AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR Bașvuru no. 57165/17 Șevkiye AKGÜN și alții/TÜRKİYE Președintele Egidijus Kūris , judecătorul Paulilerine Koskelo, Jovan Ilievski și directorul adjunct al Departamentului de Afaceri Juridice, Dorothee von Arnimin, cu participarea Curții Europene a Drepturilor Omului (Divisiunea a doua), 8 noiembrie 2022 în urma unei întâlniri a Comitetului de Apărare a Cătălinului, Republica Turcia, a pierdut dreptul de a fugi în urma unei percheziții de violență, care a avut loc în același timp cu o percheziție a poliției din Turcia din Turcia din Turcia, în urma unei percheziții care a avut loc în baza unei percheziții de violență, iar poliția din Turcia din Turcia din Turcia a pierdut dreptul de a fugi înlocuit cu o mașină.
În timpul acestei încercări de evadare, un bărbat care se afla în spatele stâng al mașinii a tras cu o armă în șase gloanțe spre polițiști. 6. În ciuda avertismentelor poliției și a focului de ihtar, mașina a evadat. 7. În acest caz, polițiștii au început să tragă în mașină și Ali Demir, care se afla în mijlocul scaunului din spate al mașinii, a fost grav rănit. 8.
Au fost identificate mai multe martori care au declarat că polițiștii au deschis focul de hawai ihtar înainte de a ținti vehiculul, - că persoanele implicate în furt au încercat să fugă în ciuda focului de ihtar și au condus vehiculul direct asupra polițiștilor, - că vehiculul poliției a fost grav deteriorat, - că comportamentul persoanelor aflate în Arac a fost de natură să pună în pericol viața altcuiva și, prin urmare, polițiștii au fost nevoiți să folosească arme de foc. - Au fost identificate mai multe martori care au declarat că polițiștii au deschis focul de hawai ihtar înainte de a ținti vehiculul. - Cu aceste constatări, instanța a ajuns la concluzia că situația a făcut necesară folosirea forței vitale cu certitudine absolută și că, în funcție de condițiile evenimentului, această utilizare era o amenințare fizică. - În același timp, un singur individ a fost identificat ca fiind implicat în furtul de arme, în timp ce vehiculul a fost tras în mișcare, și că a încercat să facă o crimă, în timp ce nu a efectuat controale medicale asupra unui criminal calificat, iar poliția a avut grijă de focul de hawai în timpul incidentului, în timp ce a fost găsit în mâinile poliției în șase de poliție, în mod special în oraștilor, în orașii de plecare, în orașul de dimineață, în apropiere de locul de locul de muncă. - În ultimul moment, Curtea a identificat că au fost identificate șase alte șase persoane care au creat amenințe fizice, în legătură cu care au fost amenințate de viață; - în special în orașii de la locul de muncă - în oraș, în orașul de muncă - în oraș, în orașul de muncă - în orașul de la locul de muncă - în oraș - în oraș - în orașul de muncă - în oraș - în oraș - în oraș - în oraș - în oraș - în oraș - în oraș - în oraș - în oraș - în oraș - în oraș - în
- Polițiștii au tras de la distanță doar pentru a răspunde unui atac armat; polițiștii, folosind armele de foc, au țintit cauciucurile din spate ale vehiculului, nu cu intenția de a ucide, ci pentru a opri vehiculul. - În ancheta privind aspectul aspectului modului de viață al dreptului la viață (art. 17 din Constituția de la art. 2 din Tratat), Curtea a amintit în primul rând principiile care decurg din jurisprudența Curții Europene a Drepturilor Omului cu privire la subiect. - În continuare, Curtea a considerat că ancheta privind moartea soțului reclamantelor a fost desfășurată cu suficientă transparență, adecvată și exactă. - Curtea a arătat că aceste anchete au fost desfășurate în mod independent de dreptul la justiție, că anchetele au fost inițiate imediat după incidentele de violență, că au fost efectuate de către procurori și că au fost efectuate în mod eficient, în special pentru a asigura informațiile obținute în favoarea instanțelor de judecată. - În favoarea instanțelor judecătoare, Curtea a considerat că nu există elemente necesare pentru a asigura că investigațiile privind evenimentele recente au fost efectuate în mod eficient.
