35726/20 Burak İNAN / Türkiye Bașkan Jovan Ilievski, Hâkimler Lorraine Schembri Orland, Diana Sârcu, și Asociația de scriitori a Departamentului Dorothee von Arnimin, cu participarea Judetului European pentru Drepturile Omului (İkinci Bölüm), care a fost adunat ca Comitet la 11 aprilie 2023 cu participarea Judetului European pentru Drepturile Omului (İkinci Bölüm), născut în 1991 și înregistrat în Ankara Barosuna, reprezentat de Burak Y. Torun, un tânăr turc numit Burak Y. Torun (bașvuran), în cursul unei pregătiri în legătură cu istoria istoriei, a încheiat în urma unui incident de la 1 august 2016 în legătură cu o încheiere a Tratatului privind confidențialitatea drepturilor omului și a libertăților (Subordinarea drepturilor omului) la 34 august.
În timpul acestei perioade de urgență, Curul Bakanlar a emis o serie de decrete în temeiul articolului 121 din Anayasa, printre care decrete cu numerele 669 și 675 au fost adoptate la 31 iulie și 29 octombrie 2016, respectiv, și apoi aprobate de Parlament. 669 a fost adoptat de către KHK și toate instituțiile de instruire militară au fost suspendate și nu au fost necesare transferuri la școli civile (de exemplu, Yıldız ve Diğerleri / Türkiye (k.k.) [Comitetul] nr.10 135/19 și alte 18 decrete, 22 decembrie 2022).
6 . în cele din urmă, judecătorul, în calitate de Curte Generală, a decis pe 29 septembrie 2021 în cazul Ömer Kılıç, un caz similar. printr-o hotărâre de inadmisibilitate, prin 18 februarie 2020, Curtea a decis că nu există nicio încălcare în plângerile reclamantului în temeiul articolelor 6 și 8 din Convenție. printr-o hotărâre de inadmisibilitate, a decis că nu există nicio încălcare în plângerile reclamantului în temeiul articolelor 6 și 8. în cele din urmă, printr-o hotărâre de inadmisibilitate, Curtea a decis că nu există nicio încălcare în plângerile reclamantului în temeiul articolelor 6 și 8. în cele din urmă, în calitate de Curte Generale, a decis că nu există nicio încălcare în cazul Ömer Kılıç, un caz similar.
În plus, a depus o plângere în fața instanței, inclusiv a Comisiei Supremă, pentru a contesta anularea numirii sale ca assubabie din cauza CPC nr. 675 (de exemplu, pentru mai multe informații referitoare la Comisie, vezi Köksal/Türkiye (k.k.) nr. 70478/16 § 16, 6 iunie 2017). De asemenea, a depus o plângere în fața instanței pentru că nu a putut contesta anularea numirii sale ca assubabie din cauza CPC nr. 675 (de asemenea, a depus o plângere în fața instanței de judecată din cauza că nu a putut contesta anularea numirii sale ca assubabie din cauza CPC nr. 675).
Curtea a decis că garanțiile din art. 6 § 1 din Convenție sunt aplicabile, iar această constatare a ajuns la concluzia că Curtea a decis că noțiunea de drepturi și obligații civile are o semnificație specială și nu poate fi interpretată numai în vederea aplicării legii interne a pârâtului (exemplu: König/Alemânia, 28 iunie 1978, § 88, Seria A nr. 27).Curtea a decis, prin urmare, că, chiar dacă dispozițiile respective pot fi aplicate din punctul de vedere al subiectului dezbaterii, orice fel de acorduri de apărare, în afară de cele menționate mai sus, trebuie să fie în concordanță cu orice fel de acorduri de apărare, cu excepția celor menționate la art. 20 din Convenția privind drepturile civile și obligațiile civile (exemplu: König/Alemânia, 28 iunie 1978, § 88, Seria A nr. 27).
Curtea a constatat că, prin art. 6 din hotărârea nr. 675, numirea reclamantului nu a fost efectuată într-o structură specială (ad hominem) (ambele menționate mai sus, contrar § 117 și Grzęda , § 299), dar a observat că primele etape ale numirii candidaților care au intrat în categoria OHAL în perioada următoare au fost aplicate în mod parțial în contextul numirii candidaților care au fost reînnoiti. Curtea a constatat că nu a fost finalizat nimic în legătură cu hotărârea nr. 675 și nu a fost autorizată să efectueze nicio cerere de reînnoire a numirii candidaților.
