AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KABUL EDİLEBİLİRİK HAKKINDA KARAR Bașvuru no. 3533/10 Ergin ATABEY / Türkiye Bașkan Egidijus Kūris, Hâkimler Pauliine Koskelo, Gilberto Felici și în prezența Directorului Adjunct al Departamentului de Jurnalistă Hasan Bakırcı, cu prezența lui Hasan Bakırcı, într-un comitet al Curții Europene a Drepturilor Omului (Divlet al Turciei), înființat la 29 martie 2022, reprezentat de avocatul S. Kaya, născut în 1973 și aflat în Istanbul, a fost trimis în judecată de către guvernul Turcia, iar în cazul în care a fost găsit în captivitate în cadrul unei penitenciare, a fost trimisă în judecată la Turcia, în prezența lui Ergin Pauliine Koskelo, a lui Gilberto Felici și a directorului adjunct al Departamentului de Jurnalistă, Hasan Bakırcı, în prezența lui Hasan Bakırcı, în data de 29 martie 2022, a fost trimis în judecată la Turcia, iar în cazul în care a fost găsit în captivă în judecată, a fost trimis la Turcia Turcia Turcia, în data de 6 octombrie 2009; în cazul în care a fost trimis în judecată în judecată, a fost trimis în judecata la Turcia Turcia Turcia, în data de 6 octombrie, în data de 6 octombrie, în data de data de 6 octombrie, în data de data de data de 6 octombrie, în data de data de data de data de 6 octombrie, în data de data de data de data de 1 octombrie, de data de data de data de data de data de 1 octombrie, de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de 1 octombrie, de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de data de 30 octombrie, de data de data de data de
Reclamantul susține că (i) reclamantul a fost tratat rău în timpul detenției sale de poliție între 25 și 30 aprilie 1999, (ii) alte persoane cu care a fost judecat, A.Y., A.I. și M.Y., au depus declarații sub presiune, susținând că sentințele penale ale acestora nu au fost echitabile din cauza utilizării sentinței de către instanța de judecată ca probe împotriva sa și (iii) instanța de judecată a declarat că mărturia martorilor a fost retrasă sau diferită de cea dată în timpul anchetei preliminare, în ciuda faptului că martorii au dat declarații anterioare în timpul procesului, sau că au dat declarații diferite de cele anterioare.
Curtea de judecată din Istanbul a pronunțat hotărârea privind cazul la data de 7 mai 2007 și a condamnat reclamantul la o pedeapsă cu închisoarea pe viață agravată în temeiul articolului 125 din Codul penal, după ce a găsit vinovat de moartea a 13 persoane prin accidentul de la Mavi Çarșıda din 13 martie 1999, în urma unei infracțiuni cu amestecul de băuturi din cocteilul Molotof. Curtea de judecată a pronunțat hotărârea pe baza declarațiilor altor acuzați, ale poliției, ale unui avocat al Republicii și ale judecătorului de anchetă, înregistrări video și înregistrări scrise ale vizitelor la locul infracțiunii, rapoarte de otopsie, rapoarte de identitate a martorilor la vedere și rapoarte balistice ale unor persoane, precum o serie de infracțiuni de detenție.
În special, instanța de judecată a respins cererea de trimitere la Curtea de Medicină Justițiară pentru un examen medical numai la opt ani de la arestare și a refuzat trimiterea la spitalul de psihiatrie, pe motiv că nu a împiedicat manifestarea efectelor psiho-psihologice ale torturii. (5) În același timp, autoritățile au prezentat suficiente detalii clare privind consumul de medicamente în cadrul legii în sine, precum și o serie de cereri de abuz de drept în temeiul articolului 114 din Convenția de la București.
De asemenea, în baza hotărârii Curții din 15 mai 2006, datată 15 mai 2006, se arată că Raportul de Medicină Judiciară nu a fost exprimat în timpul procesului de urmărire fizică în care a fost reținut reclamantul sau celelalte persoane cu care a fost judecat. De asemenea, nu a existat nicio declarație oficială din partea Republicii de Apărări Boris Utravinov pentru a clarifica circumstanțele înconjurătoare ale acuzațiilor de abuz ale reclamantului.