Curtea Anayasa a decis ca reclamantelor să li se plătească 30.000 de lire turce în despăgubiri pentru daune morale (aproximativ 10.000 de euro la data la care a avut loc incidentul).17 Pretendenții susțin că moartea soțului lor a fost cauzată de o forță excesivă aplicată de poliție și se plâng de modul în care a fost desfășurată ancheta în legătură cu acest incident.MaHKEMENİN DELERENDİRMES 18.Curtea a decis că nu există nicio dovadă că incidentul, dovezile și evenimentele au avut loc în mod necesar sau că o examinare excesivă a articolului 2 din Convenția privind uciderea persoanelor cu caracter personal sau a unor cazuri de violență sexuală nu a avut loc.Curtea a decis că nu există nicio dovadă că o examinare excesivă a evenimentelor, a dovezilor și a evenimentelor sau a unor cazuri de violență sexuală a avut loc în legătură cu incidentul.Curtea a decis că nu a avut loc nicio dovadă că incidentul, dovezile și evenimentele au avut loc în mod necesar sau că au fost folosite în mod excesiv în temeiul articolului 2 din Convenția privind uciderea persoanelor cu caracter personal.Curtea a decis că nu a avut loc nicio dovadă că incidentul a avut loc în temeiul articolului 20 din Convenția privind uciderea persoanelor cu caracter personal.Curtea a decis să se plângă de incidentul în temeiul articolului 20 din Convenția privind uciderea persoanelor cu caracter personal și să fie în cauză în temeiul articolului 20 din Convenția privind uciderea persoanelor cu caracter civil.
În acest context, Curtea examinează, de asemenea, dacă autoritățile au acționat în mod necinstit în alegerea modului în care au folosit forța letală împotriva vecinilor reclamantelor, nu numai, dar și dacă operațiunea a fost sau nu limitată de reguli și dacă a fost sau nu organizată într-un mod care să reducă cât mai mult posibil riscurile legate de utilizarea forței letale (karșılaștırınız Makaratzis/Yunanistan [BD], no. 50385/99, § 60, AİHM 2004-XI).Curtea analizează, de asemenea, dacă autoritățile au acționat în mod necinstit în alegerea modurilor pe care le-au folosit autoritățile în condițiile actuale pentru a atinge ținta (karșılaștırınız Natchova ve teducet/Bulgaristan [BD], no. 435/98 ve teducet/Bulgaristan [BD], no. 43577/98 ve 43579/98, § 95, AİHM 2005-VII).Când Curtea a stabilit în mod suficient de clar că aceste arme au fost folosite pentru a reduce riscul de a fi folosite în mod necinstit, aceasta a interpretat că armele au fost folosite înainte de un foc de armă și că au fost folosite de un polițist, iar în ultima perioadă, în care s-a stabilit că persoana care a fost înarmată a fost în pericol de moarte, a fost o persoană care a fost în pericol de moarte.
Pe de altă parte, Curtea a decis că operațiunea poliției a fost efectuată în conformitate cu regulile și în mod care a redus cât mai mult posibil pericolele legate de folosirea armelor letale și că a fost stabilit că polițiștii au folosit armele pentru a opune în mod violent controlului poliției, punând în pericol viața și integritatea fizică a altcuiva și pentru a opri persoanele aflate într-un vehicul.24 În ceea ce privește plângerile reclamantelor cu privire la metoda articolului 2 din Convenție, principiile generale privind desfășurarea unei investigații oficiale eficiente în cazul utilizării forței care a dus la moartea unei persoane, precum și alte măsuri privind dreptul de a conduce o anchetă oficială eficientă în cazul violenței care a dus la moartea unei persoane, sunt prezentate în hotărârea din cazul Kalkan (precum cele menționate mai sus, §§ 71-75).
