AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA HUKUMAR Cererea nr. 64778/12 Keramettin AKÇA și alții/Turcia Președintele , Aleš Pejchal, Hâkimler , Branko Lubarda, Pauliine Koskelo, și Directorul Adjunct al Departamentului de Afaceri Scriitoare Hasan Bakırcı în participarea Comitetului din 23 noiembrie 2021 întrunit la data de 23 noiembrie 2021 ca Tribunal European pentru Drepturile Omului (Divisiunea a doua); reprezentat de avocatul înregistrat din Samunda Baros S. Demirkan, unele dintre cauzele de la tabloul de mai jos sunt următoarele: căile de atac ale instanțelor europene pentru drepturile omului (Aül Pejchal, Hâkimler , Branko Lubarda, Pauliine Koskelo, și directorul adjunct al Departamentului de Afaceri Scriitoare Hasan Bakırcı), cu prezenul lui Hasan Hakkın, și alte două persoane cu interes în legătură cu aceste lucruri, precum persoanele implicate în crimele teroriste din Turcia, înregistrate în cadrul Curții de la Hasan Hakıkale (AülülülHİMKİKİKİK), în cazul în care au fost identificate persoane cu originea sau numele lor, în afara persoanelor implicate în fapta respectivă, în trecut, în cazul în cazul în care au fost reținuite în Turcialitatea de către persoana respectivă (Aul Hasan Hakın Hakın Hakın Hakın, în data de mai 2002; în data de mai devreme, numărul 1 decembrie 2002 a fost identificat la data de 1 decembrie 2012), iar alte două persoane au fost identificate înregistrate în Turciați în cazul în cazul în cazul în care au fost identificate în cazul în cazul în cazul în cazul în care au fost identificat înregistrate în cazul în cazul în cazul în cazul în cazul în cazul în care au fost identificat persoana respectiv.
În timpul proceselor penale, s-a constatat că H.C.nin era înarmată în ziua incidentului și că un colonel de jandarmi a intrat și a ieșit de mai multe ori fără să fie efectuat un control superior. Pe baza acestor informații, reclamanții au depus plângere la Justiția Republicii, pe 17 februarie 2005, pentru că ofițerii de poliție care vegheau la incident nu au depășit limitele controlului de securitate. 3. Justiția Republicii, pe 5 martie 2007, a cerut judecătorii din Vezirköprü să depună o plângere împotriva ofițerilor de poliție în cauză, sau să depună o plângere împotriva acestora.
În favoarea reclamantelor, în favoarea Curții, locul crimei a fost folosit ca loc de așteptare, fiind considerat în practică ca fiind situat în interiorul granițelor gendarmei și nu a putut proteja viața celor din apropierea sa, dacă aș fi efectuat controale de securitate la intrarea în clădire. În conformitate cu reclamantul, dacă gendarmele ar fi efectuat controalele de securitate necesare, ar fi descoperit arma neautorizată a lui H.C. și ar fi luat-o de la el, astfel încât H.C. ar fi împiedicat aplicantul să tragă în viața sa.
Guvernul a susținut că, din cauza neîncalcării intenționate a dreptului la viață în litigiu concret, deschiderea unei acțiuni de despăgubire în fața instanțelor de judecată este în măsură să asigure în mod complet stabilirea faptelor și a răspunderii oricărui funcționar al statului în legătură cu incidentul.
În special, în cazurile de ucidere intenționată sau de punere în pericol intenționată a vieții, o anchetă penală este de obicei necesară. În cazurile de ucidere intenționată și/sau de punere în pericol a vieții, sistemul judiciar - prin intermediul instanțelor penale, împreună cu o instanță judiciară - trebuie să includă un sistem judiciar eficient și independent, care să permită identificarea evenimentelor, aducerea la răspundere a celor care au făcut neglijență și să asigure o despăgubire adecvată a victimei (sau a celor apropiați).
9441/10, §§ 62-63, 6 iunie 2017). 9. Curtea înregistrează disputele dintre părți cu privire la faptul că apropierea reclamantului nu se află în limitele cartierului de gendarmă al spațiului exterior în care a fost împușcat de H.C. chiar dacă se presupune că zona în cauză se află în limitele cartierului de gendarmă și, prin urmare, în jurisdicția gendarmei; comportamentul gendarmeriei acuzate pentru că nu au trecut de controalele de securitate ale H.C.ii, precum și în legătură cu trecerea atentă a unui drum care necesită aplicarea unui sistem de judecată penală; Curtea este responsabilă pentru faptul că nu există nicio protecție sau nicio răspundere în legătură cu această situație; Curtea consideră, de asemenea, că nu există nicio protecție sau nicio răspundere în legătură cu o situație în care victimele nu au fost în stare să se simtă în siguranță.
