Avrupa İnsan Haklari MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR Bașvuru No. 11502/22 Avni AKSOĞAN/TÜRKİYE Președintele Egidijus Kūris Hâkimler Pauliine Koskelo, cu participarea lui Frédéric Krenc și asistenta directorului Departamentului de Afaceri Yazı Dorothee von Arnimin, au decis, pe 11 iulie 2023, că nu există comisii în curs de dezvoltare, de asemenea, în cadrul unei decizii a Tribunalului European pentru Drepturile Omului (İkinci Bölüm), Republica Turcia, 21 februarie 2006, după ce a fost stabilită cauza de condamnare la moarte a unui doctorat în domeniul drepturilor omului și a unor complicații legate de ancheta privind acest caz.
Curtea Constituțională a respins, la 22 iulie 2020, cererea individuală a reclamantului pe motiv că subiectul litigiului era legat de o cerere de despăgubire medicală și, în consecință, persoana interesată nu a folosit calea juridică adecvată, adică nu a intentat o cerere de despăgubire la instanțele administrative, decizia Curții Europene a Drepturilor Omului nr. 16669/21 în temeiul primei hotărâri.
Curtea Provincială a ajuns la concluzia că, în temeiul articolului 6 din Convenție, dispozițiile Constituției și ale Convenției sunt incompatibile cu materia (ratione materiae), iar în ceea ce privește reclamația reclamantului, a considerat că aceste reclamații sunt în esență identice cu cele anterioare și a reamintit că aceste reclamații au fost respinse anterior, întrucât, printr-o hotărâre din 22 iulie 2020, nu au fost consumate toate căile de aplicare ale cererii.12.Curtea Provincială a ajuns la concluzia că, în temeiul articolului 6 din Convenție, dispozițiile Constituției și ale Convenției nu sunt compatibile cu materia (ratione materiae).
O astfel de obligație, de exemplu, să stabilească răspunderea sistemului de drept în cauză, a medicilor în cauză și, dacă este necesar, să asigure persoanelor în cauză, fie în mod individual, sau în cadrul sistemului de judecată penală, împreună cu răspunderile lor în fața instanțelor penale, răspunderea în fața instanțelor sau instanțelor administrative, în mod legal sau administrativ, în cazul în care se solicită o procedură de procedură sau o anchetă disciplinară, în cazul în care se solicită o procedură de procedură (Convenția privind aplicarea sistemului de judecată penal în cauză, art. 329 din Convenție, art. 51 din Convenție, art. 1567 din Convenție, art. 157, art. 177, art. 177, art. 177, art. 177, art. 177, art. 177, art. 177, art. 177, art. 177, art. 177, art. 177, art. 177, art. 177, art. 177, art. 178, art. 189, art. 189, art. 197, art. 189, art. 197, art. 207, art. 207, art. 207, art. 207, art. 207, art. 207, art. 207, art. 218, art. 218, art. 218, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 219, art. 21
În acest context, în situația similară cu situația din cauza curentă, Curtea a mai precizat că, în cadrul dreptului turc, serviciul de sănătate reclamat trebuie să aibă calitate juridică și/sau administrativă, în funcție de faptul că nu este afiliat sectorului privat sau public (Karakoka/Turcia (k.k.), nr. 46156/11, 21 mai 2013 și Bilsen Tamer și alții/Turcia (k.k.), nr. 60108/10, § 45, 26 august 2014).17 Deoarece, în cadrul dreptului turc, serviciul de sănătate reclamat nu este disponibil în niciun fel, iar nimeni nu este capabil să intervină în sistemul medical, este necesar ca procesul de administrare să fie suspendat (în cazul în care nu este posibilă o astfel de procedură).18 În cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, nu este posibilă o astfel de procedură, procesul de administrare trebuie să fie suspendat (în cazul în care nu este posibilă o astfel de procedură).38 În cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, nu este posibilăuntru, persoana respectivă nu este capabilă să se afleze în condiții de viață, atunci se consideră că nu are dreptul de a se afla în condiții de viață adecvate în sistemul medical.