În acest context, această parte a cererilor, pe motiv că este evident lipsită de temei, trebuie respinsă în conformitate cu articolele 35 § 3 (a) și 4 din Convenție. 6. în cazul cererilor de anchetă din cadrul unui tribunal din districtul Maddesinin sau İzlindaș, cererile de anchetă din cadrul unui tribunal din districtul İzlindaș pot fi susținute în mod imediat. 9. în cazul în care cererile de anchetă au fost depuse în legătură cu o reclamație în legătură cu o cerere de anchetă din cadrul unui tribunal din districtul İzlindaș, cererile de anchetă din cadrul unui tribunal din districtul İzlindaș pot fi depuse în legătură cu o reclamație în legătură cu o cerere de anchetă din cadrul unui tribunal din districtul İzlindaș.
11.Curtea a respins contestația Guvernului privind neutilizarea drepturilor interne și a unei cereri de lege privind egalitatea armelor, dar a găsit că nu este admisibilă, deoarece reclamația respectivă a reclamantului se bazează pe aducerea acesteia în fața instanțelor locale.12.Curtea a declarat că nu este permisă utilizarea ca dovadă a declarațiilor date de alți condamnați A.G., A.I. și M.Y.n, în baza oricăror alte declarații sau declarații date de alți condamnați.
În legătură cu interpretarea greșită a dovezilor, inclusiv declarațiile martorilor, de către instanțele locale, din cauza lipsei de claritate a diferențelor dintre declarațiile date în timpul anchetei și procesului, Curtea a evaluat în primul rând dovezile prezentate de mai mulți martori; din cauza lipsei de claritate a oricăror motive pentru declarațiile instanțelor locale sau a unei plângeri publice sau judecătorești care a dus la îndeplinirea obligațiilor judecătorești formulate de instanța locală și a unei plângeri judiciare, că aceste motive nu au fost suficiente pentru a aduce justiția judecătorului în mod evident sau că nu au fost acceptate ca fiind vădit nefondate, în condițiile în care orice hotărâre judecătorească a instanței locale nu a fost încă acceptată în primul rând de către judecătorul local (a se vedea Hotărârea Curții Federale din Rusia, F.F.M.F.M.R. / 88/108, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, § 185, etc.) și în cazul în care instanța locală a decis că nu a acceptat o hotărârecă de judecător locală, Curtea locală, Curtea va evalua în mod corespunzător.
În acest context, reclamantul a constatat, în primul rând, că (i) a fost dată o plângere în legătură cu A.I. și că a fost constatată o încălcare a articolului 6 §§ 1 și 3 (c) din Convenția Curții; că a fost adusă o plângere în legătură cu dreptul de a beneficia de asistență juridică și că, ulterior, a fost pronunțată o hotărâre în legătură cu dreptul de a beneficia de asistență juridică; că, în cazul în care nu a fost acceptată o astfel de plângere în legătură cu o astfel de decizie, în conformitate cu art. 35 din Convenția Curții, nu este necesară o astfel de notificare, cu excepția articolului 6 §§ 1 și 3 (c) din Convenția Curții; că a fost introdusă o plângere în legătură cu dreptul de a beneficia de asistență juridică și că, ulterior, a fost decisă o decizie în legătură cu dreptul de a beneficia de asistență juridică, iar în cazul în care nu a fost acceptată o astfel de plângere, nu este necesară o decizie în legătură cu dreptul de a beneficia de asistență juridică, iar în cazul în care nu a fost pronunțată o plângere în legătură cu o astfel de încălcare în legătură cu situația în cauză, atunci când A.I.I. a fost în cauză a fost declarată în cauză că nu a fost acceptată o plângere în legătură cu o astfel de plângere în legătură cu utilizarea de asistență juridică a instanțelor locale în cauză în temeiul articolului 35 din Convenția Curții I /75 (no.
