AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA HUKUMU Cererea nr. 33964/12 a Președintelui Ali Haydar SEVGİ / TÜRKİYE Carlo Ranzoni, a Președintelui Hâkimler Egidijus Kūris, a Pauliine Koskelo și a Directorului Adjunct al Departamentului Afacerilor Scriitoare Hasan Bakırcı, cu participarea Directorului Departamentului Afacerilor Scriitoare Hasan Bakırcı, a fost prezentată în cadrul unei reuniuni a Comitetului din 21 septembrie 2021 în numele Tribunalului European pentru Drepturile Omului (Secțiunea a doua), la 21 mai 2012, în cadrul a două ședințe menționate mai sus, în care a fost observată o situație de spirit de control, după ce a fost prezentată următoarea declarație de către Președintele Parlamentului: 1.
7.judecătorul Tekirdağ İdare, la 5 iulie 2007, a decis că decizia în cauză conține un ecclicle tehnic, motivul fiind că acesta trebuie să indice în primul rând motivele care îl determină să ia o astfel de decizie și să anuleze construcția. 8. judecătorul a decis că decizia în cauză, pentru că nu a fost luată în discuție, a fost pusă în aplicare în același timp. 9. judecătorul a decis că, la 29 septembrie 2007, a fost făcută o cerere de lege privind construcția unei noi clădiri. 11. judecătorul a decis că nu trebuie să fie făcută o cerere de lege privind construcția unei noi clădiri. 11. judecătorul a decis că nu trebuie să fie făcută o cerere de lege privind construcția unei noi clădiri. 11. judecătorul a decis că nu trebuie să fie făcută o cerere de lege privind construcția unei noi clădiri. 11. judecătorul a decis că nu trebuie să fie făcută o cerere de lege privind construcția unei noi clădiri. 12. judecătorul a decis că nu trebuie să fie făcută o cerere de lege privind construcția unei noi clădiri. 11. judecătorul a decis că nu trebuie să fie făcută o cerere de lege asupra construcției unei noi clădiri. 11. judecătorul a decis că nu trebuie să dea o cerere de lege asupra construcerii unei noi clădiri.
În schimb, Curtea a Tehirdağ a găsit justificată cererea de demolare a casei reclamantului. 14. Curtea a pronunțat, la 23 noiembrie 2011, o hotărâre prin care a respins cererea de demolare a casei reclamantului. 15. Curtea a pronunțat, la 18 iunie 2013, o hotărâre prin care a respins o parte din cererea de demolare a casei reclamantului. Söz konusu 2 august 2013 a fost respinsă cererea de demolare a casei reclamantului. Evin Yılmaz İmir. 16.
Curtea din Tehirdağ, la aceeași dată, a decis suspendarea executării hotărârii de distrugere din data de 6 iulie 2011 până la primirea actelor de judecată. Söz konusu karar, a fost depusă la 18 iulie 2011 și notificată la 27 iulie 2011. 23. Curtea din Tehirdağ, la 4 noiembrie 2011, după primirea actelor de judecată solicitate, a respins cererea reclamantului și a decis că nu este necesar să se suspende executarea hotărârii de distrugere contestate. 24. Curtea din Edirne, la 9 ianuarie 2012, a emis o decizie de respingere a unei cereri de decizie din partea unui individ. 25. Curtea din Tehirdağ, la 15 martie 2012, a emis o decizie de respingere a unei cereri de decizie privind o decizie de distrugere a unei case. 26. Curtea din Tehirdağ, la 28 aprilie 2012 (nr. 26), a emis o decizie privind o decizie privind o decizie de respingere a unei case. 26.
Guvernul are o opinie că, după notificarea ultimei hotărâri a instanței locale, decizia Consiliului din 18 iunie 2013, acesta a declarat că reclamantul nu a introdus nici o acțiune de despăgubire în fața instanțelor naționale, nici a depus o cerere individuală în fața Curții pentru a-și susține plângerile și, prin urmare, că, din cauza neutilizării drepturilor sale de drept intern, trebuie să fie pronunțată o nouă decizie de inadmisibilitate a capului. 29.
