Avrupa İnsan Haklari MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KABUL EDİLEBİLİRİK HAKKINDA KARAR Bașvuru No. 72858/12 Yeliz TUFAN / TÜRKİYE Președintele Egidijus Kūris, judecătorii Pauliine Koskelo, Gilberto Felici, și directorul adjunct al Departamentului de Afaceri Juridice Hasan Bakırcı'nın participării la Comitetul de Organe Juridice din cadrul Tribunalului European al Bărbatelor (İkinci Bölüm), Republica Turcia, care a avut loc în 29 martie 2022 în scopul soluționării cauzei, a avut loc în timpul unei vizite la Tribunalul European al Bărbatelor (İkinci Bölüm), Republica Turcia, în urma unei vizite la două instanțe, în cazul în care au avut loc două incidente, în urma căreia s-a rezolvat o criză de naștere din 1988, în cazul lui Türk Türkçe neden, după ce s-au întâmplat două incidente, în cazul lui Dayanlı Öldemir și în cazul doctorii Dürriș Barıș Hakakeri, în cazul în care s-a avut loc o criz de naștere, în cazul în care s-a avut loc o criză de interes de interes în fața instanței, și în cazul în care s-a avut loc o criză de interes în fața instanței, în cazul în care s-a avut loc o criză de interes în fața instanța, în cazul în care s-a avut loc o criză de interes în fața instanța.
În primul rând, pe 18 noiembrie 2008, în urma unei plângeri, în legătură cu o rană de taxis, a fost deschis un proces la Curtea Penală din Eskișehir împotriva directorului de stație A.Y. În cazul celui de-al patrulea, potrivit rapoartelor bilirkișii din 24 mai 2011, reclamantul era responsabil în proporție de 30% pentru gradul întâi, iar responsabilul pentru vizită, Öğretim Görevlisi Ü.Ö., și Müdür Vekili A.Y., erau răspunzători în proporție de 40% și 30%, respectiv, pentru gradul doi.
În al patrulea rând, a fost depusă o plângere împotriva inspectorilor de școală R.K. și A.Ș., ale căror rapoarte au constituit reluările rectoratului menționate mai sus. Procurorul a respins competența inspectoratului și a judecătorului care, în conformitate cu Legea nr. 4483, a decis că nu este necesar să se inițieze o anchetă împotriva inspectoratului. Procesul a fost încheiat la 14 octombrie 2020 cu respingerea acestei hotărâri de către Consiliul. 6. În cele din urmă, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în cazul în care, în cazul în care, în cazul în care, în cazul în cazul în care, în cazul în care, în cazul în cazul în care, în cazul în care, în cazul în cazul în care, în cazul în care, în cazul în cazul în care, în cazul în cazul în care, în cazul în care, în cazul în cazul în care, în cazul în cazul în care, în cazul în cazul în care, în cazul în cazul în care, în cazul în cazul în care, în cazul în cazul în care, în cazul în
De asemenea, reclamantul se plânge că nu au fost folosite în mod eficient căile de atac pe care le-a folosit pentru a-și susține plângerile cu privire la articolele 2 și 6 ale Convenției, susținând că, în temeiul articolului 13 al Convenției, nu au fost folosite în mod eficient căile de atac pe care le-a folosit pentru a-și susține plângerile cu privire la articolele 2 și 6. de asemenea, reclamantul se plânge că, în temeiul articolului 6 al Convenției, dreptul de acces la instanță a fost ignorat, iar în temeiul articolului 14 al Convenției, doar membrii universității în cauză au profitat de un mecanism de anchetă locală, care urmărește să-i evite pedeapsa. de asemenea, reclamantul se plânge că căile de atac pe care le-a folosit pentru a-și susține plângerile cu privire la articolele 2 și 6 ale Convenției nu au fost eficiente. de asemenea, în temeiul articolului 14 al Convenției, directorul universității în cauză, V.Y., nu a putut să se aplice în mod efectiv în cazul în care a fost condamnat în litigiu în legătură cu propria viață, deoarece a fost condamnat în legătură cu o altă activitate periculoasă (§§ 14 de la Curtea nr. 15 de la Curtea Götegișul Örgului Örgülü Örgülü.Örgülü. § 129, § 1249), iar rectorul de la Curtea nr.
