AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR Bașvuru No. 13908/11 / Türkiye Bașkan Egidijus Kūris Hâkimlerine Pauliine Koskelo, Gilberto Felici și Bölüm Yazı İșleri Müdürü Hasan kayırcı'nın participării la 7 iunie 2022 într-o întâlnire a Comitetului pentru Drepturile Omului din cadrul Curții Europene a Drepturilor Omului (İkinci Bölüm), care a avut loc în 1998, după ce a fost înregistrată o cerere de înregistrare a unui student din Istanbul, în legătură cu M. Tokaylı, reprezentată de Ali Hüdayi İlçe Bașkanı Müdürü (ülvücüren), a fost aprobată cu succes, după ce a fost înregistrată o cerere de înregistrare a unui elev din Istanbul, în legătură cu M. Tokaylı İlçe Müdürü (ülvücüren), în 29 octombrie 2010, a fost stabilită următoarea decizie a Curții Naționale a Turciei Turkmenistanului (ülvücüren Cumhuriyeti Bașkanı Müdürü), care a fost încheiată de către Ali Hürdayi İlçe Özdemir Özdemir Özdemir, reprezentat de Curtea Turku (ülmeșehir Özdemir) în legătură cu înregistrarea studenților din Turcu (İkinci, 13 decembrie 2004 - 22 decembrie 2004), în legătură cu o cerere de înregistrare a unui elev din Turcu din Turciala Turku (ülvücruși, înregistrat în Turku, înregistrat în Turku, înregistrat în 2004 - 13 decembrie 2004).
În conformitate cu declarațiile lui B.D.B. , uniunea de familie a școlii (birlik), a cerut ca condiție de înregistrare să fie depusă ca donație o sumă de bani între 1500-2000 Türk lirası (TRY) (în perioada în care au avut loc incidentele, aproximativ între 825 și 1.100 de euro); din cauza lipsei de posibilități de plată, directorul școlii B.D. F.B. a depus plângere conform căreia, în ciuda unei plângeri din partea directorului școlii F.B., care se află în afara zonei de înregistrare a școlii, directorul școlii B.D.B. a fost obligat să trimită o anchetă în legătură cu orice frază insultătoare și o amenințare de tip "minor" a fost depusă de către directorul școlii.
Două noi muhakiki, au auzit încă o dată pe B.D.yi și pe alții și, ulterior, au exprimat opinia că nu este necesar să se introducă o acțiune împotriva administrației școlii, din cauza lipsei de elemente de probă concrete. B.D., la 27 iunie 2005, a depus o acțiune iptală în fața Tribunalului İdare din Istanbul împotriva refuzului înregistrării reclamantului și a cerut oprirea executării deciziei în cauză. În plus, a cerut 5.000 de daune morale din cauza propriilor drepturi și a celor de la școala din Istanbul, susținute de el și fiul său, din cauza zedelenului.
În primul rând, reclamantul susține că, în vederea constatării diferenței de tratament între familiile care pot să ofere mijloace importante ca donație și cele care vor să o facă, în plus față de obligația de a face donație ca o condiție prealabilă a înregistrării școlii, în sine, în mod oficial reclamantul, în conformitate cu art. 14 din Convenție, în combinație sau separat, susține că a încălcat dreptul la educație prevăzut la art. 2 din Protocolul nr. 1 privind acordarea de ajutoare.
În cazul în care se revin la fapte, în special la declarațiile și declarațiile adăugate la dosarele investigațiilor administrative, se arată că în cazul în care se revin la fapte, în cazul în care se revin la fapte, în cazul în care se revin la fapte, în cazul în care se revin la fapte, în cazul în care se revin la fapte, în cazul în care se revin la fapte, în cazul în care se revin la fapte, în cazul în care se revin la fapte, în cazul în care se revin la fapte, în cazul în care se revin la fapte, în cazul în care se revin la fapte, în cazul în care se revin la fapte, în cazul în care se revin la fapte, în cazul în care se revin la fapte, în cazul în care se revin la fapte, în cazul în care se revin la fapte, în cazul în care se revin la fapte, în cazul în care se revin la fapte, în cazul în care se revin la fapte, în cazul în care se revin la fapte, în cazul în care se revin la fapte, în cazul în care se revin la fapte, în cazul în care se revin la fapte, în cazul în care se revin la fapte, în cazul în care se revin la fapte, în cazul în care se revin la fapte, în cazul în se revin la fapte, în se revin la fapte, în cazul în se la fapte, în se la revin la fapte, în se la revin la fapte, în se la revin la fapte, în se la revin la fapte, în se la revin la fapte, în se la revin.
