AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KABUL EDİLEBİLİRİK HAKKINDA HUKUMU AȘTUMEA nr. 44986/16 Salim BAYIR / Türkiye, urmat de președintele Egidijus Kūris Hâkimler Pauliine Koskelo, cu participarea lui Frédéric Krenc și a directorului adjunct al Departamentului de Afaceri Juridice Dorothee von Arnimin, cu data de 24 ianuarie 2023 de către Curtea Europeană a Drepturilor Omului (Divisiunea a doua), a cărei plângere a fost depusă de către Republica Turcia, pe baza propriei sale acțiuni, a venit în urma modificării din 1943, a nașterii, din Trabükük, a cărei plângere a fost depusă, iar a celor de la Tarıkeseri Baroslu și Karaköy H. Arsakan H. Hürriș, cu privire la următoarele întrebări legate de aplicarea planului de urgență a Trabük, a cărui aplicație a fost interzisă de către președintele H.
În conformitate cu prevederile Planului de reformă din Trabzon, în vigoare la acea dată, o parte din proprietatea reclamantului era verde, iar cealaltă parte era isabet. 4 .Belediile Trabzonului au întocmit un plan de implementare care urmărea să pună în aplicare deciziile prevăzute în planul de reformă. În acest context, în special, din cauza faptului că cererea de proprietate a avut o parte mică din ponderea totală a dimensiunilor anuale ale clădirii de piatră, cererea de proprietate a avut o parte mică din ponderea totală a dimensiunilor anuale ale clădirii de piatră, iar partea cealaltă a fost isabet. 4 .Belediile Trabzonului au decis la 22 octombrie 1992 cu data de 24 februarie 1984 de 2981 că nu este posibil să se transfere în contul lor o parte din aceste pietre pentru a le obține.
8 . instanța a pronunțat o hotărâre iptaline la 28 martie 2007 privind hotărârea iptaline a planului de implementare datată 22 octombrie 1992. în loc ca acțiunile de 81,03 m2 să fie transformate în bani imobiliari, reclamantul a decis că, în loc să fie transformate în bani imobiliari, persoana interesată poate să dea un pachet de bani imobiliar în zona în care se află inițial transportul. 9 . a discutat cu instanța de judecată la 22 mai 2009 privind hotărârea iptaline, care a fost aprobată.
În cele din urmă, Curtea de la Trabzon a constatat că scopul reclamantului a fost să nu fie consumate pietrele de piatră, pe baza evaluării căreia a fost făcută o judecată în justiție. 13. Curtea de Apel a constatat, în primul rând, că nu există niciun drept de proprietate asupra acțiunii imobile a lui Belediyen. 14. Curtea de Apel a decis că aplicarea drepturilor individuale ale reclamantului este în mod echitabil. 15. Curtea de Apel a decis că nu este necesară o judecată în justiție pentru a se aplica planul de protecție a cetățenilor, deoarece a fost elaborat un nou plan de protecție a cetățenilor.