Prin urmare, această parte a cererii este în mod evident lipsită de temei și trebuie respinsă în temeiul articolelor 35 §§ 3 (a) și 4 din Convenție. 14. Bașvuran, aleyhinde bir karinesine cu privire la plângerea pentru iptalenie, fără a fi fost acuzat, susține că numirea ca soldat fără acuzație nu este compatibilă cu principiul iptaleniei cu privire la iptalenie. 15.
În cauzele de încă două ori, Curtea a stabilit că, întrucât este parte la litigiu, scopul intervenției sale în instanțele de judecată era de a influența principiul suveranității legii și dreptul la un proces echitabil garantat la art. 6 din Convenție, deci nu a fost necesar ca partea la litigiu să intervină într-un mod decisiv, deoarece nu a fost necesar ca o parte la litigiu să intervină în mod decisiv, iar în cazul în care nu a fost necesar ca partea la litigiu să intervină în mod decisiv, a decis că nu a fost necesar ca reclamantul să respecte dispozițiile articolului 6 din Convenție, în temeiul căruia nu au fost respectate dispozițiile articolului anterior (Stran Greek oyucemeries, Stran Greek oyucemeries, Stran Andrey, Stran Andrey, Stran Andrey, Stran Andrey, Stran Andrey, Stran Andrey, Stran Andrey, Stran Andrey, Stran Andrey, Stran Andrey, Stran Andrey, Stran Andrey, Stran Andrey, Stran Andrey, Stran Andrey, Stran Andrey, Stran Andrey, Stran Andrey, Stran Andrey, Stran Andrey, Stran Andrey, Stran Andrey, Stran Andrey, Stran Andrey, Stray, Stran Andrey, Stran Andrey, Stray, Stran Andrey, Stray, Stran Andrey, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Stray, Str
Această decizie este înregistrată în limba engleză și a fost notificată în scris la data de 11 mai 2023.Dorothee von Arnim Jovan Ilievski Adjunctul directorului de afaceri de tipărit, președinte
Bașvuru no. 35726/20
Burak İNAN / Türkiye
Bașkan
Jovan Ilievski,
Hâkimler
Lorraine Schembri Orland,
Diana Sârcu,
ve
Bölüm Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Dorothee von Arnim’in katılımıyla 11 Nisan 2023 tarihinde Komite olarak toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
1991 yılında doğan ve Manisa’da ikamet eden ve Ankara Barosuna kayıtlı Avukat Y. Torun tarafından temsil edilen Burak İnan (“bașvuran”) adlı bir Türk vatandașı tarafından, İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına ilișkin Sözleșme’nin (“Sözleșme”) 34. maddesi uyarınca, 6 Ağustos 2020 tarihinde, Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine Mahkemeye yapılmıș olan bașvuruyu (no. 35726/20) dikkate alarak,
Gerçekleștirilen müzakereler sonucunda așağıdaki kararı vermiștir:
1.
Bașvuru, bașvuranın olağanüstü hal sırasında astsubay olarak atanmasının iptal edilmesine ilișkindir.
2.
Mevcut bașvuruya sebebiyet veren olayların yașandığı sırada, bașvuran Jandarma Meslek Yüksek Okulundaki eğitimini bitirmiș ve 30 Ağustos 2016 tarihinde astsubay olarak atanmasının onaylanmasını bekliyordu.
3.
15 Temmuz 2016 darbe girișiminin ardından 20 Temmuz 2016 tarihinde olağanüstü hal ilan edilmiștir. Olağanüstü hâl sırasında, Bakanlar Kurulu, Anayasa’nın 121. maddesi uyarınca birçok kanun hükmünde kararname (KHK) çıkarmıștır. Bu metinler arasında, 669 ve 675 sayılı kanunnameler sırasıyla 31 Temmuz ve 29 Ekim 2016 tarihlerinde kabul edilmiș ve daha sonra Meclis tarafından onaylanmıștır. 669 sayılı KHK ile tüm askeri eğitim kurumlarının faaliyetlerine son verilmiș ve buradaki öğrencilerin sivil okullara nakli sağlanmıștır (bk., Yıldız ve Diğerleri / Türkiye (k.k.) [Komite] no. 13510/19 ve diğer 18 bașvuru, 22 Șubat 2022). 675 sayılı KHK ile de, söz konusu kararnamenin Resmi Gazete’de yayınlanması itibariyle astsubay adayları ve atamaları kesinleșmemiș sözleșmeli ordu mensuplarına ilișkin ișlemler iptal edilmiștir. 675 sayılı KHK’nın 6. maddesinin sonuçlarından biri 30 Temmuz 2016 tarihinde yapılması beklenen atamaların iptal edilmesiydi.