În plus, această regulă prevede că, în cazul în care nu există o situație în care o persoană poate fi justificată în condițiile unei litigii, trebuie să se facă o evaluare a datei în care a fost inițiată litigiul (Democraticul și celelalte instanțe/Anatolia, 26 decembrie 2012, Anatolia, 26 decembrie 2012, Anatolia, 26 decembrie 2012, Anatolia, 26 decembrie 2012, Anatolia, 26 decembrie 2012, Anatolia, 26 decembrie 2012, Anatolia, 26 decembrie 2012, Anatolia, 26 decembrie 2012, Anatolia, 18 decembrie 2012, Anatolia, 18 decembrie 2012, Anatolia, 18 decembrie 2012, Anatolia, 26 decembrie 2012, Anatolia, 26 decembrie 2012, Anatolia, 26 decembrie 2012, Anatolia, 26 decembrie 2012, Anatolia, 26 decembrie 2012, Anatolia, 26 decembrie 2012, Anatolia, 26 decembrie 2012, Anatolia, 26 decembrie 2012, Anatolia, 26 decembrie 2012, Anatolia, 26 decembrie 2012, Anatolia, 26 decembrie 2012, Anatolia, 26 decembrie 2012, Anatolia, 26 decembrie 2012, Anatolia, 26 decembrie 2012, Anatolia, 26 decembrie 2012, Anatolia, 26 decembrie 2012, Anatolia, 26 decembrie 2012, Anatolia, 26 decat, 28 decembrie 2012, Anatolia, 28 decat, 28 decatria, 28 decria, 28 decria, 28 decria, 28 decria, 28 decria, 28 decria, 28 decria, 28 decria, 28 decria, 28 decria, 28 decria, 28 decria, 28 decria, 28 decria, 28 decria, 28 decria, 28 decria, 28 decria, 28 decria, 28 decria, 28 decria, 28 decria, 28 decria, 28 decria, 28 decria, 28 decria, 28 decria, 28 decria, 28 decria, 28 decria, 28 decria, 28 decria, 28 decria, 28 decria, 28 decria, 28 decria, 28 decria, 28 decria, 28 decria, 28 decria, 28 decria, 28 decria, 28 decria, 28 decria, 28 decria, 28 decria, 28 decria, 28 decria, 28 decria
Prin urmare, autoritatea a folosit doar puterea sa de reglementare pentru a pronunța o decizie ilegală.36 În cazul în care decizia autorității de demolare a casei reclamantului este aplicabilă, Curtea observă că, în temeiul hotărârii de suspendare a executării, nu există nicio hotărâre de suspendare a executării notificată părților (art. 21 din legea din 10 septembrie 2003), deci hotărârea nu este ineficientă.De asemenea, suspendarea executării în cauză a fost respinsă ulterior de către autoritățile competente și mai înainte de a fi interpretată de instanța de judecată din Sliven (art. 38 din legea din 10 septembrie 2003), în special prin Hotărârea din 38 din legea din 10 septembrie 2003 (art. 38 din legea din 10 septembrie 2003), iar hotărârea în cauză a fost confirmată de instanța de judecată din Danemarca (art. 38 din legea din 10 septembrie 2003).
În cazul în care nicio elementă din dosare, în special în cazul în care dispozițiile legale în cauză ale autorităților naționale nu pot fi respectate în cazul în care nu se poate ajunge la un rezultat al unei practici care a avut ca rezultat o practică în mod evident greșită sau care a avut consecințe semnificative, nu este respectată legea internă (BD/Beyeler/Italia [BD], nr. 33202/96, § 108, AİHM 2000-I).
Bașvuru No. 33964/12
Ali Haydar SEVGİ / TÜRKİYE
Bașkan
Carlo Ranzoni,
Hâkimler
Egidijus Kūris,
Pauliine Koskelo,
ve
Bölüm Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Hasan Bakırcı’nın katılımıyla, 21 Eylül 2021 tarihinde Komite olarak toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm), 21 Mayıs 2012 tarihinde yapılan yukarıda belirtilen bașvuruyu, davalı Hükümet tarafından sunulan görüșler ve bașvuran tarafından cevaben sunulan görüșleri dikkate alarak gerçekleștirilen müzakerelerin ardından așağıdaki kararı vermiștir:
1.
Bașvuran Ali Haydar Sevgi, 1955 doğumlu bir Türk vatandașı olup Tekirdağ’da ikamet etmektedir. Bașvuran, Mahkeme önünde İstanbul Barosuna bağlı Avukat H. G. Sarı tarafından temsil edilmiștir.
Türk Hükümeti (“Hükümet”), Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi nezdinde Türkiye temsilcisi olan Türkiye Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Dairesi Bașkanı Hacı Ali Açıkgül tarafından temsil edilmiștir.
Davanın Koșulları
2.
Davanın kendine özgü koșulları, taraflarca ifade edildiği șekliyle, așağıdaki gibi özetlenebilir.
3.
Bașvuran, 1 Eylül 1999 tarihinde, Yenice Belediye Bașkanı iken, kendisine ait iki katlı bir ev için belediyeden inșaat ruhsatı almıștır.