În acest context, este suficient să examinăm o copie a primei pagini a ziarului de cont din data de 29 septembrie 2004, datată din contul uniunii. Documentul în cauză arată plăți efectuate între datele de 7 și 13 septembrie 2004, respectiv școala B.D.nin, de către părinții care au locuit în afara zonei în care a fost înregistrată. Cu toate acestea, există doar un alt element semnificativ care să demonstreze că orice altă pretenție a lui B.D.nin se bazează pe o altă pretenție semnificativă. În timpul cercetărilor, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii, părinții școlii
În timp ce dreptul la educație garantează accesul tuturor la instituțiile de învățământ disponibile la un moment dat, fără nici un fel de restricții, dreptul de acces în cauză nu este absolut și este supus reglementării de către stat în funcție de gradul de progresie necesar. Autoritățile din acest stat au, de asemenea, o anumită competență în privința acestui subiect (exclusiv Catan și alții/Republica Moldova și Rusia), precum și dreptul la o educație publică (exclusiv Catan și alții/Republica Moldova și Rusia), nr. 433/04 [exclusiv Catan și alții/Republica Moldova și Rusia], precum și dreptul la o educație publică (exclusiv Catan și alții/Republica Moldova și Rusia), precum și dreptul la o educație publică (exclusiv Catan și alții/Republica Moldova și Rusia), precum și dreptul la o educație publică (exclusiv Catan și alții/Republica Moldova și Rusia), precum și dreptul la o educație publică (excitat în secțiunea 3.4.70 și secțiunea 3.4.70 și secțiunea 2.4.70 și secțiunea 1.4.70), precum și § 137 și § 140, respectivul § 35.
Guvernul amintește că, în cadrul examinării cauzei Mevcut, nu s-a stabilit nicio circumstanță specială care ar fi putut determina ca o procedură administrativă diferită să fie necesară, astfel încât Curtea a decis că, în temeiul art. 35.§ 1 din Legea nr. 6384, o parte din reclamația din cauza lui Buzair este respinsă în temeiul articolului 1 din Convenție, iar partea din cauza lui Buzair este respinsă în temeiul art. 35.§ 1 din Legea nr. 35 din Constituție, iar partea din cauza lui Buzair este respinsă în temeiul art. 35.§ 2 din Legea nr. 30 din Legea nr. 30 din 30 decembrie 2020.
Bașvuru No. 13908/11
Ali Hüdayi DÜZCAN / Türkiye
Bașkan
Egidijus Kūris
Hâkimler
Pauliine Koskelo,
Gilberto Felici
ve Bölüm Yazı İșleri Müdürü
Hasan Bakırcı’nın katılımıyla 7 Haziran 2022 tarihinde Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
1998 doğumlu bir Türk vatandașı olan, İstanbul’da ikamet eden ve İstanbul Barosuna bağlı Avukat M. Tokak tarafından temsil edilen Ali Hüdayi Düzcan’ın (“bașvuran”), 29 Aralık 2010 tarihinde, Türkiye Cumhuriyeti aleyhine, İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlișkin Sözleșme’nin (“Sözleșme”) 34. maddesi uyarınca Mahkeme’ye yapmıș olduğu 13908/11 no.lu bașvuruyu,
Bașvurunun, Adalet Bakanlığı nezdinde vekaleten görevli H.S. Kuzu tarafından temsil edilen Türk Hükümetine (“Hükümet”) bildirilmesine ilișkin kararı,
Tarafların görüșlerini dikkate alarak gerçekleștirilen müzakerelerin ardından așağıdaki kararı vermiștir:
Olayların meydana geldiği dönemde Üsküdar’ın (İstanbul) Ahmediye Mahallesi’nde bașarısıyla oldukça talep gören Avni Bașman İlköğretim Okulu (“okul”) bulunmaktaydı. Okula ilișkin kayıt bölgeleri 22 Temmuz 2004 tarihli kaymakamlık kararında belirlenmiștir ve 2004-2005 yılı için kontenjanı 50 öğrenci ile sınırlandırılmıștır. Okulun kayıt bölgesinde ikamet eden 13 öğrenci, 10 Eylül 2004 tarihine kadar ön kayıt döneminde kabul edilmiștir. Böylece okul, Üsküdar İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü (“Müdürlük”) tarafından onaylanacak bekleme listesine göre kayıt bölgesi dıșından 37 öğrenciyi kaydedebilecektir.
Bașvuranın annesi (“B.D.”), 9 Eylül 2004 tarihinde, okulun kayıt bölgesinin dıșında kalan Toygar Hamza Mahallesi’nde ikamet etmelerine rağmen oğlunun kaydını yaptırmak amacıyla okula gitmiștir.
