AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA HUKUMAR Bașvuru No. 72095/10 İbrahim ȘENGEL / Türkiye Bașkan, Valeriu Grițco, Hâkimler, Branko Lubarda, Pauliine Koskelo, și Directorul Adjunct al Departamentului de Afaceri Jurnalistice Hasan Bakırcı, cu prezența acestuia, la 20 aprilie 2021, în cadrul unei reuniuni a Curții Europene pentru Drepturile Omului (İkİNCİ BÖLÜM KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA HUKUMAR), la 26 noiembrie 2010, a anunțat, la data de 26 noiembrie 2010, că, în conformitate cu forma menționată mai sus, judecătorul a efectuat întâlniri cu autoritățile locale, iar în cadrul unei reuniuni cu autoritățile locale, a publicat următoarele afișuri: 1.
În conformitate cu legea, proprietățile care au fost livrate în termen de șapte luni nu pot rămâne în șapte luni. La sfârșitul acestei perioade, proprietarii proprietăților au plătit taxa de garanție și au revendicat-o, iar proprietatea este pusă la vânzare. 7. pe baza unei decizii a Curții din 8 noiembrie 2002, judecătorii au decis că o tarifă de vânzare a fost obținută în temeiul unei hotărâri a Curții din 28 martie 2003, în legătură cu o decizie a Curții din 9 septembrie 2003 privind o tarifă de vânzare a unui produs produs produs produs de produsul produs de produsul produs de produsul produs de produsul produs de produsul produs de produsul produs de produsul produs de produsul produs de produsul produs de produsul produs de produsul produs de produsul de produsul de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de produs de
11.Eğirdir Sulh Ceza Mahkemesi, 27 martie 2007, a pronunțat o hotărâre de suspendare a funcției judecătorești a Asliye Ceza și a Asliye Ceza. 12. Eğirdir Ceza Mahkemesi, 4 iunie 2008, a aprobat hotărârea a reclamantului și a directorului judecătorești a anunțat vânzarea a 5.600 TRY în conformitate cu data de la data respectivă. 11. Eğirdir Sulh Ceza Mahkemesi, 27 martie 2007, a pronunțat o hotărâre de suspendare a funcției judecătorești a Asliye Ceza și a Asliye Ceza. 12. Eğirdir Ceza Mahkemesi, 4 iunie 2008, a aprobat hotărârea a reclamantului și a directorului judecătorească a anunțat vânzarea a 5.600 TRY în conformitate cu data de la data respectivă. 13.
În ceea ce privește vânzarea tractorului, instanța İdare a constatat că reclamantul nu a cerut înapoi proprietatea în termen de o lună legală și a ajuns astfel la concluzia că reclamantul a contribuit la această vânzare. 19. judecătorul din județul Danıștay 8. judecătorul din județul Danıștay, 24 noiembrie 2009, a adoptat decizia instanței de judecată İdare. După această decizie, judecătorul din județul Danıștay, 24 noiembrie 2010, a decis că nu mai este necesar să se stabilească o dată normală pentru a stabili dacă măsura a fost luată în mod corespunzător și, prin urmare, nu poate fi asumată de către instanță răspunderea.
Articolul respectiv, în vigoare de la data respectivă, a fost abrogat prin hotărârea (b) din Legea nr. 103 din 18 iunie 2014 din data respectivă, care prevedea că în perioada respectivă, această hotărâre este în vigoare în forma următoare: Dispozitiile: În cazul în care instanțele judecătorești și instanțele judecătorești din Idari sau din Vergi Dava au hotărât că o persoană are dreptul să își facă plângere în legătură cu o proprietate, inclusiv o proprietate, în termen de cinci zile de la notificarea faptului, aceasta are dreptul să își facă plângerea în termen de cinci zile de la notificarea faptului; (...) hotărârea poate fi depusă numai după o perioadă de cinci ani de la data respectivă; (...) oricine care deține proprietățile în cauză nu poate face plângere în temeiul următoarelor hotărâri. (...)