În acest caz, el a încălcat art. 6 din Convenție și art. 1 din Protocolul nr. 1 al Convenției, și susține că căile de atac formulate de Curtea provincială nu au efect în sensul articolului 13 din Convenție. MAHERMENİN DEĞLENDİRMESİ 16. Curtea a constatat că, în urma eșecului și a eșecului în procesul de judecată, Curtea a apreciat că nu a primit nici o recomandare juridică și a reamintit că nu este necesar ca reclamantele depuse de către reclamante sau de către guverne să fie legate exclusiv de orice pretenție a victimei (în cazul Anfezdının/Yunanök [D. No. 123], 2045/14, 85, 19 decembrie 2018, Curtea provincială a observat că nu este necesar să se exprime în mod direct în cazul Anfezdın/Yunanök [D. No. 123], 2045/14, 18 decembrie 2018, § 1 și căile de atac formulate de către Anfezdın/Yunanök [D. No. 17], 2085/12, 18 decembrie 2018, § 1 și căile de atac ale celorlalți reprezentanți în cazul Anfezdın/Yunanök [D. No. 17], 17 decembrie 2018, § 1 și în cazul Anfezdın/Yunan/Yunanök [D. No. 17], 2085/12, 17 decretul de judecată de judecată a fost pronunțat în instanță, în cazul Anfezdın/Yunanök [D. No. 17], 17 decretul de judecată a condamnare de judecată a condamnare a lui Anfezdın/Yunanök [D. No. 17], 17 decretul de judecată a lui Anfezdın/Yunan, 17 decretul de județului Martins, 17 decretul Martins, 18 decretul Martins, 18 decretul Martins, decretul Martins, decretul Martins, decretul 22/1068/12, 18 decretul de judecată de judecată de judecată a fost pronunțului de judecată, 18 decretul judecată, 18 decretul Anfezdin, 22 decretul Martins
Prin urmare, plângerile adresate unei persoane împotriva unui stat nu pot fi aplicate în acest context dacă o persoană nu a folosit anterior căile de atac ale sistemului judiciar din București și nu a folosit anterior căile de atac ale sistemului judiciar din București (Gherghina/România (B.K.) [BD], no. 42219/07, § 84, 9 iulie 2015).20 Curtea a decis că nu poate fi aplicată o indemnizație pentru deturnarea bunurilor de proprietate sau a unei proprietăți în cauză, în special în cazul în care aceasta nu a fost întocmită în mod corespunzător în urma unei acțiuni în cauză.
Cu toate acestea, în această cauză, Curtea observă că autoritățile au, în conformitate cu Legea privind anumite măsuri aplicabile unor parceri în conformitate cu Legea nr. 2981 din 24 februarie 1984 privind imoralitatea și imortalizarea în zonele în care se aplică dispozițiile legii nr. 2981 din 24 februarie 1984, dreptul de a redefinie parcurile și de a modifica planul de construcții în ceea ce privește practicile imoralității (§22).
În plus, în opinia Curții, în condițiile cauzei, reducerea acțiunii imobile alocate reclamantului, de asemenea, nu este rezultatul unei cereri de despăgubire, deoarece, pe de o parte, a trecut aproape 14 ani de la aprobarea planului de exploatare pe care interesatul l-a contestat (§4) până la depunerea cererii sale la instanța de administrație (§7), iar pe de altă parte, în acest interval a trecut aproape 14 ani de la aprobarea planului de exploatare și de la depunerea cererii sale la instanța de administrație (§7), iar, pe de altă parte, transformarea urbană care a avut loc în această perioadă nu a fost evaluată, deoarece la sfârșitul acțiunii planului de exploatare nu a mai rămas altă soluție care să specifice inițial spațiul care ar putea fi utilizat pentru administrarea, restul și utilizarea proprietății.
În plus, Curtea observă că, deși, la prima vedere, au caracter efectiv (a priori), nu au folosit aceste căi de aplicare a legii fără a dovedi existența unor condiții speciale care să-l scutească de această obligație.26 În acest context, Curtea amintește că, în cazul în care se suspectează că o cerere care nu va avea în mod clar un rezultat definitiv, nu există o cale suficientă de a justifica utilizarea unui astfel de drept (în conformitate cu hotărârile judecătorilor Kūriski Vujdić și altele, în cazul în care acesta nu este adecvat) [Bezina, 17/11/2013], nu este necesar să fie respinsă cererea în cauză, iar în cazul în care nu există o cale clară de a obține un rezultat definitiv, nu este necesar să fie acceptată.27 Curtea amintește că, în acest context, există o cale de a susține că nu există un rezultat clar de a obține un rezultat definitiv, dar există o posibilitate de a justifica utilizarea unui astfel de drept (în conformitate cu Hotărârile judecătorului Kūriski Vujdić și al altor judecătorici din Baștina, în cazul în care nu este necesar să fie acceptată cererea în cazul în care nu este necesar).
