În cazul Ertașay Madencilik/Turcia, președintele Egidijus Kūris, Hâkim Pauliine Koskelo, Frédéric Krenc și directorul adjunct al Departamentului de Științe Dorothee von Arnimin au continuat să susțină că nu vor participa la o întâlnire a Comitetului european pentru drepturile omului (Bașvuru No. 72099/10) care s-a întrunit la 13 decembrie 2022 după decizia de a reveni la Strasbourg.
Pe 13 iunie 1997, Bașvuran a fost informat de către administrația forestieră că, până la sfârșitul lunii februarie 1997, activitatea minieră din zonă a fost interzisă și că, dacă va continua activitatea, va fi supusă procedurilor judiciare. Pe data de aceeași zi, licențele de exploatare a minelor vor fi eliberate. O astfel de cerere a fost respinsă, conform căreia, aceste licențe nu au fost eliberate după data de 24 septembrie 1997, cu o dată valabilă de la data de 2 septembrie 1997.
Această întâlnire pare să nu fi fost notificată reclamantului și cererea reclamantului de restituire a proprietății sale din 18 septembrie 1997 (a se vedea §6 de mai sus) a rămas fără răspuns. Sulh Ceza Mahkemesi, în cadrul proceselor penale inițiate împotriva reclamantului, a pronunțat, la 1 iulie 1999, o hotărâre prin care a emis o hotărâre de executare a executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării executării
Instanțele au considerat că reclamantul a comis o eroare gravă, deși, în principiu, reclamantul avea dreptul la despăgubiri pentru daunele suferite din cauza neîntoarcerii mașinilor de lucru de la data intrării în vigoare a licenței de pădure (a se vedea §4 de mai sus), 24 septembrie 1997.Instanțele au considerat că reclamantul a comis o eroare gravă.Instanțele au stabilit că, în schimbul faptului că reclamantul avea dreptul la despăgubiri în principiu pentru daunele suferite din cauza neîntoarcerii mașinilor de lucru de la data intrării în vigoare a licenței de pădure, de la data 24 septembrie 1997, de la data intrării în vigoare a licenței de pădure, el avea dreptul la despăgubiri (a se vedea §4 de mai sus), iar instanțele au decis că nu a reușit să livreze mașinile de lucru.
Bașvuran, invocând diferite dispoziții ale Contractului, se plânge de lungimea perioadei de aproximativ trei ani și jumătate în care a fost lipsit de mașini și de neplată a daunelor care au rezultat. Bașvuran, în mod expres, susține că situația de rău nu permite continuarea activității mașinilor și că, fiind forțat să vândă unitățile de prelucrare a produselor miniere, își deteriorează situația economică. Bașvuran, de asemenea, critica instanțele pentru că i-a pus pe el responsabilitatea continuării exploatării mașinilor. Bașvuran a observat că nu există nicio problemă legată de protecția în mod public a MaHKEMEN DEIN DEERLENDİRMES SÖRLEȘMİȘ BANDİȘMİȘ 1 NO. PROLOGUL 1.
În acest context, Curtea a decis că, la scurt timp după ce a fost pusă mâna, pe 2 septembrie 1997, reclamantul a primit un permis de pădure care îi permite să continue activitățile de pădurire în pădure fără a încălca regulile. Bașvuran a depus, de asemenea, o sumă de bani pentru a garanta refacerea despăgubirii de pădurire.
În opinia Curții, acest motiv este foarte puțin grav comparativ cu prejudiciul pe care reclamantul l-a solicitat în cazul procesului el-koyma. Judecătorii care nu au interzis cererea de reparații au fost de părere că cauza nu a fost o problemă de gravă, deoarece nu au putut să stabilească sursele de prejudicii, iar în cazul mașinilor, nu au putut să le verifice.
În realitate, instanța nu a dat niciun răspuns pozitiv sau negativ cu privire la cererea reclamantului de returnare a mașinilor (a se vedea §9 de mai sus) Curtea observă, de asemenea, că reclamantul a indicat că mașinile au fost achiziționate la data de 30 iunie 1997 și că, în urma datei de cumpărare, a fost necesară o perioadă de trei luni de timp pentru a fi eliminate barierele dintre mașini. Cu toate acestea, instanța menționează că persoana care a fost eliminată la mașini nu a fost încă nevoită să recunoască că dreptul la o măsură de reparare a mașinilor a fost eliminat. Curtea a decis că nu este suficient pentru a justifica o astfel de restituire a mașinilor pe baza informațiilor care au fost furnizate de către persoana responsabilă cu menținerea proprietății mașinilor și că nu este suficient pentru a justifica o astfel de restituire.
