AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KAYITTAN DÜȘÜRÜLME KARARI Bașvuru no. 40483/11 Kamil YAMAN / Türkiye Bașkan Aleș Pejchal, Hâkimler Egidijus Kūris, Carlo Ranzoni, și Asistentul Directorului Departamentului de Jurnalistice Hasan Bakırcı's participarea la 19 ianuarie 2021 la Comitetul Adunării Europene a Drepturilor Omului (İkinci Bölüm), 3 ianuarie 2011 în urma unei cereri de soluționare a cererii de despăgubire din partea părților de mai sus, și de a rezolva problema de despăgubire a dreptului de autor, a fost trimisă în mod parțial de către Guvernul Turciei, în legătură cu cererea sa de a se soluționa, 13 ianuarie 2020 în legătură cu declarația de despăgubire a dreptului de autor, în vederea soluționării unei cereri de despăgubire a dreptului de autor, în vederea soluționării unei declarații de despăgubire a dreptului de autor, în vederea soluționării unei declarații de despăgubire a dreptului de autor, în vederea soluționării unei declarații de despăgubire a dreptului de autor, în vederea soluționarea unei declarații de despăgubire a dreptului de autor, în vederea soluționare a unei declarații de despăgubire a dreptului de autor, în vederea soluționare a unei declarații de despăgubire a dreptului de autor, în vederea soluționare a unei declarații de despăgubire a dreptului de autor, în vederea soluționare a unei declarații de despăgubire a dreptului de autor, în vederea soluționare a unei declarații de despăgubire a dreptului de autor, în vederea soluțiune a unei declarații de despăgubire a dreptului de autor, în vederea soluțiune a unei declarații de despăgubire a dreptului de autor, în vederea soluțiune a unei declarații de despăgubire a dreptului de autor, în vederea soluțiune a unei
Guvernul Republicii Turcie, în lumina situației în care se află Curtea, recunoaște că, în contextul litigiului în cauză, drepturile reclamantului în temeiul articolelor 6 §§ 1 și 3 din Convenție au fost încălcate. Guvernul amintește, de asemenea, că prin Legea nr. 4928 din 15 iulie 2003 a anulat hotărârea privind limitarea sistematică a accesului la avocatură. Cu toate acestea, Guvernul a decis că, în conformitate cu Legea nr. 7145 din 31 iulie 2018 modificată, propunerea de înlocuire a Curții de judecată, în prezent, a fost respinsă, în plus față de art. 311 § 1 (f) din Legea nr. 311 din 31 iulie 2018, în vederea obținerii de despăgubiri sau soluții de despăgubire pe care părțile interesate le-ar putea primi după declarație, precum și în vederea eliminării penalității și a tuturor sancțiunilor și amenzii pe care le-ar putea primi în cazul litigiilor în care au fost depuse.
În cazul în care suma respectivă nu este plătită în termen de trei luni, Guvernul va reduce rata dobânzii pe care o va obține printr-o reducere de trei puncte la rata marjinală a Băncii Centrale Europene în perioada respectivă, printr-o reducere de trei puncte, în cazul în care suma respectivă va fi convertită în lira turcă, în cursul termenului de trei luni, în baza articolului 37 § 1 din Convenția Europeană a Drepturilor Omului. În cazul în care suma respectivă nu va fi plătită în termen de trei luni, Guvernul va reduce rata dobânzii pe care o va obține printr-o reducere de trei puncte la rata marjinală a Băncii Centrale Europene în perioada respectivă, printr-o reducere de trei puncte, în termen de trei luni, în conformitate cu termenul stabilit. În cazul în care suma respectivă nu va fi plătită în termen de trei luni, Guvernul va declara că rata de timp care a trecut de la data la care suma respectivă a fost plătită până la data plății a fost redusă la suma menționată mai sus, că nu a fost stabilită nicio șansă ca partea interesată să obțină o reducere mai mare de jumătate din rata marjină, printr-un plus de trei puncte.
