AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR Bașvuru No. 17231/17 Hatice CÖMERT și alții/TÜRKİYE Președintele Arnfinn Bårdsen, judecătorii Jovan Ilievski, Pauliine Koskelo, Saadet Yüksel, Lorraine Schembri Orland, Frédéric Krenc, Davor Derenčinović și a celorlalți membri ai Comitetului de Justiție din cadrul Tribunalului European pentru Drepturile Omului (İșkileri Müdürü Hasan Bakırcı), 29 noiembrie 2022 Comitetul de Justiție din cadrul căruia s-a constituit Tribunalul European pentru Drepturile Omului (İșkileri Müdürü Hasan Bakırcı), a anunțat următoarele condiții, 22 octombrie 2017 Adevărul a fost prezentat de către președintele Tribunalului, 3.
În septembrie 2011, Consiliul Municipal Büyükșehir din Istanbul a adoptat un proiect de construcție a unui căsuț situat pe Taksim Meydan din Istanbul, care a fost demolat în 1940, cu drumurile înconjurătoare închise traficului de vehicule, în vederea construirii unui centru comercial. Căsuța ar urma să fie înlocuită cu Gezi Park, una dintre zonele verzi din centrul Istanbulului. Camerele de meserii, inclusiv Asociația Arhitecților și Asociația Arhitecților Peyzaj au lansat diverse litigii administrative cu privire la anularea proiectului. În 2012, au fost organizate mai multe demonstrații împotriva proiectului de demolare a Gezi Park. Organizațiile de mișcare de protest coordonate au trimis 5 grupuri de colectiviști, care au fost trimiși împreună de partidele politice, cu scopul de a-și dezamăgi meseriile cu Daksim.
După începerea lucrărilor de demolare la Parcul Ghazi, pe 27 mai 2013, aproximativ 50 de activiști ecologici și localnici au ocupat parcul pentru a preveni demolarea. Mișcarea de protest a fost continuată mai târziu de către medici și locuitorii din zonă, care au fost împotriviți în mod direct în cazul în care acest parc ar fi fost demolat. Cu toate acestea, pe 31 mai 2013, forțele de ordine au intervenit cu violență pentru a-i expulza pe cei care ocupau parcul.
În conformitate cu hotărârea din 19 noiembrie 2018, judecătorul din județul Anayasa a decis că un membru al poliției a fost condamnat la șase ani, un an și cinci zile de închisoare pentru infracțiunea de a provoca moartea. 10. judecătorul din județul Anayasa, pe 20 noiembrie 2019, a decis că această hotărâre a fost respinsă de Curtea a Judecății Anayasa. II judecătorul din județul Anayasa, pe 9 noiembrie 2014, a decis că această cerere a avut loc pe baza unei cereri de despăgubire și că acest caz a fost respins de dreptul persoanei la viață și al celor apropiați. 12. judecătorul din județul Anayasa, pe 13 noiembrie 2016, a decis că această cerere a fost respinsă de dreptul persoanei la un proces echitabil.
Reclamanții susțin că condițiile cauzei încă o dată încalcă art. 2 din Convenție, atât în esență, cât și în metodă. Reclamanții susțin că, pe baza articolelor 6 și 13 din Convenție, motivele pentru care susțin că persoanele care sunt responsabile de moartea persoanelor apropiate nu sunt responsabile, sunt de asemenea condamnate. HUK DEĞERLENDİRME 22. susține că susținerile Reclamanților nu au existat, doar că au fost condamnate în conformitate cu articolele 2, 6 și 13.
Astfel, în ceea ce privește plângerile adresate unui stat, persoanele care doresc să beneficieze de competența de control a Curții sunt obligate să utilizeze în primul rând așa-numitele căi de atac ale sistemului judiciar de la care provine respectivul stat. Obligația de a utiliza căile de atac a reclamantelor, de asemenea, impune ca reclamantelor să stabilească că pretențiile lor împotriva lor nu numai că trebuie să fie completate, ci și să utilizeze toate căile de atac disponibile și suficiente pentru a asigura obținerea aceluiași drept. Cu toate acestea, în ceea ce privește teoriile de atac și căile de atac formulate de Curte, trebuie să fie îndeplinite în mod clar și în mod clar, în special pentru a se aplica noile date de începere a procedurilor (Domnul României, 28 septembrie 2014), precum și alte condiții de intervenție (Domnul României, 28 septembrie 2015), precum și căile de atac disponibile și suficiente pentru obținerea aceluiași drepturi nu trebuie să fie completate, ci să fie utilizate în mod normal toate situațiile de atac ale reclamantelor.