Prin urmare, în cazul în care instanțele de jurisdicție au considerat că reclamantelor nu li s-a permis să obțină despăgubiri în cadrul sentințelor penale în care au participat (comparați, de mai sus, Nicolae Virgiliu Tănase, § 19 și § 176-177); reclamantul trebuie respins în temeiul articolului 35 din Convenție, în conformitate cu articolele 1 și 4.
Bașvuru no. 64778/12
Keramettin AKÇA ve Diğerleri/Türkiye
Bașkan
,
Aleš Pejchal,
Hâkimler
,
Branko Lubarda,
Pauliine Koskelo,
ve
Bölüm Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Hasan Bakırcı’nın katılımıyla 23 Kasım 2021 tarihinde Komite olarak toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm);
Samsun Barosuna kayıtlı avukat S. Demirkan tarafından temsil edilen, ekteki tabloda yer alan bașvuranlar tarafından Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (“AİHM” veya “Mahkeme”), İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına ilișkin Sözleșme’nin (“Sözleșme”) 34. maddesi uyarınca, 16 Ağustos 2012 tarihinde yapılmıș olan bașvuruyu (no.
64778/12),
Türkiye Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Dairesi Bașkanı Sayın Hacı Ali Açıkgül tarafından temsil edilen Türk Hükümetine (“Hükümet”), bașvurunun tebliğ edilmesine dair kararı göz önüne alarak,
Gerçekleștirdiği müzakereler sonucunda așağıdaki kararı vermiștir:
1.
Dava bașvuranların iki akrabası H.A. ve M.C.’nin 1 Ekim 2002 tarihinde jandarma karakolunun dıșında H.C. adlı üçüncü bir kiși tarafından öldürülmesiyle ilgilidir. İlgili tarihte söz konusu tarafların jandarma karakolunda bulunmalarının sebebi; bașvuranların bazı aile üyelerinin ve H.C.’nin bazı aile üyelerinin önceki gün kavgaya karıșmıș olmaları ve bașvuranların aile üyelerinden birinin jandarma karakolunda gözaltında tutulmasıdır.
2.
Sonrasında H.C., H.A. ve M.C.’nin öldürülmesinden suçlu bulunmuș ve 24 yıl hapis cezasına mahkum edilmiștir. Ceza yargılamaları sırasında, H.C.’nin olay günü silahlı olduğu ve üst araması yapılmadan jandarma karakoluna birkaç kez giriș çıkıș yaptığı tespit edilmiștir. Bașvuranlar bu bilgiye dayanarak, 17 Șubat 2005 tarihinde Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunarak, olay günü nöbetçi olan jandarma görevlilerinin güvenlik kontrollerini yapmamalarından șikâyetçi olmușlardır.
3.
Cumhuriyet Savcılığı 5 Mart 2007 tarihinde, Vezirköprü Ağır Ceza Mahkemesi nezdinde söz konusu jandarma görevlileri hakkında görevi ihmal suçlamalarıyla ceza davası açmıștır. Bașvuranlar bu yargılamalara, tazminat talep etmeyen üçüncü taraflar olarak katılmıșlardır. Vezirköprü Ağır Ceza Mahkemesi 25 Kasım 2008 tarihinde, cinayet olayları ve sanıkların ihmalkâr davranıșları arasında illiyet bağı olmadığı gerekçesiyle sanıkları beraat ettirmiștir. Mahkeme cinayet olaylarının jandarma karakolu sınırları dıșında gerçekleștiğini ve H.C.’nin oraya devlet görevlileri tarafından getirilmediğini veya çağrılmadığını kaydetmiștir. Gerçekleștirilen temyiz bașvurusu üzerine, Yargıtay söz konusu suçun kovușturmasının zaman așımına uğraması sebebiyle davanın düșürülmesine karar vermiștir. Yargıtay’ın kararı 11 Nisan 2011 tarihinde Vezirköprü Ağır Ceza Mahkemesine bildirilmiș ve bașvuranların avukatına 23 Șubat 2012 tarihinde tebliğ edilmiștir.