În plus, Curtea a considerat că există condiții speciale care impun continuarea cererii de despăgubire a reclamantului (Contractul nr. 37 din decembrie, c) și că există condiții speciale care impun continuarea cererii de despăgubire a reclamantului (Contractul nr. 37 din decembrie, c) și că există condiții speciale care impun continuarea cererii de despăgubire a reclamantului (Contractul nr. 37 din decembrie, c) și că există condiții speciale care impun continuarea cererii de despăgubire a reclamantului (Contractul nr. 37 din decembrie, c) și că există condiții speciale care impun continuarea cererii de despăgubire a reclamantului (Contractul nr. 37 din decembrie, c) și că există condiții speciale care impun continuarea cererii de despăgubire a reclamantului (Contractul nr. 37 din decembrie, c) și că există condiții speciale care impun continuarea cererii de despăgubire a reclamantului (Contractul nr. 37 din decembrie, c) și că există condiții speciale care impuncă continuarea cererii de despăgubire a reclamantului (Contractul nr. 1 din decembrie, c) și că nu există condiții speciale care să permită continuarea cererii de despăgubire a reclamantului (Contractul nr. 37 din decembrie, c) și că nu există condiții care să permită reînnoirea cererii de despăgubire a cererii de despăgubire a reclamantului (Contractul nr. 89, c) și că nu există condiții care să permită continuarea cererii de despăgubire a cererii de despăgubire a reclamantului (Contractul nr. 89, c) și că nu există condiții care se pot aplica în cazul cererii de despăgubirilor de despăgubire a reclamantului (Contractul nr. 89, c) și că nu există o altă parte a cerere de despăgubire a reclamantului (Contractul nr. 89, c) (Contractul nr. 89/209/209/209/2029, c), nr
Hotărârea a fost pronunțată în limba franțuză și a fost comunicată în scris Curții la 13 decembrie 2022 în conformitate cu articolele 77 (2) și (3) din Regulamentul Curții.Dorothee von Arnim Egidijus Kūris
(Bașvuru No. 72099/10)
KARAR
13 Aralık 2022
İșbu karar kesinleșmiștir. Bazı șekli düzeltmelere tabi tutulabilir.
Ertașay Madencilik/Türkiye davasında,
Bașkan
Egidijus Kūris,
Hâkimler
Pauliine Koskelo,
Frédéric Krenc
ve
Bölüm Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Dorothee von Arnim’in katılımıyla Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
Bir Türk vatandașı olan ve merkezi Adana’da yer alan, Adana Barosuna bağlı Avukat Hazar Güzel tarafından temsil edilen Ertașay Madencilik șirketinin (“bașvuran”) 8 Kasım 2010 tarihinde, Türkiye Cumhuriyeti aleyhine, İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlișkin Sözleșme’nin (“Sözleșme”) 34. maddesi uyarınca Mahkeme’ye yapmıș olduğu bașvuruyu (no. 72099/10),
Bașvurunun, Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Dairesi Bașkanı Hacı Ali Açıkgül tarafından temsil edilen Türk Hükümetine (“Hükümet”) bildirilmesine ilișkin kararı,
Tarafların görüșlerini,
Hükümetin bașvurunun bir komite tarafından incelenmesine ilișkin itirazının Mahkeme tarafından reddedildiği kararı dikkate alarak,
22 Kasım 2022 tarihinde kapalı oturumda gerçekleștirilen müzakerelerin ardından söz konusu tarihte așağıdaki kararı vermiștir:
Bașvuru, bașvuran șirketin iș makinelerine el konulması ve söz konusu ihtiyati tedbirin devam etme süresine ilișkindir.
Bașvuran, yetkili makamlardan, ormanlık alanda bulunan bir madeni ișletme ruhsatı ve izni almıștır. Bașvuran ayrıca, ormanlardan sorumlu idareden, faaliyet izni (bundan sonra “orman izni” olarak anılacaktır) almıștır.
Bașvuran, 13 Haziran 1997 tarihinde, orman idaresi tarafından, orman izninin 1997 yılının Șubat ayında son erdiğine, bölgedeki madencilik faaliyetinin bu tarihten itibaren yasa dıșı olduğuna ve faaliyete devam etmesinin kendisini adli ișlemlere maruz bırakacağına dair bilgilendirilmiștir.
Bașvuran, aynı gün, orman izni talebinde bulunmuștur. Böyle bir izin, 24 Eylül 1997 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, 2 Eylül 1997 tarihinde kendisine verilmiștir.