În plus, Curtea amintește că, în anumite condiții, chiar dacă reclamantul dorește să continue procesul, el poate să își închidă procesul pe baza unei declarații unilaterale făcute de către Guvern, în conformitate cu art. 37 § 1 (c).9.În acest scop, Curtea a pronunțat această declarație, în special în lumina unor principii care provin din propriile sale înclinații, inclusiv hotărârea Tahsin Acar (în cazul Acar/Türk (ilk) [BD], nr. 26307/95, WA 75-77, Aülülmet Ömer Müller 2003-VI; Sp. İo.O.Polk/Bülent Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ömer Ö
Curtea a decis că, în toate cazurile de mai sus, Curtea a constatat că, în mod clar, restricția la dreptul de acces al reclamantului la avocat, în sine, este suficientă pentru încălcarea articolului 6 §§ 1 și 3 (c) din Convenție, a examinat dacă, în cazul în care instanța de judecată a utilizat în mod inadmisibil declarațiile făcute de reclamant de către poliție și a eliminat ulterior această deficiență, aceasta constituie o restricție a acestei dispoziții. Cu toate acestea, în toate cazurile de mai sus, Curtea a constatat că, în ciuda faptului că dreptul la acces al reclamantului la avocat a fost înlăturat în mod explicit în articolele 6 §§ 1 și 3 (c) din convenție, a constatat că, în timp ce acuzațiile reclamantelor constituie o compensație suficientă pentru o soluționare echitabilă, acestea constituie o restricție a dreptului la prejudicii.
În plus față de faptul că, la 1 iunie 2005, a intrat în vigoare Legea nr. 7145, Curtea dorește, de asemenea, să atragă atenția asupra faptului că, la 31 iulie 2018, a intrat în vigoare Legea nr. 7145. În articolele 4, 17, 18 și 19, Curtea a stabilit, în baza unei decizii amiabile sau a unei declarații neutre, suma de bani pe care Curtea o poate reduce în baza unei decizii, dreptul instanțelor locale de a investiga sau de a solicita o funcție, dreptul instanțelor locale de a investiga sau de a solicita o funcție, dreptul instanțelor locale de a acționa în mod justificat, dreptul instanțelor locale de a executa decizii, dreptul instanțelor locale de a acorda sentințe, dreptul instanțelor locale de a acorda soluții adecvate și de a asigura o soluție eficientă și consecventă în cazurile în care se află în conflict, precum și dreptul instanțelor locale de a acorda o soluție adecvată în cazurile în care se află în conflict (art. 31 din Protocolul I, punctul 17).
În plus, în lumina considerațiilor de mai sus și în special având în vedere motivele clare și ample referitoare la subiect, Curtea a decis că respectarea drepturilor omului, definite în Convenție și în protocoale, nu impune continuarea procesului de examinare a cererii (ultima teză a articolului 37 § 1).Această hotărâre nu aduce atingere posibilității de a utiliza orice alt mijloc de remediere disponibil pentru compensarea prejudiciului reclamantului (vezi Jeronovičs/Letonia [BD], nr. 44898/10, § 116-118, 5 iulie 2016).18 În cele din urmă, în cazul în care respectarea drepturilor omului, definite în Convenție și în protocoale, nu impune continuarea procesului de examinare a cererii (ultima teză a articolului 1), această hotărâre nu aduce atingere posibilității de a utiliza orice alt mijloc de remediere disponibil pentru compensarea prejudiciului reclamantului (vezi Jeronovičs/Letonia [BD], nr. 44898/10, § 116-118, 5 iulie 2016).18 În cele din urmă, în cazul în care o declarație de parte a Guvernului în care se respectă condițiile prevăzute în textul Convenției, Curții și în care se specifică condițiile, Curtea a precizat că, în mod normal, o declarație de parte a Guvernului nu îndeplinește condițiile prevăzute în art. 2 din Convenția 37 alineatul (2) din Convenției și că nu poate reveni în conformitate cu condițiile Convenției (velită în cazul în care se aplică dispozițiile Convenția respectivă); în cazul în cazul în care se aplică, în cazul în cazul în cazul în care nu se aplică art. 1 din Convenția (velită în cazul în cazul în cazul în cazul în care se aplică Convenția), Curtea a fost încheiată Convenția (velită în cazul în cazul în cazul în cazul în cazul în cazul în care se aplică, în cazul în cazul în cazul în cazul în cazul în care nu se aplică, în cazul în cazul în cazul în cazul în cazul în cazul în cazul în cazul în care nu se aplică, în cazul în cazul în cazul în cazul în cazul în cazul în cazul în cazul în cazul în care nu
Bașvuru no. 40483/11
Kamil YAMAN / Türkiye
Bașkan
Aleš Pejchal,
Hâkimler
Egidijus Kūris,
Carlo Ranzoni,
ve
Bölüm Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Hasan Bakırcı’nın katılımıyla 19 Ocak 2021 tarihinde Komite hâlinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
3 Mart 2011 tarihinde yapılan yukarıda anılan bașvuruyu dikkate alarak,
Bașvurunun kayıttan düșürülmesi talebiyle davalı Hükümet tarafından 13 Nisan 2020 tarihinde gönderilen deklarasyonu ve bașvuranın bu deklarasyona cevabını göz önüne alarak,
Gerçekleștirilen müzakerelerin sonucunda așağıdaki kararı vermiștir:
1.