B.D.’nin ifadelerine göre, okul aile birliği (“birlik”), kayıt koșulu olarak 1500-2000 Türk lirası (TRY) (olayların meydana geldiği dönemde yaklașık olarak sırasıyla 825 ve 1.100 avro) arasında bir meblağı bağıș olarak yatırmasını talep etmiș; bu meblağı ödeme imkânı olmaması nedeniyle B.D. okul müdürü F.B.’ye bașvurmuștur ve F.B., herhangi bir tanığın yokluğunda, așağılayıcı ve küçük düșürücü bir șekilde kendisini bașından savmıștır.
B.D., bașvuranı kendi mahallelerinde bulunan Hacı Selim Ağa Okuluna kaydettirmek zorunda kalmıștır.
B.D., okul idaresinin tutumunu Millî Eğitim Bakanlığına șikâyet etmiștir. Söz konusu șikâyet, 15 Eylül 2004 tarihinde idari sorușturma bașlatılmasına yol açmıștır. Atanan muhakkik, özellikle B.D.’yi, F.B.’yi, birliğin üyelerini ve kayıt bölgesi dıșından birçok öğrencinin velilerini dinlemiștir.
F.B., 20 Eylül 2004 tarihinde, kontenjanını doldurmak amacıyla bölge dıșından 37 öğrencinin listesini Müdürlüğe göndermiștir (yukarıdaki 1. paragrafın
son cümlesi (in fine)
). Bașvuran, 23 Eylül tarihinde Müdürlük tarafından onaylanan bu listede yer almamıștır.
27 Aralık 2004 tarihinde, B.D.’nin șikâyeti, oyalayıcı ve dayanaksız suçlamalara dayanması nedeniyle reddedilmiștir. Muhakkike göre, “kayıt yapılmamasının sebebi, okulun kayıt bölgesi dıșından gelen bir talebin söz konusu olmasıdır”.
B.D. tarafından sunulan itiraz ikinci bir iç sorușturmanın bașlatılmasına yol açmıștır. İki yeni muhakkik, bir kez daha B.D.’yi ve diğer kișileri dinlemiș ve ardından, herhangi bir somut delil unsuru bulunmaması nedeniyle okul idaresine karșı dava açılmasının gerekli olmadığı görüșünü bildirmișlerdir.
B.D., 27 Haziran 2005 tarihinde, İstanbul İdare Mahkemesi önünde, bașvuranın okul kaydının reddedilmesine karșı iptal davası açmıș ve ihtilaf konusu kararın yürütmesinin durdurulmasını talep etmiștir. Ayrıca, onurlarının zedelenmesi nedeniyle kendi ve oğlu tarafından maruz kalınan manevi zarar bağlamında 5.000 TRY talep etmiștir.
İstanbul İdare Mahkemesi, 8 Aralık 2006 tarihli bir kararla, bu talepleri reddetmiștir. Hâkimler, kișilerden bağıș toplamanın kesinlikle yasak olduğunu hatırlattıktan sonra, ihtilaf konusu reddin tek gerekçesinin bașvuranın okulun kayıt bölgesinin dıșında ikamet etmesi olduğu; ayrıca, zorunlu bağıș iddialarının yeterli bilgi ve belge ile desteklenmediği sonucuna varmıșlardır.
B.D., bu karara karșı temyiz bașvurusunda bulunmuș ve Danıștay, 9 Mart 2009 tarihinde bu bașvuruyu reddetmiștir. Danıștay ayrıca, 28 Mayıs 2010 tarihinde, karar düzeltme talebini reddetmiș ve bu karar, 9 Temmuz 2010 tarihinde B.D.’ye tebliğ edilmiștir.
Bașvuran taraf, ilk olarak, bağıș olarak önemli meblağlar verebilecek aileler ile veremeyecek aileler arasında yapılan muamele farkı dikkate alındığında, okula kayıt yaptırmanın bir ön koșulu olarak bağıș yapmayı zorunlu kılmanın, özü itibariyle bașvuranın, Sözleșme’nin 14. maddesiyle birlikte ya da ayrı olarak ele alındığında, Sözleșme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 2. maddesinde öngörülen eğitim hakkını ihlal ettiğini ileri sürmektedir.
Hükümet, bu iddiaya itiraz etmektedir.