În acest context, Curtea observă că, în mod concret, multe cazuri privind plângerile reclamantelor din fața instanțelor naționale sunt încă în curs de soluționare și nu există nici un motiv pentru care interesatele interesate să nu fi invocat niciun motiv care să justifice plângerile anterioare.31 În acest context, Curtea consideră că, în cadrul sistemului judiciar, procesele în instanță sunt o formă de procedură efectivă care să permită soluționarea plângerilor care au fost depuse în mod absolut (a se vedea hotărârea Curții de Apel, paragrafele 9, 10 și 16 de mai sus).32 În plus, Curtea consideră că, din cauza faptului că nu a fost recunoscută o soluționare adecvată a problemelor în cauză, va continua să analizeze cazul (a se vedea Hotărârea Curții de Apel, 30 aprilie 2014, § 75, §7), iar în special, hotărârea Curții de Apel, nu va avea sens (a se vedea Hotărârea Curții de Apel, 30 aprilie 2014, § 75, §7), nu va avea efect (a se vedea Hotărârea Curții de Apel, 30 aprilie 2014, § 75, §7), nu va avea efect (a se vedea Hotărârea Curții de Apel, 30 aprilie 2013, § 75, §7), nu va avea efect (a se vedea Hotărârea Curții de Apel, 30 aprilie 2013, § 7), nu va avea efect (a se vedea Hotărârea Curții de Apel, 30 aprilie 2014, § 7), nu va avea efect (a se va aplica).
În concluzie, cererea reclamantului trebuie respinsă pe motiv că, în conformitate cu articolele 1 și 4 din Convenția din decembrie 35, căile de atac interne nu au fost epuizate. Pe aceste temelii, Curtea, în unanimitate, a decis că Bașvurun nu este admisibil. Această hotărâre a fost transpusă în limba franțuză și a fost notificată în scris la 12 ianuarie 2023. Hasan Bakırcı Arn Bårdsen Yafinn İșleri Müü Bașkan Bașvurun Listası: Bașvuru no. 17231/17 No. AdıY SOADIum / Kayıt Doğum Yılı Uyruğu İkamet yeri 1. Hatice CÖMERT 1957 Türk Hatay 2. Adnan CÖMERT Türk Hatay 3. Edip CÖMERT 1951 Türk Hatay 4.
Bașvuru No. 17231/17
Hatice CÖMERT ve diğerleri/TÜRKİYE
Bașkan
Arnfinn Bårdsen,
Hâkimler
Jovan Ilievski,
Pauliine Koskelo,
Saadet Yüksel,
Lorraine Schembri Orland,
Frédéric Krenc,
Davor Derenčinović
ve
Bölüm Yazı İșleri Müdürü
Hasan Bakırcı’nın katılımıyla olușturulan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm), 29 Kasım 2022 tarihinde Komite olarak toplanarak,
Yukarıda belirtilen 22 Ocak 2017 tarihli bașvuruyu ve
Davalı Hükümet tarafından sunulan görüșler ile bașvuranlar tarafından bunlara cevaben sunulan görüșleri dikkate alarak gerçekleștirilen müzakerelerin ardından așağıdaki kararı vermiștir:
1.
Bașvuranların listesi ve bașvuranlarla ilgili açıklamalar, ekte yer alan tabloda sunulmaktadır. Bașvuranlar, Mahkeme önünde Hatay Barosuna bağlı Avukat H. Can tarafından temsil edilmișlerdir.
2.
Türk Hükümeti (“Hükümet”), kendi görevlisi olan, Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Dairesi Bașkanı Hacı Ali Açıkgül tarafından temsil edilmiștir.
3.
Davanın kendine özgü koșulları, taraflarca ifade edildiği șekliyle, așağıdaki gibi özetlenebilir.
4.