În cadrul astfel definit, Guvernul contestă că nu a folosit calea de recurs individual în fața Curții, după ce a acuzat reclamantul de a se adresa Curții înainte de încheierea acțiunii judiciare.11 Apelația, în contextul unei activități periculoase, din cauza întârzierii nedeterminate și excesive, a abandonat un scop administrativ care nu poate fi acceptat ca fiind eficient în lumina aspectelor de calitate ale Convenției, 2.
Prin urmare, spre deosebire de ceea ce susține reclamantul, litigiul în discuție nu este un litigiu în care obligațiile pozitive în cauză impun o intervenție obligatorie a sentinței penale - în acest caz, în ceea ce privește inculpatul, O.O. și alți funcționari - și în care eșecul proceselor penale poate duce la încălcarea articolului 2 din Convenție (comparați hotărârea Öneryıldız menționată mai sus, § 111).13 În mod concret, după cum este cazul, în ceea ce privește situațiile care rezultă din erori sau omisiuni, în ceea ce privește obligațiile pozitive ale statului, adică, după ce funcționarii în cauză și funcționarii care sunt responsabili pentru acestea au fost eliberați, după cum este cazul, și după ce este necesar, plata despăgubirii, va fi încălcată o obligație penală care poate fi aplicată ca orice altă despăgubire adecvată.
În special, în ciuda faptului că hotărârea instanțelor de prim grad a durat aproape trei ani, data la care a fost pronunțată dosarul a fost stabilită de la data în care Danish a fost îndepărtat de la viață și a fost obligat să își asigure libertatea de a-și transporta autovehiculele (Türkiye Kayalay Yıldız / Turkey , no. 61772/12, §§ 60 și 71, 11 Nisan 2018).
Cu siguranță, acest regulament admite excepții care pot fi justificate de specificațiile specifice cauzei, dacă sunt evaluate la data depunerii cererii (Demopoulos și alții/Turcia (k.k.) [BD], nr. 46113/99 și alți 7 reclamanti, § 87, AİHM 2010). Astfel, cauzele inițiale ale reclamantului nu sunt disponibile la tarifele la care a fost depusă cererea, așa cum a arătat reclamantul, ci există de la data de 23 septembrie 2012, data la care a fost depusă, și este suficient să se afle de la data respectivă cât timp a durat litigiul și care este rezultatul acestuia.
Pe scurt, cererea reclamantului trebuie respinsă pe motiv că, în conformitate cu articolele 35 paragrafele 1 și 4 din Convenție, căile de atac interne nu au fost epuizate. Pe aceste temelii, Curtea a decis, în unanimitate, că cererea este inadmisibilă. Această hotărâre a fost întocmită în limba franca și notificată în scris la 5 mai 2022.
Bașvuru No. 72858/12
Yeliz TUFAN / TÜRKİYE
Bașkan
Egidijus Kūris,
Hâkimler
Pauliine Koskelo,
Gilberto Felici,
ve
Bölüm Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Hasan Bakırcı’nın katılımıyla 29 Mart 2022 tarihinde Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan davanın temelinde bulunan, 1988 doğumlu bir Türk vatandașı olan, Denizli’de ikamet eden ve Denizli Barosuna bağlı Avukat Y. Tufan tarafından temsil edilen Yeliz Tufan’ın (“bașvuran”), 8 Eylül 2012 tarihinde, İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlișkin Sözleșme’nin (“Sözleșme”) 34. maddesi uyarınca Mahkemeye yapmıș olduğu 72858/12 no.lu bașvuruyu,
Bașvurunun, Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Dairesi Bașkanı Hacı Ali Açıkgül tarafından temsil edilen Türk Hükümetine (“Hükümet”) bildirilmesine ilișkin kararı ve tarafların görüșlerini dikkate alarak gerçekleștirdiği müzakerelerin ardından așağıdaki kararı vermiștir:
1.
