AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA HUKUMAR APPLICU No. 43710/19 și 43712/19 Bircan ALAN ve Sait ALAN / președintele Turciei Carlo Ranzoni, judecătorul Egidijus Egidijusris, Pauliine Koskelo și directorul adjunct al Departamentului de Afaceri Juridice Hasan Bakırcı cu participarea Comitetului de date din 14 decembrie 2021 al Curții Europene a Drepturilor Omului (Curtea a II-a), Turcia, a dat în judecată pe baza procesului deschis în anul 1972/1966, după care au fost pronunțate următoarele declarații:
Ulterior, a fost deschisă o anchetă penală în legătură cu reclamantul, pentru că a fost membru al organizației FETÖ, o altă organizație ilegală, iar în legătură cu ancheta a fost deschisă o anchetă penală în legătură cu alte site-uri de internet care au oferit informații despre faptul că nu există o organizație de drepturi de autor în istoria 27 octombrie 2017, un site de internet FETÖ, în care se susține că teroriștii au publicat informații despre droguri.
În conformitate cu art. 9 din Legea privind reglementarea publicațiilor pe internet și acuzarea pentru infracțiunile comise prin intermediul acestor publicații, în care se aplică articolul menționat mai sus, reclamantul are acces la cele douăsprezece pagini de internet pe care se publică articolul menționat mai sus. El este în curs de evaluare a faptului că conținutul articolului nu este adecvat realității și că conținutul acestuia constituie o intervenție în drepturile și demnitatea persoanei. 6. 1.
În urma examinării cererii individuale depuse de reclamante în cadrul dreptului la protecție și dezvoltare a integrității fizice și spirituale a persoanelor interesate, Curtea Constituțională a decis, la 9 iulie 2019, că această cerere este inadmisibilă, deoarece căile de aplicare nu au fost epuizate. MAHKEMENİN DEĞERLENDİRMESİ privind unirea cererilor. 9.
Potrivit procesului de anchetă al Curții, reclamantul Bircan Alanı a declarat că, prin intermediul unei cereri de despăgubire în favoarea unui continut internet prevăzut la art. 9 din Legea nr. 5651, a fost introdusă o cale de atac exclusivă, iar reclamantul Sait Alanı a declarat că nu a fost folosită nici o cale de atac internă. 13.
Çengelcı c. Turcia (k.k.), nr. 30697/19, §§ 36 și 37, 18 mai 2021) nu a fost posibil ca autoritățile naționale să stabilească dacă afirmațiile publicate cu privire la solicitanți în conținutul litigiului sunt conforme cu realitatea - deoarece publicarea acestor afirmații nu poate fi considerată, în condițiile faptei concrete, o încălcare prima facie a dreptului la respectul de viață al persoanelor interesate (ibidem, § 40). Aceste afirmații - prin aderarea și sprijinirea organizațiilor non-profit prin natura și conținutul lor, ci mai degrabă prin intermediul unor criterii de bază care să asigure protecția dreptului reclamanților la protecția dreptului la protecție a dreptului la protecție a dreptului la protecție a dreptului la protecție a dreptului la protecție a dreptului la protecție a dreptului la protecție a dreptului la protecție a dreptului la protecție a dreptului la protecție a dreptului la protecție a dreptului la protecție a dreptului la protecție a dreptului la protecție a dreptului la protecție a dreptului la protecție a dreptului la protecție a dreptului la protecție a dreptului la protecție a dreptului la protecție a dreptului la protecție a dreptului la protecție a dreptului la protecție a dreptului la protecție a dreptului la protecție a dreptului la protecție a dreptului la protecție a dreptului la protecție a dreptului la protecție a dreptului la protecție a dreptului la protecție a dreptului la protecție a dreptului la protecție a dreptului la protecție a dreptului la protecție a dreptului la protecție a dreptului la protecție a dreptului la protecție a dreptului la protecție a dreptului la protecție a dreptului la protecție a dreptului la protecție a dreptului la protecție a dreptului la protecție a dreptului la protecție a dreptului la protecție a dreptului la protecție a vie a vie a vie a vie a vie a vie a vie
În lumina circumstanțelor menționate mai sus, în cazul concret, reclamanții au omis să apeleze la calea litigiului înainte de a depune cereri individuale la Curtea și să dea concluzia că nu au epuizat în mod corespunzător căile de drept intern, prin faptul că au depus o cerere în instanță și apoi au depus o cerere în instanță la Curtea Europeană a Drepturilor Omului.17 Curtea a ajuns, prin urmare, la concluzia că recursul Guvernului este acceptat și că, în conformitate cu articolele 1 și 4 din art. 35 din Convenție, cererile depuse ar trebui declarate neajutorabile din cauza neevaluării căilor de drept intern.Prin aceste motive, Curtea, în uniune, a decis că o unificare a reclamantelor; căile de recurs ale reclamantelor sunt considerate inacceptabile.