İstanbul Büyükșehir Belediye Meclisi, 2011 yılının Eylül ayında, İstanbul’da, Taksim Meydanı’nda yer alan ve 1940 yılında yıkılan bir kıșlanın, çevresindeki araç trafiğine açık yollar kapatılarak, alıșveriș merkezi yapılması amacıyla yeniden inșa edilmesini öngören bir yayalaștırma projesini kabul etmiștir. Söz konusu kıșlanın, İstanbul’un merkezinde yer alan sayılı yeșil alanlardan biri olan Gezi Parkı’nın yerine yapılması planlanmıștır. Mimarlar birliği ve Peyzaj Mimarları Birliği de dâhil olmak üzere meslek odaları, projenin iptal edilmesi amacıyla çeșitli idari davalar bașlatmıștır. 2012 yılında, Gezi Parkı’nın yıkılması için planlanan projeye karșı birçok gösteri düzenlenmiștir. Protesto hareketini koordine etmek ve örgütlemek amacıyla “Taksim Dayanıșma” kolektifi de dâhil olmak üzere dernekleri, sendikaları, meslek odalarını ve siyasi partileri bir araya getiren kolektifler olușturulmuștur.
5.
Gezi Parkı’nda yıkım çalıșmalarının bașlatılmasının ardından, 27 Mayıs 2013 tarihinde, elli kadar çevre aktivisti ve yerel halk yıkımı önlemek için parkı ișgal etmiștir. Protesto hareketi, daha sonra bu parkın kaldırılmasına karșı çıkan çevreciler ve bölge sakinleri tarafından sürdürülmüștür. Bununla birlikte, kolluk kuvvetleri, 31 Mayıs 2013 tarihinde, parkı ișgal eden kișileri dıșarı çıkarmak için șiddetli bir müdahalede bulunmuștur. Bu müdahale sırasında kolluk kuvvetleri ve göstericiler arasında yaralananlar olmuștur. Olaylar daha sonra ivme kazanarak, Haziran ve Temmuz aylarında, toplantı ve gösteriler düzenlenmesi șeklinde, Türkiye’nin birçok șehrine yayılmıș ve zaman zaman șiddetli çatıșmalara sahne olmuștur.
6.
Bu kapsamda Hatay’da, 3 Haziran 2013 tarihinde bir gösteri düzenlenmiștir. Gösterinin düzenlendiği yerde bulunan bașvuranların yakını Abdullah Cömert, bir polis memuru tarafından atılan biber gazı fișeği ile bașından yaralanmıș ve bu yaralanma sebebiyle yașamını kaybetmiștir.
I. Suçlanan Polis Memurunun Cezalandırılması
7.
Biber gazı fișeğini fırlatan polis memuru, Balıkesir Ağır Ceza Mahkemesi tarafından kastın așılması suretiyle mağdurun ölümüne yol açacak nitelikte șiddet uyguladığı kanaatiyle 14 Mart 2016 tarihinde, on üç yıl, dört ay hapis cezasına mahkûm edilmiștir.
8.
Yargıtay, 21 Mayıs 2018 tarihinde, sanığın ihmali sebebiyle ve dolayısıyla taksirle Abdullah Cömert’in ölümüne neden olduğu gerekçesiyle, ilk derece mahkemesinin kararını bozmuștur.
9
.
Ağır Ceza Mahkemesi, 19 Kasım 2018 tarihinde, Yargıtay’ın bozma kararına uyarak sanık polis memurunu, taksirle ölüme neden olma suçundan altı yıl, on ay, on beș gün hapis cezasına mahkûm etmiștir.
10
.
Yargıtay, 20 Kasım 2019 tarihinde, Ağır Ceza Mahkemesinin bu kararını onamıștır.
11.
Bașvuranlar, 9 Kasım 2014 tarihinde, Anayasa Mahkemesine bireysel bașvuruda bulunmuș ve bu dava kapsamında yakınlarının yașam hakkı ile kendilerinin adil yargılanma haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüșlerdir.
12.
Anayasa Mahkemesi, 13 Temmuz 2016 tarihinde, bu bașvurunun, iç hukuk yolları tüketilmediği gerekçesiyle kabul edilemez olduğuna karar vermiștir.
13.
Bașvuranlar, 13 Ekim 2016 tarihinde, Hatay İdare Mahkemesi önünde, İçișleri Bakanlığına karșı tazminat davası açmıșlardır.