Prin urmare, din cauza faptului că reclamantul nu a recurs la calea juridică corespunzătoare, plângerile formulate în temeiul articolelor 2 și 13 din Convenție trebuie respinse pentru că nu au fost utilizate căile de atac în temeiul articolelor 35 1 și 4.K. În consecință, în temeiul articolelor 35 1 și 4.K. În temeiul articolelor 35 1 și 4.K. în temeiul articolelor 35 1 și 4.K. în temeiul articolelor 35 1 și 13.K. în temeiul articolelor 35 1 și 13.K. în temeiul articolelor 35 1 și 13.K. în temeiul articolelor 35 1 și 35.K. în temeiul articolelor 35 1 și 35 4 din Convenție. în temeiul articolelor 35 1 și 35 din Convenție. în temeiul articolelor 35 1 și 35 din Convenție. în temeiul articolelor 351 și 351 din Convenție. în temeiul articolelor 351 și 352 din Convenție. în temeiul articolelor 351 și 352 din Convenție. în temeiul articolelor 351 și 352 din Convenție. în temeiul articolelor 351 și 352 din Convenție. în temeiul articolelor 352 și 353 din Convenție. în temeiul articolelor 351 și 352 din Convenție. în temeiul articolelor 352 și 353 din Convenție. în temeiul articolelor 352 și 353 din Convenție. în temeiul articolelor 353 și 353 din Convenție. în temeiul articolelor 354 și 354 din Convenție. în temeiul articolele art.
Dorothee von Arnim Egidijus Kūris, director adjunct al științei științifice, Șef al Asociației de Cercetători în domeniul științific[1] metodă larg folosită în diagnosticul bolilor de cancer, bazată pe contorizarea membrelor pieptului (sternum).
Bașvuru No. 11502/22
Avni AKSOĞAN/TÜRKİYE
Bașkan
Egidijus Kūris
Hâkimler
Pauliine Koskelo,
Frédéric Krenc
ve
Bölüm Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Dorothee von Arnim’in
katılımıyla, 11 Temmuz 2023 tarihinde komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine, 21 Șubat 2022 tarihinde, İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına ilișkin Sözleșme’nin ("Sözleșme") 34. maddesi uyarınca, bu Devletin vatandașı olan, 1953 doğumlu, Kayseri’de ikamet eden ve Ankara Barosuna bağlı Avukat A.L. Koçer tarafından temsil edilen Avni Aksoğan ("bașvuran") tarafından yapılan 11502/22 no.lu bașvuru dikkate alarak,
Gerçekleștirdiği müzakerelerin ardından așağıdaki kararı vermiștir:
1.
Dava, tıbbi ihmal iddiasıyla ilgilidir.
2.
Bașvuranın oğlu Murat Aksoğan 2006 yılında zorunlu askerlik hizmetini yerine getirdiği sırada hastalanmıș ve askeri hastaneye sevk edilmiștir.
3.
İmmün trombositopeniden șüphelenen doktorlar bașvurana sternal ponksiyon
[1]
yapmaya karar vermișlerdir.
4.
İlgili, 5 Haziran 2006 tarihinde, bu tıbbi müdahalelere bağlı gelișen komplikasyonlar sonucunda hayatını kaybetmiștir.
5.
Bașvuran, oğlunun ölüm koșullarını tespit etmek için yürütülen ceza sorușturmasının, Sözleșme’nin 2 ve 13. maddelerinin gerekliliklerini karșılamadığını ileri sürmüștür. Bașvuran ayrıca, sorușturmanın süresinin makul olmadığı ve Sözleșme’nin 6. maddesine aykırı olduğu düșünmektedir.
Anayasa Mahkemesinin ilk kararı
6.
Anayasa Mahkemesi 22 Temmuz 2020 tarihinde, davacının bireysel bașvurusunu, dava konusunun tıbbi ihmal iddiasıyla ilgili olduğu ve sonuç olarak ilgili kișinin uygun hukuk yolunu kullanmadığı, yani idari mahkemeler nezdinde tazminat davası açmadığı için mevcut hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle reddetmiștir.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kararı
7.
Söz konusu ilk kararın ardından bașvuran tarafından yapılan 16669/21 no.lu bașvuruyu inceleyen Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, 14 Ekim 2021 tarihinde tek hâkim tarafından verilen karar ile bașvurunun iç hukuk yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar vermiștir.
8.
Söz konusu karar așağıdaki gibidir:
“ ... Mahkeme, kendi içtihadına dayanarak (bk. özellikle,
Vo/Fransa
[BD], no. 53924/00, § 90, AİHM 2004 VIII ve
Karakoca/Türkiye
(k.k.), no. 46156/11, 21 Mayıs 2013), Sözleșme’nin 35. maddesinin 1. fıkrasının gerektirdiği șekilde iç hukuk yollarının tüketilmediğini tespit etmektedir. Nitekim bașvuran, Mahkemeye sunduğu șikâyetlerini, yetkili ulusal mahkemeler önünde, hem șekil hem de esas bakımından ve bu konuda geçerli olan usuli gerekliliklere uygun olarak dile getirmemiștir.