Bu sırada, orman idaresi, 18 Ağustos 1997 tarihinde, söz konusu yerde inceleme yapılması sırasında, bașvuranın faaliyetlerine izinsiz olarak devam ettiğini tespit etmiș ve kendisine göre suç aletlerini teșkil eden bir delici, ekskavatör ve kompresöre el koymuștur.
Bașvuran, 18 Eylül 1997 tarihinde, yediemine teslim edilen iș makinelerinin, daha sonra makinelerin müsaderesine ilișkin bir adli kararın verilmesi halinde bunların yetkili makamlara iade edileceğine dair yazılı bir taahhüt karșılığında kendisine iade edilmesini talep etmiștir.
İdare, Adana Ticaret Odasından, söz konusu makinelerin, bir cezai kovușturma sonucunda müsadere edilebilecekleri gerekçesiyle iș makineleri siciline (“sicil”), satıșını veya devrini yasaklayan bir șerhin düșülmesini talep etmiștir.
Ticaret Odası, bu talebe cevap olarak, el konulan iș makinelerinin sicile kayıtlı olmadığını belirtmiștir.
Bu görüșme bașvurana bildirilmemiș görünmektedir ve 18 Eylül 1997 tarihinde bașvuranın mülkün iadesi talebi (bkz. yukarıdaki 6. paragraf) cevapsız kalmıștır.
Aladağ Sulh Ceza Mahkemesi (“Sulh Ceza Mahkemesi”), bașvuran hakkında bașlatılan ceza kovușturmaları kapsamında, 1 Temmuz 1999 tarihli kararla, ilgiliye atfedilen fiillerin idari para cezası ile cezalandırılabileceği kanaatine vararak görevsizlik kararı vermiștir.
Sulh Ceza Mahkemesi, ayrıca, 23 Aralık 1999 tarihli kararında, bașvuranın ağaçlandırma tazminatına yönelik olarak teminat yatırdığını, idarenin bașvurana herhangi bir ceza tebliğ etmediğini ve sonuç olarak, herhangi bir suç tespit edilemediğini açıklayarak, idarenin müsadere talebini de reddetmiștir. Sulh Ceza Mahkemesi, dolayısıyla, söz konusu makinelerin bașvurana iade edilmesine karar vermiștir.
İdare, bu karara karșı temyiz bașvurusunda bulunmuș ve temyiz bașvurusu Yargıtay tarafından 1 Kasım 2000 tarihinde reddedilmiștir. El konulan makineler, 6 Șubat 2001 tarihinde iade edilmiștir.
Bașvuran, daha sonra tazminat davası açmıș ve bu dava reddedilmeden önce çeșitli hukuk yollarının kullanılmasına neden olmuștur. Mahkemeler, bașvuranın, ilke olarak, orman izninin yürürlüğe girdiği tarih olan (yukarıdaki 4. paragraf) 24 Eylül 1997 tarihinden itibaren iș makinelerinin iade edilmemesi nedeniyle maruz kalınan zarar için tazminat alma hakkı olduğu kanaatine varmasına rağmen, bașvuranın ciddi bir hata yaptığını değerlendirmiștir. Mahkemeler, ormancılık izninin yürürlüğe girdiği tarih olan 24 Eylül 1997’den itibaren iș makinelerinin iade edilmemesi nedeniyle uğranılan zarar için davacının, prensipte tazminat alma hakkına sahip olmasına karșılık (bkz. yukarıdaki 4. paragraf), ağır kusuru bulunduğu kanaatine varmıștır. Mahkemelerin incelemesine göre, idare, yediemine teslim edilen makineleri bașvurana iade etmeyi istemiș ancak makinelerin sicile tescil edilmemesi, müsadere kararı verilmesi durumunda makinelerin, kullanılabilirliğini güvence altına alacak șekilde devredilmesine ilișkin bir yasağın sicile kaydedilmesini önleyerek, idarenin iade ișlemini yapmasını engellemiștir. Sonuç olarak, bașvuranın, uğradığı zarara neden olmada kusurlu olduğu ve bu nedenle tazminat almaya hakkı bulunmadığı sonucuna varılmıștır.
Bașvuran, Sözleșme’nin çeșitli hükümlerini ileri sürerek, makinelerinden yoksun bırakıldığı yaklașık üç buçuk yıllık sürenin uzunluğundan ve bundan doğan zararın tazmin edilmemesinden șikâyetçidir. Bașvuran, el koyma durumunun devam etmesinin faaliyetini sürdürmesini engellediğini ve kendisini maden ürünleri ișleme birimlerini satmak zorunda bırakarak, ekonomik durumunu bozduğunu ifade etmektedir. Bașvuran, ayrıca, el koymaya devam edilmesi konusunda tek sorumluluğu kendisine atfettiği için mahkemeleri eleștirmektedir.