Bașvuru No. 44986/16
Salim BAYIR / Türkiye
Bașkan
Egidijus Kūris
Hâkimler
Pauliine Koskelo,
Frédéric Krenc
ve
Bölüm Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Dorothee von Arnim’in katılımıyla 24 Ocak 2023 tarihinde komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan davanın temelinde bulunan,1943 doğumlu, Trabzon’da ikamet eden ve Karlsruhe Barosuna bağlı Avukat H. Arslan tarafından temsil edilen Türk vatandașı Salim Bayır’ın (“bașvuran”) 22 Haziran 2016 tarihinde, İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlișkin Sözleșme’nin (“Sözleșme”) 34. maddesi uyarınca yapmıș olduğu 44986/16 no.lu bașvuruyu,
Sözleșme’nin 6 ve 13. maddeleri ile Sözleșme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesine ilișkin șikâyetlerin, Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Dairesi Bașkanı Hacı Ali Açıkgül tarafından temsil edilen Türk Hükümetine (“Hükümet”) bildirilmesine ve bașvurunun geri kalan kısmının kabul edilemez olarak beyan edilmesine ilișkin kararı,
Tarafların görüșlerini dikkate alarak,
Gerçekleștirilen müzakerelerin ardından așağıdaki kararı vermiștir:
1.
Dava, bașvuranın mülkiyetine saygı gösterilmesi hakkı ile ilgilidir. Olayların meydana geldiği dönemde Almanya’da yașadığını beyan eden bașvuran, Trabzon Belediyesi tarafından uygulama imar planında yapılan değișikliğin kendi açısından yol açtığı sonuçlardan șikâyet etmektedir.
2.
Bașvuran, ihtilaf konusu değișiklik öncesinde, Trabzon’da tapu kütüğünde 82 parsel numarasında kayıtlı 8163 m
2
yüzölçümlü bir tașınmazın 100 m
2
lik kısmına sahiptir.
3.
O tarihte yürürlükte olan Trabzon ıslah imar planının hükümlerine göre, bașvuranın tașınmazının bir kısmı “yeșil alana”; diğer kısmı ise yola isabet etmekteydi.
4
.
Trabzon Belediyesi 22 Ekim 1992 tarihinde, 24 Șubat 1984 tarihli 2981 sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İșlemler Hakkında Kanun uyarınca, ıslah imar planıyla öngörülen kararları uygulamaya koymayı amaçlayan bir uygulama imar planı hazırlamıștır. Bu bağlamda özellikle, bașvuranın, tașınmazın toplam yüz ölçümüne oranla küçük bir paya sahip olması nedeniyle, kendisine, tașınmazının bașlangıçta bulunduğu alanda müstakil bir parsel vermek mümkün olmadığından, İdare söz konusu tașınmazı bedele dönüștürmüștür. Trabzon Belediyesi 3194 sayılı Kanun’un 18. maddesi uyarınca, tașınmazından 18,97 m
2
düzenleme ortaklık payı kesilerek, 81,03 m
2
lik hissesinin bedele dönüștürüldüğü ve ipotek alacaklısı yapıldığı sonucunu çıkarmıștır.
5.
4 Eylül 1998 tarihinde, ilgili borçlulardan bazıları, tașınmazlarının ipotek bedellerini bir banka hesabına yatırmıștır. Trabzon İcra Mahkemesi bunun üzerine, tapu sicilinde bu bağlamdaki kayıtların terkinine karar vermiștir. O dönemde Almanya’da yașayan bașvuran, bu yargılamaya taraf olmamıștır.
6
.
29 Aralık 2008 tarihinde, bașvuranın, ipotek kapsamında kendisine ödenmesi gereken alacak tutarını, ilgili mevzuatın öngördüğü on yıllık süre içinde almak için müracaatta bulunmaması sebebiyle, söz konusu para Hazineye aktarılmıștır.
İmar Planının İptali
7
.