După ce a considerat că în speță, situația și toate circumstanțele materiale ale cauzei au fost supuse controlului strict al Curții, că investigația penală a fost efectuată în speță în mod suficient de profund și independent și că a fost inclusă în judecată în mod suficient pentru protecția intereselor și drepturilor reclamantelor, Curtea consideră că în speță, utilizarea forței de forță în speță este absolut necesară și că utilizarea forței de forță nu poate fi considerată excesivă sau nedreaptă în condițiile cauzei. Curtea a decis, mai ales în legătură cu istoria acțiunii penale, că în speță, Curtea a considerat că în speță, în legătură cu istoria acțiunii penale, a fost recunoscută o prejudiciu pentru acționarul în speță, în conformitate cu Hotărârea Curții din Austria nr. 1 din 1944 privind ajutorul de judecată pentru a proteja interesele și drepturile reclamantului, în speță, că în speță, utilizarea forței de forță în speță este absolut necesară și că utilizarea unei forțe de acest tip nu este justificată în condițiile cauzei.
Bașvuru no. 57165/17
Șevkiye AKGÜN ve diğerleri/TÜRKİYE
Bașkan
Egidijus Kūris
,
Hâkimler
Pauliine Koskelo,
Jovan Ilievski
ve
Bölüm Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Dorothee von Arnim’in katılımıyla olușturulan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm), 8 Kasım 2022 tarihinde Komite halinde toplanarak,
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan davanın temelinde bulunan ve İzmir Barosuna bağlı Avukat N. Pașa tarafından temsil edilen üç Türk vatandașının (“bașvuranlar”) -bașvuranların listesi ve ilgili bilgiler, ekte bulunan tabloda yer almaktadır- 24 Nisan 2017 tarihinde, İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlișkin Sözleșme’nin (“Sözleșme”) 34. maddesi uyarınca yapmıș olduğu bașvuruyu (no. 57165/17) dikkate alarak, gerçekleștirilen müzakerelerin ardından așağıdaki kararı vermiștir:
1.
Bașvuru, Ali Demir’in polis tarafından güç kullanılması sonucunda yașamını kaybetmesiyle ilgilidir. Ali Demir, Șevkiye Akgün’ün erkek kardeși olup, Mehmet ve Nesrin Demir’in oğludur.
2.
22 Ekim 2005 tarihinde, sabah saat 4.00’a doğru, bir restoranda nitelikli hırsızlık girișiminde bulunulduğu polise ihbar edilmiștir.
3.
Polis aynı tarihte, saat 5.40 civarında, Ali Demir’in ve diğer dört kișinin içerisinde bulunduğu araca dur ihtarında bulunmuștur.
4.
Aracın sürücüsü, ihtara uymayı reddetmiș ve kaçmak için aracı polis memurlarının üzerine sürmüștür. Bu sırada șiddetli șekilde polis aracına çarpmıștır.
5.
Bu kaçma girișimi sırasında, aracın sol arka kısmında oturan kiși, aracın camından polis memurlarının üzerine doğru silahla altı el ateș etmiștir.
6.
Polisin uyarılarına ve ihtar ateșine rağmen, araç kaçmıștır.
7.
Bunun üzerine polis memurları, silahla araca doğru ateș etmeye bașlamıș ve aracın arka koltuğunun ortasında oturan Ali Demir ağır șekilde yaralanmıștır.
8.
İlgili, kurtarılamamıștır. Adli tıp uzmanları tarafından müteveffanın bedeni üzerinde yapılan klasik otopsi sonucunda, ilgilinin uzak mesafeden atılan iki mermi ile yaralandığı tespit edilmiștir.
9.
Ceza sorușturması bașlatılmıștır. Cumhuriyet savcısı tarafından yürütülen sorușturmada, olaya karıșan ve doğrudan tanık olan herkesin tek tek ifadesi alınmıștır.
10.
Cumhuriyet savcısı, bu olayda polisin rolünü dikkate alarak, kriminal incelemelere ilișkin bilimsel araștırmaların, Jandarma Kriminal Laboratuvarı tarafından yürütülmesine karar vermiștir.