4.
Bașvuran, 30 Temmuz 2016 tarihinde astsubay olarak atanmasının iptal edilmesi hakkında idare mahkemesi nezdinde dava açmıștır. İdari mahkeme, bașvuranın atanmasının iptalinin kanun hükmünde kararnameye dayandığı ve idari bir tedbir olmaksızın kanun hükmünde bir kararnameyi iptal etme veya bozma yetkisi olmadığı gerekçesiyle davanın kabul edilemez olduğuna karar vermiștir. Bölge İdare Mahkemesi ve Danıștay da bașvuranın temyiz bașvurularını aynı gerekçelerle reddetmiștir.
5.
Bașvuran, 4 Șubat 2019 tarihinde Anayasa Mahkemesine bireysel bașvuruda bulunmuștur. Anayasa Mahkemesi 18 Șubat 2020 tarihinde, bir kabul edilemezlik karar özeti vasıtasıyla bașvuranın Sözleșme’nin 6 ve 8. maddeleri kapsamındaki șikâyetlerinde herhangi bir ihlalin söz konusu olmadığına hükmederek bașvuruyu kabul edilemez bulmuștur.
6
.
Sonuç olarak Genel Kurul olarak karar veren Anayasa Mahkemesi, 29 Eylül 2021’de benzer bir durumla ilgili Ömer Kılınç davasında karar verdi. Bașvuranın eğitimini tamamladıktan sonra bir astsubay olarak atanmasını meșru olarak bekleyebileceğini ve atanmanın onaylanmasının idari makamların takdir yetkisi sınırlarına girmediğini kaydederek Sözleșme’nin 6 § 1 maddesinin uygulanabilir olduğunu tespit etmiștir. Astsubay adaylarının atanmalarının, kendilerine bir kanun yolu sunulmadan 657 sayılı KHK ile iptal edilmesinin, mahkemeye erișim hakkına yönelik bir ihlal teșkil ettiğini ve bu müdahalenin normal koșullar altında orantılı olmayacağını kaydetmiștir. Bununla birlikte, Anayasa Mahkemesi bașvuruyu olağanüstü hallerde askıya almaya ilișkin Anayasanın 15. maddesi kapsamında incelemiș ve 16 Temmuz 2016 darbe girișiminin yol açtığı istisnai koșulları göz önünde bulundurarak ve bașvuranın bir sonraki yıl astsubay olarak atanmasını da özellikle dikkate alarak, bașvuranın mahkemeye erișim hakkına yönelik müdahalenin, orduda düzenin yeniden tesis edilmesi șeklinde gözetilen meșru amaç dâhilinde orantılı olduğuna hükmetmiștir.
7.
Bașvuran, astsubay olarak atanmasının 675 sayılı KHK sebebiyle iptal edilmesine itiraz etmek için Olağanüstü Hal Komisyonu dahil mahkemeye erișemediğine ilișkin Sözleșme’nin 6. maddesi kapsamında șikayette bulunmuștur (Komisyona ilișkin daha fazla bilgi için bk., Köksal / Türkiye (k.k.) no. 70478/16 § 16, 6 Haziran 2017). Ayrıca aleyhinde herhangi bir sorușturma veya kovușturma olmaksızın uygulanan tedbirin Sözleșme’nin 6. maddesinin cezai yönü kapsamında masumiyet karinesine aykırı olduğundan șikâyetçi olmuștur. Sözleșme’nin 6 § 1 maddesi kapsamındaki silahların eșitliği ilkesine dayanarak, 675 sayılı kararnamenin kendisinin beklediği atamadan sonra geriye dönük biçimde kabul edildiğinden de șikâyetçi olmuștur.
Sözleșme’nin 6. maddesi kapsamında mahkemeye erișim hakkına ilișkin șikâyetler
8.