14.
İdare Mahkemesi, 30 Aralık 2019 tarihli bir kararla, bașvuranların taleplerini haklı bulmuștur. İdare Mahkemesi, idarenin kusurlu olduğu gerekçesiyle, sorumlu olduğu sonucuna varmıș ve idarenin bașvuranlara, masraf ve giderleri ile birlikte maddi ve manevi tazminat ödemesine karar vermiștir.
15.
Adana Bölge İdare Mahkemesi, 26 Ekim 2021 tarihinde bu kararı onamıștır.
16
.
İçișleri Bakanlığı, 30 Kasım 2021 tarihinde, bașvuranlara, toplam 743.932,49 Türk lirası (olayların meydana geldiği tarihte yaklașık olarak 52.098 avro) ödemiștir.
17.
Bu dava, Danıștay önünde halen derdesttir.
18.
Bașvuranlar, 12 Mart 2020 tarihinde, yakınlarının ölümü ile ilgili ceza sorușturmasının etkin șekilde yürütülmediğini ileri sürerek, Anayasa Mahkemesine yeniden bireysel bașvuruda bulunmușlardır.
19.
Bu dava, Yüksek Mahkeme önünde halen derdesttir.
20.
Bașvuranlar, davanın koșullarının, Sözleșme’nin 2. maddesini hem esas yönünden hem de usul yönünden ihlal ettiğini ileri sürmektedirler.
21.
Bașvuranlar, Sözleșme’nin 6 ve 13. maddelerini ileri sürerek, yakınlarının ölümünün esas sorumlularının, cezalandırılmadığını iddia etmektedirler.
22.
Bașvuranlar, Sözleșme’nin 2, 6 ve 13. maddelerinin ihlal edildiğini ileri sürmektedir.
23.
Hükümet, iç hukuk yollarının tüketilmediği gibi birçok gerekçe ileri sürerek, kabul edilemezlik itirazında bulunmaktadır.
24.
Bașvuranlar, Hükümet görüșlerine cevaben, șikâyetlerini yinelemekle yetinmekte ve yakınlarının ölümünden sorumlu olduğunu düșündükleri diğer kișilerin de yargılanmasını talep etmektedirler.
25.
Öncelikle Mahkeme, olay ve olguların hukuki nitelendirmesi konusunda takdir yetkisine sahip olduğunu hatırlatmakta ve mevcut davada, bașvuranların șikâyetlerinin yalnızca Sözleșme’nin 2. maddesi açısından incelenmesinin uygun olduğu kanaatine varmaktadır (
Radomilja ve diğerleri/Hırvatistan
[BD], no.
37685/10 ve 22768/12, § 126, 20 Mart 2018).
26.
Mahkeme ayrıca, iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle, bașvurunun her hâlükârda kabul edilemez olması sebebiyle, Hükümet tarafından ileri sürülen bütün kabul edilemezlik itirazları hakkında ayrıca karar vermeye gerek olmadığı kanaatine varmaktadır.
27.
Nitekim Mahkeme, Devletlerin, Sözleșme’nin 35. maddesinin 1. fıkrası gereğince, iç hukuk düzenlerinde durumu telafi etme imkânına sahip olmadan önce uluslararası bir organ önünde eylemleri için hesap vermek zorunda olmadıkları için, kendisine ancak iç hukuk yollarının tüketilmesinin ardından bașvurulabileceğini hatırlatmaktadır. Dolayısıyla bir Devlet aleyhinde yöneltilen șikâyetlerle ilgili olarak, Mahkemenin denetim yetkisinden faydalanmak isteyen kișiler, öncelikle söz konusu Devletin hukuk sisteminin sunduğu bașvuru yollarını kullanmakla yükümlüdürler. İç hukuk yollarını tüketme yükümlülüğü bașvuranların, kendilerine iddia ettikleri ihlallerin telafisini elde etme imkânı sağlanması için,, mevcut ve yeterli olan normal bașvuru yollarını kullanmalarını gerektirmektedir. Bununla birlikte, bu bașvuru yolları, teoride olduğu gibi uygulamada da, beklenen etkinlik ve erișilebilirlikten yoksun olmaksızın, yeterli bir kesinlik derecesinde mevcut olmalıdır (
Vučković ve diğerleri/Sırbistan
(ilk itiraz) [BD], no. 17153/11 ve diğer 29 bașvuru, §§ 70-71, 25 Mart 2014 ve
Gherghina/Romanya
(k.k.) [BD], no. 42219/07, § 85, 9 Temmuz 2015).