Bașvuru No. 43710/19 ve 43712/19
Bircan ALAN ve Sait ALAN / Türkiye
Bașkan
Carlo Ranzoni,
Hâkimler
Egidijus Kūris,
Pauliine Koskelo
ve
Bölüm Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Hasan Bakırcı’nın katılımıyla
14 Aralık 2021 tarihinde Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
Türkiye aleyhine açılan davanın temelinde bulunan,
1972 ve 1966 doğumlu iki Türk vatandașı olan, Diyarbakır’da ikâmet eden ve Batman Barosuna kayıtlı Avukat A. İraz tarafından temsil edilen Bircan Alan ve Sait Alan’ın (“bașvuranlar”) 31 Temmuz 2019 tarihinde, İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlișkin Sözleșme’nin (“Sözleșme”) 34. maddesi uyarınca Mahkemeye yapmıș oldukları 43710/19 ve 43712/19 no.lu bașvuruları,
Bașvuranların özel hayata saygı haklarının ihlal edildiği iddiasına ilișkin șikâyetin, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi nezdinde Türkiye temsilcisi olan, Türkiye Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Dairesi Bașkanı Hacı Ali Açıkgül tarafından temsil edilen Türk Hükümetine (“Hükümet”) bildirilmesine ilișkin kararı,
Davalı Hükümet tarafından sunulan görüșler ile bașvuranlar tarafından cevaben sunulan görüșleri,
Bölüm Bașkanının, davaya müdahil taraf olarak katılma izni verdiği İfade Özgürlüğü Derneği tarafından iletilen görüșleri dikkate alarak,
Gerçekleștirilen müzakerelerin ardından așağıdaki kararı vermiștir:
1.
Bașvurular, bașvuranların, kendilerini yasa dıșı örgütlere üye ve yardım sağlayıcı gibi gösteren makalelerin yer aldığı internet haber sitelerinin bazı sayfalarına erișimin engellenmesine ilișkin talebinin yetkililerce reddedilmesi ile ilgilidir.
2.
Bașvuranlar, 29 Ekim 2016 ve 22 Kasım 2016 tarihli Kanun Hükmünde Kararnameler ile Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesindeki kamu görevlerinden ihraç edilmișlerdir.
Ardından bașvuranlar hakkında,
yasa dıșı örgüt FETÖ'ye üye olma suçundan ceza sorușturması bașlatılmıștır
[1]
.
3.
27 Ekim 2017 tarihinde, bir internet haber sitesinde “FETÖ’cü bașhekimden teröristlere ilaç” bașlıklı bir gazete makalesi yayımlanmıștır.
Söz konusu makalede, bilhassa iddianamede ve tanık ifadelerinde yer alan ve bașvuran Sait Alan’ı yasa dıșı örgütlere yardım sağlayan FETÖ üyesi; Bircan Alan’ı ise FETÖ’nün kadın kolunun bir üyesi olarak gösteren iddialara yer verilerek bașvuranlar hakkında açılan ceza sorușturmaları anlatılmaktaydı. Bu makaleye, daha sonrasında bașkaca on bir internet haber sitesinde yer verilmiștir.
4.