Mahkeme, bașvurunun, yalnızca Sözleșme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesi kapsamında incelemesi gerektiği kanaatindedir.
Mahkeme, bașvurunun, açıkça dayanaktan yoksun olmadığını ve Sözleșme’nin 35. maddesi uyarınca bașka herhangi bir gerekçe ile kabul edilemez olmadığını tespit ederek, kabul edilebilir olduğuna karar vermiștir.
Mal varlıklarına el konulmasına ve bu el koymanın Sözleșme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesine uygunluğuna ilișkin genel ilkeler özellikle
Łysak/Polonya
(no. 1631/16, §§ 75-78, 7 Ekim 2021) kararında ortaya konmuștur.
Mahkeme, bașvuranın makinelerine el konulmasının ve bu tedbirin sürdürülmesinin, 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesinin ikinci bendi anlamında mülkiyetin kullanılmasını düzenleyen bir tedbir teșkil ettiği kanaatindedir. Mahkeme, müdahalenin yasallığı ve meșruiyeti hakkında herhangi bir sorun olmadığını gözlemlemekte ve davada öne çıkan noktanın orantılılık olduğunu değerlendirmektedir.
Bașvuranın makinelerine bașlangıçta, müsadereye ilișkin olası bir adli kararının uygulanmasını ve yeniden ağaçlandırma için tazminat ödenmesini garanti altına almak ve suçun devam etmesini önlemek gibi üç yönlü bir amaç içeren idari bir kararla el konulmuștur. Bu tedbir yaklașık üç buçuk yıl boyunca sürmüștür.
Mahkeme, bu bağlamda, el koymadan kısa bir süre sonra, 2 Eylül 1997 tarihinde, bașvuranın, yönetmelikleri ihlal etmeden orman alanında madencilik faaliyetlerine devam etmesini sağlayan bir orman izni aldığını gözlemlemektedir. Bașvuran ayrıca, yeniden ağaçlandırma tazminatını garanti altına almak için bir miktar para yatırmıștır. Nitekim Sulh Ceza Mahkemesi, 1 Temmuz ve 23 Aralık 1999 tarihli kararlarla, bașvuran hakkında bașlatılan ceza kovușturmalarını inceleme yönünde görevsizlik kararı vermiș ve idare tarafından sunulan müsadere talebini reddetmiștir.
Hükümet, iade kararı veren ilk derece mahkemesi kararının, idare tarafından yapılan temyiz sonucunda uygulanabilir olmadığını belirtirken, Mahkeme, 6831 sayılı Orman Kanunu’nun 84. maddesinin 9. bendinin, olayların meydana geldiği dönemde, el konulan eșyaların “sanık lehine karar verilmesi halinde derhal” iade edilmesini öngördüğünü ve kararın kesin olması gerektiğini belirtmediğini gözlemlemektedir.
Mahkeme, 20. paragrafta belirtilen gelișmelerden sonra, el koyma gerekçelerinin zayıfladığını kaydetmektedir. Geriye kalan tek gerekçe, Sulh Ceza Mahkemesinin 23 Aralık 1999 tarihli kararını bozan olası bir Yargıtay kararından sonra mahkemeler tarafından verilebilecek bir müsadere kararının uygulanmasını güvence altına alma ihtiyacıydı. Mahkeme’ye göre bu, el koyma ișleminin devam etmesinin bașvurana verdiği zarara kıyasla çok az ağırlığa sahip bir gerekçedir.
Tazminat talebini inceleyen mahkemeler, makinelerin tescil edilmemesinin, makinelerin iade edilmemesinin nedeni olduğu kanaatine varmıștır. Mahkemelere göre, ormancılık izninin verilmesi, ilke olarak makinelerin iadesine yol açmalıydı, bu da el koyma durumunda makinelerin kullanılabilirliğini sağlayacak bir elden çıkarma yasağının sicile kaydedilmesine bağlıydı. Ancak mahkemeler, tescil yapılmamıș olmasının böyle bir durumu imkânsız hale getirmesi nedeniyle, tedbirin devam etmesinin, makinelerin tescil edilmemesinde bașvuranın ağır ihmalinden kaynaklandığını değerlendirmiștir. Bu nedenle mahkemeler, ihtilaf konusu tedbirin sürdürülmesinden kaynaklanan zarar için bașvurana tazminat ödenmesini reddetmiștir.