Sözleșme’nin 6 § 1 maddesinin “medeni hukuk” yönünden uygulanabilir olması hakkında Mahkeme, Sözleșme kapsamında korunup korunmadığına bakılmaksızın, en azından savunulabilir gerekçelerle, iç hukuk uyarınca tanınabilen bir “hak” ile ilgili bir uyușmazlığın söz konusu olması gerektiğini yinelemektedir. Mahkeme ayrıca, ne Sözleșme ne de Sözleșme’ye ek İhtiyari Protokollerde kamu hizmetine atanma hakkının güvence altına alınmadığını kaydeder (
Vogt / Almanya
, 26 Eylül 1995, § 43, Seri A no. 323, ve
Vilho Eskelinen ve Diğerleri / Finlandiya
[BD], no. 63235/00, § 57, AİHM 2007
‑
II).
9.
Mahkeme, Anayasa Mahkemesinin, Ömer Kılınç bașvurusunda Sözleșme’nin 6 § 1 maddesindeki güvencelerin uygulandığına hükmettiğini kaydeder. Bu tespite ulașan Mahkeme “medeni hak ve yükümlülükler” kavramının özerk anlamı olduğunu ve yalnızca davalı Devletin iç hukukuna atıfta bulunarak yorumlanamayacağını yineler (bk.,
König / Almanya
, 28 Haziran 1978, § 88, Seri A no. 27). Dolayısıyla Mahkeme, söz konusu hükmün bahsedilen tartıșmaya konu bakımından uygulanabilir olduğu varsayılsa dahi, yukarıda belirtilen türden bir kısıtlamanın meșru bir amaç gütmesi ve kullanılan araçlar ile ulașılmak istenen amaç arasında makul bir orantılılık ilișkisi bulunması halinde, Sözleșme’nin 6. maddesi anlamında mahkemeye erișimde bir aksaklık olmayacağı için mevcut davada Sözleșme’nin 6
§
1 maddesinin uygulanabilirliği hususunu açık bırakabileceği kanısındadır (örneğin, bk.,
Bilan / Hırvatistan
(k.k.), no.
57860/14, § 27, 20 Ekim 2020).
10.
Mahkeme, bir mahkemeye erișimi kapsam dıșında bırakan ulusal mevzuatın, Sözleșme’nin 6 § 1 maddesi kapsamında herhangi bir etki sahibi olabilmesi için hukukun üstünlüğü ilkesi ile uyumlu olması gerektiğini yineler. Ön sözde açıkça belirtilen ve Sözleșme’nin tüm maddelerinde yerleșik halde bulunan bu kavram, diğerlerinin yanı sıra, her türlü müdahalenin, ilke olarak, genel bașvuru araçlarına dayanmasını gerektirir (bk.,
Baka / Macaristan
[BD], no.
20261/12, § 117, 23 Haziran 2016 ve
Grzęda / Polonya
[BD], no.
43572/18, §
299, 15
Mart 2022).
11.
Mahkeme, 675 sayılı kararnamenin 6. maddesi ile bașvuranın atanmasının iptaline karșı bir kanun yolunun bulunmamasının darbe girișimi sonrasında 16 Temmuz 2016 tarihinde gerçekleștirilen kanun reformunun bir sonucu olduğunu ve askeri hareketliliği kontrol etme, askeri ayaklanmanın olası tekrarını önleme ve orduda düzeni yeniden tesis etme meșru amaçlarını izlediğini kaydeder. Mahkeme, kararname ile benimsenen tedbirlerin bir grup tanımlanabilen kișiyi hedefleyen kișiye özel (
ad hominem
) bir yapı (her ikisi de yukarıda anılan,
Baka
, §
117
ve
Grzęda
, § 299 aksine) sergilemediğini fakat OHAL’in ilk așamalarına denk gelen astsubay adaylarının atamalarının iptal edilmesinin amaçlandığını gözlemler. Mahkeme bu bağlamda, 675 sayılı kararnamenin 6. Maddesinin, bașlığından da anlașılacağı üzere ve yalnızca 30 Temmuz 2016’da yapılması beklenen atamaları iptal ettiği gerekçesiyle geçici bir hüküm olduğunu tespit etmektedir. Diğer bir deyișle, atamaları iptal edilen astsubay adaylarının bir sonraki yıl eğitime yeniden bașvurmalarını ve eğitimi tamamlamalarının ardından atanmamaları durumunda, ilgili tedbirlere idare mahkemeleri nezdinde itiraz etmelerini engelleyen herhangi bir șey bulunmamaktaydı. Bu durum Anayasa Mahkemesinin Ömer Kılınç (bk., yukarıda 6 paragraf) davasında kısıtlamayı orantılı bulan değerlendirmesine ilișkin bir faktördür.