Bașvuran Bircan Alan ile ilgili olarak 20 Ekim 2017 tarihinde kovușturmaya yer olmadığına dair karar verilmiștir. Bașvuran Sait Alan
9 Mart 2018 tarihinde, hakkındaki suçlamalardan beraat etmiștir.
5.
Bașvuranlar 7 Haziran 2018 tarihinde, Küçükçekmece 1. Sulh Ceza Hâkimliğine (“1. Sulh Ceza Hâkimliği”) bașvurarak, 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İșlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun’un 9. maddesi gereğince, yukarıda anılan makalenin yayımlandığı internet sitelerinin on iki sayfasına erișimin engellenmesi talebinde bulunmușlardır. Bu makalenin içeriğinin gerçeğe uygun olmadığı ve kișilik haklarına ve itibarlarına yönelik bir müdahale teșkil ettiği değerlendirmesinde bulunmușlardır.
6.
1.Sulh Ceza Hâkimliği 18 Temmuz 2018 tarihinde, ihtilaf konusu makalenin, kișilik haklarını ihlal edecek nitelikte olmadığı ancak basın özgürlüğü kapsamında bilgi verme amacı tașıdığı değerlendirmesinde bulunarak bașvuranların talebinin reddine karar vermiștir.
7.
Küçükçekmece 2. Sulh Ceza Hâkimliği (“2. Sulh Ceza Hâkimliği”)
7 Ağustos 2018 tarihinde, bașvuranların 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin kararına karșı yapmıș oldukları itirazı, söz konusu kararın usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle reddetmiștir. Bașvuranların ihraç edilmesine ve haklarında yürütülen ceza sorușturmalarına ilișkin güncel bilgilerin yer aldığı ihtilaf konusu makalenin kișilik haklarını ihlal etmediği ve makalenin bașlığının, basının abartıya bașvurma hakkı kapsamında değerlendirilmesi gerektiği kanaatine varmıștır.
8.
Anayasa Mahkemesi 9 Temmuz 2019 tarihinde, bașvuranlar tarafından ilgili șahısların fiziksel ve ruhsal bütünlüklerini koruma ve geliștirme hakları kapsamında yapılan bireysel bașvuruyu inceleyerek, bașvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle bu bașvurunun kabul edilemez olduğuna karar vermiștir.
Bașvuruların birleștirilmesi hakkında
9.
Mahkeme, bașvurulardaki olay ve olgular ile hukuki sorunların benzerliğini dikkate alarak, Mahkeme İç Tüzüğü’nün 42. maddesinin
1.fıkrası uyarınca, bașvuruların birleștirilmesine karar vermiștir.
Sözleșme’nin 8. maddesi bağlamındaki șikâyet hakkında
10.
Bașvuranlar, Sözleșme’nin 6. maddesinin 1. fıkrası ile 8 ve 13. maddelerine dayanarak,
söz konusu internet sitelerinin sayfalarına erișimin engellenmesi taleplerinin reddedilmesinin, adil yargılanma, özel hayata saygı ve etkin bașvuru haklarını ihlal ettiğini iddia etmektedirler.
11.
Olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eden Mahkeme, șikâyetlerin ifade edilme șeklini ve davanın koșullarını göz önünde bulundurarak, bașvuranların șikâyet ettiği olayların, Sözleșme’nin yalnızca 8. maddesi açısından incelenmesi gerektiği kanaatine varmaktadır.
12.
Hükümet, iç hukuk yollarının tüketilmediğini iddia etmektedir. Anayasa Mahkemesinin içtihadına göre, 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesinde öngörülen bir internet içeriğine erișimin engellenmesinin istisnai bir bașvuru yolu olduğunu açıklayarak, bașvuran Bircan Alan’ı hukuk mahkemeleri önünde tazminat davası açmamakla; bașvuran Sait Alan’ı ulusal mahkemeler önünde açtığı ve halen derdest olan hukuk davasının sonucunu beklememekle eleștirmektedir.
13.
Bașvuranlar, bu bașvurunun, kendilerinin bir tazminat talebiyle değil, internet sitelerinin bazı sayfalarına erișimin engellenmesi taleplerinin reddedilmesiyle ilgili olduğunu ileri sürmektedirler.