Guvernul susține că, în primul rând, reclamantul nu a epuizat căile de drept interne. Guvernul susține în special că reclamantul a susținut că, în termen de cincisprezece zile de la data notificării hotărârii Danish, termenul legal de executare a hotărârii a început să fie stabilit în termen de șase luni de la data la care a început să se intereseze de hotărârea Danish.
În timpul depunerii cererii, reclamantul a înregistrat o fotocopie pe față a primirii poștale cu privire la trimiterea cererii de rectificare la Dănșău. Această scrisoare conține partea cu numele, caseta și data reclamantului. Ilili nu face niciun comentariu cu privire la informațiile detaliate și documentele adăugate de Guvern la dosar. Ilili, motiv pentru care documentul pe care l-a înregistrat nu conține caseta și data și cererea de rectificare a deciziei 4 ianuarie 2010 Biroul biroului declară că reprezentantul din alt oraș a pregătit și a trimis în mod corespunzător și în mod repetat, în ziua în care a primit notificarea deciziei Dănșău.
Curtea reamintește că regula consumării căilor de drept interne menționată la punctul 1 din art. 35 din Convenție se bazează pe presupunerea că ordinea de drept internă a pus în aplicare o cale de drept efectivă în ceea ce privește presupusa continuitate a evenimentelor, cu o cale de drept eficientă și aplicabilă în momentul în care au avut loc evenimentele, adică o cale de drept adecvată și accesibilă, care să poată oferi unghiuri de vedere rezonabile pentru soluționarea plângerilor reclamantului, iar funcția de a convinge Curtea este de a convinge Guvernul care a pus în aplicare consumarea căilor de drept interne, care nu a fost pusă în aplicare.
În contextul celor de mai sus, Curtea a ajuns la concluzia că nu este necesar să se pronunțe asupra celorlalte obiecții invocate de Guvern. Pe aceste temelii, Curtea a decis în unanimitate că cererea nu este admisă. Această hotărâre a fost întocmită în limba franca și comunicată în scris la data de 27 mai 2021.
Bașvuru No. 72095/10
İbrahim ȘENGEL / Türkiye
Bașkan,
Valeriu
Grițco,
Hâkimler,
Branko
Lubarda,
Pauliine
Koskelo,
ve
Bölüm Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Hasan Bakırcı’nın katılımıyla 20 Nisan 2021 tarihinde Komite olarak toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm), 26 Kasım 2010 tarihinde sunulan, yukarıda belirtilen bașvuruyu, davalı Hükümet tarafından sunulan görüșleri ve bașvuran tarafından sunulan cevapları dikkate alarak gerçekleștirdiği kapalı oturumdaki müzakereler sonucunda așağıdaki kararı vermiștir:
1.
Bașvuran İbrahim Șengel, 1970 doğumlu bir Türk vatandașı olup, Eğirdir’in (Isparta) Kırıntı köyünde ikamet etmektedir.
2.
Türk Hükümeti (“Hükümet”), kendi görevlisi tarafından temsil edilmiștir.
3.
Davanın kendine özgü koșulları, taraflarca ifade edildiği șekliyle, așağıdaki gibi özetlenebilir.
4.
Bașvuran, 5 Ekim 2002 tarihinde, kamu alanına ait bir orman alanında, 15 AY 219 plakalı traktörüyle araziyi sürerken, orman muhafaza memurları tarafından suçüstü yakalanmıștır.
5.
Aynı gün, orman arazisinin tahribatı nedeniyle bașvuran hakkında suç duyurusunda bulunulmuștur.
6.
Yine aynı gün, bașvuranın traktörüne el konulmuș ve traktör yediemin olarak M.A.Ç.ye teslim edilmiștir. Kanun’a göre, el konulan ve yediemine teslim edilen mülkler, yedieminde bir aydan fazla kalamaz. Bu süre sona erdiğinde, mülklerin sahiplerinin kefalet ücreti ödeyerek, bunların iadesini talep etmemeleri halinde, mülk satıșa sunulmaktadır.
7.