4.
İlgili, kendisine ait iki katlı bir ev ve özel havuz inșa ettirmiștir.
5.
Belediye yetkilileri, 29 Eylül 2006 tarihinde bir kontrol sırasında, yapının inșaat ruhsatına uymadığını gözlemlemișlerdir.
İnșaat Ruhsatının İptali
6.
Yenice Belediye Meclisi, 3 Ekim 2006 tarihli bir kararla, evin bir kısmının yıkılmasına karar vermiș ve bașvuranı, imara aykırı inșaat nedeniyle para cezasına çarptırmıștır.
7.
Tekirdağ İdare Mahkemesi, 5 Temmuz 2007 tarihinde, Yenice Belediye Meclisi’nin öncelikle kendisini böyle bir karar almaya iten nedenleri belirtmesi ve inșaat ruhsatını iptal etmesi gerektiği gerekçesiyle teknik eksiklikler içerdiği için söz konusu kararın iptaline karar vermiștir.
8.
Temyiz talebinde bulunulmadığı için söz konusu karar, 29 Eylül 2007 tarihinde kesinleșmiștir.
9.
Belediye yetkilileri, 29 Șubat 2008 tarihinde, ihtilaf konusu bina hakkında bir yapı tatil tutanağı düzenlemișlerdir. Belediye yetkilileri, 1 no.lu alana yapılması gereken evin bu alanı aștığını ve yalnızca 2 ve 4 no.lu alanları değil park alanını da ișgal ettiğini kaydetmișlerdir. Aynı zamanda bu havuz izinsiz inșa edilmiștir.
10.
Yenice Belediye Meclisi, 1 Nisan 2008 tarihinde, 1 Eylül 1999 tarihli inșaat ruhsatının iptaline ve evin yıkılmasına karar vermiș ve bașvuranı, imara aykırı inșaat nedeniyle para cezasına çarptırmıștır.
11.
Bașvuran, söz konusu kararın iptali için Tekirdağ İdare Mahkemesine bașvurmuștur.
12.
Tekirdağ İdare Mahkemesi, 5 Kasım 2009 tarihinde, uzman bir bilirkiși heyeti eșliğinde söz konusu tașınmazın bulunduğu yere bir keșif gerçekleștirmiștir.
13.
Tekirdağ İdare Mahkemesi, 21 Ekim 2010 tarihinde, bilirkiși raporunu dikkate alarak, bașvuranın evin yıkılması hakkındaki kararın iptali talebini reddetmiștir. Buna karșılık, Tekirdağ İdare Mahkemesi, bașvuranın para cezasının iptali talebini haklı bulmuștur.
14.
Danıștay, 23 Kasım 2011 tarihli bir kararla, bașvuranın temyiz bașvurusunda bulunduğu kararı onamıștır.
15.
Danıștay, 18 Haziran 2013 tarihinde, bașvuranın sunduğu karar düzeltme talebini reddetmiștir. Söz konusu karar 2 Ağustos 2013 tarihinde bașvurana tebliğ edilmiștir.
Evin Yıkılması
16.
Bașvuran, 14 Nisan 2011 tarihinde, evinin yıkılması hakkındaki kararın iptali için Tekirdağ İdare Mahkemesine bașvurmuștur.
17.
Tekirdağ İdare Mahkemesi, 21 Nisan 2011 tarihinde, belediye kendisine gerekli belgeleri sununcaya kadar, ihtilaf konusu evin yıkımı hakkındaki kararın yürütmesinin durdurulmasına karar vermiștir.
18.
Tekirdağ İdare Mahkemesi, 1 Haziran 2011 tarihinde, bu kararı alması gerekenin belediye bașkanı değil belediye meclisi olduğu gerekçesiyle teknik eksiklikler içerdiği için bașvuranın evinin yıkılması hakkındaki kararı iptal etmiștir.
19.
Belediye, 6 Temmuz 2011 tarihinde, 1 Nisan 2008 tarihli belediye meclisi karına atıfta bulunarak, evin 15 Temmuz 2011 tarihinde yıkılacağını bașvurana bildirmiștir.
20.
Bașvuran, 14 Temmuz 2011 tarihinde, yıkımın durdurulması için bir kez daha Tekirdağ İdare Mahkemesine bașvurmuștur.
21.
15 Temmuz 2011 tarihinde saat 10:00 sıralarında yetkili makamlar, ihtilaf konusu evin bir kısmını yıkmıșlardır.
22.