Mahkeme, hem ilgili dönemde yürürlükte olan Türk mevzuatı (Anayasa’nın 42. maddesi ve 222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu’nun 2. maddesi) hem de Türkiye tarafından onaylanan uluslararası hukuk belgeleri (Birleșmiș Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleșme’nin 28. maddesinin 1. fıkrasının a) bendi ve Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklara İlișkin Uluslararası Sözleșme’nin 13. maddesinin 2. fıkrasının a) bendi) uyarınca, ilköğretimin zorunlu ve ücretsiz olduğunu gözlemlemektedir. Bu bağlamda, Türk hukuku ayrıca, öğrenci velilerinden zorla bağıș veya mali yardım alınmasını yasaklamıștır (1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu’nun 16. maddesi, 27 Ağustos 1987 tarihli İlkokul Yönetmeliği’nin 98. maddesinin 1. fıkrası ve 2860 sayılı Yardım Toplama Kanunu’nun 4. maddesi). Dahası, Mahkeme tarafından konuya ilișkin ortaya konan genel ilkeler, diğerlerinin yanı sıra,
Ponomaryovi/Bulgaristan
(no. 5335/05, §§ 48-64, AİHM 2011) kararında özetlenmiștir.
Mevcut bilgiler göz önüne alındığında, Türkiye’de, ilkokula kayıt döneminde, yeterli devlet desteğinin olmaması nedeniyle, okul aile birliklerinin, okul malzemelerinin satın alınmasını, sınıfların bakımını ve müstahdemlerin ișe alınmasını finanse etmek amacıyla mümkün olduğunca bağıș toplamaya çalıștığı ortaya çıkmaktadır.
Davaya ilișkin olaylara dönüldüğünde, özellikle idari sorușturmaların dosyalarına eklenen ifadelerden ve belgelerden, somut olayda, 2004-2005 yılı kayıt döneminde, okul aile birliğinin velileri önemli miktarda bağıș yapmaya ikna etmek için çabaladığı ve kayıt bölgesi dıșından gelen velilerden daha fazlasının istendiği anlașılmaktadır. Bununla birlikte okul müdürü F.B., birliğin imkânı olmayan ailelerin ödeme yapmasını talep etmesini veya bu bağlamda herhangi bir zorlayıcı baskı uygulamasını açıkça yasaklamıștır. F.B., șüphesiz her türlü suiistimali önlemek amacıyla, 21 Haziran 2004 tarihinde Müdürlüğe dahi yazı yazmıș ve kayıt bölgesinin dıșından gelen öğrencilerin noter onaylı bir kura ile kaydedilmesini talep etmiștir. Ancak bu çözüm reddedilmiștir.
Hükümete göre, bașvuran, nihayetinde kayıt yaptıran kayıt bölgesinin dıșından gelen 37 öğrenci arasında yer almadıysa (yukarıdaki 4. paragraf), bunun sorumlusu B.D.’dir: B.D., oğlunun kaydını yaptırmak amacıyla 9 Eylül 2004 tarihinde, yani okulun kayıt bölgelerinde ikamet eden öğrencilere ayrılmıș ve 20 Eylül tarihinde bitecek olan dönemde okula gitmiștir. Hükümet, B.D.’nin 20 Eylül tarihinden sonra okul ile tekrar iletișime geçmesi halinde oğlunun kaydını yaptırabileceğini ileri sürmektedir.
Mahkeme, bașvuran tarafın yanıt vermemesine rağmen bu iddiaya katılmadığını kaydetmektedir. Nitekim 20 Eylül 2004 tarihinde, kayıt bölgesi dıșından 37 adayın listesi, kayıt zamanında hâlihazırda hazırlanmıștır (yukarıdaki 4. paragraf). Bu bağlamda, birliğin banka hesabına ait 29 Eylül 2004 tarihli hesap özetinin birinci sayfasının nüshasını incelemek yeterlidir. Söz konusu belge, 7 ve 13 Eylül 2004 tarihleri arasında, yani B.D.’nin okula gittiği dönemde kayıt bölgesi dıșında ikamet eden aileler tarafından yapılan ödemeleri göstermektedir.
Bununla birlikte, bașvuran tarafın iddiasının dayanamayacağı bașka bir önemli unsur bulunmaktadır. Sorușturmalar sırasında dinlenen öğrenci velileri, topluca, çocuklarının okuldan atılması tehdidi altında ödeme yapmak için herhangi bir zorlayıcı baskıya maruz kalmadıklarını ifade etmișlerdir. Bağıș yapanlar, özellikle okulun eğitim kalitesini dikkate alarak gönüllü olarak bağıșta bulunmușlardır.
Üstelik bașvuranın avukatının iddia ettiğinin aksine, kayıt bölgesi dıșından olan adayların arasında yalnızca para ödeyerek kayıt yaptıranlar yoktur. Nitekim yukarıda bahsedilen banka hesap özeti, söz konusu 37 adayın velileri arasında yalnızca 18 velinin bağıș yaptığını, 19 velinin ise herhangi bir ödeme yapmadığını göstermektedir.
