AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR Bașvuru No. 24111/19 Alican KAPTI / TÜRKİYE Șef Carlo Ranzoni, Hâkimler Egidijus Kūris, Pauliine Koskelo, Bölüm Yazı İșleri Müdür Yardımcısı Hasan Bakırcı'nın participării la 14 decembrie 2021 a fost convocată Comitetul pe baza căruia se deschide dosarul, în temeiul căruia a fost înființată Europa İnsanları Mahesi (İkinci Bölüm), Türkiye aleyhine, născut în 1976, Türk vatandașı olan, Ankaradaamet ikyu eden Alican Kaptı'nın (vuranbaș) 19 aprilie 2019, în temeiul căruia a fost înființată Convenția privind Drepturile Omului (Sözünce) nr. 34.111/1919, cu precazurile date de 19 aprilie 2019, İzgür ve İzmeel Ömeel Ömeel Ömeel Ömeel Ömeel Ömeel Ömeel Ömeel Ömeel Öme.
Bașvurun, reprezentantul Turciei la Curtea Europeană a Drepturilor Omului, a decis să notifice guvernul turc (Hükümet) reprezentat de președintele Direcției Drepturilor Omului a Ministerului Justiției din Republica Turcia, Hacı Ali Açıkgül, luând în considerare punctele de vedere ale părților, a luat, după negocierile desfășurate, următoarea decizie: DAVANIN KONUSU 1.
Pe contul său de Facebook, Artvin a depus plângere împotriva savciului Cumhuriyet (Cumhuriyet savcısı) pentru insultă și defăimare în legătură cu două conținuturi publicate la 19 iulie și 21 august 2016, respectiv.Conținutul, pe care îl acuză pe candidat și pe unii membri ai familiei sale, de a fi membri ai organizației ilegale FETÖye,[1] de a fi trădători ai statului turc și de a fi implicați în acte de violență juridică și morală, folosind expresii insultătoare.Bașvuran a informat savciul Cumhuriyet că pe 14 aprilie 2017, două e-mailuri similare au fost trimise la diferite destinatoare și că adresele de e-mail folosite în acest scop au fost găsite, precum și numărul de telefon al poliției.
Procurorul Republicii a decis, la 22 august 2017, că nu există loc de convorbire în legătură cu plângerea reclamantului. În acest context, nu este posibil din punct de vedere tehnic și juridic să se obțină dovezi privind identitatea persoanei care a făcut erorile la care se face plângere și a postărilor în discuție; deoarece aceste informații sunt înregistrate pe serverele companiei Facebook cu sediul în Statele Unite ale Americii și cererile de apel în legătură cu această cerere la autoritățile americane sunt în general respinse.
În ceea ce privește plângerea reclamantului privind protecția bunurilor materiale și spirituale, a decis că plângerea trebuie să fie respinsă, deoarece nu are legătură cu ratione materiae (în ceea ce privește materia), că interesul trebuie să-și folosească drumul la o acțiune de despăgubire și că plângerea privind corectitudinea judecății trebuie respinsă.
Bașvuran susține că autoritățile naționale, pe baza articolelor 6 și 8 din Convenție, nu și-au îndeplinit obligațiile de a-și proteja reputația în ceea ce privește daunele cauzate de conținutul în cauză. În special, autoritățile naționale critica utilizatorii care au scris conținutul în discuție pe Facebook, precum și serverele și operatorii pentru că nu au efectuat o anchetă eficientă în scopul de a identifica responsabilii de e-mailuri și conversații telefonice din Turcia. Bașvuran se plânge, de asemenea, că anchetatorii Republicii, care au fost angajați în anchetă, au fost implicați în judecata pentru că au fost pedepsiți pentru că au fost membri ai unei organizații străine.
Curtea, care a apreciat ea însăși definiția juridică a acțiunilor, a decis că plângerile reclamantului ar trebui să fie soluționate numai în temeiul articolului 8 din Convenție. (8) Guvernul susține că căile de atac interne nu au fost epuizate.