Mahkeme bașvurunun kabul edilemez olduğuna karar vermiștir
.
9.
Mahkemenin kararı, bașvurana 21 Ekim 2021 tarihinde tebliğ edilmiștir.
Anayasa Mahkemesinin ikinci kararı
10.
Bașvuran 6 Mayıs 2021 tarihinde, avukatı aracılığıyla tekrar Anayasa Mahkemesine bașvurmuș ve 10 Aralık 2021 tarihli bir kararla bireysel bașvurusu tekrar reddedilmiștir.
11.
Anayasa Mahkemesi, bașvuranın yașam hakkıyla ilgili olarak ileri sürdüğü șikâyetlerin daha önce yaptığı șikâyetlerle esasen aynı olduğunu değerlendirmiș ve söz konusu șikâyetlerin daha önce, 22 Temmuz 2020 tarihli bir kararla bașvuru yollarının tüketmediği gerekçesiyle reddedildiğini hatırlatmıștır.
12.
Anayasa Mahkemesi, bașvuranın ceza sorușturmasının süresinin uzunluğuna ilișkin Sözleșme’nin 6. maddesi kapsamındaki șikâyeti ile ilgili olarak, Anayasa ve Sözleșme hükümleri ile konu bakımından (
ratione materiae)
uyumsuz olduğu sonucuna varmıștır.
Mahkemenin Değerlendirmesi
13.
Mahkeme, bașvuranın 21 Șubat 2022 tarihinde yaptığı bașvuruda, daha önce Anayasa Mahkemesi ve Mahkeme önünde Sözleșme’nin 2, 6 ve 13. maddeleri kapsamında ileri sürdüğü iddiaları yinelediğini tespit etmektedir (bk. yukarıdaki 5. paragraf). Mahkeme, bașvurunun, daha önce incelenen bașvuruyla “büyük ölçüde benzer” olarak değerlendirilmese bile (Sözleșme’nin 35. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendi), bașvurunun her halükarda, așağıdaki nedenlerden dolayı reddedilmesi gerektiği kanaatindedir.
14.
Sözleșme’nin 2 ve 13. maddelerine dayalı olarak yapılan șikâyetlerle ilgili olarak Mahkeme, tıbbi ihmallere ilișkin özel bağlamda, Sözleșme’nin 2. maddesinden doğan etkili bir yargı sistemi olușturma yönündeki pozitif yükümlülüğün, her durumda mutlaka cezai yargı yoluna bașvurmayı gerektirmediğini belirtmektedir. Böyle bir yükümlülük, örneğin, söz konusu hukuk sisteminin, ilgili doktorların sorumluluğunu tespit etmek ve gerektiğinde, uygun bir hukuki cezanın verilmesini sağlamak amacıyla, ilgili kișilere, tek bașına veya ceza mahkemeleri önündeki bir hukuk yolu ile birlikte, hukuk mahkemeleri veya idari mahkemeler önünde bir bașvuru yolu veya bir disiplin sorușturmasına bașvurma imkânı sunması halinde de yerine getirilebilir (
Calvelli ve Ciglio/İtalya
[BD], no. 32967/96, § 51, AİHM 2002-I).
15.
Nitekim daha önce karara bağlaması istenen bu tür davaların bazılarında Mahkeme, davalı Devlet’in hukuk sisteminin özelliklerini göz önünde bulundurarak bașvuranları, șikâyetlerinin usulüne uygun olarak incelenmesini sağlayacak yasal yolları kullanmadıkları için eleștirebilmiștir, Mahkeme bu bağlamda, söz konusu usullerin her birinin, özellikle de hukuki tazminat elde etme imkânı sunan usullerin, ilke olarak Devletin Sözleșme’nin 2. maddesi kapsamındaki etkili bir yargı sistemi kurma yükümlülüğünü yerine getirebildiğine dair aksi ispat edilebilir karineye dayanmaktadır (
Lopes de Sousa Fernandes/Portekiz
[BD], no. 56080/13, § 137, 19 Aralık 2017).
16.