Bașvuranın bir aylık yasal süre içinde kefalet ücreti ödeyerek, traktörünün iade edilmesini talep etmemesi nedeniyle, traktör satıșa çıkarılmıștır. Bu amaçla, 8 Kasım 2002 tarihli Resmi Gazete’de bir ilan yayımlanmıștır.
8.
Traktör, 19 Kasım 2002 tarihinde, bașvuranın da katıldığı kamuya açık ihale usulü satıș kapsamında, 5.600 Türk lirası (TRY - olayların meydana geldiği dönemde 3.500 avroya (EUR) eșdeğerdir) tutarında bir meblağ karșılığında üçüncü bir kișiye satılmıștır.
9.
Aksu Cumhuriyet Savcısı, 6 Mart 2003 tarihli iddianameyle, kamu alanına ait ormanların tahribatını cezalandıran, 6831 sayılı Kanun’un 93. maddesinin 1 ve 3. fıkralarına dayanarak, bașvuran hakkında ceza davası açmıștır.
10.
Eğirdir Sulh Ceza Mahkemesi, 28 Haziran 2005 tarihinde bașvuranın beraatine karar vermiștir. Sulh Ceza Mahkemesi aynı zamanda, kararın kesinleștiği tarihte, traktörün satıșından elde edilen 5.600 TRY tutarındaki meblağın ilgiliye iade edilmesi gerektiğine karar vermiștir. Son olarak, aynı mahkeme, bașvuranın hukuk mahkemelerinde tazminat davası açma imkânına sahip olduğunu kaydetmiștir.
11.Yargıtay, 27 Aralık 2006 tarihinde, Sulh Ceza Mahkemesinin, bașvuranın tazminat talebinde bulunmamasına ve bu bağlamda haklarını saklı tutmamasına rağmen, ilgilinin hukuk davası açabileceğini belirttiği gerekçesiyle, Sulh Ceza Mahkemesinin kararını bozmuștur.
11.
Eğirdir Sulh Ceza Mahkemesi, 27 Mart 2007 tarihinde, Asliye Ceza Mahkemesi lehine görevsizlik kararı vermiștir.
12.
Eğirdir Asliye Ceza Mahkemesi, 4 Haziran 2008 tarihinde, bașvuran hakkındaki beraat kararını ve ilgiliye 5.600 TRY tutarının iade edilmesi yönündeki kararı onaylamıștır.
13.
Yargıtay, 3 Mayıs 2010 tarihinde, bu süre zarfında zamanașımının devreye girmesi nedeniyle, Asliye Ceza Mahkemesinin beraat kararını onaylamasına ilișkin kararını bozmuștur. Buna karșın, Yargıtay, bașvuranın traktörünün ihale usulü satıșından elde edilen meblağın bașvurana iade edilmesi yönündeki kararı onamıștır. Son olarak, Yargıtay, davanın düșürülmesine karar vermiștir.
14.
Hükümet tarafından dosyaya eklenen bilgilere göre, 5.600 TRY tutarındaki meblağ, 20 Temmuz 2010 tarihinde bașvurana iade edilmiștir.
15.
Bașvuran, 18 Aralık 2006 tarihinde, Eğirdir Asliye Hukuk Mahkemesinde tazminat davası açmıștır.
16.
Asliye Hukuk Mahkemesi, 15 Șubat 2007 tarihinde, konu bakımından (
ratione materiae
) yetkisizlik kararı vermiștir.
17.
Bașvuran, belirtilmeyen bir tarihte, Isparta İdare Mahkemesinde tazminat davası açmıștır.
18.
İdare Mahkemesi, 6 Mart 2009 tarihinde, el koyma tedbirinin kanuna uygun olarak alındığı ve dolayısıyla İdareye sorumluluk yüklenemeyeceği gerekçesiyle, ilgilinin talebini reddetmiștir. Traktörün satıșına ilișkin olarak, İdare Mahkemesi, bașvuranın bir aylık yasal süre içinde mülkünün iadesini talep etmediğini kaydetmiș ve dolayısıyla bașvuranın bu satıșa katkıda bulunduğu kanısına varmıștır.
19.