14.
Mahkeme somut olayda, on iki internet sitesinde yayımlanan ihtilaf konusu basın makalesinin, bașvuranlar aleyhine açılan ceza sorușturması kapsamında iddianamede yer alan iddialar ve tanık ifadeleriyle ilgili olduğunu ifade etmektedir (yukarıdaki 2. paragraf). Bu bağlamda, ne söz konusu makalenin yayımlanmasından yedi gün önce bașvuran Bircan Alan hakkında verilen kovușturmaya yer olmadığına dair karar ne de yaklașık dört ay sonra bașvuran Sait Alan hakkında verilen beraat kararı, bu makalede yayımlanan iddiaların doğruluğu açısından önem arz etmiștir; zira bu makalede yalnızca ceza sorușturması dosyasında yer alan iddialar ile ceza sorușturmasına ilișkin diğer bilgilere yer verilmiștir.
15.
Her halükarda, bașvuranlar, mevcut durumda, 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesi uyarınca ihtilaf konusu içeriklere erișimin engellenmesi talebinde bulunmușlardır. Dosya üzerinden çekișmesiz yürütülen istisnai ivedi yargılama usulü (
Savcı Çengel/Türkiye
(k.k.), no.
30697/19, §§ 36 ve 37, 18 Mayıs 2021) ulusal makamların, ihtilaf konusu içeriklerde bașvuranlar hakkında yayımlanan iddiaların gerçeğe uygun olmadığını -bu iddiaların yayımlanması, somut olayın koșullarında ilgililerin özel hayata saygı hakkının
ilk bakıșta
(
prima facie
) ihlali olarak değerlendirilemeyeceğinden- belirleme imkânı vermemiștir (
ibidem
, § 40). Bu iddialar -yasadıșı örgütlere üyelik ve yardım- doğası ve içeriği gereği, daha ziyade iddiaların doğruluğunun ve bașvuranların itibarın korunması hakkını ihlal ettiği iddia edilen müdahalelerin olası varlığının tespiti amacıyla çekișmeli yargılama kapsamında daha derin sorușturmalara elverișlidir ve bu sorușturmalar, Mahkemenin bu bağlamdaki içtihatlarıyla belirlenen kriterlere uygun olarak, söz konusu yarıșan menfaatlerin dengelenmesi yoluyla yürütülür. Bu nedenle, her iki taraf için tam olarak usuli güvenceler sağlayan bir hukuk davası, çatıșan farklı menfaatler arasında adil denge kurma ve gerektiği takdirde bașvuranlara,
tekzip metni yayımlanması veya gerektiği takdirde bu içeriklere erișimi engelleme yolları dâhil olmak üzere, ihtilaf konusu içerikler sebebiyle itibarlarına verilen zararı tespit ettirme ve sona erdirme imkânı sunabilecek niteliktedir (
ibidem
,
16.
Yukarıda belirtilen hususlar ıșığında, somut olayda, bașvuranlar, Anayasa Mahkemesine bireysel bașvurularda bulunmadan önce hukuk davası yolunu kullanmayı ve bunun sonuçlanmasını ihmal ederek ve sonrasında Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine mevcut bașvuruda bulunarak, iç hukuk yollarını gereğince tüketmemișlerdir.
17.
Mahkeme bu nedenle, Hükümetin itirazını kabul etmekte ve Sözleșme’nin 35. maddesinin 1 ve 4. fıkraları uyarınca, iç hukuk yollarının tüketilmemesi nedeniyle bașvuruların kabul edilemez olarak açıklanması gerektiği sonucuna varmaktadır.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Bașvuruların birleștirilmesine;
Bașvuruların kabul edilemez olduğuna
karar vermiștir
.
İșbu karar, Fransızca dilinde tanzim edilerek, 20 Ocak 2022 tarihinde yazılı olarak bildirilmiștir.
Hasan Bakırcı
Carlo Ranzoni
Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Bașkan
[1]
“Fetullahçı Terör Örgütü”, Türk makamları tarafından FETÖ/PDY (Fetullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanması) olarak adlandırılan örgüt.