Bu bağlamda, mevcut davadaki koșullara benzer bir durumda Mahkeme, Türk hukuku kapsamında, șikâyet edilen sağlık hizmetinin özel sektöre veya kamu sektörüne bağlı olup olmamasına göre bașvuranlar tarafından izlenecek yolun ilke olarak hukuki ve/veya idari nitelikte olması gerektiğini daha önce de belirtmiștir. (
Karakoca/Türkiye
(k.k.), no. 46156/11, 21 Mayıs 2013 ve
Bilsen Tamer ve diğerleri/Türkiye
(k.k.), no. 60108/10, § 45, 26 Ağustos 2014).
17.
Somut olayda, ilgili hastane bir kamu kurumu olduğundan ve hiç kimse söz konusu tıbbi müdahalelerin herhangi bir șekilde mevzuata aykırı olduğunu ileri sürmediğinden, idari dava yolunun dikkate alınması gerekmiștir (yukarıda anılan,
Karakoca
kararı).
18.Mahkeme, bașvuranın sadece bir hukuk yolundan yararlandığını, yani sorumlu olduğunu düșündüğü sağlık personeli hakkında suç duyurusunda bulunduğunu gözlemlemektedir. Oysa, yașam hakkına yönelik ihlal kasıtlı olmadığında, Sözleșme’nin 2. maddesinden doğan etkin bir hukuk sistemi kurma yükümlülüğü cezai nitelikte bir bașvuru yolu gerektirmemektedir (bk.
Vo/Fransa
[BD], no. 53924/00, § 90, AİHM 2004-VIII). Buna karșın, Türk hukuk sistemi, davanın koșullarına uygun bir hukuk yolu olan idari mahkemeler önünde tazminat davası açma imkânı sunmaktadır
19.
İç hukukta mevcut olan bu hukuk yolu, suçlanan sağlık personelinin olası sorumluluğunu ortaya konulmasını ve bașvurana gerektiği taktirde idarenin hizmet kusuruna ilișkin tazminat almasını sağlayabilecek niteliktedir (
Delice/Türkiye
(k.k.), no. 38804/09, § 56, 10 Kasım 2015,
Kızıl/Türkiye
(k.k.) [Komite], no. 1858/13, § 35, 3 Temmuz 2018 ve
Ișıldak/Türkiye
[Komite], no.o 44052/11, § 44, 18 Aralık 2018).
20.
Dolayısıyla, bașvuran uygun hukuk yolunu kullanmadığından, Sözleșme’nin 2 ve 13. maddeleri kapsamında yapılan șikâyetler, Sözleșme’nin 35. maddesinin 1 ve 4. fıkraları uyarınca iç hukuk yollarının tüketilmemesi nedeniyle reddedilmesi gerekmektedir.
21.
Bașvuranın oğlunun ölüm koșullarının belirlenmesi için yürütülen ceza sorușturmasının süresinin uzunluğuna ilișkin olarak Sözleșme’nin 6. maddesi kapsamındaki șikâyetle ilgili olarak Mahkeme, bașvuranın özellikle sorumlu olduğunu düșündüğü sağlık personelinin makul bir süre içinde cezai olarak mahkûm edilmesi gerektiği konusunda ısrarcı olduğunu gözlemlemektedir. Oysa Mahkeme daha önce, Sözleșme’nin 6. maddesinin, üçüncü kișilerin cezai kovușturmaya tabi tutulması veya mahkûm edilmesi hakkını güvence altına almadığına hükmetmiștir (
Perez/Fransa
[BD], no. 47287/99, § 70, AİHM 2004-I ve
Beyazgül/Türkiye
, no. 27849/03, §§ 34-36, 22 Eylül 2009). Anayasa Mahkemesi gibi Mahkeme de mevcut davada bu sonuçtan ayrılmasına neden olabilecek herhangi bir unsur veya iddia tespit etmemiștir.
22.
Sonuç olarak, bașvurunun bu kısmı, Sözleșme’nin 35. maddesinin 3. fıkrasının (a) bendi ve 4. fıkrası uyarınca, Sözleșme hükümleri ile konu bakımından (
ratione materiae
) uyumsuz olması nedeniyle kabul edilemez olduğu sonucuna varılmıștır.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Bașvurunun kabul edilemez olduğuna
karar vermiștir.
İșbu karar, Fransızca dilinde tanzim edilmiș olup 14 Eylül 2023 tarihinde yazılı olarak bildirilmiștir.
Dorothee von Arnim
Egidijus Kūris
Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Bașkan
[1]
Göğüs kemiğinin (sternum) iğneyle delinmesine dayanan ve kan hastalıklarının tanısında yaygın biçimde kullanılan yöntem.