În acest caz, reclamantul a fost obligat să deschidă o anchetă împotriva autorităților judiciare, a autorilor conținutului publicat pe rețeaua socială Facebook și răspândit prin e-mailuri sau conversații telefonice, pe care el îl consideră defăimător. Cu toate acestea, în conformitate cu principiul dreptului penală turc, în ceea ce privește plângerile privind încălcarea dreptului la protecția funcției, în mod efectiv, este în interesul instanțelor penale (în conformitate cu legea turcă, în conformitate cu principiul dreptului penal), în ceea ce privește acțiunile în justiție (în conformitate cu dreptul de a proteja funcția, în mod efectiv, în cazul plângerilor privind încălcarea dreptului la protecție a funcției).
În ceea ce privește conținutul partajat pe contul său de Facebook și a cărui autori sunt necunoscuți, Curtea a stabilit că nu va fi procesat în temeiul Hotărâreaui de Asistență Judiciară în Litigiile între Turcia și Statele Unite ale Americii, cu condiția ca acesta să conțină cuvinte care conțin "ihf konusu" sau "șidete incitare la ură" (Çakmak / (k.k.), nr. 450/16/18, § 59, 7 septembrie 2021).
În schimb, utilizarea căii de despăgubire morală a unui utilizator al unui cont de rețea socială cu servere situate în Statele Unite ale Americii, în legătură cu cererea de identificare a primelor dovezi pentru identificarea utilizatorului contului în cauză, în principiu, prin intermediul asistenței judiciare reciproce în materie juridică între Turcia și Statele Unite ale Americii, permite stabilirea responsabilității pentru cuvintele pe care un reclamant le-a plâns și, dacă este necesar, obținerea despăgubirii (ibidem , § 60).
În lumina celor de mai sus, în speță, cauza în cauză nu a epuizat în mod valid căile de drept intern, deoarece, înainte de a depune o cerere individuală în fața Curții și de a-l muta ulterior în fața Curții, reclamantul nu a recurs la alte căi de drept mai eficiente, în special la o acțiune de despăgubire. (13) Curtea a ajuns, prin urmare, la concluzia că, acceptând opoziția Guvernului și declarând că, în conformitate cu articolele 1 și 4 din art. 35 din Convenție, cererea trebuie declarată inadmisibilă pe motiv că nu a fost epuizată calea de drept intern, în cauză că nu a fost folosită. Prin aceste motive, Curtea, în unanimitate, a decis că, în mod rezonabil, președintele nu este admisibil.Buzim karar, publicat în limba franceză pe 20 ianuarie 2022.
Yazı İșleri Müdür Yardımcısı Bașkan [1] Fetullahçı Armată Terör Örgütü, organizația numită de autoritățile turce FETÖ/PDY (Fetullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanması).
Bașvuru No. 24111/19
Alican KAPTI / TÜRKİYE
Bașkan
Carlo Ranzoni,
Hâkimler
Egidijus Kūris,
Pauliine Koskelo,
Bölüm Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Hasan Bakırcı’nın katılımıyla 14 Aralık 2021 tarihinde Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
Türkiye aleyhine açılan davanın temelinde bulunan,
1976 doğumlu Türk vatandașı olan, Ankara’da ikamet eden Alican Kaptı’nın (“bașvuran”) 19 Nisan 2019 tarihinde, İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlișkin Sözleșme’nin (“Sözleșme”) 34. maddesi uyarınca yapmıș olduğu 24111/19 no.lu bașvuruyu,
Bașvurunun, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi nezdinde Türkiye temsilcisi olan, Türkiye Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Dairesi Bașkanı Hacı Ali Açıkgül tarafından temsil edilen Türk Hükümetine (“Hükümet”) bildirilmesine ilișkin kararı,
Tarafların görüșlerini dikkate alarak,
Gerçekleștirilen müzakerelerin ardından așağıdaki kararı vermiștir:
1.
Bașvuru, sosyal ağ Facebook'un bazı hesaplarında yayımlanan ve bașvuranın nazarında itibarını zedeleyici nitelikte olan yorumlara ilișkin olarak ilgili tarafından yapılan suç duyurusunun ardından ulusal makamlar tarafından verilen kovușturmaya yer olmadığına dair kararla ilgilidir.