11.
Olaya karıșan polis memurları hakkında açılan ceza sorușturması ve Ağır Ceza Mahkemesi önünde görülen, bașvuranların katıldığı dava, așağıdaki tespitlerde bulunulmasına imkân vermiștir:
- Hırsızlık olayına karıșan kișilerin adli sicil kayıtlarının bulunduğu,
- Restorandan çok sayıda gıda ürünü ve alkollü içecek çaldıkları,
- Aracın da çalıntı olduğu,
- Aracın sol arka kısmında oturan kișinin kullandığı silahın, kurusıkı tabanca olduğu,
- Bu tabancadan çıkan altı merminin, olay yerinde bulunduğu,
- Bu tabancayı, gerçek mühimmatlı bir tabancadan, hem șekli hem de ateșlendiğinde çıkardığı ses ile ayırt etmenin mümkün olmadığı;
- Birçok tanığın, polis memurlarının, aracı hedef almadan önce havaya ihtar ateși açtıklarını beyan ettiği,
- Hırsızlık olayına karıșan kișilerin, ihtar ateșine rağmen kaçmaya çalıștıkları ve kaçmak amacıyla aracı doğrudan polis memurlarının üzerine sürdükleri,
- Polis aracının bu sebeple ciddi șekilde hasar aldığı,
- Aracın içerisinde bulunan kișilerin davranıșlarının, bașkasının yașamını tehlikeye atacak nitelikte olduğu ve bu sebeple polis memurlarının ateșli silah kullanmak zorunda kaldığı tespit edilmiștir.
12.
Bu tespitlerle, adli makamlar, durumun mutlak suretle güç kullanımını gerekli kıldığı ve olayın koșullarına göre bu kullanımın orantılı olduğu kanaatine varmıștır.
13.
Nitekim adli makamlar, olaya karıșan kișilerin, nitelikli bir suç ișlemekle suçlandığı ve polis kontrolü sırasında benimsedikleri tutumun, olay yerinde bulunan polis memurları ve sivil vatandașların yașamı ve fiziki bütünlüğü açısından bir tehdit olușturduğu kanaatine varmıștır.
14.
Anayasa Mahkemesine yapılan bireysel bașvuru sonucunda, Anayasa Mahkemesi, orantılılık hakkında özellikle așağıdaki tespitlerde bulunmuștur:
- Olay sabahın erken saatlerinde, bașka araçların da bulunduğu bir yol üzerindeki benzin istasyonu yakınında meydana gelmiștir,
- Olaya karıșan kișiler, hırsızdır; sadece polis memurlarının aracına zarar verip kaçmaya çalıșmamıșlar aynı zamanda aralarında yolcu koltuğunda bulunanlardan biri, polis memurlarının üzerine silahla altı el ateș açmıștır; bu durum, bașkasının hayatı için bir tehdit teșkil ettiklerini göstermiștir.
- Polis memurları, yalnızca silahlı bir saldırıya yanıt vermek amacıyla uzaktan ateș etmiștir; polis memurları, ateșli silahlarını kullanırken, öldürme niyetiyle değil, aracı durdurmak amacıyla, aracın arka lastiklerini hedef almıșlardır.
15.
Anayasa Mahkemesi, yașam hakkının usul yönüne ilișkin incelemesinde (Sözleșme’nin 2. maddesine tekabül eden Anayasa’nın 17. maddesi), öncelikle Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin konu hakkındaki içtihatlarından doğan ilkeleri hatırlatmıștır. Ardından Anayasa Mahkemesi, bașvuranların yakınının ölümü hakkında açılan sorușturmanın, yeterince ivedilikle, uygun ve eksiksiz șekilde yürütüldüğü kanaatine varmıștır. Bu bağlamda Anayasa Mahkemesi, sorușturmaların olayın hemen ardından bașlatıldığını, gerekli özen gösterilerek yürütüldüğünü ve yetkili makamların, olay ve olgulara ilișkin delil unsurlarını toplamak ve korumak için gerekli tedbirleri aldığını gözlemlemiștir. Anayasa Mahkemesi özellikle, bașvuranların Ağır Ceza Mahkemesi ve Yargıtay önünde görülen davaya etkin șekilde katılmalarını sağlamak için sorușturmada elde edilen bilgilere erișim hakkından yeterince faydalanabildiklerini kaydetmiștir. Anayasa Mahkemesi son olarak, Cumhuriyet savcılığı tarafından yürütülen sorușturmaların ve ceza mahkemeleri önünde görülen davanın, bağımsız ve tarafsız olduğu sonucuna varmıștır.