Danıștay 8. Dairesi, 24 Kasım 2009 tarihli kararla, İdare Mahkemesinin kararını onamıștır. Bu karar, 4 Ocak 2010 tarihinde, Isparta’daki bürosunda bașvuranın temsilcisi N. Șahin’e tebliğ edilmiștir. Bu karar, aynı gün, Isparta’da Orman Genel Müdürlüğünün temsilcisine de tebliğ edilmiștir.
20.
Bașvuran, tarihsiz bir yazıyla, kararın düzeltilmesini talep etmiștir.
21.
Danıștay 8. Dairesinin Yazı İșleri Müdürlüğünde görevli memur, 8 Șubat 2010 tarihli yazıyla, Isparta İdare Mahkemesini bașvuranın karar düzeltme talebine dair bilgilendirmiș ve söz konusu mahkemeden gerekeni yapmasını talep etmiștir.
22.
Danıștay 8. Dairesi, 14 Haziran 2010 tarihinde, bașvuran tarafından yapılan karar düzeltme talebini, süresinden sonra sunulması nedeniyle reddetmiștir. Danıștay 8. Dairesi, 24 Kasım 2009 tarihli kararının ilgilinin temsilcisine 4 Ocak 2010 tarihinde tebliğ edildiğini ve ilgilinin yalnızca, tebliğ tarihinden itibaren ișlemeye bașlayan, on beș günlük sürenin geçmesinin ardından 8 Șubat 2010 tarihinde karar düzeltme talebini sunduğunu tespit etmiștir.
23.
Olayların meydana geldiği tarihte geçerli olan ilgili hüküm, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 54. maddesidir. Bu madde, söz konusu tarihten itibaren, 18 Haziran 2014 tarihli 6545 sayılı Kanun’un 103. maddesinin b) fıkrasıyla yürürlükte kaldırılmıștır. Söz konusu dönemde bu maddenin yürürlükte olduğu șekli așağıdaki gibidir:
“Kararın Düzeltilmesi:
Danıștay’da dava daireleri ve İdari veya Vergi Dava Daireleri Kurullarının (...) verdikleri kararlar hakkında, bir defaya mahsus olmak üzere kararın tebliğ tarihini izleyen on beș gün içinde taraflarca; (...) kararın düzeltilmesinin istenebileceği kurala bağlanmıștır.”
24.
Bașvuran, Sözleșme’nin herhangi bir hükmünü ileri sürmeksizin, traktörüne el konulmasından, traktörünün satıșından ve bu satıștan elde edilen gelirin yalnızca yıllar sonra kendisine ödenmesinden șikâyetçi olmaktadır.
25.
Olay ve olguların hukuki nitelendirmesi konusunda takdir yetkisine sahip olan Mahkeme (
Radomilja ve diğerleri/Hırvatistan
[BD], No.
37685/10 ve 22768/12, §
114, 20
Mart 2018), bașvuranın șikâyetinin Sözleșme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesi açısından incelenmesi gerektiği kanaatine varmaktadır. Söz konusu madde așağıdaki gibidir:
“Her gerçek ve tüzel kișinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koșullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir.
Yukarıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da bașka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez.”
26.
Hükümet, bașvurunun kabul edilebilirliği hakkında iki itiraz ileri sürmektedir. Hükümet öncelikle, bașvuranın iç hukuk yollarını tüketmediğini iddia etmektedir. Hükümet özellikle, bașvuranın, Danıștay kararının tebliğ edildiği tarihten itibaren ișlemeye bașlayan on beș günlük yasal sürenin sona ermesinin ardından karar düzeltme talebini sunduğunu ileri sürmektedir.
27.
Hükümet, ikinci olarak, bașvuranın altı aylık bir süre içinde Mahkemeye bașvuruların sunulması kuralına uymadığını da ileri sürmektedir. Hükümet gerçekte, karar düzeltme talebinin bir sonuca ulașmaması nedeniyle, bu sürenin, Danıștay kararının bașvurana tebliğ edildiği 4 Ocak 2010 tarihinde ișlemeye bașladığı kanaatindedir. Dolayısıyla Hükümet, ilgilinin altı aylık süre içinde Mahkemeye bașvurmadığını, zira 26 Kasım 2010 tarihinde bașvurusunu sunduğunu belirtmektedir.