Bașvuran Kamil Yaman, 1977 doğumlu bir Türk vatandașı olup, Mersin’de ikamet etmektedir. Bașvuran, Mahkeme önünde İstanbul Barosuna bağlı Avukat F.
Kılıçgün Yeșil tarafından temsil edilmiștir.
2.
Türk Hükümeti (“Hükümet”) ise kendi görevlisi tarafından temsil edilmiștir.
3.
Bașvuran, Sözleșme’nin 6. maddesi uyarınca, yargılama öncesi așamada avukata erișim hakkının sistematik bir șekilde kısıtlanması nedeniyle aleyhindeki ceza yargılamalarının adil olmadığı hususunda șikâyette bulunmuștur.
4.
Bașvuru, Hükümete bildirilmiștir.
5.
Hükümet, dostane çözüm sağlanmasına yönelik girișimlerden sonuç alınamaması üzerine, 13 Nisan 2020 tarihli bir yazıyla, bașvuruda ileri sürülen sorunun çözülmesi amacıyla tek taraflı bir deklarasyon sunmayı önerdiğini Mahkemeye bildirmiștir. Hükümet ayrıca, Mahkemeden, Sözleșme’nin 37. maddesi uyarınca bașvurunun kayıttan düșürülmesine karar vermesini talep etmiștir.
Söz konusu deklarasyon, așağıdaki gibidir:
“Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti, mevcut davada, Mahkemenin yerleșik içtihadı ıșığında, Sözleșme’nin 6 §§ 1 ve 3 maddesi kapsamında bașvuranın haklarının ihlal edildiğini kabul etmektedir.
Hükümet, ayrıca, 15 Temmuz 2003 tarihli 4928 sayılı Kanun’un, avukata erișim hakkına getirilen sistematik sınırlamaya ilișkin hükmü yürürlükten kaldırdığını hatırlatmaktadır.
Bununla beraber, Hükümet, 31 Temmuz 2018 tarihli 7145 sayılı Kanun’la değiștirildiği üzere, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 311 § 1 (f) maddesinin, halihazırda, AİHM’nin dostane çözüm veya tek taraflı deklarasyon sonrası bir bașvuruyu kayıttan düșürmeye karar verdiği davalarda ceza yargılamalarının yenilenmesini gerektirdiğini vurgulamaktadır. Hükümet, yukarıda belirtilen hukuk yolunun, bașvuranın Sözleșme’nin 6. maddesi kapsamındaki șikâyetleri bakımından tazmin imkânı sunabileceği kanaatindedir.
Dolayısıyla, AİHM önünde derdest olan, yukarıda anılan davanın çözüme kavușturulması amacıyla Hükümet, bașvuran Kamil YAMAN’a yansıtılabilecek tüm vergiler hariç olmak üzere, tüm maddi ve manevi zararların yanı sıra masraf ve giderleri karșılığında 500 avro (beș yüz avro) ödemeyi teklif etmektedir.
Bu meblağ, ödeme tarihinde geçerli olan döviz kuru üzerinden Türk lirasına çevrilecek ve Mahkeme tarafından Avrupa İnsan Hakları Sözleșmesi’nin 37 § 1 maddesi uyarınca hükmedilen kararın tebliğini müteakip üç ay içerisinde ödenecektir. Söz konusu meblağın belirtilen üç ay içerisinde ödenmemesi durumunda, Hükümet, bahsi geçen sürenin sona erdiği tarihten itibaren ödeme gününe kadar geçen sürede, yukarıda bahsedilen miktara, Avrupa Merkez Bankasının söz konusu dönem için geçerli olan marjinal faiz oranına üç puan eklenmek suretiyle elde edilecek oran üzerinden basit faiz ödemeyi taahhüt etmektedir. Bu ödeme ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi önünde derdest olan dava, nihai çözüme kavușturulacaktır.