Această decizie a fost înregistrată în limba engleză; notificată în scris la data de 5 mai 2022 Hasan Bakırcı Egidijus Kūris Director Adjunct de Afaceri Yazı Bașkan
Bașvuru no. 3533/10
Ergin ATABEY / Türkiye
Bașkan
Egidijus Kūris,
Hâkimler
Pauliine Koskelo,
Gilberto Felici
ve
Bölüm Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Hasan Bakırcı’nın katılımıyla 29 Mart 2022 tarihinde Komite olarak toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine, İstanbul Barosuna bağlı avukat S. Kaya tarafından temsil edilen 1973 doğumlu ve bașvuru tarihinde Bolu’da bir ceza infaz kurumunda tutuklu bulunan bir Türk vatandașı olan Ergin Atabey’in (“bașvuran”) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (“AİHM” veya “Mahkeme”), İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına ilișkin Sözleșme’nin (“Sözleșme”) 34. maddesi uyarınca, 20 Kasım 2009 tarihinde yapmıș olduğu bașvuruyu (no. 3533/10);
Türkiye Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Dairesi Bașkanı Hacı Ali Açıkgül
tarafından temsil edilen Türk Hükümetine (“Hükümet”),
Sözleșme’nin 3 ve 6. maddeleri kapsamındaki șikâyetlerin bildirilmesi ve bașvurunun geri kalan kısmının kabul edilmez olduğunun beyan edilmesi kararını;
ve tarafların beyanlarını dikkate alarak,
Gerçekleștirilen müzakereler sonucunda așağıdaki kararı vermiștir:
1.
Bașvuru (i) bașvuranın 25 - 30 Nisan 1999 tarihleri arasında polis tarafından gözaltında tutulduğu süre boyunca kötü muamele gördüğüne dair iddiası, (ii) birlikte yargılandığı diğer sanıklar A.Y., A.I. ve M.Y.’nin iddia edildiği üzere baskı altında verdikleri ifadelerin, yargılamayı yürüten mahkeme tarafından aleyhinde delil olarak kullanılması sebebiyle hakkındaki ceza yargılamalarının adil olmadığına ilișkin iddiası ve (iii) yargılamayı yürüten mahkemenin, tanıkların mahkemede ifade verirken önceki ifadelerini geri çekmiș olmalarına veya önceki ifadelerinden farklı ifadeler vermelerine rağmen hazırlık sorușturması sırasında tanıkların verdikleri ifadelere hangi gerekçeyle dayandığını açıklamamasına ilișkindir.
2.
İstanbul Ağır Ceza Mahkemesi 7 Mayıs 2007 tarihinde davaya ilișkin kararını vermiș ve bașvuranın 13 Mart 1999 tarihinde Mavi Çarșı’da 13 kișinin ölümüne sebebiyet veren Molotof kokteyli atma suçunu sabit görerek, bașvuranı mülga Ceza Kanunu’nun 125. maddesi uyarınca ağırlaștırılmıș müebbet hapis cezasına mahkûm etmiștir. Yargılamayı yürüten mahkeme, kararını diğer sanıkların polise, Cumhuriyet savcısına ve sorgu hâkimine verdikleri ifadeler, suç mahalline yapılan ziyaretlerin video kayıtları ve yazılı kayıtlar, otopsi raporları, görgü tanıklarının kimlik saptamaları ve balistik raporlar gibi çeșitli delillere dayandırmıștır. Ayrıca, yargılamayı yürüten mahkeme ne bașvuran ve diğer sanıklar A.G., A.I. ve M.Y’nin yakalanmalarının bașlangıcı ve sonunda tutulan tıbbi raporlarda ne de 15 Mayıs 2006 tarihli Adli Tıp Kurumu’nun raporunda bu kișilerin polis nezaretinde tutuldukları süre boyunca kötü muameleye maruz kaldıklarına dair bir bilgi olduğunu kaydetmiștir. Yargılamayı yürüten mahkeme, bașvuranın, gözaltı sırasında verdiği ifadesi kapsamında, kendini ya da birlikte yargılandığı diğer sanıkları suçlayıcı bir beyanda bulunmamasını veya delil sunmamasını gözaltındayken kötü muameleye maruz kalmadığının kanıtı olarak kabul etmiștir.