28.
Bașvuran, bașvurusunu sunması sırasında, karar düzeltme talebinin Danıștaya gönderilmesine ilișkin posta makbuzunun önlü arkalı bir fotokopisini ibraz etmiștir. Bu makbuzda bașvuranın adının belirtildiği kısım, kașe ve tarih içermemektedir. İlgili, Hükümet tarafından dosyaya eklenen ayrıntılı bilgi ve belgeler hakkında herhangi bir yorum yapmamaktadır. İlgili, ibraz ettiği belgenin hangi nedenle posta kașesi ve tarih içermediğini ve karar düzeltme talebini 4 Ocak 2010 tarihinde -bürosu bir bașka șehirde bulunan temsilcisinin Danıștay kararının tebligatını aldığı gün- ne șekilde hazırladığını ve postaladığını açıklamamaktadır. İlgili, Danıștay 8. Dairesinin Yazı İșleri Müdürlüğünün 8 Șubat 2010 tarihli yazısı hakkında da herhangi bir yorum yapmamaktadır.
İlgili yalnızca, makamların bir yandan, traktörüne el koyarak ve traktörünü satarak ve diğer yandan, bu satıștan elde edilen meblağa karșılık gelen miktarı kendisine ödemeden önce uzun yıllar geçmesine imkân vererek, mülkiyetine saygı hakkını ihlal ettikleri yönündeki șikâyetini tekrarlamaktadır.
29.
Mahkeme, Sözleșme’nin 35. maddesinin 1. fıkrasında belirtilen iç hukuk yollarının tüketilmesi kuralının, iç hukuk düzeninin iddia edilen ihlale ilișkin etkin bir hukuk yolu sunduğu varsayımına dayandığını hatırlatmaktadır. Olayların meydana geldiği dönemde hem teoride hem de uygulamada etkin ve kullanılabilir olan, yani bașvurana șikâyetlerinin telafisi için makul bakıș açıları sunabilecek nitelikte ve erișilebilir bir hukuk yolunun bulunduğu hususunda Mahkemeyi ikna etme görevi, iç hukuk yollarının tüketilmediğini ileri süren Hükümete aittir. Ayrıca bir bașvuran, görünüșe göre etkin ve yeterli olan iç hukuk yollarını olağan bir șekilde kullanmalıdır ve bir hukuk yolunun kullanılması halinde, uygulamada aynı amacı tașıyan bir bașka hukuk yolunun kullanılması gerekmemektedir (Kozacıoğlu/Türkiye [BD], No.
2334/03, 39-40, 19 Șubat 2009).
30.
Mahkeme, dosyaya sunulan belgeleri ve Hükümetin ayrıntılı açıklamalarını dikkate alarak, Danıștay kararının 4 Ocak 2010 tarihinde bașvuranın temsilcisine tebliğ edildiğini tespit etmektedir. Bașvuran, bu tarihten itibaren on beș gün içinde karar düzeltme talebini sunmamıștır. Dolayısıyla bașvuran, kanun tarafından öngörülen șekillere ve sürelere göre ve usulüne uygun olarak yetkili makamlara bașvurmamıștır. Bu nedenle bașvuran, mevcut hukuk yollarını usulüne uygun olarak kullanmamıștır. Mahkeme böylelikle, iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle bașvuruyu reddetmelidir.
31.
Mahkeme, yukarıda belirtilen hususları göz önünde bulundurarak, Hükümet tarafından ileri sürülen diğer itirazlar hakkında karar vermesinin gerekli olmadığı kanısına varmaktadır.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Bașvurunun kabul edilemez olduğuna
karar vermiștir.
İșbu karar, Fransızca dilinde tanzim edilmiș olup, 27 Mayıs 2021 tarihinde yazılı olarak bildirilmiștir.
Hasan Bakırcı
Valeriu Grițco
Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Bașkan