6.
Bașvuranın avukatı, 18 Eylül 2020 tarihli yazıyla, bașvuranların adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini tespit eden kararlar haricinde, Mahkeme kararlarının, yerel mahkemeler önünde daha sonradan yeniden açılacak yargılamalar açısından hiçbir bașarı șansı sunmaması sebebiyle tek taraflı deklarasyon șartlarından memnun olmadığını dile getirmiștir.
7.
Mahkeme, Sözleșme’nin 37. maddesinde, koșulların söz konusu maddenin 1. fıkrasının (a), (b) veya (c) bentlerinde belirtilen sonuçlardan birine yol açması hâlinde, Mahkemenin yargılamaların herhangi bir așamasında bașvuruyu kayıttan düșürmeye karar verebileceğinin öngörüldüğünü hatırlatmaktadır
.
Sözleșmenin 37. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi, așağıdaki durumda Mahkemenin davayı kayıttan düșürmesine imkân vermektedir:
“Mahkemenin saptadığı herhangi bir bașka gerekçeden ötürü, bașvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden görülmezse.”
8.
Mahkeme ayrıca, belirli koșullarda, bașvuranın davanın incelenmesine devam edilmesini istemesine rağmen davalı Hükümet tarafından yapılan tek taraflı bir deklarasyon temelinde, bașvuruyu
37
§
1
(c) maddesi uyarınca kayıttan düșürebileceğini hatırlatmaktadır.
9.
Bu amaçla, Mahkeme, özellikle
Tahsin Acar
kararı olmak üzere kendi içtihatlarından doğan ilkeler ıșığında söz konusu deklarasyonu incelemiștir (
Tahsin Acar/Türkiye
(ilk itirazlar) [BD], no. 26307/95, §§ 75-77, AİHM 2003-VI; WAZA
Sp z.o.o./Polonya
(k.k.), no. 11602/02, 26 Haziran 2007 ve
Sulwińska/Polonya
(k.k.), no. 28953/03, 18 Eylül 2007).
10.
Mahkeme, Türkiye’ye karșı açılan davalar dâhil olmak üzere, bazı davalarda, avukat yardımının sistematik olarak engellenmesi ve avukat yokluğunda elde edilen delillerin bașvuranları mahkûm etmek için kullanılması hakkındaki șikâyetlere ilișkin uygulamasını ortaya koymuștur (bk. diğer kararlar arasında,
Beuze/Belçika
[BD], no. 71409/10, 9 Kasım 2018;
Bayram Koç/Türkiye
, no. 38907/09, 5 Eylül 2017;
İzzet Çelik/Türkiye,
no. 15185/05, 23 Ocak 2018;
Canșad ve Diğerleri/Türkiye
, no. 7851/05, 13 Mart 2018;
Girișen/Türkiye
, no. 53567/07, 13 Mart 2018;
Ömer Güner/Türkiye
, no. 28338/07, 4 Eylül 2018; ve
Mehmet Duman/Türkiye
, no. 38740/09, 23 Ekim 2018).
11.
Mahkeme, yukarıdaki davalarda, bașvuranın avukata erișim hakkına yönelik kısıtlamanın sistematik niteliğinin, kendi bașına, Sözleșmenin 6 §§ 1 ve 3 (c) maddesinin ihlaline karar vermek için yeterli olup olmadığını incelemeksizin, yargılamayı yürüten mahkemenin bașvuranın polise verdiği ifadelerin kabul edilebilirliğini incelenmeden kullanmasının ve daha sonra Yargıtayın bu eksikliği gidermemesinin, söz konusu maddenin ihlalini teșkil ettiğine karar vermiștir. Bununla beraber, yukarıdaki tüm davalarda, Mahkeme, Sözleșme’nin 6 §§ 1 ve 3 (c) maddesinin ihlal edildiğine karar verilmesinin, bașvuranların uğradıkları manevi zarar için yeterli adil tazmin teșkil ettiğine kanaat getirmiștir.
12.
Bununla beraber, Mahkeme, Türkiye aleyhine açılan davalar dâhil olmak üzere bazı davalarda, hazırlık sorușturması așamasında alınan sorușturma tedbirleri esnasında bașvuranın avukata erișiminin olmamasına ilișkin șikâyetler bakımından uygulamasını ortaya koymuștur (bk.