2.
Bașvuran 20 Temmuz ve 24 Ağustos 2016 tarihli dilekçelerle,
iki Facebook hesabında sırasıyla 19 Temmuz ve 21 Ağustos 2016 tarihlerinde yayımlanan iki içerikle ilgili olarak Artvin Cumhuriyet savcısına (“Cumhuriyet savcısı”) hakaret ve iftira suçları nedeniyle șikâyette bulunmuștur. Söz konusu içerikler, bașvuranı ve ailesinin bazı aile fertlerini, yasa dıșı örgüt FETÖ’ye
[1]
üye olmakla, Türk devletine ihanet etmekle ve așağılayıcı ifadeler kullanılarak hukuka ve ahlaka aykırı eylemlerde bulunmakla suçlamaktaydı. Bașvuran 14 Nisan 2017 tarihinde, benzer içerikteki e-postaların farklı alıcılara da gönderildiğini ve bu amaçla kullanılan e-posta adresleri ile telefon numarası belirtilerek polise ihbarda bulunulduğunu Cumhuriyet savcısına bildirmiștir.
3.
Cumhuriyet savcısı, 22 Ağustos 2017 tarihinde, bașvuranın șikâyetiyle ilgili olarak kovușturmaya yer olmadığına dair karar vermiștir. Bu bağlamda, șikâyete konu edilen eylemler ile ihtilaf konusu yayınları yapan kișinin kimliğiyle ilgili delillere ulașmanın teknik ve hukuki açıdan mümkün olmadığını; zira bu bilgilerin, merkezi Amerika Birleșik Devletlerinde bulunan “Facebook” șirketinin sunucularında bulunduğunu ve Amerikan makamları nezdinde konuyla ilgili istinabe taleplerinin genellikle reddedildiği kaydetmiștir.
4.
Artvin Sulh Ceza Hâkimliği 24 Ekim 2017 tarihinde, bașvuran tarafından Cumhuriyet savcısının kararına karșı yapılan itirazı, söz konusu kararın usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle reddetmiștir.
5.
Anayasa Mahkemesi 25 Aralık 2018 tarihinde, bașvuranın bireysel bașvurusunun kabul edilemez olduğuna karar vermiștir. Bașvuranın maddi ve manevi varlığının korunmasına ilișkin șikâyetiyle ilgili olarak, ilgilinin, tazminat davası yolunu tüketmesi gerektiğine ve yargılamanın adilliğine ilișkin șikâyetinin,
ratione materiae
(
konu yönünden
) bağdașmama nedeniyle reddedilmesine karar vermiștir.
6.
Bașvuran, Sözleșme'nin 6 ve 8. maddelerine dayanarak, ulusal makamların, söz konusu içeriklerin neden olduğu zarara karșı itibarını koruma yükümlülüklerini yerine getirmediklerini iddia etmektedir. Ulusal makamları bilhassa, Facebook’taki ihtilaf konusu içeriklerin yazar kullanıcılarının yanı sıra sunucu ve operatörleri Türkiye'de bulunan e-postaların ve telefon görüșmesinin sorumlularının kimlik tespiti amacıyla etkin bir sorușturma yapmamakla eleștirmektedir. Bașvuran ayrıca, șikâyetini sorușturmakla görevli Cumhuriyet savcılarının, yasa dıșı bir örgüte üye olma nedeniyle hakkında açılan ceza yargılamasına da katılmıș olmalarından șikâyet etmektedir.
7.
Olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eden Mahkeme, bașvuranın șikâyetlerinin Sözleșme’nin yalnızca 8. maddesi açısından incelenmesi gerektiği kanaatine varmaktadır.
8.
Hükümet, iç hukuk yollarının tüketilmediğini ileri sürmektedir. Bașvuranı, ihtilaf konusu içeriklere erișimi engelleme yolunu kullanmamakla,
bu içeriklerin kaldırılmasını doğrudan doğruya Facebook'tan talep etmemekle ve ihtilaf konusu eylemleri gerçekleștiren șahıslar veya Facebook aleyhine tazminat davası açmamakla suçlamaktadır.