Bașvuran 26 Haziran 2006 tarihinde, 22 Ekim 1992 tarihli uygulama imar planının iptali istemiyle Trabzon İdare Mahkemesine bașvurmuștur.
8
.
Mahkeme 28 Mart 2007 tarihli kararla, ihtilaf konusu planın iptaline karar vermiștir. Nitekim bașvuranı, 81,03 m
2
lik hissesi bedele dönüștürülerek ipotek alacaklısı yapmak yerine, İdarenin ilgiliye, tașınmazının bașlangıçta bulunduğu alanda müstakil bir parsel verebileceği kararına varmıștır.
9
.
Danıștay 22 Mayıs 2009 tarihli kararla, bu kararı onamıștır.
Yeni Uygulama İmar Planının Kabul Edilmesi
10
.
28 Mart 2007 tarihli kararın ardından (8. paragraf), Trabzon Belediye Encümeni 24 Ocak 2008 tarihinde yeni bir plan hazırlayarak, tașınmazının bașlangıçta bulunduğu parselde geriye kalan ve kullanılabilir olan
19.74 m
2
lik alanı bașvurana tahsis etmiștir.
Kamulaștırmasız El Atma Nedeniyle Tazminat Davası
11.
Bașvuran 12 Kasım 2009 tarihinde, ulusal mahkemeler önünde, İdare aleyhine kamulaștırmasız el atmadan kaynaklı tazminat davası açmıștır. Belediyenin 24 Ocak 2008 tarihli yeni imar planını kabul etmesi sonrasında tașınmazının yüz ölçümünde 61,29 m
2
azalma olmasından șikâyetçi olmuștur.
12.
Dava reddedilmiștir. Trabzon Asliye Hukuk Mahkemesi kararında öncelikle, Belediyenin ihtilaf konusu tașınmaz hissesinde herhangi bir hak sahipliğinin bulunmadığını gözlemlemiștir. Daha sonra, bașvuranın, hisseleri artırılan müșterek malikler aleyhine yetkili mahkemeler önünde telafi edici tazminat davası açarak, ihtilaf konusu parsel üzerindeki hissesinin azaltıldığı iddiasıyla șikâyette bulunabileceğini kaydetmiștir. Son olarak, İdare tarafından bașvuranın tașınmazına kamulaștırmasız el atılmadığı değerlendirmesinde bulunmuștur.
13.
Yargıtay, söz konusu kararı bütün hükümleriyle onamıștır.
14.
Bașvuranın bireysel bașvuruda bulunduğu Anayasa Mahkemesi, bașvurunun reddine karar vermiștir. Anayasa Mahkemesi 16 Mart 2013 tarihli kararında, İdarenin, ilgilinin tașınmazını kamulaștırmadığı, vatandașların yararına yeni bir uygulama imar planı hazırladığı ve bu nedenle, mahkemelerin, bașvuranın kamulaștırmasız el atma nedeniyle tazminat talep ettiği davayı haklı olarak reddettiğine hükmetmiștir. Bașvuranın haklarını savunmak için ya 24 Ocak 2008 tarihli uygulama imar planının ya da tașınmazın tapu kütüğüne kendi adına tescil edilmesi amacıyla üçüncü șahısların tapusunun iptali için dava açmıș olması gerektiğini eklemiștir. Anayasa Mahkemesi netice itibarıyla, mülkiyet hakkının ihlal edildiğine yönelik iddiayla ilgili olarak iç hukuk yollarının tüketilmediği; adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasının ise açıkça dayanaktan yoksun olduğu gerekçeleriyle bașvurunun kabul edilemez olduğuna karar vermiștir.
15.
Bașvuran, Mahkeme önünde esas olarak, maliki olduğu tașınmazın bir kısmından tazminat ödenmeksizin yoksun bırakıldığından șikâyet etmektedir. Bu durumun, Sözleșme’nin 6. maddesini ve Sözleșme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesini ihlal ettiği kanaatindedir. Ayrıca, Anayasa Mahkemesi tarafından ileri sürülen bașvuru yollarının Sözleșme’nin 13. maddesi anlamında etkili olmadığını da ileri sürmektedir.