Mevcut dava, Eskișehir garında üniversite ziyareti sırasında meydana gelen bir kazayla ilgilidir. Fotoğraf çekmek için bir konteynerin üzerine çıkan bașvuranı yüksek gerilim hattı çarpmıștır. Hayati tehlikesi bulunan bașvuran hastaneye kaldırıldıktan sonra doktorlar, ilgilinin vücudunun yüzde 63’ünü kaplayan yanıklara yenik düșmesini önlemek amacıyla sol kolunu ve iki bacağı dizlerinden kesmek durumunda kalmıștır.
Bu olay, beș farklı davaya neden olmuștur.
2.
İlk olarak, 18 Kasım 2008 tarihinde yapılan șikâyet üzerine, taksirle yaralama nedeniyle, garın Müdür Vekili olan A.Y. hakkında Eskișehir Asliye Ceza Mahkemesi nezdinde bir dava açılmıștır. Dördüncüsü 24 Mayıs 2011 tarihli olan bilirkiși raporlarına göre, bașvuran %30 oranında birinci dereceden sorumluyken, ziyaretten sorumlu olan Öğretim Görevlisi Ü.Ö ve Müdür Vekili A.Y. sırasıyla % 40 ve % 30 oranında ikinci dereceden sorumluydular. Müdür Vekili A.Y. ise konteynerler için ayrılmıș hatların tehlikeli bölgelerini ve sabit vagonlara erișimini güvence altına almakta ihmalde bulunmuștur. Bu dava, Müdür Vekili A.Y.nin on beș ay hapis cezasına mahkûm edilmesi ve hükmün açıklanmasının ertelenmesini onayan 26 Mayıs 2014 tarihli kararıyla sonuçlanmıștır.
3.
İkinci olarak, 15 Aralık 2011 tarihinde, yukarıda belirtilen dördüncü bilirkiși raporunu hazırlayan beș bilirkiși hakkında görevi kötüye kullanma nedeniyle bir șikâyette bulunulmuștur. Bu dava, 18 Haziran 2013 tarihinde, Adalet Bakanlığının savcılığın kovușturmaya yer olmadığına dair kararını kanun yararına bozmayı reddettiğinin tebliğ edilmesiyle sonuçlanmıștır.
4.
Üçüncü olarak, Öğretim Görevlisi Ü.Ö. hakkında bir idari sorușturma prosedürü yürütülmüștür (
Aydoğdu/Türkiye
, no. 40448/06, §§ 37 ila 39, 30 Ağustos 2016). dosya Öğretim Görevlisi Ü.Ö.nün bağlı olduğu rektörlüğe iletilmiștir. Rektörlük, öğretim görevlisi hakkında bir sorușturma bașlatılmasına izin verilmesini reddetmiștir. Nihai karar, 2 Mayıs 2012 tarihinde, Danıștay tarafından onanmıștır.
5.
Dördüncü olarak, raporları yukarıda belirtilen rektörlük reddine dayanak olușturan okul müfettișleri R.K. ve A.Ș. hakkında șikâyette bulunulmuștur. Savcılık, yine 4483 sayılı Kanun uyarınca, müfettișler hakkında sorușturma bașlatılmasının gerekli olmadığına karar veren rektörlük lehine yargı yetkisini reddetmiștir. Dava, 14 Ekim 2020 tarihinde, Danıștay tarafından bu kararın onanmasıyla sonuçlanmıștır.
6.