Amerikan makamlarının hukuk alanında adli yardıma olumlu yanıt vermeye daha meyilli olmaları sebebiyle, bunları gerçekleștiren șahısların kimliklerinin hukuk davası kapsamında tespit edilebileceğini ileri sürmektedir.
9.
Bașvuran, Hükümetin itirazında belirtilen prosedürlerin, kendisine umduğu telafiyi sağlamaya elverișli olmayan opsiyonel hukuk yolları olduğunu ve tükettiği ceza yolunun, ihtilaf konusu eylemleri gerçekleștiren șahısların kimliklerinin belirlenmesi için gerekli olduğunu ileri sürmektedir.
10.
Somut olayda, bașvuran adli makamlardan, Facebook sosyal ağında yayımlanan ve e-postalar veya telefon görüșmesi yoluyla yayılan, onur kırıcı olduğunu düșündüğü içeriklerin yazarları hakkında ceza sorușturması açılması talebinde bulunmuștur. Ancak Anayasa Mahkemesi tarafından yorumlandığı ve uygulandığı șekliyle iç hukuka göre, itibarın korunması hakkı ihlallerine ilișkin șikâyetlerle ilgili olarak Türk hukukunda en etkin ve uygun hukuk yolunun ilke olarak, hukuk mahkemeleri önünde tazminat davasıdır (
Yakup Saygılı/Türkiye
(k.k.), no. 42914/16, § 39, 11 Temmuz 2017).
11.
Dolayısıyla, operatör veya sunucuları Türkiye'de bulunan e-postalar ve telefon görüșmesi ile ilgili olarak, bunları gerçekleștiren șahıslar, hukuk davası kapsamında ilgili makamların talebi üzerine tespit edilebilirdi. İki Facebook hesabında paylașılan ve yazarları bilinmeyen içeriklerle ilgili olarak, Mahkeme, Türkiye ile Amerika Birleșik Devletleri Arasında Ceza İșlerinde Karșılıklı Adli Yardımlașma Antlașmasının, ihtilaf konusu sözler șiddete teșvik veya nefret söylemi içermediği sürece hakaret davalarında ișlemeyeceğini kaydetmiștir (
Çakmak / Türkiye
(k.k.), no. 45016/18, § 59, 7 Eylül 2021).
Buna karșın, sunucuları Amerika Birleșik Devletleri'nde bulunan bir sosyal ağ hesabının kullanıcısı hakkında açılacak manevi tazminat davası yolunun kullanılması, söz konusu hesabın kullanıcısının kimliğinin tespit edilmesi için ilk delil tespiti talebiyle bağlantılı olarak, ilke olarak, Türkiye ile Amerika Birleșik Devletleri arasında hukuki konularda karșılıklı adli yardımlașma yoluyla, bir bașvuranın șikâyet ettiği sözlerin sorumlusunun tespit edilmesini ve gerektiği takdirde tazminat almayı mümkün kılmaktadır (
ibidem
, § 60).
12.
Yukarıda belirtilenler ıșığında, mevcut davada, Anayasa Mahkemesine bireysel bașvuruda bulunmadan ve sonrasında mevcut bașvuruyu Mahkemeye tașımadan önce, özellikle tazminat davası yolu olmak üzere daha etkili diğer hukuk yollarını kullanmadığı için, bașvuran iç hukuk yollarını geçerli bir șekilde tüketmemiștir.
13.
Mahkeme bu nedenle, Hükümetin itirazını kabul etmekte ve bașvurunun, Sözleșme’nin 35. maddesinin 1 ve 4. fıkraları uyarınca, iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle kabul edilemez olarak açıklanması gerektiği sonucuna varmaktadır.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Bașvurunun kabul edilemez olduğuna
karar vermiștir.
İșbu karar, Fransızca dilinde tanzim edilmiș olup 20 Ocak 2022 tarihinde yazılı olarak bildirilmiștir.
Hasan Bakırcı
Carlo Ranzoni
Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Bașkan
[1]
“Fetullahçı Silahlı Terör Örgütü”, Türk makamları tarafından FETÖ/PDY (Fetullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanması) olarak adlandırılan örgüt.