16.
Mahkeme, olay ve olguların hukuki tavsifini kendisinin takdir ettiğini ve bașvuranlar veya hükümetler tarafından bunlara atfedilen nitelendirmelere bağlı olmadığını hatırlatmaktadır (
Molla Sali/Yunanistan
[BD], no.
20452/14, § 85, 19 Aralık 2018 ve
Radomilja ve diğerleri/Hırvatistan
[BD], no. 37685/10 ve 22768/12, §§ 123-126, 20
Mart 2018). Mevcut davada șikâyetlerin ifade edilme șeklini dikkate alan Mahkeme, davanın yalnızca Sözleșme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesi kapsamına girdiği ve dolayısıyla davayı bu madde açısından incelemek gerektiği kanaatine varmaktadır.
17.
Mahkeme, Hükümetin özellikle, iç hukuk yollarının tüketilmediği iddiasında bulunduğunu gözlemlemektedir. Bu bağlamda, bașvuranın mağdur olduğu herhangi bir kamulaștırmasız el atma olmadığından, bu temelde ulusal mahkemeler önünde açılan davanın bașarısızlıkla sonuçlandığını ileri sürmektedir. Avukat tarafından temsil edilen ilgili kișinin, haklarını savunmak için daha ziyade Anayasa Mahkemesinin ișaret ettiği hukuk yollarına bașvurması gerektiğini ifade etmektedir.
18.
Mahkeme, bașvuranın, Hükümetin iddiasına karșı çıktığını ve mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri sürmekte ısrar ettiğini kaydetmektedir.
19.
Mahkeme, Sözleșme’nin 35. maddesinin 1. fıkrası uyarınca, Devletlerin, iç hukuk düzeninde durumu düzeltme imkânı bulmadan önce uluslararası bir kuruluș önünde eylemlerine ilișkin hesap vermek zorunda olmadıklarını hatırlatmaktadır. Bu nedenle, bir kiși, bir Devlet aleyhine yöneltilen șikâyetler hususunda, bu bağlamda o Devletin hukuk sisteminin sunduğu hukuk yollarını daha önce kullanmamıș olması halinde Mahkemeye bașvuruda bulunamaz (
Gherghina/Romanya
(k.k.) [BD], no. 42219/07, § 84, 9 Temmuz 2015).
20.
Mahkeme, bașvuranın, tașınmazına kamulaștırmasız el atma olarak gördüğü bir olay sonrasında idare aleyhine açtığı tazminat davasının uygun bir hukuk yolu olușturmadığı kanaatine varmaktadır.
21.
Bu bağlamda, Mahkeme öncelikle, kamulaștırmasız el atmanın, İdarenin tașınmaz malı ișgal etmesi ve tașınmaz malın, mülkiyet devrine ilișkin en ufak bir resmi ișlem ve beyan ya da en ufak malik tazminatı olmaksızın, kamu mirasının bir parçası olarak kabul edilmesi için bu mülkün kullanım amacını geri döndürülemez șekilde değiștirmesinden olușan yasa dıșı bir uygulama olduğunu hatırlatmaktadır (
Sarıca ve Dilaver/Türkiye
, no. 11765/05, §§ 43 ve 44, 27 Mayıs 2010, kararı ile karșılaștırınız.). Ancak mevcut davada Mahkeme, İdarenin, bașvuranın tașınmazını, resmi kamulaștırma kurallarına aykırı olarak ve tazminat ödemeden sahiplenmesinin söz konusu olmadığını; ancak yetkililerin, 24 Șubat 1984 tarihli 2981 sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İșlemler Hakkında Kanun uyarınca, parselleri yeniden belirleyerek ve tașınmazları yeniden tahsis ederek uygulama imar planında değișiklik yapmakla yetindiklerini gözlemlemektedir (4. paragraf).
22.