Son olarak, 31 Temmuz 2009 tarihinde Devlet Demir Yolları Genel Müdürlüğü ve rektörlük hakkında Eskișehir İdare Mahkemesi önünde açılan tam yargı davasında, bașvuranın talepleri, uyarı levhalarına rağmen bilerek park halindeki konteynerin üstüne çıktığı ve dolayısıyla kazanın tek temel nedeninin kendi dikkatsizliği olduğu gerekçesiyle, 31 Aralık 2012 tarihli kararla reddedilmiștir.
Bu karar, 13 Mart 2013 tarihinde, bașvurana tebliğ edilmiș ve bașvuran Danıștay önünde temyiz talebinde bulunmuștur. Görünüșe göre, bu dava halen derdesttir.
7.
Bașvuran, Sözleșme’nin 2. maddesini ileri sürerek, Devletin hayatını koruma görevini yerine getirmediğini zira kazanın kamu hizmeti kapsamına giren bir üniversite faaliyeti sırasında ve kendi denetimi altında olan bir garda, öğrencileri korumaya yönelik yönetmelik ve güvenlik tedbirleri olmaksızın meydana geldiğini iddia etmektedir.
8.
Bașvuran ayrıca, Sözleșme’nin 6. maddesi açısından, mahkemeye erișim hakkı göz ardı edilerek, yalnızca kendilerinin adaletten kaçmalarını amaçlayan bir yerel sorușturma mekanizmasından yararlanan söz konusu üniversite üyelerinin cezasız kalmasından șikâyet etmektedir. Dahası bașvuran, Sözleșme’nin 13. maddesini ileri sürerek, Sözleșme’nin 2 ve 6. maddelerine ilișkin șikâyetlerini ileri sürmek amacıyla kullandığı hukuk yollarının etkin olmadığından șikâyet etmektedir. Son olarak, bașvuran, Sözleșme’nin 14. maddesi açısından, Müdür Vekili A.Y.’nin cezaya mahkûm edilmesine karșın Öğretim Görevlisi Ü.Ö. ve rektörlüğün müfettișlerinin ayrıcalıklı statülerinden yararlanarak adalet önüne çıkarılmamalarını ayrımcılık olarak nitelendirmektedir.
9.
Mahkemenin daha önce potansiyel olarak tehlikeli șeklinde nitelendirdiği demir yolu tașımacılığı faaliyetleriyle bağlantılı olarak ihtilaf konusu kazanın bașvuranın hayatında gerçek bir tehdit olușturması nedeniyle (
Kalender/Türkiye
, no. 4314/02, §§ 42, 43 ve 52, 15 Aralık 2009 ve
Cavit Tınarlıoğlu/Türkiye
, no. 3648/04, §§ 63-69, 2 Șubat 2016), somut olayda Sözleșme’nin 2. maddesinin uygulanabilirliği tartıșma konusu değildir;
hâkim hukuku kendiliğinden uygular (jura novit curia
) (
Radomilja ve diğerleri/Macaristan
[BD], no.
37685/10 ve 22768/12, § 126, 20 Mart 2018), ilkesi gereğince, diğer șikâyetlerin bu aynı hükmün usuli yönünden incelenmesi gerekmektedir (
Engin ve diğerleri/Türkiye
, No. 74941/12, § 33, 15 Ekim 2019).
10.
Bu șekilde tanımlanan çerçevede, Hükümet, bașvuranı tam yargı davası sonuçlanmadan önce Mahkemeye bașvurmakla suçlamakta ve ardından bașvuranın Anayasa Mahkemesi önünde bireysel bașvuru yolunu tüketmediği konusunda itiraz etmektedir.
11.
Bașvuran, hayati tehlike arz eden bir faaliyet bağlamında, belirleyici olmayan ve așırı süresi nedeniyle, Sözleșme’nin 2. maddesinin usule ilișkin yönü ıșığında etkin olarak kabul edilemeyecek idari prosedürü bir kenara bırakarak, Sözleșme’nin 2. maddenin ihlaline yol açması gereken hususun (bk.
bu davaya uygulanabildiği ölçüde (mutatis mutandis)
,
Öneryıldız/Türkiye
[BD], no. 48939/99, § 93, AİHM 2004
‑
XII), kusurlu üniversite personelinin cezalandırılmaması olduğunu belirtmektedir.