16
.
Bununla birlikte Anayasa Mahkemesi, ceza davasının özellikle Yargıtay önünde yeterince ivedilikle görülmediğini, bu durumun, yașam hakkını koruyan Anayasa hükmünü usul yönünden ihlal edecek nitelikte olduğunu eklemiștir. Anayasa Mahkemesi, bașvuranlara, manevi zarar karșılığında 30.000 Türk lirası (olayın meydana geldiği tarihte yaklașık 10.000 avro) ödenmesine karar vermiștir.
17.
Bașvuranlar, yakınlarının ölümünün polis tarafından așırı güç uygulanmasından kaynaklandığını iddia etmekte ve bu olaya ilișkin sorușturmanın yürütülme șeklinden șikâyet etmektedirler.
18.
Mahkeme, olay ve olguların Sözleșme’nin 2. maddesi açısından bir incelemenin yapılmasını gerektirdiği kanısına varmaktadır.
19.
Mahkeme, bașvuranların șikâyetini Sözleșme’nin 2. maddesinin esas yönü açısından inceleyerek, dosyada yer alan unsurlar ıșığında, öncelikle Ali Demir’in kolluk kuvvetleri tarafından kasten öldürüldüğünün, her türlü makul șüphenin ötesinde kanıtlanmadığı kanaatine varmaktadır.
20.
Mahkeme aynı zamanda, bașvuranların yakınının ölümünün bir polis memurunun silahla ateș etmesi nedeniyle meydana geldiğine hiç kimsenin itiraz etmediğini kaydetmektedir. Sonuç olarak, ispat yükü, söz konusu durumun ölümcül güç kullanımını kesinlikle gerekli hale getirdiğini ve Sözleșme’nin 2. maddesinin 2. fıkrası anlamında așırı veya haksız olmadığını kanıtlaması gereken makamlara düșmektedir (
Kalkan/Türkiye
, no.37158/09
,
Bektaș ve Özalp/Türkiye
, no.
10036/03, § 57, 20 Nisan 2010).
21.
Bu bağlamda, Mahkeme yalnızca, bașvuranların yakınına karșı ölümcül güç kullanımının meșru olup olmadığını değil, aynı zamanda operasyonun, kurallarla sınırlandırılıp sınırlandırılmadığını ve ölümcül güç kullanımına ilișkin tehlikeleri mümkün olduğunca azaltacak bir șekilde düzenlenip düzenlenmediğini araștırmaktadır (karșılaștırınız
Makaratzis/Yunanistan
[BD], no. 50385/99, § 60, AİHM 2004-XI). Mahkeme aynı zamanda, yetkili makamların mevcut koșullarda hedefe ulașmak için aldıkları tedbirlerin seçiminde ihmalkâr davranıp davranmadıklarını da incelemektedir (karșılaștırınız
Natchova ve diğerleri/Bulgaristan
[BD], no.
43577/98
ve
22.
Mahkeme, ulusal mahkemelerin, ölüme sebep olan ateșten önce, kaçan aracın içinde bulunan ve hırsızlıkla suçlanan kișilerden birinin silahlı olduğunu ve polis memurlarına ateș ederken, bu kișinin davranıșının gerçek, yakın ve yeterince ciddi bir tehdit olarak yorumlanabileceğini açıkça tespit ettiği sonucuna varmaktadır. Daha sonra olayda kullanılan silahın sahte çıkması, bu silahı gerçek mermili silahtan hem șekli hem de ateșlendiğinde çıkardığı ses ile ayırt etmenin mümkün olmadığının tespit edilmiș olması sebebiyle, bu tespiti değiștirmez.