28.
Dolayısıyla Sözleșme ihlallerinin telafi edilmesi öncelikle ulusal makamların görevidir.
29.
Mahkeme ayrıca, bir bașvuranın iddia ettiği ihlalden gerçekten mağdur olduğunun belirlenmesi için, sadece bașvurunun yapıldığı sıradaki durumun değil, aynı zamanda davanın koșullarının tamamının ve özellikle Mahkeme tarafından davanın inceleneceği tarihten önce meydana gelen bütün yeni olay ve olguların da dikkate alınması gerektiğini hatırlatmaktadır (
Selahattin Demirtaș/Türkiye
(no. 2) [BD], no. 14305/17, §
217, 22
Aralık 2020 ve bu kararda yapılan atıflar).
30.
Mahkeme, somut olayda ulusal mahkemeler önünde bașvuranların șikâyetleriyle ilgili birçok davanın halen derdest olduğunu gözlemlemekte ve ilgililerin kendisine daha önce bașvurmalarını haklı gösterebilecek nitelikte herhangi bir gerekçe ileri sürmedikleri kanaatine varmaktadır.
31.
Bu bağlamda Mahkeme, iç hukuk düzeninde derdest olan yargılamaların, kesinlikle mevcut bașvuruya konu olan șikâyetlerin telafi edilmesine imkân verebilecek etkin bir çerçeve teșkil ettiği kanısındadır (bk. yukarıda 9, 10 ve 16. paragraflar).
32.
Ayrıca Mahkeme, bașvurunun açıkça erken yapılmıș olması sebebiyle, incelemesini daha ileriye tașımayacaktır (aynı anlamda bk.
Korkmaz ve diğerleri/Türkiye
(k.k.), no. 64200/13, § 30, 25 Mart 2014).
33.
Bununla birlikte Mahkeme, iç hukukta görülen davaların, süreleri ve yürütülme șekilleri açısından Mahkeme içtihatları anlamında etkinliklerini kaybedecek kadar bașarısız olmaları ve özellikle Anayasa Mahkemesi önünde derdest olan bireysel bașvuruyla ilgili kararın, bașvuran tarafın endișelerini giderme konusunda yetersiz kalması durumunda, bașvuranın Mahkemeye yeni bir bașvuruda bulunma yolunun açık olduğunu kaydetmektedir (
Kırbayır/Türkiye
(k.k.), no. 11947/12, § 62, 28 Nisan 2020 ve bu kararda yapılan atıflar).
34.
Mahkeme her hâlükârda, nihai olarak, Anayasa Mahkemesi içtihatlarının kendi içtihatlarına uygunluğunu doğrulama olasılığını saklı tutmaktadır (
Uzun/Türkiye
(k.k.), no. 10755/13, §
71, 30
Nisan 2013).
35.
Sonuç olarak, bașvuru, Sözleșme’nin 35. maddesinin 1 ve 4. fıkraları uyarınca, iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle, reddedilmelidir.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Bașvurunun kabul edilemez olduğuna
karar vermiștir.
İșbu karar, Fransızca dilinde tanzim edilmiș olup, ardından 12 Ocak 2023 tarihinde yazılı olarak bildirilmiștir.
Hasan Bakırcı
Arnfinn Bårdsen
Yazı İșleri Müdürü
Bașkan
EK
Bașvuranlar Listesi:
Bașvuru no. 17231/17
No.
Adı SOYADI
Doğum / Kayıt Yılı
Uyruğu
İkamet yeri
1.
Hatice CÖMERT
1957
Türk
Hatay
2.
Adnan CÖMERT
1976
Türk
Hatay
3.
Edip CÖMERT
1951
Türk
Hatay
4.
Meryem CÖMERT
1985
Türk
Hatay
5.
Zafer CÖMERT
1982
Türk
Hatay
6.
Fatma KARTAL
1984
Türk
Hatay