Anayasal bașvuruyla ilgili olarak, bașvuran, bașvurusunu yaptığı tarihte bu hukuk yolunun bulunmadığını ileri sürmektedir.
12.
Mahkeme,
Cavit Tınarlıoğlu
davasındaki (yukarıda belirtilen karar, §§
117-119) incelemesine bağlı kalarak, somut olayda gereken adli müdahalenin niteliğini belirlemek amacıyla, mevcut davada, ceza sorușturmasının kaza koșullarına ilișkin yeterince kesin bilgi sağladığını, öyle ki kazanın, “șüpheli” koșullarda meydana geldiğinin kabul edilemeyeceğini ve bașvuranın hayatına yönelik gerçek ve doğrudan bir risk karșısında yetkililerin eylemsizliğinden kaynaklandığının söylenemeyeceğini tespit etmektedir.
Dolayısıyla, bașvuranın sandığının aksine, mevcut dava, söz konusu pozitif yükümlülüklerin zorunlu olarak ceza hukukunun -bu durumda suçlanan Ü.Ö. ve diğer memurlar hakkında- resen bir müdahalesini gerektirdiği ve ceza yargılamalarının bașarısız olmasının tek bașına Sözleșme’nin
2.maddesinin ihlaline yol açabileceği bir dava değildir
(yukarıda belirtilen
Öneryıldız
kararıyla karșılaștırınız,
§
111).
13.
Somut olayda olduğu gibi, eksiklikler veya ihmallerden kaynaklanan olaylarla ilgili olarak Devlet, pozitif yükümlülükleri gereğince, bașvurana, ilgili memurların ve yetkililerin idari sorumluluğunun incelenmesini ve gerektiği takdirde, tazminat ödenmesi gibi uygun herhangi bir yaptırım uygulanmasını sağlayabilecek bir hukuk yolu sunmakla yükümlüdür.
Dolayısıyla öncelikle, 30 Temmuz 2009 tarihinde açılan ve muhtemelen Danıștay önünde halen derdest olan tam yargı davasına yönelmek uygun olacaktır (yukarıda 6. paragraf).
14.
Hükümetin belirttiği gibi, 8 Eylül 2012 tarihinde yani Eskișehir İdare Mahkemesi 31 Aralık 2012 tarihinde karar vermeden önce yapılan mevcut bașvuru, davanın bu yönüyle ilgili olarak, vaktinden önce yapılmıștır. Bununla birlikte, temyiz bașvurusunun son așamasına bașvuru yapıldıktan sonra ulașılabilmesine her daim müsamaha göstermiș olan Mahkeme (
Bulaç/Türkiye
, no. 25939/17, § 41, 8 Haziran 2021), bașvuran gibi, bu yargılamanın ivedilikle yürütülmediğini ve hâlihazırda on iki yılı așan süresinin makul olmadığını gözlemlemektedir. Bu tür bir sürenin, Müdür Vekili A.Y.nin ve Öğretim Görevlisi Ü.Ö.nün sorumluluklarının daha önce tespit edildiği davanın koșullarıyla haklı gösterilmediği anlașılmaktadır. Özellikle ilk derece mahkemesinin karar alması yaklașık üç yıl sürmüș olmasına rağmen, dosyanın söz konusu tarihten bu yana Danıștay önünde olması ve akıbetinin belirsizliğini koruması dikkat çekicidir (
Tülay Yıldız/Türkiye
, no. 61772/12, §§ 70 ve 71, 11
Aralık 2018).
15.
Ancak burada Anayasa Mahkemesine sunulmuș olması gereken bir sorun söz konusudur.