Tekirdağ İdare Mahkemesi, aynı tarihte, dava belgelerini alıncaya kadar, 6 Temmuz 2011 tarihli yıkım kararının yürütmesinin durdurulmasına karar vermiștir. Söz konusu karar, 18 Temmuz 2011 tarihinde bașvurana ve 27 Temmuz 2011 tarihinde belediyeye tebliğ edilmiștir.
23.
Tekirdağ İdare Mahkemesi, 4 Kasım 2011 tarihinde, talep ettiği dava belgelerini aldıktan sonra, bașvuranın talebini reddetmiș ve itiraz edilen yıkım kararının yürütmesinin durdurulmasına gerek olmadığına karar vermiștir.
24.
Edirne Bölge İdare Mahkemesi, 9 Ocak 2012 tarihinde, bașvuran tarafından yapılan itirazı reddetmiștir.
25.
Edirne Bölge İdare Mahkemesi, 15 Mart 2012 tarihinde, belediye meclisinin bașvuranın evinin yıkılması yönündeki kararını kanuna uygun bulmuștur.
İlgili İç Hukuk Kuralları ve Uygulaması
26.
23 Eylül 2012 tarihli Anayasa değișikliklerinin yürürlüğe girmesiyle, Türk Hukuk Sisteminde Anayasa Mahkemesi önünde bireysel bașvuru yolu olușturulmuștur. Anayasa Mahkemesi’ne bireysel bașvuru yolunu olușturan 6216 sayılı Kanun’un somut olayla ilgili hükümleri ve Anayasa Mahkemesi İç Tüzüğü’nün konuyla ilgili kısımları,
Hasan Uzun/Türkiye
kararında yer almaktadır (k.k., no. 10755/13, §§ 25-27, 30 Nisan 2013).
27.
Bașvuran, dava koșullarının, Sözleșme’nin 6 ve 8. maddelerini ve Sözleșme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesini ihlal ettiğini ileri sürmektedir.
28.
Hükümet, biri iç hukuk yollarının tüketilmesi kuralına dayanan birkaç kabul edilemezlik itiraz ileri sürmektedir. Hükümet, 18 Haziran 2013 tarihli Danıștay kararı olan son yerel mahkeme kararının tebliğ edilmesinden sonra, bașvuranın hem ulusal mahkemeler önünde tazminat davası açmadığını hem de șikâyetlerini ileri sürmek için Anayasa Mahkemesi’ne bireysel bașvuruda bulunmadığını belirtmekte ve dolayısıyla iç hukuk yollarının tüketilmemesi nedeniyle bașvurunun kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerektiği kanaatine varmaktadır.
29.
Bașvuran, Sözleșme’nin 34 ve 35. maddeleri anlamında bașvurusunun kabul edilemez olduğuna karar verilmesi için herhangi bir neden bulunmadığını belirtmekle yetinmektedir. Bașvuran șikâyetlerini yinelemekte ve Mahkeme’den, Sözleșme’nin 6 ve 8. maddeleri ile Sözleșme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlaline karar vermesini talep etmektedir.
30.
Mahkeme, tazminat davası ile ilgili olarak, söz konusu hukuk yolunun davanın koșullarına uygun ve etkili olduğunu daha önce değerlendirdiğini hatırlatmaktadır (
Aktar/Türkiye
(k.k.), no. 18988/11, §§
35-37, 8 Eylül 2015).
31.
Mahkeme, bașvuranların davalarını kendisine sunmadan önce Anayasa Mahkemesi’ne bașvurmuș olmaları gerekip gerekmediği ile ilgili olarak, daha önce
Hasan Uzun/Türkiye
(no. 10755/13, §§ 52 ve 62 ila 64, 30 Nisan 2013) kararında, Türk kanun koyucunun, Anayasa Mahkemesi’ne, özellikle, 23 Eylül 2012 tarihinden itibaren kesinleșen bütün mahkeme kararlarının Sözleșme hükümlerine uygunluğunu denetleme ve Sözleșme tarafından güvence altına alınan hakların ihlal edilmesi durumunda uygun telafi tedbirlerine karar verme yetkisinin verilmesine karar verdiğini tespit ettiğini hatırlatmaktadır.
32.
Mahkeme aynı zamanda, iç hukuk yollarının tüketilip tüketilmediğinin, ilke olarak, bașvurunun kendisine sunulduğu tarihte değerlendirildiğini hatırlatmaktadır. Bunun yanı sıra, bu kural, bir davanın koșullarıyla haklı gösterilebilecek istisnai durumlar içermektedir (
Demopoulos ve diğerleri/Türkiye
(k.k.) [BD], no. 46113/99 ve diğer 7 bașvuru, § 87, AİHM 2010).