12.
Yukarıdaki bilgiler ıșığında, Mahkeme, belirli bir alanda ve kısa bir zaman zarfı için mahkemeye erișim hakkına uygulanan kısıtlamanın bu tür koșullar altında orantısız olmayacağı kanısındadır.
13.
Dolayısıyla, bașvurunun bu kısmı açıkça dayanaktan yoksun olup, Sözleșme’nin 35 §§ 3 (a) ve 4 maddesi uyarınca reddedilmesi gerekmektedir.
Masumiyet karinesine ilișkin șikâyet
14.
Bașvuran, aleyhinde bir cezai suçlama olmaksızın asker olarak atanmasının iptalinin masumiyet karinesi ilkesi ile uyumlu olmadığını ileri sürmektedir.
15.
Mahkeme, doğrudan askeri düzenin yeniden tesis edilmesini öngören bir yasama eyleminden kaynaklanan söz konusu tedbirin “cezai suçlamanın” belirlenmesine ilișkin olmaması sebebiyle, Sözleșme’nin 6. maddesinin ceza yönü açısından uygulanamayacağı kanısındadır (bk., örneğin,
Pișkin / Türkiye
, no.
33399/18, § 108, 15 Aralık 2020). Dolayısıyla, Sözleșme’nin 6. maddesinin ceza yönü anlamında mevcut bașvuruya uygulanamayacağını düșünmektedir.
675 sayılı KHK’nın geriye dönük uygulanmasına ilișkin șikâyetler
16.
Bașvuran, söz konusu KHK 29 Ekim 2016 tarihinde kabul edilirken beklediği atamanın 30 Ağustos 2016 tarihinde gerçekleșmesi gerektiğini, dolayısıyla kanunun geriye dönük uygulanması sebebiyle Devletin karșısında olumsuz bir pozisyona düșürülerek adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüștür.
17.
Mahkeme hâlihazırda, Sözleșme’nin 6. maddesinde güvence altına alınan hukukun üstünlüğü ilkesi ve adil yargılanma hakkı kavramının, yasa koyucunun, adaletin tecelli etmesine yönelik, söz konusu tartıșmanın hukuki sonucunu etkilemek üzere tasarlanmıș herhangi bir müdahalede bulunmasının önüne geçtiğine hükmetmiștir. Benzer sorunlara yol açan davalarda Mahkeme, Devletin taraflardan biri olduğu yargılamalar henüz mahkemeler önünde derdest durumdayken yasa koyucunun müdahale ettiğini tespit etmiștir. Dolayısıyla, Devletin taraf olduğu yargılamalara sonucu etkilemek amacıyla belirleyici bir șekilde müdahale ederek bașvuranların Sözleșme’nin 6. maddesi tarafından güvence altına alınan haklarını ihlal ettiğine hükmetmiștir (
Stran Greek Refineries ve Stratis Andreadis / Yunanistan
, 9 Aralık 1994, §§ 49-50, Seri A no. 301-B;
Papageorgiou / Yunanistan
, 22 Ekim 1997, § 37, Karar ve Hükümler Derlemesi 1997
‑
VI; ve
Organisation nationale des syndicats d’infirmiers libéraux (ONSIL) / Fransa
(k.k.), no.
18.
Mahkeme, yukarıda bahsedilen durumun aksine, mevcut davada,yasa koyucunun müdahalesi sırasında adli makamlarına yapılmıș herhangi bir yargı denetimi bulunmadığını kaydeder. Mevcut davadaki hiçbir unsur, söz konusu KHK’nın geriye dönük uygulanmasının hâlihazırda devam eden hukuki yargılamaları etkileme amacında olduğunu göstermemektedir.
Dolayısıyla, bașvurunun bu kısmı açıkça dayanaktan yoksun olup, Sözleșme’nin 35 §§ 3 (a) ve 4 maddesi uyarınca reddedilmesi gerekmektedir.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Bașvurunun kabul edilemez olduğuna
karar vermiștir.
İșbu karar İngilizce olarak tanzim edilmiș olup, 11 Mayıs 2023 tarihinde yazılı olarak bildirilmiștir.
Dorothee von Arnim
Jovan Ilievski
Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Bașkan