3.
Yargıtay, 7 Mayıs 2009 tarihinde, yargılamayı yürüten mahkemenin kararını onamıștır.
Sözleșme’nin 3. Maddesinin İhlal Edildiği İddiası Hakkında
4.
Bașvuran Sözleșme’nin 3. maddesi kapsamında, gözaltında tutulduğu süre boyunca ișkenceye maruz kaldığı șikâyetini yargılamanın bașlangıcında dile getirmiș olmasına rağmen, yerel düzeyde tam anlamıyla yasal ve tıbbi bir muayeneye erișemediğini bildirmiștir. Özellikle, yargılamayı yürüten mahkeme, bașvuranı ancak -tutuklanmasından sekiz yıl sonra tıbbi muayene için Adli Tıp Kurumu’na sevk etmiș ve ișkenceye maruz kalmanın psikolojik etkilerini göstermesine engel olarak kendisini psikolojik bir muayeneye sevk etmeyi reddetmiștir.
5.
Hükümet ise iç hukuk yollarının tüketilmediğine dair bir itirazda bulunmuș ve ayrıca bașvuranın Sözleșme’nin 35. maddesi kapsamında altı aylık süre sınırına uymadığını ortaya koymuștur. Mahkeme, bu șikâyetin, her halükârda, așağıdaki gerekçelerle kabul edilemez olmasından ötürü bu itirazları değerlendirmeye gerek görmemektedir.
6.
Bașvuranların gözaltındaki kötü muameleye dair iddiaları bakımından Sözleșme’nin 3. maddesinin esas ve usul ișlevine ilișkin genel ilkeler Mahkeme’nin
Bouyid / Belçika
([BD], no.
3380/09, 28
Eylül 2015) kararının 81
‑
90 ve
114
‑
23 paragraflarında detaylı bir șekilde ortaya konmuștur.
7.
Mahkeme bașvuranla aynı zamanda gözaltında bulunan ve birlikte yargılandığı diğer sanık A.I.’nın kötü muamele iddialarını Sözleșme’nin 3. maddesi kapsamında incelemiș ve böyle bir muamelenin varlığına dair yeterince delilin bulunmamasını dikkate alarak söz konusu iddiaları açıkça dayanaktan yoksun olduğu gerekçesiyle kabul edilemez bulmuștur (bk.
Ișık /
Türkiye
(k.k.), no. 63900/00, 3
Nisan 2007).
8.
Bașvuran bașvuru formunda kötü muamele iddialarını detaylı bir șekilde açıklamamıș, șikâyetlerini iddia edilen kötü muameleye yönelik etkili bir sorușturma yapılamadığı hususuyla sınırlandırmıștır. Bununla beraber, bașvuranın gözaltına alınmasının bașlangıcında ve gözaltının bitiminde hazırlanan sağlık raporları bașvuranın vücudunda kötü muameleye dair herhangi bir iz bulunmadığını göstermektedir. Aynı șekilde, yargılamayı yürüten mahkemenin bu yöndeki kararına istinaden alınan 15 Mayıs 2006 tarihli Adli Tıp Raporu ne bașvuranın ne de birlikte yargılandığı diğer sanıkların gözaltında tutulduğu süre boyunca harici fiziksel bir travmaya maruz bırakılmadığını ortaya koymaktadır. Ayrıca, bașvuran kötü muamele iddialarını çevreleyen koșulların aydınlatılması için Cumhuriyet Savcılığı’na resmi bir șikâyette bulunmamıștır. Bu hususlara dayanarak, yargılamayı yürüten mahkeme ayrıca bașvuranın gözaltı süresince sessiz kalma hakkını kullanabilmesinin, kendisine usulsüz bir baskı uygulanmadığının kanıtı olduğunu belirterek bașvuranın șikâyetini dayanaksız bulmuștur (bk.
Utvenko ve Borisov / Rusya
, no.