İbrahim ve Diğerleri/Birleșik Krallık
[BD], no. 50541/08 ve diğer 3 bașvuru, 13 Eylül 2016;
Hakan Duman/Türkiye
, no. 28439/03, 23 Mart 2010).
13.
Mahkeme, Hükümetin, tek taraflı deklarasyonunda, Sözleșmenin 6 §§
1 ve 3 maddesinin ihlal edildiğini açıkça kabul ettiğini gözlemlemektedir.
14.
Avukat hakkına yönelik sistematik kısıtlama konusunun kaynaklandığı yasal hükümlerin, 4928 sayılı 15 Temmuz 2003 tarihli Kanun ile yürürlükten kaldırıldığını (daha fazlası için bk.
Salduz/Türkiye
[BD], no. 36391/02, §§ 27
‑
31, AİHM 2008) ve avukata erișim hakkına yönelik hiçbir sistematik kısıtlamanın öngörülmediği yeni Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 1 Haziran 2005 tarihinde yürürlüğe girdiğini kaydetmek önemlidir.
15.
Mahkeme ayrıca, 7145 sayılı Kanun’un 31 Temmuz 2018 tarihinde yürürlüğe girdiğine dikkat çekmek istemektedir. Bu yeni Kanun’un 4, 17, 18 ve 19. maddelerinde, Mahkemenin dostane çözüm veya tek taraflı deklarasyon temelinde davayı kayıttan düșürme kararının akabinde, yerel mahkeme yargılamalarının veya sorușturmanın yenilenmesi talebinde bulunma hakkının öngörüldüğüne dikkat çekmektedir. Mahkemenin içtihadına ve uygulamasına göre, iç hukuk yargılamalarının yenilenmesi, öne sürülen ihlale etkili bir çözüm sağlamak için en uygun yoldur. Bu bağlamda, Mahkemenin Sözleșme ve Protokolleri tarafından güvence altına alınan hakların ve özgürlüklerin korunmasındaki ikincil rolü dikkate alındığında, Sözleșme’nin herhangi bir ihlalinin giderilmesinin öncelikli olarak ulusal makamların görevi olduğu hatırlatılmaktadır.
16.
Teklif edilen ve benzer davalarda hükmedilen miktarlarla tutarlı olan tazminat miktarının yanı sıra Hükümet deklarasyonu içerisinde bulunulan ikrarların mahiyeti göz önünde bulundurulduğunda, Mahkeme, bașvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir gerekçe bulunmadığı kanaatindedir (37. maddenin 1. fıkrasının (c) bendi).
17.
Ayrıca, yukarıdaki mülahazalar ıșığında ve özellikle konuyla ilgili açık ve kapsamlı içtihatlar dikkate alındığında, Mahkeme, Sözleșme ve Protokolleri ile tanımlanan insan haklarına saygının, bașvurunun incelenmesine devam edilmesini gerekli kılmadığı kanısındadır (37
§
1 maddesinin son cümlesi). Bu karar, bașvuranın zararının telafisi için mevcut olan herhangi bir bașka bașvuru yolunu kullanma imkânına halel getirmemektedir (bk.
Jeronovičs/Letonya
[BD], no. 44898/10, § 116-118, 5 Temmuz 2016).
18.
Mahkeme son olarak, Hükümetin tek taraflı deklarasyon metninde belirtilen șartlara uymaması hâlinde, bașvurunun Sözleșme’nin 37 § 2 maddesi uyarınca tekrar kayda alınabileceğini vurgulamaktadır (
Josipović/Sırbistan
(k.k.), no. 18369/07, 4 Mart 2008).
19.
Yukarıdaki hususlar ıșığında, davanın kayıttan düșürülmesi uygun bulunmuștur.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Davalı Hükümetin Sözleșme’nin 6 §§ 1 ve 3 kapsamındaki deklarasyon koșullarını ve belirtilen taahhütlerin yerine getirilmesine ilișkin kuralları
dikkate alarak
;
Bașvurunun, Sözleșme’nin 37
§
1
(c) maddesi uyarınca kayıttan düșürülmesine
karar vermiștir.
İșbu karar İngilizce olarak tanzim edilmiș olup; 11 Șubat 2021 tarihinde yazılı olarak bildirilmiștir.
Hasan Bakırcı
Aleš Pejchal
Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Bașkan