Mahkeme, ilk olarak, tescil yapılmamıș olmasının mülkün iadesine değil, sicile kayıt yapılmasına engel teșkil ettiğine dikkat çeker.
Mahkeme, idarenin, tescil eksikliği nedeniyle el koyma tedbirini sürdürmüș olmasına rağmen, bașvuranı durumdan veya tescil ettirmesi halinde araçları kendisine iade etmeye hazır olduklarından haberdar etmediklerini kaydetmiștir. Gerçekte idare, bașvuranın makinaların iadesi talebine ilișkin olumlu ya da olumsuz herhangi bir yanıt vermemiștir (bkz. yukarıdaki 9. paragraf)
Mahkeme ayrıca, bașvuranın, makinelerin 30 Haziran 1997 tarihinde alındığını ve el koyma tarihinde, makinelerin tesciline yönelik üç aylık sürenin henüz dolmadığını belirttiğini gözlemlemektedir. Bununla birlikte Mahkeme, makinelere el konulmuș olmasının, bunların kaydedilmesini engellemediğini belirtmektedir.
Ancak Mahkeme, tedbirin sürdürülmesi konusunda tek bașına sorumluluğun idare tarafından bilgilendirilmeyen bașvurana atfedilmesini haklı çıkarmak için yeterli olmadığı kanaatindedir.
Yukarıda belirtilen tüm nedenlerle, bașvuranın așırı bir yüke katlanmak zorunda kaldığı ve kamusal menfaat ile bireyin temel haklarının korunması ihtiyacı arasındaki âdil dengenin bozulduğu sonucu çıkmaktadır.
Dolayısıyla, Sözleșme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiștir.
Bașvuran, maddi tazminat olarak 700.000 avro ve manevi tazminat olarak 100.000 avro talep etmektedir.
Mahkeme, daha önce, davalı Devleti ilgilendiren mülkiyet hakkına ilișkin davalarda, ulusal hukukun, Mahkeme tarafından tespit edilen bir ihlalin sonuçlarını ortadan kaldırmaya imkân tanıdığına karar verdiğini hatırlatmaktadır (
Kaynar ve diğerleri/Türkiye
, no. 21104/06 ve 2 diğer bașvuru, §§ 64-82, 7 Mayıs 2019). Bu nedenle Mahkeme, bașvuranın tazminat talebi hakkında karar verilmesinin gerekli olmadığı kanaatindedir. Nitekim Mahkeme, bașvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı gösteren herhangi bir neden bulunmadığı kanaatindedir (Sözleșme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının c) bendi). Mahkeme ayrıca, somut olayda, Sözleșme ve Protokolleri tarafından güvence altına alınan insan haklarına saygı ilkesine ilișkin olarak bașvurunun incelenmesinin devamını gerektiren özel koșulların bulunmadığı görüșündedir (Sözleșme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının
son
(
in fine
) cümlesi). Mahkeme, bu sonuca, koșulların gerektirdiği durumda, Sözleșme’nin 37 § 2 maddesi uyarınca bașvuruyu yeniden dava listesine alma yetkisini göz önünde bulundurarak vardığını açıklamıștır (
Saraç ve diğerleri/Türkiye
, no. 23189/09, § 122, 30 Mart 2021).
Sonuç olarak, bașvurunun Sözleșme’nin 41. maddesi bağlamında ileri sürülen maddi ve manevi tazminat talebine ilișkin kısmının kayıttan düșürülmesi gerekmektedir.
Bașvuran ayrıca, yapmıș olduğunu belirttiği masraf ve giderler için 10.000 avro talep etmektedir. Mahkeme, söz konusu talebin yanında ilgili herhangi bir kanıtlayıcı belgenin ibraz edilmediğini tespit ederek bu talebi reddetmektedir (
Altay/Türkiye (no. 2)
, no. 11236/09, §§ 84 ve 87, 9 Nisan 2019 kararı ile karșılaștırın).
Bașvurunun kabul edilebilir olduğuna;
Sözleșme’ye Ek 1. No.lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;
Bașvurunun Sözleșme’nin 41. maddesi bağlamında ileri sürülen maddi ve manevi tazminat talebine ilișkin kısmının kayıttan düșürülmesine;
Âdil tazmine ilișkin kalan taleplerin reddine
karar vermiștir.
İșbu karar Fransızca dilinde tanzim edilmiș olup, Mahkeme İç Tüzüğü’nün 77. maddesinin 2 ve 3. fıkraları gereğince 13 Aralık 2022 tarihinde yazılı olarak bildirilmiștir.
Dorothee von Arnim
Egidijus Kūris
Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Bașkan