Söz konusu anayasal bașvuru yolu, Türk Anayasası ve Sözleșme ile korunan temel hak ve özgürlüklerin ihlallerinden dolayı mağdur olduğunu düșünen bireylerin, 35. maddede belirtilen iç hukuk yollarının tüketilmesi kuralı uyarınca kullanmaları gereken bir bașvuru yoludur (
Uzun/Türkiye
(k.k.), no. 10755/13, §§ 52, 62-64 ve 69, 30 Nisan 2013). Anayasa Mahkemesinin yașam hakkının usuli yönünün ihlal edildiği sonucuna varması halinde, bu mahkemenin ihlali sona erdirebilecek bir telafi yolunu belirttiğini ve bu noktanın, özellikle kișinin, somut olayda olduğu gibi, Devletin Sözleșme’nin 2. maddesinden doğan usuli yükümlülüğünü yerine getirmediğini iddia etmesi durumunda, kilit tașı olduğu unutulmamalıdır (
Șefika Ak/Türkiye
(k.k.), no.
38628/10, § 43, 27 Kasım 2010,
Mehmet Kaya/Türkiye
, no.
9342/16, §§
39-43, 20 Mart 2018 ve
Kırbayır/Türkiye
(k.k.), no. 11947/12, §
60, 28
Nisan 2020).
16.
Șüphesiz, iç hukuk yollarının tüketilmesi kuralı, ilke olarak bașvurunun yapıldığı tarihte değerlendirilse de bu kural, davanın kendine özgü özellikleriyle haklı gösterilebilecek istisnaları kabul etmektedir
(Demopoulos ve diğerleri/Türkiye
(k.k.) [BD], no. 46113/99 ve diğer 7 bașvuru, §
87, AİHM 2010). Böylelikle, anayasal bașvuru yolu, bașvuranın altını çizdiği gibi bașvurunun yapıldığı tarihte mevcut değilse de, kurulduğu tarih olan 23 Eylül 2012 tarihinden beri mevcuttur ve söz konusu tarihten beri ihtilaf konusu yargılamanın ne kadar süredir devam ettiğini ve yakında ulașılabilecek sonucu bilmek yeterlidir.
17.
Mahkeme, mevcut davanın tașıdığı trajik boyutun bilincindedir. Bununla birlikte, hem bașvuranın menfaatleri hem de Sözleșme mekanizmasının etkinliği açısından ve ikincillik ilkesine uygun olarak, davaların sorușturulması ve ileri sürdükleri sorunların çözümünün öncelikle ulusal düzeyde gerçekleșmesi kesinlikle tercih edilir zira Anayasa Mahkemesinin kararının bașvuranın endișelerini gidermemesi halinde, bașvuranın Mahkemeye tekrar bașvurabileceği göz önünde bulundurulduğunda (yukarıda belirtilen
Uzun
kararı, §
71,
Korkmaz ve diğerleri/Türkiye
(k.k.), no. 64200/13, § 31, 25 Mart 2014,
Ceylan/Türkiye
(k.k.), no. 22261/10, § 176, 6 Ocak 2015 ve
Berker ve diğerleri/Türkiye
(k.k.), no. 54769/13, § 14, 20 Ekim 2015), Sözleșme’nin iddia edilen ihlallerini gidermek için en iyi konumdaki makamlar yerel makamlardır (yukarıda anılan
Kırbayır
kararı, §
62 ve karardaki atıflar).
18.
Kısacası, bașvuru, Sözleșme’nin 35. maddesinin 1 ve 4. fıkraları uyarınca iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle reddedilmelidir.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Bașvurunun kabul edilemez olduğuna
karar vermiștir.
İșbu karar, Fransızca dilinde tanzim edilmiș olup 5 Mayıs 2022 tarihinde yazılı olarak bildirilmiștir.
Hasan Bakırcı
Egidijus Kūris
Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Bașkan