45767/09 ve
40452/10, §§ 171-175, 5 Șubat 2019). Yukarıda belirtilen hususlar doğrultusunda Mahkeme, bașvuranın ilk bakıșta (prima facie) gözaltında tutulduğu süre boyunca polis memurlarının kötü muamelesine uğradığı iddiasını temellendiremediğini kaydetmiștir. Dolayısıyla, yerel mahkemelerin Sözleșme’nin 3. maddesinden doğan pozitif yükümlülüklere aykırı davrandığına ișaret eden herhangi bir unsur bulunmamaktadır. Bu bağlamda, bașvurunun bu kısmı, açıkça dayanaktan yoksun olduğu gerekçesiyle, Sözleșme’nin 35 §§ 3 (a) ve 4 maddesi uyarınca reddedilmelidir.
Sözleșme’nin 6. Maddesinin İhlal Edildiği İddiası Hakkında
9.
Hükümet, bașvuranın tanıkları sorgulayamamasından dolayı silahların eșitliği ilkesinin ihlal edildiğine dair iddiasına karșı, bașvuranın bu șikâyeti Yargıtay veya Mahkeme önünde dile getirmediğini öne sürerek iç hukuk yollarının tüketilmediğine dair bir itirazda bulunmuștur. İșkence altında elde edilen delillerin kullanılması șikâyetlerine ilișkin, Hükümet bașvuranın veya diğer sanıkların kötü muameleye maruz kaldıklarına dair iddiayı temellendirebilecek bir delil bulunmadığını belirtmiștir. Tanıkların ifadelerine ilișkin olarak ise Hükümet yerel mahkemelerin söz konusu ifadelerdeki çelișkilerin giderilmesini sağladığını beyan etmiștir.
10.
Bașvuran, Hükümetin ilk itirazlarına karșı bir görüș bildirmemiș fakat yargılamayı yürüten mahkemenin kendisinin mahkumiyetine karar verirken diğer sanıklar A.G., A.I. ve M.Y.’nin ișkence altında verdikleri ifadeleri ve çelișkili tanık ifadelerini delil olarak kullanmasından dolayı adil yargılanma hakkının ihlal edildiği hususunda șikayetçi olmuștur.
11.
Mahkeme, Hükümetin iç hukuk yollarının tüketilmediğine dair itirazını onamıș ve silahların eșitliği ilkesine ilișkin șikâyeti, bașvuranın söz konusu șikâyeti yerel mahkemeler önünde dile getirmemesinden dolayı kabul edilemez bulmuștur.
12.
Diğer sanıklar tarafından verilen ifadelerin delil olarak kullanılması hakkında ise Mahkeme hâlihazırda diğer sanık A.G.’nin kötü muameleye uğradığına veya mahkûmiyetinin kötü muamele yoluyla edinilen delillere dayandırıldığına dair savunulabilir bir iddianın temelini ortaya koyamadığını belirtmiștir (bk.
Günay / Türkiye
(k.k.), no. 31596/07, 12 Ocak 2010). Mahkeme, diğer sanık A.I.’nın Sözleșme’nin 3. maddesi kapsamındaki șikâyetlerine ilișkin de benzer bir sonuca varmıștır (bk. yukarıda anılan,
Ișık
). Durumu A.G. ve A.I. ile benzer olan M.Y. hakkında ise, bașvuran, Mahkeme’nin M.Y.’nin durumunun A.G. ve A.I.’dan farklı olduğunu değerlendirebileceği herhangi bir belge veya delil sunmamıștır (karșılaștırın,
Gökbulut / Türkiye
, no.
7459/04, §§ 65-67, 29 Mart 2016). Bu sebeple, söz konusu șikâyet Sözleșme’nin 35 §§
3
(a) ve 4 maddesi uyarınca açıkça dayanaktan yoksun olduğu gerekçesiyle kabul edilemez beyan edilmelidir (kıyaslayın ve karșılaștırın,
Vanjak / Hırvatistan
, no.
29889/04, § 59, 14
Ocak 2010).
13.
