya Protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleșmeci Tarafın iç hukuku bu ihlalin sonuçlarını ancak kısmen ortadan kaldırabiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, zarar gören taraf lehine adil bir tazmin verilmesine hükmeder.”
Tazminat, masraf ve giderler
31.
Bașvuran, Mahkemeyi, kendisine, manevi tazminat olarak 5.000 avro ve masraf ve giderler için 1.200 avro ödenmesine hükmetmeye davet etmiștir.
32.
Hükümet, bu taleplere itiraz etmiștir.
33.
Mahkeme, manevi tazminat bakımından, somut davada, Sözleșme’nin 6 §§1 ve 3 (c) maddelerinin ihlal edildiği yönündeki tespitin, yeterli adil tazmin teșkil ettiği kanaatindedir. Mahkeme ayrıca, en uygun tazmin yolunun, bașvuranın talep etmesi hâlinde, Sözleșme’nin 6. maddesinin gereklerine uygun olarak yeniden yargılanması olacağı kanaatine varmaktadır. Mahkeme, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 311. maddesi kapsamında, Sözleșme’nin ihlal edildiğinin Mahkeme tarafından tespit edilmesi hâlinde, iç hukuk yargılamalarının yenilenmesi imkânının sunulduğunu dikkate alarak, bu bașlık altında herhangi bir miktar ödenmesine hükmetmemiștir.
34.
Mahkeme ayrıca, bașvuran, bu talepleri desteklemek için belgeye dayalı hiçbir delil sunmadığından dolayı masraf ve giderlere ilișkin talebi reddetmiștir.
Üçüncü bașvuranın, yasa dıșı silahlı bir örgüte üye olmaktan ve tehlikeli madde bulundurmaktan mahkûm edilmesine ilișkin șikâyetlerinin kabul edilebilir ve bașvurunun geri kalanının kabul edilemez olduğunu
beyan etmiștir
;
Üçüncü bașvurana ilișkin olarak, Sözleșme’nin 6 §§ 1 ve 3 (c) maddesinin ihlal edildiğine;
İhlal tespitinin, kendi bașına, üçüncü bașvuranın uğradığı manevi zarar açısından yeterli adil tazmin teșkil ettiğine;
Üçüncü bașvuranın adil tazmin talebinin geri kalan kısmının reddedilmesine
karar vermiștir
.
İșbu karar, İngilizce olarak tanzim edilmiș olup; Mahkeme İç Tüzüğü’nün 77 §§ 2 ve 3 maddesi uyarınca, 13 Ekim 2020 tarihinde yazılı olarak bildirilmiștir.
Hasan Bakırcı
Valeriu Grițco
Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Bașkan