Sonuç olarak, 9 Eylül 2004 tarihinde B.D. ve F.B. arasında nasıl bir husumet yașanmıș olursa olsun, dosyada, bașvurana, velileri okula herhangi bir bağıș yapmadan çocuklarını kaydettirebilen diğer bölge dıșı öğrencilerden daha kötü muamele edildiğini gösteren bir unsur bulunmamaktadır.
Dolayısıyla, Sözleșme’nin 14. maddesi bağlamındaki șikâyet açıkça dayanaktan yoksundur ve Sözleșme’nin 35. maddesinin 3 ve 4. fıkraları uyarınca reddedilmesi gerekmektedir.
Aynı durum, Sözleșme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 2. maddesi bağlamındaki șikâyet için de geçerlidir.
Nitekim eğitim hakkı, herhangi bir ayrım olmadan herkesin “belirli bir zamanda mevcut olan eğitim kurumlarına erișim hakkını” güvence altına alırken, söz konusu erișim hakkı mutlak değildir ve “niteliği gereği Devlet tarafından düzenlemeye tabidir”. Bu Devletin yetkili makamları, konuya ilișkin olarak belirli bir takdir yetkisine sahiptir (
Catan ve diğerleri/Moldova Cumhuriyeti ve Rusya [
BD], no. 43370/04 ve 2 diğer bașvuru, §§ 137 et 140, AİHM 2012 (alıntılar)).
Mahkeme, yukarıda belirtilenler ıșığında, özellikle bașvuranın nihayetinde kendi mahallesinde bir okula kayıt yaptırdığını göz önünde bulundurarak (yukarıdaki 2. paragrafın
son cümlesi (in fine)
), sadece bir okulun kendisini kabul etmemesinin, tek bașına, Devletin söz konusu hüküm kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmemesi veya bașvuranın eğitim hakkının sistematik olarak reddedilmesi olarak anlașılamayacağı kanaatindedir.
Sonuç olarak, bașvurunun bu kısmı da açıkça dayanaktan yoksundur ve bu kısmın, Sözleșme’nin 35. maddesinin 3 ve 4. fıkraları uyarınca reddedilmesi gerekmektedir.
Bașvuran ayrıca Sözleșme’nin 6. maddesinin 1. fıkrası bağlamında șikâyetler ileri sürmüștür.
Hükümet, somut olayda bașlatılan idari yargılamanın makul olmayan süresine ilișkin olarak, 6384 sayılı Kanun ile olușturulan tazminat yolunun tüketilmediğine dair itiraz etmektedir.
Mahkeme, daha önce, yargılamanın așırı uzunluğuna ilișkin șikâyetlerin söz konusu gerekçeyle kabul edilemez olduklarına karar verdiğini hatırlatmaktadır (
Turgut ve diğerleri/Türkiye
(k.k.), no. 4860/09, 26 Mart 2013). Mevcut davanın incelemesi çerçevesinde, farklı bir sonuca varılmasını sağlayabilecek özel bir koșul tespit edilmemektedir. Dolayısıyla Mahkeme, Sözleșme’nin 35. maddesinin 1 ve 4. fıkraları uyarınca șikâyetin bu kısmını reddetmektedir (bk. diğer kararlar arasında,
Dinçer/Türkiye
(k.k.), no. 50306/08, §§ 24 ila 27, 22 Eylül 2020).
Mahkeme, bașvurana göre hatalı olan, İstanbul İdare Mahkemesinin birliğin banka hesap özetinde yer alan unsurlarla çeliștiği iddia edilen gerekçesine ilișkin olarak, bu bağlamda önceki sonuçlarına atıfta bulunmaktadır (yukarıdaki 14 ve 15. paragraflar). Mahkeme, söz konusu mahkeme tarafından yapılan değerlendirmenin keyfi veya açıkça mantıksız görünmediği kanaatindedir.
Dolayısıyla söz konusu șikâyetin bu kısmı dayanaksızdır ve Sözleșme’nin 35. maddesinin 3. fıkrasının a) bendi ve 4. fıkrası uyarınca reddedilmelidir.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Bașvurunun kabul edilemez olduğuna
karar vermiștir.
İșbu karar, Fransızca dilinde tanzim edilmiș olup 30 Haziran 2022 tarihinde yazılı olarak bildirilmiștir.
{signature_p_2}
Hasan Bakırcı
Egidijus Kūris
Yazı İșleri Müdürü
Bașkan