Yerel mahkemelerin bașta tanık ifadeleri olmak üzere delilleri, sorușturma așamasında ve durușma sırasında verilen ifadeler arasındaki çelișkileri gidermemeleri nedeniyle hatalı bir șekilde yorumlamaları hakkında, Mahkeme bașta tanıklarca sunulanlar olmak üzere delillerin değerlendirilmesinin; yerel mahkemelerin bulguları için herhangi bir gerekçe sunmaması veya sunulan gerekçelerin yerel mahkeme tarafından yapılan ve “adaletin gereğini yerine getirmeyi ret” ile sonuçlanan açık bir olgusal veya hukuki hataya dayanması nedeniyle, bu bulguların yargılamanın adilliğine halel getirecek șekilde keyfi veya açıkça mantıksız olduğunun kabul edilmesigibi koșullar haricinde öncelikle yerel mahkemelerin yetki alanı dâhilinde olduğunu yineler (bk.
Moreira Ferreira / Portekiz (no. 2)
[BD], no. 19867/12, § 85, 11
Temmuz 2017). Mahkeme’nin mevcut delillerin bașvuranın mahkûmiyeti için yeterli olup olmadığına karar vermesi ve böylece deliller ve olaylar hakkındaki kendi değerlendirmesini yerel mahkemelerin değerlendirmesinin yerine koyması uygun düșmeyecektir (bk.
Murtazaliyeva / Rusya
[BD], no. 36658/05, § 149, 18 Aralık 2018). Somut olayda ise söz konusu ilkeleri ve yerel mahkemelerin tanıkların ifadelerini değerlendirmesinde herhangi bir keyfilik olmadığını dikkate alan Mahkeme, bu șikâyetin Sözleșme’nin 35 §§ 3 (a) ve 4 maddesine istinaden açıkça dayanaktan yoksun olduğu gerekçesiyle kabul edilemez olduğuna karar vermiștir.
Diğer șikâyetler
14.
Bașvuran, Hükümetin görüșlerine cevaplarında, A.G. ve A.I.’nın avukat yardımından faydalanma haklarına getirilen sistematik kısıtlama sebebiyle avukat yokluğunda polis memurlarına verdikleri ifadelerin yerel mahkemelerce kullanılmasının yargılamanın adilliğine gölge düșürdüğü șikâyetini ilk defa dile getirmiștir. Bu bağlamda, bașvuran ilk olarak (i) A.I. hakkında verilen ve Mahkeme’nin Sözleșme’nin 6 §§
1 ve
3
(c) maddesine yönelik bir ihlal bulduğu; avukat yardımından faydalanma hakkına getirilen sistematik kısıtlamaya ve sonrasında A.I.’nın mahkûmiyetine sebebiyet veren avukat yokluğunda alınan ifadelerinin yerel mahkemeler tarafından kullanılmasına ilișkin
Ișık / Türkiye
([Komite], no. 49009/09, §
25, 27
Șubat 2018) kararına; daha sonra (ii) bașvuranın yargılandığı davadaki diğer sanıklar olan bașvuranlara ilișkin Hükümetin avukat yardımından faydalanma haklarına yönelik bir ihlal olduğunu kabul ederek tek taraflı deklarasyon sunduğu
Günay ve Yamalak / Türkiye
((k.k.) [Komite], no. 6675/10, 30 Nisan 2019) kararına atıfta bulunmuștur.
15.
Bununla beraber, bu yeni șikâyet, Hükümet’e bildirilen, bașvuranın Sözleșme’nin 6 § 1 maddesi kapsamında A.G. ve A.I.’nın ișkence altında verdikleri iddia edilen ifadelerinin kullanılmasına ilișkin asıl șikâyetinin detaylandırılmıș hali değildir. Hâl böyle olunca, söz konusu șikâyet yerel kararın kesinleșmesinden altı ay sonra yapılmıștır. Dolayısıyla, bașvurunun bu kısmı süresi dıșında yapılmıș olup, Sözleșme’nin 35 § 4 maddesi uyarınca reddedilmelidir.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Bașvurunun kabul edilemez olduğuna
karar vermiștir.
İșbu karar İngilizce olarak tanzim edilmiș olup; 5 Mayıs 2022 tarihinde yazılı olarak bildirilmiștir.
Hasan Bakırcı
Egidijus Kūris
Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Bașkan