33.
Dolayısıyla somut olayda, Anayasa Mahkemesi’ne bașvuru yolunun 21 Mayıs 2012 tarihinde, yani bașvurunun yapıldığı tarihte mevcut olmadığının belirtilmesi, bununla birlikte, iç hukukta verilmiș son kararın 18 Haziran 2013 tarihinde (yukarıdaki 15. paragraf), yani Anayasa Mahkemesi’ne bireysel bașvuru yolunun olușturulduğu 23 Eylül 2012 tarihinden (yukarıdaki 26. paragraf) sonra verildiği göz önüne alındığında, bașvuranın Anayasa Mahkemesi’ne bașvuru yolunu kullanması gerektiğinin değerlendirilmesi gerekmektedir.
34.
Mahkeme dolayısıyla, Hükümetin iç hukuk yollarının tüketilmediğine ilișkin itirazını kabul etmekte ve Sözleșme’nin 35. maddesinin 1 ve 4. fıkraları uyarınca bașvurunun kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerektiğini değerlendirmektedir (bk. aynı anlamda,
Mecit/Türkiye
(k.k.), no. 11967/12, § 70, 30 Haziran 2020).
35.
Bununla birlikte bașvuran, iç hukuk yollarını tüketmiș olarak kabul edilebilse bile Mahkeme, ihtilaf konusu binanın inșaat ruhsatına uygun olmadığı gerekçesiyle bașvuranın evinin yetkili makamlar tarafından kısmen yıktırıldığının idare mahkemeleri önünde tespit edildiğini kaydetmektedir. Dolayısıyla idare yalnızca yasa dıșı bir duruma son vermek üzere düzenleyici yetkisini kullanmıștır.
36.
Mahkeme, bașvuranın evinin yıkımına yönelik idari kararın uygulandığı tarihte, taraflara bildirilen herhangi bir yürütmenin durdurulması kararı olmadığını (yukarıdaki 21 ve 22. paragraflar), dolayısıyla kararda usulsüzlük olmadığını gözlemlemektedir. Ayrıca, ilgilinin yürütmenin durdurulması talebi daha sonra idare mahkemeleri tarafından reddedilmiștir (bk. yukarıdaki 23-25. paragraflar).
37.
Dahası, idare tarafından alınan tedbirin yasallığı, söz konusu yapının yasa dıșı olduğunu tespit eden idare mahkemesi tarafından incelenmiștir. Söz konusu karar, Danıștay tarafından onaylanmıștır.
38.
Mahkeme, bu noktada, iç hukuku yorumlama ve uygulama görevinin, öncelikle ulusal makamlara ve özellikle mahkemelere ait olduğunu hatırlatmaktadır (
Slivenko/Letonya
[BD], no. 48321/99, §
105, AİHM 2003-X ve
Jahn ve diğerleri/Almanya
[BD], no. 46720/99 ve diğer 2 bașvuru, § 86, AİHM 2005-VI). Mahkeme, özellikle dosyada yer alan hiçbir unsurun, ulusal makamların söz konusu yasal hükümleri açıkça yanlıș veya keyfi sonuçlar doğuran bir uygulama yaptıkları sonucuna varmaya imkân vermemesi durumunda, iç hukuka riayet edilip edilmediği konusunda kısıtlı bir yetkiye sahiptir (
Beyeler/İtalya
[BD], no. 33202/96, § 108, AİHM 2000-I).
39.
Mahkeme, mevcut davanın özel koșullarında, Tekirdağ İdare Mahkemesi’nin, belediye tarafından alınan tedbirin yasal olduğuna ve inșaat ruhsatına uymayan bașvuranın imar kurallarını ihlal etmesi nedeniyle evin yıkımına karar verilmesi gerektiğine dair vardığı sonucun herhangi bir yasal dayanaktan yoksun veya iç hukuka aykırı olduğunu düșündürecek nitelikte bir unsurun bulunmadığı kanaatindedir.
40.
Dolayısıyla bașvuranın șikâyetleri açıkça dayanaktan yoksundur ve Sözleșme’nin 35. maddesinin 3. fıkrasının a) bendi ve 4. fıkrası uyarınca reddedilmelidir.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Bașvurunun kabul edilemez olduğuna karar vermiștir.
İșbu karar, Fransızca dilinde tanzim edilmiș olup 21 Ekim 2021 tarihinde yazılı olarak bildirilmiștir.
{signature_p_2}
Hasan Bakırcı
Carlo Ranzoni
Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Bașkan