23.
Diğer taraftan, Mahkeme, polis operasyonunun, kurallara uygun șekilde ve ölümcül silah kullanımına bağlı tehlikeleri olabildiğince azaltacak șekilde yürütüldüğünün ve polis memurlarının, polis kontrolüne șiddetli șekilde karșı koymaya çalıșarak bașkasının yașamını ve fiziki bütünlüğünü tehlikeye atan ve bir araç içerisinde bulunan kișileri durdurmak amacıyla silahlarını kullandıklarının tespit edildiğine hükmetmektedir.
24.
Bașvuranların, Sözleșme’nin 2. maddesinin usul yönüne ilișkin șikâyetleriyle ilgili olarak, bir kimsenin ölümüne yol açan güç kullanımı durumunda etkili bir resmi sorușturma yürütme gerekliliğine ilișkin genel ilkeler, diğerlerinin yanısıra Kalkan davasında verilen kararda (yukarıda anılan, §§
71-75) özetlenmektedir.
Sorușturmalar özellikle derin, tarafsız ve dikkatli șekilde yürütülmelidir. Yürütülen sorușturma, bu anlamda, -gerektiği takdirde- sorumluların tespit edilmesine ve cezalandırılmasına imkân sağlayacak șekilde de, etkili olmalıdır. Makul ivedilik ve özen gerekliliği de bu bağlamda mevcuttur. Ayrıca, mağdurun yakınları, meșru menfaatlerini korumak için gerekli olduğu ölçüde yargılamaya dâhil edilmelidir (ibid.).
25.
Mahkeme, mevcut davada, davanın koșullarını ve maddi koșulların tamamının Anayasa Mahkemesinin sıkı denetimine tabi tutulduğunu, somut olayda yürütülen ceza sorușturmasının yeterince derin ve bağımsız șekilde yürütüldüğünü ve bașvuranların, menfaatlerinin korunabilmesi ve haklarının kullanılabilmesi için yeterli derecede yargılamaya dâhil edildiğini dikkate alarak, somut olayda, durumun güç kullanımını mutlak suretle gerekli kıldığı ve bu türden bir güç kullanımının davanın koșullarında așırı veya haksız olarak nitelendirilemeyeceği kanaatine varan ulusal mahkemelerin vardıkları sonuçları sorgulamamaktadır. Mahkeme, daha özel bağlamda ceza davasının görülme hızına ilișkin olarak, Anayasa Mahkemesinin bu davanın ivedilikle görülmediğini kabul ettiğini ve bașvuranlara, manevi zarar karılığında bir miktar ödenmesine hükmettiğini gözlemlemektedir (yukarıda 16. paragraf), dolayısıyla, bu bağlamda herhangi bir sorun görmemektedir.
26.
Sonuç olarak bașvurunun, Sözleșme’nin 35. maddesinin 3. fıkrasının a) bendi ve 4. fıkrası uyarınca açıkça dayanaktan yoksun olduğu gerekçesiyle kabul edilemez olduğuna karar verilmelidir.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Bașvurunun kabul edilemez olduğuna
karar vermiștir.
İșbu karar, Fransızca dilinde tanzim edilmiș olup, 1 Aralık 2022 tarihinde yazılı olarak bildirilmiștir.
Dorothee von Arnim
Egidijus Kūris
Yazı İșleri Müdür Yardımcısı
Bașkan
EK
Bașvuranlar Listesi:
Bașvuru no. 57165/17
No.
Adı SOYADI
Doğum/Kayıt Yılı
Uyruğu
İkamet yeri
1.
Șevkiye AKGÜN
1971
Türk
İZMİR
2.
Mehmet DEMİR
1944
Türk
İZMİR
3.
Nesrin DEMİR
1945
Türk
İZMİR