Ayrıca idare mahkemeleri, belediyenin bașvurana tașınmazının bașlangıçta bulunduğu alanda müstakil bir parsel verebileceğine karar vermiș oldukları halde (8 ve 9. paragraflar), İdarenin, bu mahkeme kararını, tașınmazının bașlangıçta bulunduğu parselde geriye kalan ve kullanabilir olan alanı ilgili kișiye tahsis etmek suretiyle uyguladığını kaydetmektedir (paragraf 10).
23.
Ayrıca Mahkemeye göre, davanın koșullarında, bașvurana tahsis edilen tașınmaz hissesinin azalması, bir yandan ilgilinin șikâyet ettiği uygulama imar planının kabul edilmesi (4. paragraf) ile bu planın iptali istemiyle idare mahkemesine yapmıș olduğu bașvuru (7. paragraf) arasında neredeyse on dört yıl geçtiği ve diğer yandan, bu süre içerisinde gerçekleșen kentsel dönüșüm dikkate alındığında, uygulama imar planının iptali davası sonunda, idareye, geriye kalan ve kullanabilir olan alanı ilgiliye tahsis etmekten bașka çare kalmadığı için belediyenin bir kusurunun sonucu değildir. Bunlar, Mahkeme için dikkate alınması gereken belirleyici faktörlerdir; zira ikincillik ilkesinin gerektirdiği üzere, Devletin, Sözleșme kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle șikayette bulunmak isteyen bașvuranlara bir özen ve inisiyatif yükümlülüğü yüklemektedir (bk.
gerekli değișiklikler yapılmak koșuluyla
(
mutatis mutandis
),
Sokolov ve diğerleri/Sırbistan
(k.k.), no. 30859/10, §§
31-36, 14
Ocak 2014).
24.
Ayrıca, bașvurana tanınan alacak, belirlendiği tarihte, bașlangıçta kendisine ait olan tașınmazdaki hisselerinin değerine karșılık gelmekteydi (paragraf 4) ancak, ipotekle ilgili likit ve talep edilebilir alacağın hak sahibi olan kiși, yasal sürenin bitiminden önce bu alacağın ödenmesi yönünde talepte bulunmamıștır (paragraf 6). İlgili kiși burada da gerekli özeni göstermemiștir.
25.
Mahkeme ayrıca ve özellikle, bașvuranın, kendisine ait olduğunu düșündüğü alana tekabül eden tașınmazı talep etmek için Anayasa Mahkemesi tarafından belirtilen bașvuru yollarından birini kullanabileceği ve kullanması gerektiği kanaatindedir. Bunun yanı sıra,
ilk bakıșta görüldüğü üzere
(
a priori
) etkin niteliğe sahip olmalarına rağmen, bu gereklilikten kendisini muaf tutacak özel koșullar bulunduğunu kanıtlamadan, bu bașvuru yollarını kullanmadığını gözlemlemektedir.
26.
Mahkeme bu bağlamda, açık șekilde sonuçsuz kalacağı kesin olmayan belli bir bașvuru yolunun sonuca ulașmayacağına dair duyulan șüphenin, böyle bir hukuk yolu imkânının kullanılmamasını haklı göstermek için yeterli olmadığı yönündeki yerleșik içtihadını hatırlatmaktadır (
Vučković ve diğerleri/Sırbistan
(ilk itiraz) [BD], no.
17153/11 ve diğer 29
bașvuru, §
74, 25
Mart 2014).
27.
Mahkeme bu nedenle, Hükümetin itirazını kabul etmekte ve bașvurunun, Sözleșme’nin 35. maddesinin 1 ve 4. fıkraları uyarınca, iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle reddedilmesi gerektiği sonucuna varmaktadır.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Bașvurunun kabul edilemez olduğuna
karar vermiștir.
İșbu karar, Fransızca dilinde tanzim edilerek, 16 Șubat 2023 tarihinde yazılı olarak bildirilmiștir.
Dorothee von Arnim
Egidijus Kūris
Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Bașkan