4.
Bașvuranlar Mahkeme önünde, cinayet olayının gerçekleștiği yerin uygulamada, bekleme alanı olarak kullanılması sebebiyle jandarma karakolu sınırları içerisinde yer aldığının değerlendirilmesi gerektiği ve jandarma görevlilerinin bina girișinde güvenlik kontrollerini gerçekleștirmeyi ihmal ederek yakınlarının yașamını koruyamadıkları hususunda șikâyette bulunmușlardır. Bașvuranlara göre, jandarma görevlileri gerekli güvenlik kontrollerini gerçekleștirmiș olsalardı, H.C.’nin ruhsatsız silahını bulacak ve silahı kendisinden alacak, böylelikle H.C.’nin bașvuranların yakınını silahla vurmasını engellemiș olacaklardı. Bașvuranlar ayrıca jandarma görevlileri hakkındaki ceza yargılamalarının, zaman așımı nedeniyle Yargıtay tarafından reddedildiğini ileri sürmüșlerdir.
5.
Bașvuranlar Devlet makamlarının jandarma karakolunda gereken tedbirleri almayarak, Sözleșme’nin 2. maddesi kapsamında yer alan, yakınlarının yașamını koruma konusundaki pozitif ve usuli yükümlülüklerini yerine getirmedikleri hususunda șikâyette bulunmușlardır.
6.
Hükümet, somut davada yașam hakkının kasıtlı bir șekilde ihlal edilmemesi sebebiyle, idare mahkemeleri önünde tazminat davası açılmasının, olayların ve herhangi bir Devlet görevlisinin olayla ilgili sorumluluğunun tespit edilmesini tam anlamıyla sağlayacak nitelikte olduğunu ileri sürmüștür. Bașvuranlar böyle bir dava açmadıklarından; olayla ilgili olarak Devletin sorumluluğunun bulunduğu iddiasına ilișkin șikâyetlerinin, Sözleșme’nin 35 § 1 maddesi uyarınca, iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle kabul edilemez olduğuna karar verilmelidir. Her halükarda, Yargıtay kararının Vezirköprü Ağır Ceza Mahkemesine iletilmesinin ardından altı ay içerisinde Mahkeme’ye bașvuru yapılmadığı görüșüne varmıștır.
7.
Bașvuranlar, ceza hukuku yolunun, Devlet görevlilerinin iddia konusu ihmalkâr eylemlerinin tespit edilmesi ve cezalandırılması konusunda en uygun hukuk yolu olduğunu ileri sürmüșlerdir.
8.
Somut davaya ilișkin genel ilkeler
Nicolae Virgiliu Tănase / Romanya
[BD] (no. 41720/13, §§
157-60 ve
163, 25
Haziran 2019) kararında özetlenmiștir. Devletin yașam hakkını güvence altına alma görevi; olayların tespiti, ihmali bulunanların sorumlu tutulması ve mağdura (veya yakınlarına) uygun bir tazmin sunulmasını sağlayabilecek etkin ve bağımsız bir adalet sistemini içermelidir. Özellikle, kasıtlı olarak ölüme neden olunması veya yașamın kasıtlı olarak riske atılması durumlarında, genellikle ceza sorușturması gereklidir. Kasıtsız olarak ölüme neden olunması ve/veya yașamın kasıtsız olarak riske atılması durumlarında; hukuk sistemi -tek bașına veya ceza mahkemeleri önünde bir hukuk yoluyla birlikte- mağdurlara hukuk mahkemeleri önünde, herhangi bir sorumluluğun tespitini ve uygun bir telafi sağlayan bir hukuk yolu sunuyorsa, etkin adalet sistemi ortaya konulmuș olacaktır. Ancak, yașam hakkı veya fiziksel bütünlüğe yönelik kasıtlı olmayan müdahalelerde dahi; etkin bir ceza sorușturmasıyla 2. madde kapsamında yer alan usul yükümlülüğünün yerine getirildiği istisnai koșullar da mevcut olabilir. Örneğin bu tür koșullar, bir kamu makamının muhakeme hatası veya dikkatsizliğin ötesine geçen bir davranıșının ardından hayatın kaybedilmesi veya tehlikeye atılması durumunda veya șüpheli koșullarda veya ilgili mevzuat kapsamında özel bir kișinin hukuki görevlerini bilerek veya bilmeyerek ihmal etmesi nedeniyle hayatın kaybedilmesi durumlarında mevcut olabilir (bk. örneğin,
Öneryıldız / Türkiye
[BD], no.
Mehmet Șentürk ve Bekir Șentürk
/ Türkiye, no. 13423/09, §§ 104-106, AİHM 2013;
Oruk / Türkiye
, no.
33647/04, §§ 50 ve 65, 4 Șubat 2014; ve
Sinim / Türkiye
, no.
9441/10, §§ 62-63, 6 Haziran 2017).
9.
Mahkeme tarafların, bașvuranların yakınının H.C. tarafından vurulduğu dıș mekânın jandarma karakolu sınırlarında kalıp kalmadığı hususunda ihtilaf yașadıklarını kaydeder. Söz konusu alanın jandarma karakolu sınırlarında ve bu sebeple jandarmanın yetki alanı içerisinde olduğu varsayılsa bile; jandarma görevlilerinin H.C.’yi güvenlik kontrollerinden geçirmedikleri yönündeki iddia konusu ihmalkâr davranıșlarının, ceza hukuku yoluna bașvurulmasını gerektiren bir muhakeme hatası veya dikkatsizliğin ötesine geçmemesi nedeniyle; Mahkeme bu hususa önem vermemektedir. Ayrıca, söz konusu jandarma görevlilerinin, H.C.’nin bașvuranların yakınlarının yașamına yönelik bir tehlike teșkil ettiğini bildikleri veya bilmeleri gerektiğini gösteren herhangi bir husus dava dosyasında yer almamaktadır.
10.
Bu nedenle, bașvuranların Devlet görevlilerine yönelik șikâyetleri, yașam hakkının kasti olmayan ihlaliyle ilgili olmakla birlikte; bu gibi durumlarda Sözleșme’nin 2. maddesi ceza hukuku yoluna bașvurulmasını gerektirmez ve Devlet mağdurlara yargı yolları sunarak pozitif yükümlülüğünü yerine getirebilir. Mahkeme ayrıca, Türk hukuk sistemi kapsamında bașvuranlara; Devlet makamlarının, bașvuranların yakınlarının ölümüyle ilgili ihmali hususundaki esas bakımından șikâyetleriyle bağlantılı olarak idare mahkemeleri önünde tazminat davası açma imkânı sunulduğunu kaydeder. İdare mahkemeleri önündeki hukuk yolu, olay ve olgularla birlikte yetkililerin sorumluluğunun tespit edilmesi ve uygun șekilde tazminat sunulmasını sağlayabilir (benzer bir sonuç için bk.,
Bașkaya
/ Türkiye (k.k.), no. 53829/10, §§
32-38, 11
Ocak 2018). Bu nedenle, bașvuranların idare mahkemeleri önündeki yargı yollarını izlememesi nedeniyle ve bașvuranların katıldığı ceza yargılamaları kapsamında tazminat elde etmelerine olanak tanınmadığı dikkate alındığında (
karșılaștırınız, yukarıda anılan Nicolae Virgiliu Tănase
, §
19 ve §§ 176-177); bașvuru iç hukuk yollarının tüketilmemesi nedeniyle Sözleșme’nin 35
§§
1 ve 4. maddesi uyarınca reddedilmelidir.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Bașvurunun kabul edilemez olduğuna
karar vermiștir.
İșbu karar İngilizce dilinde tanzim edilmiș olup, 16 Aralık 2021 tarihinde yazılı olarak bildirilmiștir.
Hasan Bakırcı
Aleš Pejchal
Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Bașkan
Ek
Sıra No.
Bașvuranın Adı
Doğum/Kayıt
Yılı
Uyruğu
İkamet Adresi
1.
Keramettin AKÇA
1954
T.C.
Samsun
2.
Ayșe AKÇA
1981
T.C.
Samsun
3.
Hasan AKÇA
1987
T.C.
Samsun
4.
Zekeriya AKÇA
1976
T.C.
Samsun
5.
Mehmet Ali CEBE
1957
T.C.
Samsun
6.
Satu CEBECİ
1933
T.C.
Samsun
7.
Kadriye KARAAĞAÇ
1962
T.C.
Samsun
8.
Fatma SEVİNÇ
1984
T.C.
Samsun